Bir süredir Webrazzi kurucusu Arda Kutsal ile sürdürdüğümüz görüşmeler bugün itibariyle imzaların da atılmasıyla resmiyet kazandı ve sosyalmedya.co’nun tamamını, #sosyalakademi gibi yan markaları ile birlikte Webrazzi’ye devrettik.

sosyalmedya.co 3.5 sene gibi bir sürede sektörün kalbinin attığı iki ana mecradan biri haline gelmişti ve sadece benim ismimi değil, sosyalmedya.co’da editörlük yapan çalışma arkadaşlarımın isimlerini de bir noktaya getirdi. Bu anlamda her ne kadar ilk girişimim olmasa da, bu satışla birlikte kendimi hayatımda ilk defa gerçek anlamda başarılı hissediyorum. Umarım gelecek projelerimde de başarılı olabilirim.

Satış sürecinde iyi niyetli iş yaklaşımı ve bazı önemli, küçük detaylardaki şık hareketleri dolayısıyla Webrazzi kurucusu Arda Kutsal’a teşekkür ediyorum. Geçtiğimiz bu süreçte kendisinden birçok şey öğrendim. sosyalmedya.co satın almasının ardından Webrazzi’nin önlenemeyen yükselişinin daha da ivmeli olarak devam edeceğinden eminim, kendilerine başarılar dilerim.

Ayrıca sosyalmedya.co’nun kuruluşundan beridir desteğini esirgemeyen, bana olan inancını kaybetmeyen ve çektiğimiz tüm sıkıntılara rağmen her defasında beni yukarı çeken eşime ve 13 aydır her sabah uyandığımda beni daha güzel bir güne inandıran oğlum Ali’ye teşekkür ediyorum.

sosyalmedya.co’nun yükselmesinde emeği geçen başta Salih Kural ve Duygu Arslan olmak üzere, Bahadır’a, Korhan’a, Batuhan’a, Onur’a, Nimet’e, Cem’e, Süleyman’a, Gülen’e, Rüveyda’ya, Ömer’e, Işıl’a, Önder Abi’ye ve isimlerini sığdıramayacağım bize destek olan, varlıkları ile bize güzellik katan, bilgi katan, deneyim katan tüm dostlarımıza ve en önemlisi bize güvenen, bizi bu noktaya getiren tüm okuyucularımıza kalpten teşekkür ederim.

Bundan sonra da Türk internetinin gelişimine belki sektörel içerik olmasa da başka şekillerde fayda sağlamaya çalışmaya devam etmeyi planlıyorum, umarım sizlerle yolumuz başka şekillerde tekrar gelişir. Sevgiler. Saygılar.

Önce Avrupa’nın en büyük ikinci e-ticaret grubu olan Otto Group’un Türkiye uzantısı Limango ve iştirakleri olan Arabulvar, Bonprix ve OGLI Doğan Online’a satıldı. Sonrasında ise Markafoni ekseninde Türkiye e-ticaret pazarına uzaktan keskin bir bakış attığımız e-ticaret değerlendirmemiz sessiz yığınların çığlığı oldu. Sadece 36 saat içinde yüzbinlerin okuduğu ancak hiç kimsenin paylaşmaya cesaret edemediği bir haber haline geldi.

Bugün ise dün yazdıklarımızı destekleyen ve bizi de şaşırtan yeni bir haber ile karşınızdayız. Aldığımız duyuma göre Cem Hakko, Dinç Artman ve Hepsiburada ortaklığı ile 2011’in Mart ayında kurulan Daybuyday.com Hepsiburada çatısı altına “Hepsiburada Fashion” ismi ile devrediliyor. Tedarikçilerinden aldığımız bu bilgiye göre Daybuyday.com ürün alımlarını bırakmış durumda ve çalışanlarını da işten çıkarmış veya grup içinde yeniden konumlamış.

Doğan Online’a yakın kaynaklardan edindiğimiz bilgilere göre ise dünya çapında özel alışveriş sektöründe düşen cirolar, Doğan Online’ı bu kararı almaya sürüklemiş. Bugüne kadar %80 indirimli ürün, %20 tam-fiyatlı/sezon ürünü satan Daybuyday, Hepsiburada çatısı altında tam tersi olarak %80 tam-fiyatlı/sezon ve %20 indirimli ürün şekline dönerek Hepsiburada çatısı altında hizmet ve faaliyetlerini sürdürecekmiş. Kaynağımız, Hepsiburada’nın Fashion/Moda konusuna sonsuz inandığını ve bu konuda Hepsiburada’ya inanılmaz yatırımlar yapacaklarını da ekledi.

Cem Hakko veya Dinç Artman’ın yeni operasyondaki yerini veya iş modeline ortaklıklarını henüz bilmiyoruz.

Ancak dün yayınladığımız “Türkiye E-Ticaret Sektöründe Taşlar Yerinden Oynuyor” başlıklı haberimiz de belirttiğimiz gibi, taşlar yerinden gerçekten oynuyor. E-ticaret sektörünün nabzını sizler için tutmaya devam edeceğiz.

Gelişmeler oldukça sizlerle paylaşacağız.

18 Mart 2013’te Yıldız İşletme Kulübü’nün düzenlediği WWW Zirvesi ’13 isimli moderatörlüğünü yaptığım etkinliğin iki konuğu vardı: Gittigidiyor eski Genel Müdürü Cenk Angın ve Hepsiburada Genel Müdürü İlker Baydar. Etkinliği izlemeye gelen öğrencilerin sayısı 50’yi geçmezdi, Yıldız İşletme Kulübü’nden aldığım rakamlara göre web’den canlı yayınla izlenme sayısı da 660 olmuş. Ancak o oturumda Cenk Angın’ın belirttiği çok önemli bir bilgi vardı:

“Naspers’ın Markafoni’ye yaptığı yatırım ile Markafoni’nin değerlemesi 86 milyon Dolar oldu” dedi Angın. Yatırım haberinin ilk duyulduğu günlerde 210 milyon Dolar olarak duyurulmuş olsa da, aslında Markafoni’nin değerlemesinin 86 milyon Dolar olduğunu belirtti.

Bu ufak ama bir o kadar da önemli olan bilgiyi ilk defa Cenk Angın’dan dinlememiştim, 15-17 Şubat 2012 tarihlerinde eTohum’un Antalya’da gerçekleştirdiği Startup Turkey’de Webrazzi kurucusu Arda Kutsal ile sohbet ederken kendisi de aynı bilgiyi vermişti. Hatta bu konuda manipüle edildiğini de ayrıca belirtmişti.

Cenk Angın’ın WWW Zirvesi’nde paylaştığı bu bilgi, o ayın sonunda Ankara’da Ali Babacan’ın da katıldığı Bireysel Katılım Yatırımcılığı için başvuru yapan yatırımcılara verilen yemekte benim ağzımdan kulislerde dolaşıyormuş. Ben bunu nereden mi biliyorum?

Ankara’da Markafoni Konuşuluyor

16 Nisan’da Sina Afra’nın isteği ile kendisiyle biraraya geldiğimizde Afra, benim ağzımdan Radikal Gazetesi yazarı Güven Sak’a “Markafoni Yeni Karamürsel’i Nasıl Geçti?” başlıklı yazısına istinaden yazılan bir mailden bahsetti. Bu mailde, sözde ben Sak’a Markafoni’nin gerçek değerinin 86 milyon Dolar olduğunu yazmışım. Daha sonrasında ise Ankara’da kulislere de Sak tarafından bilgi bu şekilde sızdırılmış ve Sina Afra’ya ulaşmış. (Güven Sak’ın Markafoni’nin güdümünde yazdığını düşündüren bu yazısındaki yanlış ve eksik bilgilere ise hiç değinmiyorum, insan Dolar/TL paritesini bari hesap makinesi ile hesaplar, bilmiyorsa da susar)

Bu maili benim yazmadığımı söylediğimde, bu bilginin modere ettiğim panelde Cenk Angın tarafından telaffuz edildiğini de eklediğimde, Afra’nın cevabı “Ankara’dakiler yalan mı söyleyecek Fatih?” olmuştu. Bunun üzerine de normalde göstermesi yasak olan Naspers-Markafoni ortaklık sözleşmesini bana gösterdi ve ilgilenmediğimi de belirtmeme rağmen gördüm ki, belgenin hisse kısımlarında yazan bilgilere göre Markafoni’nin gerçek değerlemesi gerçekten de 86 milyon Dolar’dı. Ancak Markafoni inisiyatifi Brands Exclusive’in de dahil olduğu şekilde tüm grup 200 milyon Dolar’a yakındı, doğrudur. Demek ki 200-210 milyon Dolar şeklinde bahsedilen bu rakam havadan uydurulmamış, ancak Türkiye operasyonu 86 milyon Dolar’mış.

Ayrıca, Webrazzi’nin de yayınladığı “Deloitte Türkiye Raporuna E-Ticaret Damgasını Vurdu” başlıklı haberinde de bahsi geçen Deloitte M&A Review 2011 raporuna bakacak olursanız, rakamın aynı olduğunu görebilirsiniz.

Küçük bir not: Yukarıdaki bilgiler ışığında, Trendyol’un KPCB’den aldığı yatırım ile o gün itibariyle geldiği değer Markafoni’den daha yüksek bir değerdi.

Tüketici Paradigmasının Değişimi

Markafoni’ye yatırım yapan Naspers’ın geçtiğimiz hafta yayınladığı yılsonu öncesi ara raporu (Interim Results 2013) çok enteresan bir bilgiyi de içinde barındırıyor. Rapora göre Naspers’ın Markafoni operasyonuna olan güveni azaldığı gibi, başını Markafoni ve FashionDays operasyonlarının çektiği 110 milyon Dolarlık bir değer düşüklüğünden bahsediliyor. Rapordaki metni sizin için aşağıya yapıştırdık:

“An impairment charge of R1,1bn has been recognised in other gains/losses and relates mainly to some fashion businesses in our ecommerce segment, including FashionDays and Markafoni. We impaired some goodwill and other intangibles.”

R1,1bn olarak bahsi geçen rakamı pariteleyince ortaya çıkan sonuç 110 milyon Dolar’a tekabül ediyor.

Yukarıdaki metni yatırım uzmanlarına sorduğumuzda, meselenin Markafoni’nin taşınmazları ile ilgili olmadığını, bilanço beklentileri ve gayri maddi varlıkları ile ilgili olduğunu söylediler. Görünen o ki Markafoni’nin bilanço beklentileri ile Türk e-ticaret sektörünün gittiği noktalar birbirini tutmuyor. Bu söylem şu anlama da geliyor; Naspers’ın ağzından; “Markafoni’ye belki 10 birim yatırım yapmış olabiliriz, ancak şu an 8 birim”. Basit bir alegori ile rapor, Markafoni değerlemesinin düştüğünü söylemeye çalışıyor da olabilir yani. Aynı zamanda “impairment charge” veya “impaired asset” olarak nitelenen durum da bahsi geçen durumun iyileşmeyecekmiş gibi göründüğü ihtimalini güçlendiriyor.

Raporun devamında ise aşağıdaki ifadeler yer alıyor:

“The etailing segment saw revenue growth as we broaden categories and improve our fulfilment and delivery capabilities. We responded to some lagging flash-sales fashion units by impairing some investments and are repositioning them to include in-season, full-price merchandise.”

Rapora yapılan bu eklemede de Naspers’ın elektronik perakendecilik yatırımlarında, kategorileri ve dağıtım yeteneklerini artırdıkça bir kazanç büyümesi potansiyelini gördüğünü, ancak flash-sales yatırımlarında tökezlediğini ve çözümü de o yatırımları yeniden konumlayarak, bahsi geçen sitelere sezon ve tam fiyatlı ürünler eklemekte gördüğü açık olarak belirtilmiş.

Ticaret Sicil Gazetesi’ne baktığımızda ise Nasper’ın raporundan sadece birkaç gün sonra, Naspers’ın global e-ticaret yatırımlarından sorumlu olan CEO’su Bob Van Dijk’ın Markafoni Yönetim Kurulu’na atandığı görüyoruz. Acaba Markafoni çareyi tam-fiyatlı sezon malı satmakta mı arayacak? Bu soru, özel alışveriş sektörünün nereye gittiği konusunda önemli bir soru haline geliyor.

Konuyu Sina Afra ile telefonda görüştüğümüzde, kendisinin yorumu şu şekilde oldu: “Naspers’ın yayınladığı bu raporda, Naspers’ın flash-sales yatırımlarının başını Markafoni ve FashionDays çektiği için o kategoriyi temsil etmek adına böyle bir söylem kullanılmış olabilir. Bu söylem kullanılırken belki Markafoni de işaret edilmiş olabilir, bunu bilemeyiz.” Sina Afra ayrıca “Naspers’ın impairment charge şeklinde belirttiği bu söylem aynı zamanda bir taktik de olabilir, bu sene değer düşmesi, gelecek sene oransal olarak kazancın artmış olduğunu göstermelerine de yarayabilir, ancak bunu da bilemeyiz.” şeklinde eklemede bulundu.

Açıkçası ben bu zararın Markafoni’den veya operasyondaki kilit elemanlardan dolayı meydana geldiğini düşünmüyorum. Bu zarar aynı zamanda bence tüketici paradigmasının değişimi ile de ilgili. Tüketici, özellikle son 1 yıldır kendine sürekli olarak bir soruyu soruyor: “Sadece ucuz diye daha ne kadar fazla ayakkabı alabilirim ki?”.

E-ticaret sektörüne yakın olanlar, İstanbul’un Maslak-Levent bölgesinin özellikle Markafoni’nin de faaliyet gösterdiği fast-fashion kategorisinde fazlaca aktif bir rol oynadığını bilir. Fast-fashion cirolarının azımsanamayacak kadar fazla oranı Maslak-Levent bölgesinden gelir. En azından 2013’ün başına kadar böyleydi. 2013’ün başında Maslak-Levent bölgesindeki plazalar ortak bir kararla akşam 17:30’dan önce, özellikle de sabah saatlerinde içeriye Markafoni-Trendyol-Limango kutularının girmesini yasakladı.

Plaza girişlerinde inanılmaz bir trafiğe sebep olan binlerce kutu için bulunabilen tek çözüm buydu. Özellikle o kategorinin kırılma noktası işte bu sene başında Maslak-Levent hattında gerçekleşti. Satışlar düştü.

Trendyol’un Maslak’ta Trendyol Store ismiyle mağaza açmasının sebebini merak edenler var mı halen?

E-Ticaret Sektöründe Taşlar Yerinden Oynuyor

Geçtiğimiz günlerde tüm Türkiye’nin sosyalmedya.co’dan duyduğu Doğan Grubu’nun Limango’yu satın alması haberi ile birlikte Türk e-ticaret pazarından bir yabancı yatırımcı daha eksildi. Avrupa’nın en büyük 2. e-ticaret grubu Otto Group Türkiye pazarından çıkıyor, büyük haber! Limango, Arabulvar, Bonprix ve OGLI hepsi birden. Otto piyasamızdan umudunu kaybetmiş gibi görünüyor (tabi kendi stratejisine uygun davranmaya çalışıyor da olabilir).

Rocket’in çok kısa bir süre piyasada kalması ve nitelikli çalışan dengesini değiştirmesi, Türkiye e-ticaret piyasasını seven ve Emre Kurttepeli ile birlikte birçok e-ticaret yatırımı yapan Tiger’ın dahi uzun süredir niş e-ticaret kanalı yatırımı yapmaması (son 2 senede sadece evidea.com yatırımı), Otto Group’un çıkışı, bir zamanlar 4. büyük sayılan Vipdükkan.com’un kapanması, ilk 6 ayı içinde kapanan onlarca küçük e-ticaret sitesi ve şimdi de Doğan Grubu’nun e-iş alanlarındaki masif yatırımları. Hepsiburada ve Gittigidiyor ile kıyaslandığında Markafoni nispeten küçük bir şirket, global rakiplerine göre ise KOBİ seviyesinde sayılır. Tüm bunlara bakarak Türkiye e-ticaret pazarının 2014’ün gölgesine rağmen ne kadar da primitif olduğunu görebiliriz.

Türkiye’de aboneliğe dayalı modellerin tutmadığını, grup alışveriş modelinin çabucak tüketilip alandaki güveni eksilttiğini, internetten yapılan alışverişlerde ürünün görünen ve olanının arasında ciddi farkların olduğunu ve en önemlisi de halen kredi kartı ile online ödeme konusunda güvensizlik olduğunu da unutmamak gerektiğini düşünüyorum. ETİD, ETİCAD ve benzer kurumların regülatif ve bilgilendirici olacağına kukla olmayı seçtiğini ve basiretsiz yönetildiğini de eklersek durumun ne kadar vahim olduğunu görebilirsiniz. Ayrıca, Hepsburada ve Gittigidiyor dışında kalan tüm e-ticaret sitelerinin trafiklerinde ciddi düşüşler olduğunu ve onlardan boşalan yerleri de haber/spor kategorisindeki içerik sitelerinin aldığını, dijitale bugüne kadar yatırım yapmayan ama şimdilerde kesenin ağzını açan büyük medya gruplarının dahi web trafiği için kıyasıya rekabet ettiklerini de ekleyelim. Tabi eTohum gibi organizasyon/inkübatör/mentorluk şirketlerine yapılan başvuruların %50’sinden fazlası da e-ticaret kategorisindeki projeler ve bu projelerin arasında yatırım alan da resmen yok. Çünkü son zamanlarda internet sektörüne yapılan yatırımların %90’ının tek bir kişi tarafından yapıldığını düşünürseniz meseleyi gözünüzde büyütme şansınız azalıyor, ki aynı kişi eTohum’un kendisine dahi yatırım yaptı.

Hepsinin yanında, bugünlerde sektör ezberi haline gelen şekliyle küçük e-ticaret sitelerinin performans ajanslarına ortaklık teklif ederek Google Adwords gibi katma değerli hizmetlerden fayda sağlamaya çalıştığını ve rekabeti de artırdığını rahatlıkla söyleyebiliriz.

Yani Markafoni, Trendyol gibi siteler sadece birbirleri ile değil aynı zamanda birçok cephede küçüklerle de savaşmak durumunda kalıyorlar ve görünen o ki küçükler de nihayet kazanmaya başlıyor.

Konu Limango’nun yeni durumu gibi özel bir örneğe geldiğinde ise, Limango’nun reklamlarının şimdiden Hepsiburada ve Hürriyet’te çıkmaya başladığını hatırlatalım.

Son olarak ise Sina Afra’nın 2012 yılının başında bir PR söylemi olarak şu sözleri söylediğini hatırlıyorum: “Markafoni Türkiye’nin ilk milyar dolar değerlemeli internet şirketi olacak”.

Önümüzdeki günlerde Türkiye e-ticaret piyasası ile ilgili bir rapor daha yayınlıyor olacağız, bizi takip etmeye devam edin.

GÜNCELLEME #1

Markafoni’nin PR ajansı Marjinal Porter Novelli’den gelen tekzip metnini, noktasına virgülüne dokunmadan aşağıda yayınlıyoruz:

Sayın Fatih Güner,

Sosyalmedya.co websitesinde kaleme almış olduğunuz “E-Ticaret Sektöründe Taşlar Yerinden Oynuyor” başlıklı yazınızda müşterimiz Markafoni ve yönetim kurulu başkanı Sayın Sina Afra hakkında yer alan bilgilerin tamamen yanlış, hatalı veya eksik olması nedeni ile ekteki tekzipin websiteniz tarafından ivedilikle yayınlanmasını ve sözkonusu yazının yayından kaldırılmasını, aksi takdirde Vipindirim Elektronik Hizmetler ve Ticaret A.Ş. ve Sayın Sina Afra hakkında yayınlamış olduğunuz bu yanlış ve/veya hatalı bilgiler nedeni ile hem tüzel kişi hem de Sayın Sina Afra nezdinde her türlü kanuni yola başvurulmak zorunda kalınacağını işburada size ihtaren bildiririz.

6 Aralık 2013 tarihinde www.sosyalmedya.co adresinde yayınlanan “Türkiye E-ticaret Sektöründe Taşlar Yerinden Oynuyor” başlıklı yazınızda yer alan hatalı bilgiler konusundaki yanıtlarımız aşağıdadır.

Yazınızın “Ankara’da Markafoni Konuşuluyor” ara başlığının ikinci paragrafında yer alan “Bunun üzerine de normalde göstermesi yasak olan Naspers-Markafoni ortaklık sözleşmesini bana gösterdi” ifadesi kesinlikle gerçeği yansıtmamaktadır. Bu sözleşmenin üçüncü şahıslara gösterilmesi, sözleşmenin ticari sır olmasının yanında sözleşme şartlarına göre de yasak olduğu gibi, Markafoni Yönetim Kurulu Başkanı Sina Afra da söz konusu hissedarlık (Shareholders Agreement) sözleşmesini kesinlikle kimseye göstermemiştir. Ayrıca, hissedarlık sözleşmesi herhangi bir üçüncü kişiye gösterilmediği ve gösterilemeyeceği gibi, içeriğinde yer alan herhangi bir bilgi veya rakam da ne yazılı, ne de sözlü bir şekilde Sina Afra tarafından açıklanmamıştır.

Yine aynı paragrafta geçen “Belgenin hisse kısımlarında yazan bilgilere göre Markafoni’nin gerçek değerlemesi gerçekten de 86 milyon Dolar’dı. Ancak Markafoni inisiyatifi Brands Exclusive’in de dahil olduğu şekilde tüm grup 200 milyon Dolar’a yakındı, doğrudur. Demek ki 200-210 milyon Dolar şeklinde bahsedilen bu rakam havadan uydurulmamış, ancak Türkiye operasyonu 86 milyon Dolar’mış” ifadesi de aynı şekilde gerçeği yansıtmamaktadır. Markafoni söz konusu değerleme rakamını ticari sır niteliğinde olduğu için hiçbir zaman açıklamamıştır ve açıklamayacaktır. Her halükarda, Markafoni’nin değerlemesinin 86 milyon dolar olduğu bilgisi de doğru değildir. Raporda yer alan rakam şirketin değerlemesini değil, şirketin belli bir kısmını almak için yatırımcılara ödenen tutarı ifade etmektedir ve bu rakam 95 milyon dolardır.

(http://financialresults.co.za/2012/naspers_ar2012/downloads/01_the_naspers_group.pdf; 23. Sayfa)

Söz konusu yazının “Tüketici Paradigmasının Değişimi” ara başlığının altında yer alan “Ticaret Sicil Gazetesi’ne baktığımızda ise Nasper’ın raporundan sadece birkaç gün sonra, Naspers’ın global e-ticaret yatırımlarından sorumlu olan CEO’su Bob Van Dijk’ın Markafoni Yönetim Kurulu’na atandığını görüyoruz. Acaba Markafoni çareyi tam-fiyatlı sezon malı satmakta mı arayacak? Bu soru, özel alışveriş sektörünün nereye gittiği konusunda önemli bir soru haline geliyor” ifadesi spekülatif bir söylemdir ve yazının önceki bölümlerinde söz edilen konuyla hiçbir ilgisi bulunmamaktadır. Tarihlerin tamamen tesadüf eseri denk gelmesinden ibaret olan bu durumda, Ağustos 2013’te Naspers’ın eski CEO’su yerine gelen yeni global CEO Bob Van Dijk sadece Markafoni’nin değil, Naspers bünyesinde dünyada yer alan tüm e-ticaret şirketlerinin yönetim kuruluna atanması planlamış ve devam eden bir süreçtir ki bu durum da normal sürecin bir parçasıdır.

Tümüyle yanlış bilgilerden oluşan böyle haksız bir yazının tarafımızdan son derece olumsuz karşılandığını belirtir, söz konusu yazıyla ilgili bu tekzip metninin internet sitenizde yayınlanmasını rica ederiz.

Saygılarımızla,

Markafoni.com Yönetimi

GÜNCELLEME #2

Editörün notu olarak bir ekleme yapmak boynumun borcudur. Markafoni metninde 2. kısımda yer alan ve Bob Van Dijk’ın atanması konulu münferit olayın spekülatif olduğu konusunda hemfikir olabiliriz. Ancak bu atama durumu yine de raporun ertesinde garip görünmüyor değil, ben de buna işaret etmeye çalıştım. Markafoni’nin ilk ithamı olarak konu olan “Shareholders Agreement”ı gözlerimle gördüm ve de bu olay bahsettiğim bağlamda gelişti. Markafoni’nin kurumsal duruş olarak direkt bir şekilde yalanlaması anlaşılabilir, ancak aynı kurum tarafından bir defa daha yalancı olmakla itham edilmek benim tarafımdan kabul edilemez! 450 kişinin görev yaptığı böylesi bu kurumda kriz yaratmak elbette bizim vermek istediğimiz mesaj değildi, bu yüksekten bakma ve küçümsemeye bir dur demek gerekli. sosyalmedya.co’nun tam da bu noktada sektörün faydasını temsil ederken takındığı bu tavır yüzünden Markafoni ve suretinde Sina Afra tarafından ikinci defa yalancılıkla suçlanması düpedüz sektöre ihanettir. Bu da böyle bilinmeli.

33×25 santimetre boyutlarında ve 7,5 santimetre yüksekliğinde bir tuğla düşünün. XBOX One’ın fiziksel özelliklerini tarif etmek için daha fazla kelime kullanmaya gerek yok diye düşünüyorum.

Bu sert girişten sonra hemen eklemeliyim, XB1’ın bu tasarımının var olma sebebi, oturma odasının standart bir parçası olmayı istemesinde saklı. Her oturma odasında bir TV vardır, zaman zaman sahip olduğunuz TV’nin filmleri ne kadar da harika bir çözünürlükle gösterdiğini düşünüyor olabilirsiniz. Ancak TV’nin kumandası konusunda bu tarz fonksiyonel düşüncelere kapıldığınız olmamıştır. İşte XB1’ın olmak istediği yer de o kumandanın olduğu yer. Kimsenin varlığını sorgulamadığı, varlığına dair hissettiği ihtiyaçları düşünmediği, ancak varlığı ile hayatı kolaylaştıran bir fonksiyonelliğe sahip olduğu düşüncesiyle kendini unutturan bir yer.

XBOX One’ı ilk defa Los Angeles’ta dünyanın en büyük oyun/eğlence fuarı olan E3’te gördüm, Haziran ayındaydık. Zaten fuar açılışından bir gün önce de lanse edilmişti. Keza PS4 de aynı günler. Basın olarak katıldığım açılış gününde sadece gazeteciler vardı ve koca bir salonun yarısını PS4, diğer yarısını ise XBOX One dolduruyordu. Bir insan seli diyebileceğim o kalabalık sıraya girmiş, ürün müdürleri ile röportaj yapmaya çalışıyor ve cihazların fotoğraflarını çekmeye çalışıyordu. Ben sadece gezmek, görmek için katıldım ama birkaç fotoğraf çekmeyi de ihmal etmemiştim.

XBOX One sadece bir oyun makinesi olarak konumlamıyor kendini, nitekim bu konudaki düşüncelerimi cihazı TV’ye ilk bağladığımda yazıyor olacağım, henüz XB1 ile aynı fikirde değilim. Kullanımı konusundaki incelemelerimi de ayrıca aynı içerikte yazacağım.

Cihazın üzerinde bir ızgara var ve tasarımın bir parçası gibi görünüyor olmasına rağmen aslında XBOX One’ın sahip olduğu o kocaman işlemci fanını soğutma anlamında desteklemek için orada bulunuyor. Cihazın hemen sol tarafında bir USB port var ve bu portun duruşuna baktığımızda, XBOX One’ın yatay kullanım için konumlandığını fark edebiliyoruz. XBOX 360’ın aksine, XBOX One dikey olmak istemiyor.

XBOX One’ın arka kısmında ise cihazı sahip olduğunuz uydu kutunuza bağlayan bir HDMI IN (Tivibu, D-Smart, Digiturk veya herhangi bir uydu alıcısı kullanıyor olabilirsiniz, elbette Türkiye şartlarında), cihazı TV setinize bağlayan bir HDMI Out, 2 tane daha USB port, dijital ses için çıkış, Ethernet ve Kinect için ayrı bir giriş daha var.

Geçtiğimiz hafta Multiplayer ofisinde Sony Türkiye’nin Multiplayer için özel gönderdiği Playstation 4 konsolunu da gördüğüm için net bir şekilde söyleyebilirim, Playstation 4, XBOX One’dan çok daha yakışıklı görünüyor. Bu çok net! XBOX One’ın amacının ise dikkat çekmek olmadığını zaten söylemiştim. XBOX One belki saklanmak için yaratılmış olabilir ama Kinect aynı sınıfa girmiyor.

25×5 santimetre boyutlarındaki Kinect’i görmemeniz mümkün değil, TV setinizin üzerine veya alt kısmında koymak zorunda kalacaksınız ve biraz da yerden yukarıda olmak zorunda, çünkü alan derinliğini korumalı. Üzerinde kocaman beyaz bir XBOX logosu olan ve lensleri ile size bakan siyah bir tuğla daha. (Bu arada videoda da söylediğim gibi, XBOX 360’ın adaptörü de tuğlaydı, One’ın adaptörü de farklı değil, malum, adaptörün kendisi bir güç kaynağı, sebebi bu)

XBOX One’ın Controller’ı ise neredeyse eski controller ile aynı. Analog çubuklar daha da parmağa otursun diye kenarları pürüzlenmiş bir şekilde, aynı zamanda da biraz daha ince gibi eski versiyona göre. Ancak controller’ın üretim materyali atasından farklı olmuş, alışmadığım için biraz garipsedim ilk bakışta. Tabi eski controllerı2n arka kısmındaki pürüzler de kaybedilmiş, oysaki onlar sayesinde biraz ele de oturuyordu, ancak dediğim gibi, alışmak lazım.

XBOX 360’ın gamepad’i oyunseverler için resmen bir altın standart halini almıştı, Microsoft geçtiğimiz yıllar içinde 100 milyon Dolar gibi bir para harcayarak aynı sonuca varmış olacak ki, XB1’ın gamepad’i de çok az revizyon ile hayatına devam ediyor. PS4’ün controller’ını daha da beğendimi ise eklemeliyim, üzgünüm XBOX, görünen o ki seni bazen aldatmak durumunda kalacağım.

Fiziksel özellikler bittiğine göre, bir de cihazın kullanımı ile ilgili bir başka incelemeye geçmenin tam zamanı. Şimdilik görüşmek üzere.

Büyüklüğüne ve detaylarına henüz ulaşamadığımız bu satın alma şüphesiz Doğan Online’ın en önemli e-ticaret hamlelerinden biri olacak. Bununla birlikte anlaşmada Limango’nun sahip olduğu arabulvar.com ve bonprix.com.tr‘nin de dahil olup olmadığını şu an için bilmiyoruz.

Webrazzi’nin az önce son dakika duyum şeklinde verdiği gittigidiyor.com‘daki genel müdür değişikliği haberi de bu satın almayı bizim açımızdan doğrulayan bir gelişme oldu. Belirtilene göre Limango Genel Müdürü Gülfem Toygar artık kariyerine eBay Ülke Müdürü olarak devam edecek.

Duyumumuzu güçlendiren bir başka detay ise Hürriyet’in internet sitesinden çıktı. Zira birkaç gündür hurriyet.com.tr‘de Limango reklamları yayınlanıyor.

Diğer yandan Avrupa’nın en büyük ikinci e-ticaret ağı olan Otto Group’un Limango’yu satarak Türkiye’den çıkma kararı almasının da sektör adına bir hayli dikkat çekici bir gelişme olduğunu belirtmek gerekiyor.

Daybuyday.com’u da bünyesinde barındıran Doğan Online’ın Limango hamlesiyle birlikte Türkiye’deki özel alışveriş pazarında nasıl bir değişikliğe neden olacağını hep birlikte göreceğiz. Markafoni ve Trendyol ekseninde yürüyen pazarda bakalım taşlar yerinden oynayacak mı?

Güncelleme: Haberimize Doğan Online’dan gelen cevap ve tekzip metnini hiçbir değişiklik yapmadan sizlerle paylaşıyoruz.

CEVAP VE DÜZELTME METNİ

Limango’nun Doğan Online (Doğan Portal ve Elektronik Ticaret A.Ş.) tarafından satın alındığına ilişkin 13.11.2013 tarihi itibariyle taraflar arasında imzalanmış herhangi bir hisse satış ve devir sözleşmesi mevcut değildir.

Saygılarımızla kamuoyunun bilgilerine sunarız.

Doğan Portal ve Elektronik Ticaret A.Ş. (DOĞAN ONLINE)

Xbox’ın yeni modeli ile ilgili geçtiğimiz zamanlarda çıkan dedikoduların bir kısmının doğru olduğunu gördük. Herkesi en şaşırtan şey ise, Kinect 2 oldu. Ayrıca Xbox One’ın çıkış tarihinin de yıl sonuna doğru olduğu açıklandı. Heyecanla bekleyeceğiz!

Dünkü yazımızda bahsettiğimiz Microsoft’un Xbox’ı oturma odasındaki tek eğlence makinesine dönüştürme çabası doğruymuş, Xbox One hem donanımsal, hem de yazılımsal özellikleri ile oturma odasında TV’ye bağlı ihtiyaç duyabileceğiniz herşeye sahip.

Xbox One’ın sahip olduğu donanım özellikleri; 8 GB RAM, 8-çekirdekli işlemci, 500GB sabit disk, Blu-Ray disk sürücüsü, USB 3.0 bağlantı noktası ve elbette gigabit Ethernet ve wi-fi direct. Ayrıca Xbox One da aynen Google TV’lerde olduğu gibi hem HDMI giriş hem de çıkış var. Bu sayede televizyonun HDMI portunu (eğer 1 tane varsa) işgal etmemiş oluyor ve eğer Xbox One uyumlu bir kablolu yayın veya uydu alıcınız varsa da Xbox bu uydu alıcısını da kontrol edebiliyor. Yeni Xbox’ın işlemcisi konusunda bazı duyumlar vardı, görünen o ki Microsoft AMD’nin özel yapım 40-nanometre çiplerini beğenmiş.

Xbox One’ın işletim sistemi Windows 8’in biraz daha küçültülmüş versiyonu gibi görev yapıyor. Uygulama geliştiriciler aynen dün de bahsettiğimiz gibi Windows 8 veya Windows Phone 8 programlarken kullandıkları çekirdeği Xbox One için de kullanabilecekler. Ancak söylememiz gerekli ki maalesef Xbox One Xbox 360 oyunları ile uyumlu olmayacak. Xbox 360 oyunlarını oynamaya devam etmek isterseniz, 360’ı evde tutmanız gerekecek.

“Xbox On” dediğinizi ve televizyonunuzun ve Xbox’ınızın aynı anda açıldığını düşünün. Microsoft’un Kinect 2 ile ilgili yaptığı iyileştirmelerin birçoğu görünen o ki ses kontrolü üzerine olmuş. Evet Kinect 2 1080p geniş açı sensöre ve 360’a göre çok daha iyi jest alıcısına sahip. Ancak 360’da çok da iyi çalıştıramadığımız ses kontrolleri One ile birlikte kalp atışlarınızı dahi algılayabilecek seviyeye gelmiş durumda. Yanlış okumadınız, Xbox One ile birlikte gelecek olan Kinect 2, kalp atışlarınızı dahi algılayabilecek.

Xbox One kontrolörü ile Microsoft 40’tan fazla teknik ve tasarımsal inovasyon yaptığını söylüyor. Yeni ergonomik yapıdan ziyade en büyük değişiklik tuşlara özel hale getirilen dinamik titreşim mekanizması olmuş. Sadece görüntüsüne bakarak yargılarsanız çok büyük değişikliklerin olmadığını düşünebilirsiniz, ancak kullanım kolaylığı anlamında birçok değişiklik yapılmış.

Xbox One’da kullanıcı deneyiminde görüntü anlamında çok büyük değişiklikler yok, ancak yapılan küçük değişiklikler ile menüler ve kullanım daha çok ev sinema sistemlerine benzemiş. 360’da gördüğümüz ve elbette Windows 8’de de olan ızgara sistemini kullanmak kolaylaşmış ve elbette el hareketleriniz ile kontrol de kolaylaşmış durumda.

Xbox Live aynen 360’da olduğu gibi duruyor, çok büyük değişiklikler olmasa da göze çarpan bir farklılık olarak “Game DVR” özelliğini gösterebiliriz. Oyun içinde görüntüleri kaydedip, düzenleyip paylaşabileceğiniz bir sistem Game DVR ve sadece Xbox Live üyeliğine sahip olanlar kullanabiliyor.

Xbox One’ın satış argümanlarının en önemlilerinden biri ise Skype. Yeni nesil Skype Kinect 2’nin 1080p video kalitesi ile “Picture in Picture” ve “group video chat” gibi özellikleri destekliyor olacak. Aynı zamanda oyun oynarken ekranın köşesine yapışıp karşılıklı oyun oynama zevkini de bir üst seviyeye taşımaya çalışacak.

Etkinlikte, Xbox One ile birlikte sözü verilen en az 15 tane One’a özel oyun tanıtıldı ancak bazılarının görüntülerini gösterdiler. Mesela Forza Motorsport’un One versiyonu ve Quantum Break isimli live-action oyunları tanıtıldı. Aynı zamanda Activision’ın CoD serisinin yeni oyunu Call of Duty: Ghosts’un videosu gösterildi. FIFA 14, NBA Live 14, Madden NFL 25 gibi EA oyunlarından bahsetmeye ise gerek yok sanırım.

Xbox One’ın 360 oyunlarını çalıştırmayacağını söylemiştik. Xbox One’ın 64-bit x86 mimarisi, 360’ın PowerPc-tabanlı mimarisi ile uyuşmuyor çünkü. One’da bu anlamda bazı farklılıklar da var. Mesela satın aldığınız oyunu sadece bir defa install etmeniz gerekiyor, daha sonrasında o oyunu oynarken Blu-Ray’i içeride tutmanıza artık gerek yok. Ayrıca One single-player oyunlarda artık internet bağlantısı da istemiyor olacak. Eğer sizin de aklınıza ilk olarak, eğer ben oyunu yüklersem, onu satabilirim de gibi bdüşünce geliyorsa, Microsoft bu konuya da açıklık getiriyor. Kullanılmış oyunları başka One’lara yüklemek de mümkün olacak ama yeni yüklenen One’larda belli bir ücret karşılığında buna izin veriliyor olacak.

Netflix ve ESPN gibi streaming-TV ürünleri One ile birlikte bir adım daha yukarı çıkıyor. Çünkü One’dan başka hiçbir cihaza artık ihtiyacınız kalmıyor, söylemiştik. Ancak bunun yanında Live-TV’ye tam uyumlu olması da mükemmel bir özellik olarak ön plana çıkıyor. Öncelikle Amerika’da kullanıma açılacak olan bu servisler, zamanla globale taşınıyor olacak.

Dedikodulardan bazılarının çok güçlü olduğunu da hatırlayarak, Ocak ayında VGLeaks’in yayınladığı bazı dökümanlara göre, yeni Xbox 8 çekirdekli 64-bit APU’ya sahip olacak ve 1.6 GHz’de çalışacak olan konsol, 8 gigabayt hafıza ve yüksek depolama ile geliyor olacak. Bir süre sonra Kotaku’nun da onayladığı bu teknik özelliklerin bu akşam Microsoft’un açıklayacakları ile aynı olması bekleniyor. Yeni nesil Xbox’ın x86 mimarisi ile geleceğini de ekleyelim.

Ancak, Bloomberg’in yayınladığı bir başka rapora göre de yeni nesil Xbox AMD’nin Jaguar adı verilen grafik çiplerle desteklenmiş bir işlemci ile geleceğini söylüyordu, ki bu çipler aynı zamanda PlayStation 4’te de kullanılıyor olacak.

İşlemci gücünü bir kenara bırakacak olursak yeni nesil Xbox aynı zamanda Blu-ray desteğiyle de geliyor olacak. Microsoft’un başarısız HD-DVD planlarından sonra şirket 50 gigabayt depolama kapasitesine sahip olan Blu-ray’e geçmeye karar vermiş.

Yeni nesil Xbox’ın neye benzeyeceğini, tasarım anlamında nasıl bir görüntüsü olacağını henüz kimse bilmiyor. Sızan bir fotoğraf veya bir kasa yok. Aklımızda bir şekil bile yok. Düşüncemiz, Microsoft’un, yeni nesil Xbox tasarımını çok yeni bitirdiği yönünde.

Hatırlarsanız Xbox’ın lansmanı aslında Nisan sonu için planlanmıştı. Ancak Microsoft bu lansmanı Mayıs sonuna taşımıştı, çünkü Sony’nin yeni konsolu Playstation 4’ü görmek istiyorlardı. Sony’nin başarısız lansmanı ile birlikte, PS4 ile ilgili neredeyse hiçbir elle tutulur bilgi alamadan hayatımıza devam etmiştik. Ancak yeni nesil Xbox etkinliğinde, Xbox’ın Binbaşısı Larry Hryb’in tweetine göre yeni nesil Xbox görülebilecek. Şanslı bir gazeteci topluluğu yeni nesil Xbox’a dokunabilecek.

Kinect 2

Microsoft’tan sızan belgelere göre, Kinect 2’nin çok daha hassas olması, stereo imajlama yapması, geliştirilmiş ses tanımaya sahip olması, geliştirilmiş RGB kameraya sahip olması ve en önemlisi, kendine özel bir donanımsal işlemciye sahip olması bekleniyor. Ayrıca önemli olan bir başka sızıntıya göre de, Microsoft, yeni nesil Xbox’larda Kinect 2’yi standart bir hale getirecek. Artık Kinect ayrı satılmayacak, yeni nesil Xbox ile standart olacak.

Beni eğer Twitter’da takip ediyorsanız benim de bir Xbox-fanı olduğumu bilirsiniz. Xbox’ı diğer oyun konsollarına göre daha sıcak buluyorum ve daha güçlü buluyorum. Ayrıca Kinect sahibiyim de. Ancak menüler arası geçişlerde veya elle kontrolün mümkün olduğu her türlü kontrol alanında, Kinect’in performansını beğendiğimi söyleyemeyeceğim. Oyunlarda Kinect harika, ses tanımada benim aksanımdan dolayı sıkıntı yaşadığım kesin, ancak menülerde Kinect o kadar da performanslı değil. Görünen o ki sızan bilgilere göre elle kontrolü özel olarak geliştirmiş Microsoft, ki bu da çok iyi bir haber.

Uygulamalar ve Eğlence

Microsoft daha önce de tutarlı olarak belirttiği gibi, Xbox’ı oturma odasındaki TV’ye bağlı tek eğlence merkezi olarak konumluyor. Windows 8 için yakın zamanda servis edilen “Xbox müzik dinleme servisi” de bu planın bir parçası, Cloud TV söylentileri de görünen o ki bu planın bir parçası ve tabi Xbox uygulamalarının arasında Netflix gibi Microsoft’tan bağımsız diğer servisler de bu planın bir parçası.

Microsoft’un sorduğu en büyük soru şu: “Xbox’ı varken neden biri evine Apple TV de alsın, veya Roku, veya Google TV?”

Yeni Xbox, yine söylentilere göre Windows 8 çalıştıracak. Nasıl bir kullanıcı arayüzüne sahip olacağını bilemiyoruz, ancak Xbox 360 için sürekli olarak yapılan güncellemelerle zaten arayüzün Windows 8 ve Metro’ya dönüştüğünü görebiliyorduk. Her ne kadar Haziran’da gerçekleştirilecek olan “Build Developer Conference” da geniş bilgiler verilecek olsa da, eğer yeni nesil Xbox Windows 8 ile birlikte gelirse, geliştiriciler sadece JavaScript kullanarak dahi yeni nesil Xbox için uygulama üretebiliyor olacaklar.

6 Nisan 2007’de “Blogcu.com Nokta A.Ş. tarafından satın alındı” başlığı ile Webrazzi’de bir yazı yayınlandı. 2005 yılında Devrim Demirel tarafından kurulan ve satıldığı tarihte Türkiye’nin en çok ziyaretçisi olan 12. sitesi haline gelen Blogcu, o zamanlar henüz 390 bin üyeye sahip olan ancak ilk ve en büyük ücretsiz blog servisi durumundaydı. Rakibi de neredeyse yok sayılırdı, blogger.com Türkiye’de henüz büyümemişti, WordPress ise rüya gibiydi.

Nokta A.Ş., o zamanlar internet yayıncılığı alanında birçok siteyi işletiyordu ve bu sitelerin arasında şu anda kapalı olan dizin.com gibi bazı servislerin yanında halen açık olan doviz.com gibi siteler de vardı. Hatta yine yakın zamanda fotokritik.com’u ve izlesene.com’u da satın almıştı, büyümesine devam ediyordu.

Bugün ise Türkiye’nin en büyük internet gruplarından biri haline geldi (tabi Nokta Domains de dünyanın en büyük domain portfolyolarından birine sahip).

Blogcu.com’un bugününe baktığımızda ise rakiplerinin arasında blogspot.com (eski blogger.com) ve wordpress.com gibi servisler var. Tabi bunların yanında WordPress’in “native” kurulumu da var, yani insanlar kendi alan adlarına WordPress kurulumu yapıp, kendi bloglarını da oluşturabiliyorlar.

Geçtiğimiz günlerde açıklanan verilere göre WordPress, dünyadaki web sitelerinin %70’inin altyapısını oluşturuyor, ki bu inanılmaz bir rakam. Tabi blogspot ve WordPress’in aktif bloglarının sayısını da hesaba katarsak, ortaya çok büyük rakamlar çıkıyor.

Tumblr’ın Geçmişi

Tumblr’a dönecek olursak, 2007 yılında New York’ta David Karp isimli girişimci tarafından kurulan Tumblr, bir nevi mikro blog gibi işleyen ve içerik formatları ile diğer blog sistemlerinden farklılaşan bir içerik servisi. Tabi sahip olduğu “Dashboard” (kontrol paneli) ve “Followed Blogs” (takip edilen bloglar) gibi ek hizmetleri ile de kullanıcılarının hızlıca alıştığı bir sistematik halini alıyor.

Ayrıca getirdiği “re-blog” sistemi ile de aynen Twitter’daki retweet özelliği gibi, kullanıcıların takip ettiği diğer bloglardaki içerikleri tek klik ile kendi bloglarında paylaşabilmelerini sağlayan Tumblr, hızlı bir şekilde büyümesine devam etti.

Geçtiğimiz sene ayda 58 milyon kişinin ziyaret ettiği bir sosyal ağ olan Tumblr, sadece bir senede bu rakamı 117 milyona çıkararak inanılmaz büyüme rakamları gösterdi. Şu anda da toplam 1.1 milyar Dolar’dan fazla bir değerleme ile Yahoo ile satış görüşmeleri yapıyor.

Blogcu.com ve Nokta A.Ş.

Nokta A.Ş. aslen Ankaralı bir şirket, merkezi ve altyapı geliştirme tarafının çoğunluğu Ankara’da. Istanbul’da da reklam satış ofisi bulunmakta.

comScore’un Şubat 2012 raporuna göre Türkiye’nin en çok ziyaret edilen 7. sitesi olan Blogcu.com, yine aynı rapora göre 12 milyon ziyaretçi tarafından ziyaret ediliyor. Ancak yine aynı rapora göre ziyaretçiler sitede sadece 1.2 dakika, yani 72 saniye geçiriyorlar.

Nokta A.Ş. CEO’su Tümay Asena’nın 14 Mart 2012’de (rapordan yaklaşık 20 gün sonra) Webrazzi Dijital ‘12’de belirttiği rakamlara bakacak olursak, Blogcu.com’da aktif 200 bin blog bulunuyor. Asena’nın da belirttiği gibi Blogcu.com’daki yeniden bloglama özelliğinin Tumblr’dan sonra hayata geçirildiğini söylemekte fayda var.

Ayrıca Blogcu.com’un gelir modelinin de reklam ve advertorial’a dayalı olduğunu hatırlatalım, bir internet gazetesi ile aynı karakteristiklere sahip.

Tumblr ve Blogcu Arasındaki Benzeşmeler ve Farklar

Internet sektöründeki herkes, Blogcu.com’un bugünkü geldiği noktanın Tumblr ile eşleştirilebileğini söyleyecektir. Blog yapıları, kullanıcı davranışları, basitlik gibi etkenler, bu önermede ön plana çıkmaktadır.

Ancak çok ciddi farklılıklar da bulunmaktadır. Mesela Blogcu.com’un ana sayfasını açtığınızda aslında Blogcu.com’un bir internet yayıncısı olduğunu anlayabilirsiniz. Tumblr’ın ana sayfası ise bir sosyal ağ karakteristiğindedir.

Mesela Blogcu.com’un ana sayfasından birkaç başlığı sizin için çekelim. Bu yazının yazıldığı an itibariyle Blogcu.com’un  ana sayfasında; “Kurabiye Tarifi”, “Ne Olur Çekmeyin, Abim Beni Keser”, “Kadın göğsü gibi, bu tarif yerlere yatırdı – video”, “Lif modelleri desenli lif modeli”, “başlıkburcu esmersoy tatil fotoğrafları”, “utançtan ne yapacağını şaşırdı”… Eminim biraz daha incelesek çok farklı içeriklere de ulaşabiliriz.

Sonuç

Türk internet şirketleri aslında çok büyük fırsatlara sahip, bu fırsatların en önemlilerinden birinin de, değerli bir emtia olarak Blogcu.com olduğunu hepimiz biliyoruz. Blogcu.com özelinde ise eğer 2011 veya 2012’de doğru pivot ile vizyon farklılaşması yapılsa, Blogcu.com acaba bugün ikinci bir Tumblr olabilir miydi diye düşünmeden edemiyorum.

Tumblr’ın premium konumlanmasının getirdiği en büyük özellik, Tumblr kullanıcılarının “early-early adapter” olması olabilir. Her şeyden en erken haberi olan ve kültür ve içerik anlayışı bakımından da fazlasıyla premium olan bir sosyal ağdan bahsediyorum. Sığ bakış açısına göre Tumblr aslında aşırı cinsel içeriklerin içerik yüzdesinde büyük bir yer kapladığı söylenebilir. Ancak gerçekten de bu sığ bir bakış açısı olacaktır. Çünkü aslında Tumblr’daki cinsel içerikli bu fotoğraflar, kendi kültürünü yaratmış olan bir sosyal ağın içerik emtiası olarak algılanmalıdır.

Tumblr Girls; işte o bahsi geçen cinsel içerikli fotoğrafların kategorisinin adı bu. Tumblr Girls. Tumblr’ın kendi kültürünü, kendi anlayışını ve kendi kavramsal içerik anlayışını da yarattığının en büyük ıspatı budur.

Hatta Türkiye’de bu konuda vizyoner davranan firmalardan biri de mavi, bildiğiniz mavi Jeans. Hatırlarsanız kendileri ile bu konuda röportaj yapmıştık. Mavi’nin global ana sayfası aslında bir Tumblog. Içerik anlayışı da üstelik Tumblr’ın kültürüne çok uygun. Bugün kullanıcıları da bu içerik anlayışına fazlasıyla alışkın bir hale geldi. O röportajı hemen okuyun: “İstanbul’dan Dünyaya Sosyal Medya Dersi: Mavi”.

Tumblr’ın markaları da fazlasıyla saran bu içerik anlayışını Blogcu.com’da görmek de bence harika olabilirdi.

Tumblr bugün Amerika’nın en çok ziyaret edilen 19. sitesi, Blogcu.com da Türkiye’nin en çok ziyaret edilen 7. sitesi. O yüzden ne söylediğimi anladığınızdan eminim.

Bence bu yorumun sonunda sorulması gereken tek soru ise galiba bu: “Blogcu.com bir internet yayıncısı olmaya devam mı edecek ve içerik anlayışı ve kullanıcı kitlesi ile Milliyet.com.tr’den farksız mı ilerleyecek? Yoksa gözlerini açacak, teknolojisini ve kullanımını farklılaştırarak belki de Türk karakteristiğine uygun bir sosyal ağ haline mi gelecek?”

Milliyet.com.tr’den, hep örneğini verdiğim bir içerik başlığı ile yazımı sonlandırayım. Ana sayfada manşette yer alan haberin başlığı: “Canlı Yayında Baygınlık Geçirdi, Önce Gözleri Kaydı”.

Sosyal ağlar ile ilgili Türkiye’de yapılan araştırmaların en sonuncusunda, benim hatırladığım kadarıyla TGI Net araştırması, Türk kullanıcıların Facebook’ta ortalama 160 arkadaşa sahip olduğu yazıyordu. Ancak araştırmaya katılan kitlenin düşük örnekleminden ve araştırmayı yapanların kitleyi yeterince tanımadıklarını düşündüğümden dolayı bu araştırmayı çok ciddiye almıyordum.

Bu sabah ise sosyalmedya.co’nun Facebook sayfasında Insight’lara bakarken bir şey farkettim, aslında basit bir hesapla, kullanıcıların ortalama arkadaş sayılarını yaklaşık olarak hesaplayabilirim, nasıl mı?

Öncelikle aklımdaki sistematiği açıklayayım, sosyalmedya.co’nun Facebook sayfasını beğenenlerin sayısı 45.452 (an itibariyle). Örneklem olarak makul bir sayı bence, 30 milyon Türk kullanıcısını temsil edebilir (günün sonunda TGI araştırması 1.000 kişi ile yapılmıyor mu?). Facebook Insight’larda görünen, sayfamızı beğenen insanların toplam arkadaş sayısı ise 12.518.525. Her iki sayı da “Tekil” kullanıcıyı belirtiyor. Dolayısıyla, iki rakamın örneklemi de gayet önemli. Tabi sosyalmedya.co’nun Facebook fan sayfasında sadece Türkçe içerik yayınlanıyor, ayrıca Facebook reklamı yapılacağı zaman Türkiye kitlesine yapılıyor. Dolayısıyla veri az kirli (veri tertemiz demiyorum, ancak az kirli olduğu aşikar).

Yukarıdaki iki rakam önemli, evet, ancak hesaplamayı yapabilmemiz için, bu iki rakamın referansları da gerekli, yani yukarıdaki ekran görüntüsündeki “Yeşil” renk ile yazılan değişim oranları.

Hesabımız ise basit, öncelikle “Toplam Beğenmeler” bölümündeki hesabı yapalım. Eğer bu hafta ile geçen hafta arasında %2.28 oranında bir değişim varsa, değişimin kaç kişiye tekabül ettiğini hesaplayalım:

44.452 / 102,28 X 100 = 43.461 kişi. Yani geçtiğimiz hafta sayfayı beğenenlerin sayısı 43.461 kişi iken, geçtiğimiz 1 haftada 991 kişi sayfayı beğenmiş ve toplam 44.452 kişi olmuşuz. 991 rakamını aklınızda tutun.

Geçtiğimiz haftaki “Hayranların Arkadaşları” sayısını da aynı şekilde hesaplayalım:

12.518.525 / 102,13 X 100 = 12.257.441 kişi. Yani geçtiğimiz hafta ile bu hafta arasında “Hayranların Arkadaşları” sayısındaki değişim 261.083 kişiye tekabül ediyor.

Öyleyse geçtiğimiz hafta kazandığımız hayran sayısına, hayranların arkadaşları sayısını bölersek, ortalama arkadaş sayısına ulaşabiliriz. O zaman da karşımıza şu sonuç çıkıyor:

Hayranların Arkadaşları / Hayran Sayısı = Hayranların Ortalama Arkadaş Sayısı

261.083 / 991 = 263

Rakamın tam anlamıyla doğru olduğunu söylemiyorum, ancak doğruya çok yakın bir rakam olduğundan eminim. Çünkü geçtiğimiz hafta birkaç post için deneme Promoted reklamlar yaptık ve kitlemiz her seferinde Türkiye’ydi. Dolayısıyla kazandığımız fanların hepsinin Türk olduğundan eminim.

Bu ortalama rakamı neden şu anki var olan rakamlarla da hesapladım, yani;

Hayranların Arkadaşları / Sahip Olduğumuz Fan Sayısı = 280 rakamına ulaştık. Ancak toplam fan sayımızla bu hesabı yaptığımızda, daha önceki fanlarımızın tamamının Türk olduğundan emin olmadığımız için, rakamı ciddiye alamadım.

Bu arada, birkaç arkadaşımdan da rica ettim, sahip oldukları sayfaların Insight ekran görüntüleri için, aynı hesapları yaptığımda, ortalama aynı rakamı buldum.

Şimdi, siz de sahip olduğunuz Facebook fan sayfaları ile bu hesabı yapıp hem bizimle hem de okuyucularımızla paylaşır mısınız? Kendi istatistiğimizi kendimiz yaratalım.

Ayrıca lütfen Devlet Bahçeli esprilerinizi de kendinize saklayın ;)

Mesela Almanya’nın domain uzantısı “.de”, “.com.de” değil. Ya da Fransa, “.fr”.

Türkiye internet dünyası, tam da bu domain uzantısı sıkıntısını çözmek üzere “.TC” domain uzantıları ile özdeşleşir mi bilemiyoruz. Ancak anlatalım:

.TC alan adının sahibi olan İngiliz AdamsNames şirketini satın alan Alman kökenli INTERSTATE şirketinin Türkiye’de kurduğu TCNET Internet Şirketi tarafından pazara sunulacak olan “.TC” domain uzantısı üç aşamada Türk halkının hizmetine sunulacak.

Markaların ve kurumların internet ortamında isimlerinin farklı kişilerce alınmasıyla yaşadıkları mağduriyeti göz önünde bulunduran TCNET yönetimi sorumlulukları gereği pazara girdikleri ilk dokuz gün yalnızca Marka Tescil Belgesi olan kurum ve kişilere özel kayıt haftası olarak ayırdıklarını açıkladılar. 19 Kasım 2012 tarihinden itibaren ise bir hafta ‘’ön satış haftası‘’ yaparak Internet dünyasının yenilikçi girişimci camiasına alan adlarını sunacaklar.

3 Aralık 2012 tarihinden itibaren ise “.TC” domain uzantısı isteyen herkesin kullanımına sunulacak.

Tüm ülkelerde ülke alan kodu uygulaması isimden hemen sonra gelerek kullanılmasına rağmen ülkemizde “.com” uzantısı birlikte kullanılmakta ve çoğu zaman da ODTÜ’den kaynaklanmak üzere, satın alma süreci de internet ortamının hız ve koşullarına göre çok yavaş kalmaktadır. Dolayısıyla “.com.tr” pazar payı “.com” uzantısının % 20’sinden daha az olmuştur.

Ayrıca önemli bir ek bilgi olarak; ‘’.TC’’ uzantılı alan adı kullanan markaların haklarını korumak amaçlı olarak girişimde bulunan TCNET yönetimi, tüketicilerle yaptığı sözleşme gereği herhangi bir itilafta İstanbul Ticaret Odasının kurduğu hakem kurulunun kararlarına uyacak. Diğer uzantılarla ilgili yurt dışı mahkemelerde haklarını arayan marka, kişi ve kurumlar ‘’.TC’’ uzantısında böyle bir sorun yaşamayacak.

TC Uzantısının Tarihsel Değeri

Tabi bir de “TC” harflerinin Türkiye için tarihsel önemi de var, anlatalım;

TC uzantısı ilk olarak hikâyesini dinlediğimde beni çok etkileyen Vecihi Hürkuş’un, Vecihi XIV ismini verdiği uçakta karşımıza çıkıyor. Hürkuş, havacılık standartlarına göre uçağına bir kuyruk numarası vermek durumunda kalıyor ve TC’yi kullanıyor. O günden bugüne halen tüm Türk uçakların kuyruk numaraları da TC ile başlıyor.

ISO-Norm 3166′ya göre Türkiye’nin kısaltması TR olsa da Türkiye’nin Türkçe kısaltması T.C.’dir. Dolayısıyla TC, Türkiye’yi sembolize eden harflerdir. Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren sadece ulusal çapta değil uluslararası alanda da Türkiye TC harfleri ile özleşmiştir.

TC aynı zamanda telgraf konusunda da karşımıza çıkıyor. 1927’de Washington’da imzalanan Milletlerarası Radyo Telgraf Anlaşması’nda her ülke kendisini ifade eden uluslararası kodu kendisi tayin etmiştir. Türkiye’yi temsilen bu konferansta bulunan Hollandalı J.A. Bland Van Den Berg Türkiye için TAA–TCZ aralığını kaydettirmiştir.

TCNET Internet’in Genel Müdürü ve ortağı olan Ertan Ulutaş; .TC uzantısını Türkiye’de pazara sunarken hem internet sektörüne kolaylık ve katma değer sağlayacaklarını hem de bu vesile ile yabancı bir yatırımcıyı teknolojisi ile beraber Türkiye’ye getirmekten mutluluk duyduklarını açıkladı.

Alan adı satışının internet ortamında yapılması nedeni ile dünyanın her yerinden yapılabileceğini vurgulayan Ulutaş, Türkiye’de yaptıkları yatırımla daha çok Türk insanına hizmet vermeyi hedeflediklerini belirtti. “.TC uzantısı kurum, kişi ve markalara iletişim ve ulaşımın daha kolaylaşacağı bir internet ortamı sunacak, böylece kısa zamanda Türkiye’nin yeni alan adı olacağız” dedi.

Kamu Kuruluşlarına “.TC” Ücretsiz

Ayrıca “.gov” uzantısının Amerikan devletine ait bir uzantı olduğunu belirten Ulutaş, sosyal sorumluluk gereği tüm kamu kurum kuruluşlarına “.TC” uzantısını ücret almadan vereceklerini açıkladı. Ulutaş, belediyeler ve kamu kuruluşlarıyla birçok sosyal kampanya yaparak Internet ortamında sorumluluklarımızın bilinci ile birçok yeni yatırım yapmayı planlıyoruz dedi.