Aşağıda sansür protestolarının temel sebeplerini ve filtre sisteminin neden antidemokratik olduğunu özetleyen 10 madde bulacaksınız. SosyalMedya.co ve bu yazının yazarı adına bu yazı üzerinde hiçbir hak iddia etmiyoruz. İster buraya link verin, ister başka bir yere kopyalayıp kaynak gösterin, isterseniz de kendi yazınızmış gibi yayınlayın. Yeter ki dezenformasyona açık insanlara yürüyüşlerin neden yapıldığını ve neden herkesi ilgilendirdiğini anlatabilelim:

1) 22 Ağustos’ta yürürlüğe girmesi istenen yeni sistemde BTK’ya verilen filtreleme yetkisini kimin nasıl denetleyeceğini belirten tek bir düzenleme yok.

2) Bu yeni sistemde BTK siteleri engellemek için artık mahkeme kararına ihtiyaç duymayacak.

3) Engellediği sitelerin herhangi bir listesini de kimseye açıklamayacak. Hatta filtrelenen sitelerin listesinin açıklanması suç olacak (Karar Madde 5)

4) Yani siteniz haksız yere, diyelim Aile Profili’nden “yanlışlıkla” çıkarıldı, ruhunuz bile duymayacak. Bu durumda hangi makama başvurabileceğiniz belirsiz. Diyelim sizi dinleyecek makam buldunuz, yapılan başvurunun ne kadar sürede sonuçlanacağı da belirsiz. Siteniz haksız yere aylarca Aile Profili’nden çıkarılabilir.

5) Bu yüzden de bu yeni düzenleme, İnternet’teki tüm muhalif fikirlerin susturulması için mükemmel bir ortam hazırlıyor.

6) Profillerin kapsamı da belirsiz: “Çocuk Profili” çocuklara uygun içeriği oluşturacak. “Standart Profil” de şimdiki gibi mümkün olduğu kadar müstehcenlikten arındırılmış olacak. Öyleyse “Aile Profili”nin amacı ne? Kapsamı ne? Buna şimdiye kadar hiçbir görevli cevap vermedi. (Önceki maddeleri tekrar düşünürseniz amaç gayet belli aslında)

7) İsteyenin evine sansürlü İnternet alabildiği bir sistemde, on binlerce sitenin sansürlü olduğu şimdiki durum “en sansürsüz” profil olacak. BTK yetkilileri ve sansürü savunanlar bunu övünülecek bir şeymiş gibi sürekli söyleyip duruyorlar.

8) BTK’nın önerdiği devlet kontrollü sistemin benzeri hiçbir gelişmiş ülkede yok. BTK aksini iddia ederse yalan söylemiş olur. Gelişmiş ülkelerde bu tür geniş kapsamlı filtreler servis sağlayıcılar ve siteler tarafından oluşturulur. Devlet tarafından değil.

9) “Devlet tarafından oluşturulsun, ne fark eder?” demeyin. Çünkü bu durumda hükümete muhalif yayınların susturulması kolaylaşmış oluyor. Bir düşünün: Gazetelerin ve televizyonların kısıtlanması bu kadar kolay mı? Bir kanalın yayınının mahkeme kararı olmadan, tek bir kurul kararıyla bu kadar kolay engellenmesini kabul edebilir miydiniz?

10) Son olarak, profil değiştirme konusu var: İnternet’te bulunan filtreleri indiremeyecek kadar bilgisiz kullanıcının “bir ekranla profiller arasında geçiş yapacağı” söyleniyor ki bu tabii ki tutarsız bir iddia.

11) Sistem o kadar sağlıksız ve tek taraflı ki; şu anda iktidarda olan parti seçimi kaybetse, bir süre sonra o partinin görüşlerini içeren bütün siteler yeni hükümet tarafından kolaylıkla yasaklanabilir.

İşte tüm bu sebeplerden ötürü 22 Ağustos’ta yürürlüğe girmesi istenen sistemin ifade ve haber alma özgürlüklerine aykırı olduğu düşünülüyor. Maalesef hiçbir yetkili yukarıdaki maddeleri yalanlamıyor ve tatmin edici bir açıklama getiremiyor.

Siz de bilirsiniz ki, sağlıklı yönetimin temel kurallarından biri yönetilenlerin eleştiri gücüdür. Bu haliyle BTK kararı İnternet’te neyin yayınlanabileceğini tamamen yöneticilerin insafına bırakıyor. Yani konu İnternet filtresi satan birkaç kişinin veya muhalefet partilerinin çok ötesinde. Konu İnternet’i bir yaşam tarzı olarak benimseyen bizim neslimizin hakları ve özgürlükleriyle ilgili. Gerisi tamamen detay.

Zuckerberg’in de dediği gibi, Facebook bir şirketten çok bir devlet gibi. Her şey sıkı kurallara bağlı ve bu kurallardaki değişiklikler herkesi ilgilendiriyor. Tıpkı 11 Mayıs Çarşamba günü Facebook’un resmi sayfasında açıkladığı yeni Promosyon Kuralları gibi.

Bu yeni kurallar soru işareti yaratacak pek çok ifadeyle dolu. En büyük soru işareti de kampanyalara getirilen bu katı kuralların ne kadar uygulanabileceği.

Mesela:

Artık “Kampanyaya katılmak için tek yapmanız gereken sayfamızı beğenmek” gibi cümleler Promosyon Kuralları’na (üçüncü maddeden dolayı) doğrudan aykırı.

Benzer şekilde, önceden sıkça kullanılan “en fazla beğenilen fotoğrafın sahibine ödül” gibi kampanyalar da yeni kurallarla beraber yasaklanmış oluyor. Eskiden olduğu gibi bir Facebook uygulaması üzerinden içerik oylanabilecek. Ama en beğenilen fotoğrafı seçmek için Facebook’taki beğeni sayılarını kullanmak Promosyon Kuralları’nın beşinci maddesine aykırı olacak. Çünkü bu maddeye göre Facebook’taki “Beğen” düğmesi veya başka herhangi bir fonksiyon promosyon amaçlı oylamalarda kullanılamıyor. Özellikle belirtilmediğine ve “herhangi bir fonksiyon” dendiğine göre buna Facebook Soru özelliği de dahil olmalı.

Yedinci madde ise oldukça ilginç: “Bir promosyonla bağlantı olarak Facebook’un adını, ticari markalarını, ticari adlarını, telif haklarını veya diğer bir fikri mülkiyetlerini kullanamazsınız veya promosyonla ilişkili kurallarda veya diğer malzemelerde Facebook’tan bahsedemezsiniz.”

Tüm bu kurallara göre yandaki gibi duyurular Facebook kurallarına aykırı görünüyor. Bunların yanı sıra kampanya afişlerinde Facebook isminin ve sembollerinin kullanılması da yasaklanıyor gibi görünüyor. Eğer öyleyse bu pazarlamacılar bakımından oldukça tatsız bir durum ve Facebook’un şirketler için eşsiz bir platform olması durumunu baltalayabilir. Facebook’un bu tür bir kısıtlamadan elde edeceği faydanın zarardan fazla olup olmayacağını ve kuralların göründüğü kadar katı uygulanıp uygulanmayacağını ise zaman gösterecek.

Facebook.com’da yayınlanan 11 Mayıs tarihli Promosyon Kuralları’nın resmi çevirisi:

Bu Promosyon Kuralları, Hak ve Sorumluluklar Bildirimi, Reklam Kuralları, Platform İlkeleri ve ilgili diğer tüm Facebook ilkeleriyle birlikte, Facebook üzerinden yapılan her tür çekiliş, yarışma veya benzeri diğer kampanyalara (her biri “promosyon” olarak adlandırılacaktır) ilişkin duyurularınıza veya bu promosyonların idaresine yönelik uyulması gereken kuralları belirler.

Bir promosyonun duyurusunu yapmak veya bir promosyonu idare etmek için Facebook’u kullanırsanız, resmi kurallar, kampanya koşulları ve katılım şartları (örneğin, yaş ve vatandaşlık sınırlamaları) ile promosyonun ve promosyon kapsamında sunulan tüm ödüllerin tabi olduğu yönetmeliklere (örneğin, kayıt ve gerekli yasal izinlerin alınması) uyum dahil, bu promosyonun meşru biçimde yürütülmesinden siz sorumlu olursunuz.  Lütfen işbu Promosyon Kuralları’na uyumun promosyonun meşruiyetini tesis etmediğine dikkat edin.  Promosyonlar pek çok yönetmeliğe tabidir ve promosyonunuzun ilgili yasalarla uyumlu olduğundan emin değilseniz, lütfen bir uzmana danışın.

1. Facebook’taki promosyonlar Facebook.com’daki uygulamalar üzerinde, Tuval Sayfasında ya da bir Sayfa Sekmesindeki uygulamada idare edilmelidir.

2. Facebook’taki promosyonlar aşağıdakileri içermelidir:
a. Facebook’un her aday veya katılımcı tarafından tam ibrası.
b. Promosyonun hiçbir şekilde Facebook sponsorluğu, desteği ya da idaresi altında olmadığının ve Facebook ile herhangi bir ilişkisi bulunmadığının tasdiği.
c. Katılımcıların bilgilerini Facebook’a değil, [bilgileri alan taraf veya tarafları açıklayın] verdiğinin açıklaması.

3. Facebook özelliklerini veya fonksiyonlarını promosyona kayıt veya katılım düzeneği olarak kullanamazsınız.  Örneğin, bir Sayfayı beğenmesi veya bir yerde olduğunu bildirmesi, bir katılımcının otomatik olarak bir promosyona kaydolmasını veya katılmasını sağlayamaz.

4. Promosyona kayıt veya katılım için, kullanıcıya bir Sayfayı beğenmesi, bir yerde olduğunu bildirmesi veya uygulamanıza bağlanması haricinde herhangi bir Facebook özelliğini veya fonksiyonunu kullanmasını şart koşamazsınız. Örneğin, bir promosyona kaydolabilmesi veya katılabilmesi için kullanıcıya bir Duvar yazısını beğenmesini, bir yorum yazmasını veya bir Duvara bir fotoğraf yüklemesini şart koşamazsınız.

5. Beğen düğmesi gibi herhangi bir Facebook özelliğini veya fonksiyonunu bir promosyonun oylama düzeneği olarak kullanamazsınız.

6. Kazananları örneğin, Facebook mesajları, sohbet veya profil ya da Sayfa gönderileriyle Facebook üzerinden duyuramazsınız.

7. Yukarıdaki 2. Kısımda belirtilen yükümlülüklerinizi yerine getirmek haricinde, bir promosyonla bağlantı olarak Facebook’un adını, ticari markalarını, ticari adlarını, telif haklarını veya diğer bir fikri mülkiyetlerini kullanamazsınız veya promosyonla ilişkili kurallarda veya diğer malzemelerde Facebook’tan bahsedemezsiniz.

8. Tanımlar:
a. “Promosyonun idaresi” ile başvuruların toplanması, çekilişin yapılması, başvuruların değerlendirilmesi ve kazananların bilgilendirilmesi gibi promosyonun herhangi bir unsurunun gerçekleştirilmesini kastediyoruz.
b. “Duyurular” ile promosyonun Facebook üzerinde, örneğin reklamlarda, bir Sayfada veya bir duvar yazısında tanıtımın veya reklamının yapılmasını ya da promosyona atıfta bulunulmasını kastediyoruz.
c. “Yarışmalar” ile parasal değeri olan bir ödülün ve beceriye dayalı olarak (bir başka deyişle belirli bir kriter veya kriterlere göre) belirlenen bir kazananın olduğu promosyonları kastediyoruz.
d. “Çekilişler” ile parasal değerli olan bir ödülün ve şansa dayalı olarak seçilen bir kazananın olduğu promosyonları kastediyoruz.

Yöneticilerimizin biz İnternet kullanıcılarını denetlemek için koyduğu kuralların bir türlü yerine oturmamasının sebebi tam da bu gibi görünüyor. Onlar küçüklüklerinden beri benimsedikleri bir tür hayat yaşıyorlar, biz ise tamamen farklı bir tür.

Birincisine “Çevrimdışı Hayat” denilebilir. Bu hayatı yaşayanların temel haber kaynakları günlük gazete ve televizyon. Buralardaki yorumlardan besleniyorlar. Bürokratik bir göreve gelemedikleri sürece edilgenler. Belki de bu yüzden yöneticilere bizim pek anlayamadığımız derin bir saygıları var. Yönetenler ve yazanlar tarafından üretilen bilgiyi alıyor, yorumluyor ve çevrelerindeki beş-on insanla tartışıyorlar, o kadar. İçerik yaratma ve yayma güçleri çevrimiçi yaşama geçmedikleri sürece çok çok az.

Bu tarz yaşayanların bir kısmı İnternet’i kısmen benimsemiş durumda. Onlar da tam anlamıyla Web 1.0 kullanıcıları. Yani İnternet’ten haber okuyup birbirlerine e-posta gönderiyorlar.

Çevrimdışı insanın gözünde yayıncı/yazar/yönetici birer otorite simgesi. Bu insanların bazı blog veya sözlük yazarlarını “yazar” diye tanıdığına ve aşırı ciddiye aldıklarına sıkça şahit olabilirsiniz.

İkincisi ise bizim “Çevrimiçi Hayat”ımız. Çevrimiçi yaşayanlar olarak biz güncel olaylardan anında haberdar oluyoruz. Elimize geçen bütün görsel, yazılı veya işitsel içerikler bizim için birer oyun malzemesi. Bunları istediğimiz gibi şekillendirip Facebook, Twitter, Friendfeed, Blog, Sözlük, YouTube, vs aracılığıyla aynı anda yüzlerce kişiye yayabiliyoruz. Ve bunu 24 saat yapabiliyoruz.

Bu insanlar (yani bizler) için “yazar” kelimesi oldukça sıradan bir sıfat. Bize göre her “okur” aynı zamanda biraz da “yazar” çünkü. Bu yüzden de bir önceki nesil Can Yücel dendiğinde şöyle bir dururken, bizim nesil sahte Can Yücel şiirlerini İnternet’te yayıp gelen tepkilerle eğleniyor.

Herkes içerik üretebildiği için de, hem yazarla okur, hem yönetenle yönetilen, hem de geleneksel medyadaki bütün kategoriler birbirine karışıyor. Olay da bu noktada kopuyor zaten. Bizim dünyamızda dış haberlerle magazin, sporla müzik, erotik yayınlarla çevreci mesajlar aynı ekranlarda akıyor. Facebook ya da Twitter akışınızda, arkadaşlarınız ne paylaştıysa onu görüyorsunuz. Bir an Facebook’a girip gördüklerinizi kategorize etmeyi deneyin, demek istediğimi daha net hissedeceksiniz.

İşte şimdi Baudrillard’ın söyleyip durduğu, kategorilerin anlamsızlaşması noktasına gelmiş bulunuyoruz. Şorun şu ki: Yöneticilerimiz henüz o noktanın çok gerisindeler. Onlar hâlâ çocuklara yönelik içeriklerle spor haberlerini, kumar içeriğiyle sosyal medyayı, erotik görsellerle mayo reklamlarını ayırt edebileceklerini sanıyorlar. Farkında değiller ki Atatürk’e hakaret eden videolarla en milliyetçi şarkılar, eşcinsellik temalı Emporio Armani reklamlarıyla duaya çağıran Yunus Emre ilahileri aynı sitelerde yayınlanıyor.

Bir nesneyi doğasına aykırı bir düzenlemeye tabi tutarsanız, geriye sadece enkaz kalır. Şüphesiz ki deniz ulaştırma işletme mühendisliği dalında doktora yapmış olan BTK Başkanı Tayfun Acarer bunu benden çok daha iyi biliyordur. Tek gereken bu prensibi pratiğe uygulamak. Yoksa Türkiye’nin İnternet’i sansürleme macerası daha çok süreceğe benzer.