Çoğunlukla zamanın ruhundan, gün içinde yoğunluğumuz bitmiyor. Başarılı insanları herkesten ayıran birinci şart: günün yoğunluğunu verime dönüştürebilmek. Gün içinde hepimizin sayısız kararlar alması gerekiyor ancak odaklanacağı şeyleri seçebilenler, herkesten her zaman on adım önde yürüyenler oluyor.

2- Erken uyanırlar.

Erken kalkan yol alır. Şehrin gürültüsü, sosyal medyanın cıvıltısı derken çoğu zaman güne nasıl başladığımızı ve öğle yemeği zamanının nasıl geldiğini anlamıyoruz bile. Ancak güne yalnızca bir saat erken başlamanın kafanızı nasıl pırıl pırıl yapacağını deneyimlemeden bilemezsiniz. Hatta belki de sabah 5’te kalkarak bir günde iki gün yaşamaya bile başlayabilirsiniz: Bunu pratiğe dökenlerden biri tanıdık bir isim; Ferrarisini Satan Bilge Robin Sharma’nın Sabah 5 Kulubü’ne bir göz atabilirsiniz.

3- Meditasyon yaparlar.

Sabah erken, öğlen arasında veya gecenin bir vakti. Meditasyon, eğer onu gözünüzde büyütmezseniz, zamanla alışacağınız muhteşem bir pratiktir. Hem de başarılı insanların zihinlerini en iyi şekilde yönetebilmesinin de başlıca kaynaklarındandır.

4- En iyilerle çalışmaya odaklanırlar.

En iyilerle bir arada olmak demek karşılıklı olarak sürekli beslenebilmek demek. Fizik ve Kimya dallarında iki Nobel sahibi Madam Curie’nin eşiyle paylaştığı iki önemli şey, ilk Nobel’i ve laboratuvarı. Çalışkanlıklarıyla bilinen bu iki bilim insanının büyük kızlarının da Nobel sahibi olduğunu ekleyelim. Bu da işlerinin en iyisi olup işlerini tutkuyla yapanların, gelecek kuşaklara nasıl da iyi örnek olduklarının bir gerçeği.

5- Bedenlerine iyi bakarlar.

İyi beslenme, her gün hareket etme ve iyi uyku. Bedenimize yeterince iyi bakmazsak, başarılarımız nasıl devamlı olabilir? Üstelik son yapılan araştırmalar gösteriyor ki uyku dengemizin beyin sağlığımızla ciddi bir bağlantısı olabiliyor.

 6- Dengeli bir yaşamları vardır.

Başarı her ne kadar sürekli para kazanmak, ışıl ışıl bir kariyerle parlamak gibi dursa da aileye ve sevdiklerine yeterince zaman ayırmadıkça gittikçe solan bir niteliğe de sahip. Üstelik mola vermeyi bilmek, bilgeliğin de bir göstergesi.

7- Gözleri pozitif olandadır.

Sürekli işin eksik yanlarını görmek de bir yere kadar. Günün sonunda eksiklikleri bir sonraki güne atabilmek ve küçük zaferlerin tadını çıkarabilmek gerek. Başarılı olanlar, gözlerine pembe gözlükleri takmadan, eğrisiyle ve doğrusuyla bir günü değerlendirebilenlerdir.

8- İlerlemelerinin kaydını tutarlar.

Başarılı birçok insanın günlük tuttuğunu duymuşsunuzdur. İlerlemenin tek günde olmayacağını bildikleri gibi, birçok küçük başarının art arda dizilmesinin kaydına yeri geldiğinde tekrar göz atabilmek paha biçilmezdir. Bu maddenin güzel bir sürprizi olarak; Haruki Murakami’nin edebiyatçı kimliğiyle koşu günlüklerinin kayıtlarını tuttuğu “Koşmasaydım Yazamazdım” kitabını tavsiye edelim.

 9- Başarılarını kendileri yaratırlar.

Başarılı insanlar, ilgi duydukları konularda çalışma özgürlüğüne sahip olanlardır. Özgürlüğün en iyi arkadaşıysa sorumluluktur. Doğru bir sorumluluk duygusuyla hareket eden her başarılı insan, şans rüzgarları ondan yana esmediğinde bile başarılı kalmasını bilecektir. Böyle olunca istikrarlı bir yolda ilerlemek de zor olmasa gerek.

 10- Detaylı bir plan olmazsa olmazlarıdır.

Dahiler dahi plansız olduklarında başarılı olabileceklerini düşünmezler. Bir roman yazmak, bir konçerto bestelemek — hiçbiri tek bir günün işi değildir. Kağıda geçsin veya dehasının zihninde olup bitsin, tüm başarılar ancak planla varolabilirler.

11- Asla ertelemezler ya da bahane üretmezler.

Ertelemek göz açıp kapayıncaya kadar gerçekleştirebileceğimiz bir eylem. Zor olanıysa ertelemeden ve bahane üretmeden iştahla önümüzdeki işe devam etmek. Başarılı insanlar kendilerini ödüllendirme mekanizmalarını çözmüş insanlar olarak, ertelemenin günden güne bulaşan bir hastalık olduğunu bilirler. Bahane ve ertelemeleri hayatlarına nadiren dahil ederler.

Banksy, Invader veya JR’ı bilmeyenimiz yok. Bakalım yarattıkları apayrı dillerle bizim gözümüze takılan on sokak sanatçısı arasından aşina olduklarınız var mı?

1- Mark Jenkins

Amerikalı Mark Jenkins, sokaklara kendini ve kendine özgü heykellerini yerleştirmesiyle ünlü. Sokakları bir sahne gibi gören, heykellerinin yanından geçenleri de sahnenin aktörleri olarak betimleyen bir sanatçı. Tüm eserlerinin en çok polisin ilgisini çektiğini de ekleyelim

2- Aakash Nihalani

Onun yarattığı duvarlarda algınız değişmeye mahkum. Neden mi? Çünkü perspektifi, tertemiz sınırlarla yarattığı bant-grafiklerle bükebiliyor da ondan.

3- Blu

İtalyan ve kimliği gizli. 2000’lerin başından beri iflah olmaz göçebe ruhuyla Dünya’nın her köşesinde dolaşıyor ve çizimlerini yaymaya devam ediyor.

4- Pavel 183

2013 yılında hayatını kaybettiğinde, işleri Banksy ve Keith Haring ile karşılaştırılıyor ve hatta Rus Banksy olarak anılıyordu. Güçlü mesajları olan yerleştirmeleri takdire şayan.

5- Harald Naegeli

Zürih spreycisi olarak bilinen Harald Naegeli 78 yaşında ve belki de en eski sokak sanatçılarından. Aynı zamanda emeğini sakınmayanlardan. Graffitinin anlık bir ifade olan üretilişine ters olarak, birçok minik noktanın birleşiminden oluşan çizimleri zaman alıyor.

6- 281 Anti Nuke

Japonların Banksy’si olarak biliniyor. Alt metinlerinde nükleer enerjiyi, politikaları ve kanunları eleştirerek, protesto karşıtı geleneksel bir kültüre modern sanatla karşılık veriyor.

7- Olek

Eğlenceli işler çıkaran yetenekli ve hayalperest bir tığ işçisi. “Alanıma giren herkesi tığla örebilirim” diyecek kadar işine bağlı. İpi ve iğnesi oldukça hikayesi de bitmeyecek gibi.

8- Keizer

Kimliği sır gibi saklı bir Mısırlı. En azından 33 yaşında olduğu ve tüm mesaisini graffiti ile geçirdiği biliniyor. Stencil çalışmaları, OBEY ile tanıdığımız ve bildiğimiz Frank Shepard Fairey’inkileri andırıyor.

9- Clet

Floransa’nın tabelalarındaki tüm yaramazlıklar onun eseri. Ekleyelim, onun eser düzenlemeleri her zaman sökülüp çıkarıabilir cinsten. Onun yaptığı bir nevi, kentsel mimariye ‘geçici’ artistik müdahale.

 10- Slinkachu

Onu esasen 2006’da başlattığı “minik insan projesi”nden tanıyoruz. Londra’da kah kırık bir şişenin yanına, ya da bir legoya yapıştırılarak oraya buraya bırakılan minik insanlar, onun adını hikayelerinde taşıyorlar.

Tekdüze bir ofis yaşamından sıkılanlara bir önerimiz var: Planlarınızın nasıl da değiştiğini gözlemlemek için bir ajandanız olmalı. Ajandanıza iş planınızı her gün mutlaka yazmalısınız. Hatta siz iyisi mi haftalık bir plan oluşturmaya bakın. O günkü planınız saat 16.00’ya kadar tıkır tıkır işlerken, bir bakmışsınız araya şirketten birinin doğum günü pastası girmiş.

Hal böyleyken sizin rapor acilse akşama, acil değilse yarına kaldı gibi. E, bakın ne oldu şimdi?
Hayatın ve planların her an değişime gebe olduğunu unutmayın ve en katı ortamlarda bile değişmeyeceğine inandığınız  planınıza takılıp stres yapmayın.

2- Bedeniniz önemlidir.

Çoğumuz masa başında, öğlen geçiştirilen yemeklerle ve gecelere kadar elimizden düşürmediğimiz parlak ekranlarımıza bakarak geçiriyoruz günlerimizi. Oysa ki uyku, yemek ve hareket en önemli üçlü. Bu üçlüyle iyi anlaştığınızda bedeninizin ne kadar mutlu olduğunu göreceksiniz.

Biz yalnızca zihinlerden oluşan bir tür değiliz, aksine doğada her gün kilometrelerce yürüyebilecek bir beden kapasitemiz var. Bedeniniz yokmuş gibi davranmayın, onun öneminin farkına varın.

3- Etrafınızdaki kişiler de önemlidir.

Bedeninize iyi bakıyorsanız, sağlam vücudunuz size sağlam bir kafa olarak geri dönecektir. Kafanızın sağlam kalması ise etrafınızda kafaca ve gönülce anlaştığınız insanların olmasıyla direkt ilişkili. İnsan vaktinin çoğunu diğer insanlarla harcar.

Eş-dost, iş arkadaşları, geniş aile derken sosyalleşmediğimiz günlerde bile birbirimize görünmez iplerle bağlıyızdır. Bu yüzden etrafınızdaki kişileri, karşılıklı mutluluk endeksine göre seçmek sizin için öncelikli olmalı!

4- Kontrol edebileceğiniz şeylere odaklanmak en iyisidir. 

Başımıza ne gelirse gelsin, vereceğimiz tepkilerimiz bizim kontrolümüzdedir. Ağzımızdan çıkacak sözlerden tutun sonrasında alacağımız kararlara kadar.

Hayatta hangi durumun içinde olursanız olsun, gerçeklere odaklanın ve kontrol edebileceğiniz kısımlar olduğunu unutmayın.

5- Affetmek ve geride bırakmak şart.

Değişimler yapıcı ve yıkıcı iki yöne sahiptir. Hayat değişirken, biriktirdiğimiz duygusal yükler sandığımızdan daha ağır hale gelebilir. Onlara kendi kendilerine kaybolacakmış gözüyle bakarak, daha çok çıkmaza girme tuzağına düşmeyin. Her şeyi ruhunuzda taşımayın, ara sıra bir mola verin.

Kafanızı  dağıtmak için illa pahalı bir yurt dışı tatiline çıkmak zorunda değilsiniz; en yakınınızdaki parka gidip, hayata bir yarım saat mola verebilirsiniz. Bu tip yalnız başınıza yaptığınız değerlendirmeler size bir gün mutlaka iç ferahlığı, yeni maceralar ve bereket olarak geri dönecek, buna inanın.

6- Hayaller ve hedefler olmadan asla!

Hayalleriniz ve hedefleriniz, yeri gelir çapaların en sağlamı olarak hayat denizinde savrulmanızı engeller. Hayallerinizin peşinde koşmak için size yardımcı olacak bir yaşam koçu bulabilir, ve hatta hayallerinize yaklaştığınızın hayalini kurup, motivasyonunuzu yitirmeksizin hayatı kucaklayabilirsiniz. Yalnızca iyi belirlenmiş bir hedef bile insanı capcanlı kılmak gibi mucizevi bir özelliğe sahip.

7- Hayatı doyasıya deneyimlemek mi?

Hedefleriniz olması demek, capcanlı ama kaskatı bir hayat planı çizmek değil. Yolunuzda yürürken yol ayrımları, farklı yönler ve birçok planlanmamış molalar alacaksınız. Ama hayatı da keyifli kılan bu bilinmezliği değil mi zaten? Üstelik bir düşünün, bu yazıyı okuduktan 5 dakika sonra bile ne olacağını bilemiyorsunuz. Spoiler’ını duymadığınız ve nicedir heyecanla beklediğiniz o film var ya, işte o  sizin hayatınız. İzlemede kalın ve tadını çıkarın.

8- İş yaşamı ve parayla olan ilişkiniz düzgün olmalı.

Bilmenizin  her zaman sizin yararınıza olacağı bir konu var: Para! Nasıl yararınıza olmasın? Kabul edelim, tarihin bu döneminde henüz ondan kurtuluşumuz yok. Onsuz asla yapamadığımızdan, finansal okuryazarlık çok önem taşıyor. Bilin. Vergiler, bütçeler, ekonomik terimler, piyasalar,… Fazla bilgi göz çıkarmaz.  Aksine paranın kölesi olmanızı engeller.

9- İşini çok sevmek hafife alınmamalı.

Ne olur işinizi sevin! İşiniz, kafadan günde 8 saatiniz demek. Bu iyi bir zaman dilimi. Bunu bir pasta dilimi gibi zevkle tüketemeyecekseniz, mutlaka kendinize daha hoşunuza gidecek başka bir yol bulun. Yaşınız kaç olursa olsun kariyerinizi yeniden inşa etmekten kaçınmayın.

Unutmayın! Dünya, işini sevenlerin omuzlarında yükseliyor. Ekmeğin iyisini pişirenlerin ve teknolojinin en iyisini üretenlerin…

10- Her şeye olumlu açıdan bakmak iyi bir meziyet!

Bu maddeyi en sona yazmamızın sebebi var. Her şeyin sonuna  geldiğinizi düşündüğünüz anda dahi karanlığın ancak ışıkla varolabileceğini unutmamanız gerektiği. Olumlu açıdan bakmak, en karanlık anlardan, en ufak tatsızlıklara – sizi herdaim sakin ve serinkanlı kılacak bir özellik. Böylece hayata bakış açınızı genişleterek her durumu kendi içerisindeki şartlarla kabullenecek ve gerekli adımlar neyse onu atabileceksiniz.

“İçinde resim veya karşılıklı konuşma olmayan bir kitap ne işe yarar ki?”

Orijinal çizimleriyle gönüllerde taht kuran bir kitabın baş kahramanından böylesine isabetli bir cümle duymak hiç garip değil. Zira illüstrasyonlar, onlarla karşılaştığımız her anda bizi başka bir dünyaya davet etmekte hep çok başarılılar.

İşte karşınızda, karakter tasarımlarıyla, karikatürleriyle ve çizim dilleriyle sizi başka dünyalara davet edecek  20 Türk illüstratör:

1-Sedat Girgin

Hem resim hem de endüstriyel tasarım okumuş, heybesine birçok yetenek sığdıranlardan. Kitap resimlemeleri ayrı, dergi ve ajanslar için yaptığı işler ayrı güzel. Sedat Girgin’in 2018 Hans Christian Andersen Ödülü’ne illüstrasyon dalında Türkiye’den aday gösterildiğini de ekleyelim. [http://sedatgirgin.com/projects]

2-Eda Kaban

Kendisini tam zamanlı illüstratör ve yarı zamanlı dağ tırmanıcısı olarak tanımlayan Eda Kaban, San Fransisco’da ikamet ediyor. Çizim diline hayran olmamak elde değil. Yüksek enerjili her kare, içinde birçok ince detay da barındırıyor. Sanki hepsi o an canlanacaklarmış gibi… [http://www.edakabanstudio.com/Work/Index/109]

3- H. Sercan Tunalı

İllüstrasyonlarındaki oyunsuluğu, içindeki çocuğun elini hiç bırakmadığını belli eder cinsten. Kendisi aynı zamanda çok da üretken. İster animasyonlarına karakter çiziyor olsun, isterse instagram hesabında çizimleriyle inktober için döktürüyor olsun; cebinde her zaman bizim için yeni bir şeyler olan bi’ sevdiğimiz gibi. [http://www.sercantunali.com/]

4- Kaan Bağcı

İşte gizli bilgelikler barındıran bir kalem. Galip Tekin’in çizgilerindeki farklı büyü onunkilerde de var gibi. Her bir çizimi ayrı hikaye barındırmaktan öte, farklı şeyler de fısıldıyor sanki… Kaan Bağcı’nın çizgileri takip edilesi! [https://www.behance.net/kaanbagci,http://kaanbagci.tumblr.com/]

5- Zeynep Özatalay

Nefis mi nefis karakter çizimi yaklaşımı sayesinde gören gözlerle ve hatta kalplerle direkt duygusal bağ kurabilen bir çizer. Editöryal, çocuk kitapları, kitap kapakları,çizgi romanlar derken elini attığı her mecrada kalemini konuşturanlardan. [http://zeynepozatalay.daportfolio.com/]

6-Ethem Onur Bilgiç

Duyduğumuza göre on parmağında on marifet olan bir insanmış kendisi. Çizimlerinden onu tanıdığımız kadarıylaysa işini severek yaptığı belli olanlardan. Bakırköy Belediye Tiyatroları oyunları için tasarladığı afişleriyse favorilerimizden. [https://www.behance.net/ethemonur]

7- Özlem Isıyel

Çizimleriyle bir tanışsanız ve yıllar sonra tekrar karşılaşsanız, “Hah işte bu bir ‘Özlem Isıyel’!” diyeceğiniz harika bir çizim dili var. Biz özellikle Game of Thrones için tasarladığı fan art’ların arasından Hodor’a bayıldık! [https://www.behance.net/ozlemisiyel]

8- Burak Dak

Burak Dak’ın çizimlerinin kenarına köşesine iliştirdiği imzasını gördünüz mü? Doğrusu yalnızca bu minik detayıyla bile gönülleri fethediyor kendisi. Her bir çizimi başka bir tempoya sahip, bu da bizi bambaşka yolculuklara çıkarıyor. Hepsi de teker teker övgüyü hakediyor. [https://www.behance.net/burakdak]

9- Berat Pekmezci

Kitap kapaklarından çizgi romanlara, posterlerden nicelerine… Farklı mecralarda üretebildiği tüm konseptler göz dolduruyor. Keşke bir de graffiti veya mural denese. Onun çizgileriyle duvarlar çok başka olurdu. [http://www.beratpekmezci.com/]

10- Sadi Güran

Böyle bir liste olur da Sadi Güran içinde olmaz mı? Kendisinin 10 numarada olmasının sebebi 10 numara bir illüstratör olduğu gerçeği. Onun çizimlerine mutlaka bir yerde denk gelmişsinizdir ve uzun uzun bakakalmışsınızdır. Diliyle ve yarattığı karakterleriyle onun gönlümüzdeki yeri ayrı. [https://www.behance.net/sadi_guran]

11- Sadi Tekin

Sadi Tekinsiz olmaz. Onun çizimlerine sosyal medyada bir yerlerde mutlaka denk gelmiş olmalısınız. Kendisi New York taraflarında ikamet eder, kafelerde peçete üzerinde çiziktirdiği şeyler bile ayrı güzeldir. Kedilerle ayrı bir bağının olduğunu da ekleyelim. Sadi Tekin’in dünyasına bir pati, pardon adım atan, her gün mutlaka göz atacağı ayrı bir aleme geçmiş olur. [https://www.behance.net/saditekin]

12- Pervin Özcan

Karakter tasarımları bir harika. Çocuk kitapları, açıklayıcı videolar derken design challenge’lara da katılanlardan. Biz Harry Potter design challenge için çizdiği, Harry Potter’in Grifindor evinden arkadaşı Neville Longbottom yorumuna bayıldık. [https://www.behance.net/pervinozcan]

13-Gökçe Akgül

Büyükler için boyama kitapları modası geçmedi değil mi? Zira Gökçe Akgül’ün çocuklar için hazırladığı boyama kitaplarından , asla utanmadan ve sıkılmadan birer tane edinmek istiyoruz. Çizimlerinde birçok farklı yönünü gösteren, tüm çizimleriyle kalbimizin ayrı kapakçık ve odacıklarını fetheden Gökçe Akgül’ün bundan sonra biz de takipçisiyiz. [https://www.behance.net/gokceakgul]

14-Eda İyikalender

Animasyonla ilgilendiği için illüstrasyonları capcanlı olan bir çizer kendisi. Elleriyle tasarladığı ve ürettiği oyuncak bebekleri de görülmeye değer. Birçok farklı becerisi ve birçok farklı markayla olan çalışmaları bizi bizden alınca, biz de kendisini takibe alalım dedik. [https://www.behance.net/edaiyikalender]

15-Burak Şentürk

Kariyerine Oğuz Aral’ın yanında başlayan Burak Şentürk’ün çizimindeki mizah ve incelik gözlerden kaçmıyor. Çocuk kitaplarındaki çizimlerinden, canavarlara; afişlerden ilanlara dünyaya yaydığı birçok işi, her şeyiyle çok özgün.[http://www.buraksenturk.com/]

16-Eren Arık

O bambaşka bir akıl ve kalem. Kendi fütüristik illüstrasyonlarının yanı sıra uyarlamaları da var: Biz Sci-fi Yeşilçam serisinden bir “Selvi Boylum Al Yazmalım” uyarlamasını çok severek seçtik.  Tüm işlerini ve Sci-fi Yeşilçam serisini şimdiye kadar kaçıranlar üzülmesin, Eren Arık’ın web sitesinde hepsi var: [http://www.erenarik.com/]

17-Maya Bora

Tavşan Peter’ı hatırlar mısınız? O halde sizinle şu harika anekdotu paylaşmalıyız: Tarihin en ünlü illüstratörlerinden, Tavşan Peter’ın çizeri Beatrix Potter‘a adanmış bir çizim kitabı Maya Bora’nın elinden çıkma. Kendi dilini yaratmış bir çizer olmasının yanı sıra  inktober’da da coşturanlardan. Severek izliyoruz. [https://www.behance.net/mayabora]

18- Bülent Üstün

Tamam! Biliyoruz o bir karikatürist ama aynı zamanda bir illüstratör de. Zira instagram hesabındaki ‘objeart’ konseptinde coşturuyor da coşturuyor kendisi. Objelerle çizimlerini birleştirdiği objeartlarını ne yapın edin, instagramdan takip edin. [https://www.instagram.com/hayvanbustun/]

19-Berk Öztürk

Berk Öztürk’ün çizimleri o kadar özgün ki, çizim sürecinin nasıl geliştiğini merak etmeden duramıyor insan. Çizimlerinin başka bir gezegenden olduğu çok kesin, ve oraya giden yolu sadece çizerimiz biliyor gibi. Biz, onun yarı karanlık, dörtte bir masum ve dörtte bir mizahi orandaki çoğu çiziminin hastası olduk.[https://www.behance.net/berkozturk]

20- Cem Dinlenmiş

Çizerimizin yerini ayıralım. Her şeyi atlayalım tamam ama mesela Cem Dinlenmiş’in ülkenin veya dünyanın gündemini hap gibi sunan Penguen’deki müthiş detaylı “Her Şey Olur” köşesini nasıl atlayabiliriz? Daha pek bir gençken çizmeye başladığı köşesiyle ve işleriyle gözümüzün önünde büyüdü. Her seferinde  onu dinlenmiş bir kafayla ziyaret etmek ve çizimlerindeki zekaya ve detaylara bakıp hayran olmamak mümkün mü? :)[http://www.cemdinlenmis.com/]

Bir rubik küpü bize bu konuda yardımcı olabilir, ancak herkes onun testine yanaşmayabilir ;)
İyisi mi biz, bir rubik küpüyle karşınızdaki kişiye zeka testi yapmış kadar size zeka konusunda yol gösterecek 6 özelliğimizi sunalım:

1- Hayatta bir yerde mutlaka bir kaybetmişlikleri vardır. (Ve bunun bilincindedirler.)
Kendini çokça sorun aşmış, hatta hayatta aşmış gibi gösterenlere Elon Musk gibi yaklaşabilirsiniz. Elon Musk, görüştüğü kişilere karşılaştıkları zor sorunları nasıl çözdüklerini sorarak onların zeki olup olmadıklarını anlayabildiğini söylüyor. Eğer karşısındaki kişi sorunu detaylı ve birçok katmandan bakarak anlatabiliyorsa, sorunu gerçekten kişinin kendi zekasıyla çözdüğünü anlıyormuş. Zaten biz de Elon Musk’ın zekasına bakarak bu konuda yanılmayacağını biliyorduk.

Evet, hayat sorunsuz asla değil. Ancak zeki insanlar, sorunlarından sorumlu olmakla gurur duyar ve çözümlerin mutlaka bir yerde varolduğunu bilirler. Üstüne üstlük sorunları ve buldukları cevapları yeniden gündeme getirmekten de asla gocunmazlar. Çünkü kendi zekalarına güvenirler.

2- Zevk aldıkları şeyleri bir süreliğine erteleme yetenekleri vardır.
Fiziksel tiyatro oyununuzun prömiyerine dört  gün kalmışken, Uludağ’a gidip çok sevdiğiniz snowboard sporunu icra etmek pek zekice bir yaklaşım değil gibi. Öncelikleri iyi belirleyebilmek, özellikle de zaafları düzenleyebilmek, zekanın en büyük bileşenlerinden. Zeki kişiler nice istek ve zaaflarına, akılları sayesinde yenik düşmemeyi başarabilenlerdir.

3- Zor konuları sadeleştirebilir ve bu konularda derinlere dalabilirler.
Derinliğini bilemediği sulara kimse dalmak istemez. Sadeleştirmenin içindeyse derinliği en baştan kavrayabilmek yatar. Herhangi bir durumu veya problemi tanımladığınızda ve basitçe anlatabildiğinizde, zekayı çözümde nasıl kullanabileceğinizin yolu da, başta kabaca da olsa, otomatikman çizilmiş olur. Zeki insanlar da zaten bu yola çıkmaktan çekinmeyenlerdir.

4- Okurlar. Hem de bol bol.
İyi bir okuyucu olmak, aslında yerinizden kalkmadan birçok kişinin kılığına girmekle eşdeğer. Her kitap başka bir dünyadır, her kahramanın hikayesi sizi bambaşka bakış açılarına davet eder. Zeki insanlar bunun kıymetini bilirler. Her farklı kitapta, farklı bir yolculuğa dalmaya hazırdırlar. Hem ne demiş Amerikalı girişimci ve kişisel gelişimci Jim Rohn: “Seçtiğiniz alanda haftada bir tek kitap okursanız, 10 yılda 500’ün üzerinde kitap okumuş olursunuz. Bu da, sizi alanınızdaki %1’lik dilime sokar.” Zeki insanlar için konusu ve türü ne olursa olsun, iyi bir kitap her şeye değer.

5- Kendileri gibi insanlarla takılırlar.
Yine Jim Rohn’un şu isabetli sözünü alıntılayalım: “Hayatınızdaki en yakın 5 kişinin ortalamasısınız.“ E, üzüm üzüme bakıp boşuna kararmıyor. Etrafınızda en çok vakit geçirdiğiniz insanlar kim? Zeki insanlar, bunu iyi seçerler. Hem zekiyseniz ve kendi hayatınızın ipleri elinizdeyse, kendi çevrenizi oluşturmaktaki başarınız da muhtemelen kaçınılmaz olacaktır. Tabii ki de zeki kişiler insan faktörü devreye girdiğinde hayatta birçok farklı senaryoya dahil olacaklarını bilirler. Ancak bunun zekayla çözülemeyecek bir şey olmadığının da farkındadır. Hayattaki ustaca seçimlerin hepsi aslında birer zeka işidir.

6- Bir şeye nasıl odaklanacaklarını bilirler.
Odaklanma, zeki insanların sıkıntı çekmediği bir konu! Bir düşünün: Çoğunluğu zaten hayatta kendi yolunu çizme konusunda başarılı, çoğu sevdiği işlerde çalışıyor ya da sevdiği atmosferi oluşturabilmek için elinden geleni yapmaktan kaçınmıyor. Bu insanların yeri geldiğinde lazer odaklı bir Zen rahibinin seviyesine çıkmasına şaşmamak gerekiyor. Hal böyleyken Steve Jobs’un neden Zen’den bu kadar etkilendiğini anlamak da mümkün.

Yanınızda oturan arkadaşınızın yemek yerken çıkardığı sesler ise sizde Alien filminin ses efektlerine son ses maruz kalmışçasına bir etki yaratıyor. “Yemeğin sonu gelsin de, şu sosyallikten de, bu seslerden bir kurtulayım artık!” diye sinirle bekler oluyorsunuz.

Bununla da kalmıyor, iş arkadaşınız yan masanızda sakız çiğnerken, kafede biri öksürme nöbetine tutulduğunda…Hele bir bebek ağlamaya başlarsa… Tümü, sizi yaşam standardınızı sekteye uğratacak kadar etkilerken kat kat negatif duygular üretmenize yol açıyor. Hatta bazen sesin yokluğu bu negatif reaksiyonları sizde tetikliyor.

Anlattıklarımız size tanıdık geliyorsa, ilk defa 2001 yılında Emory Üniversitesi’nden Margaret ve Pawel Jastreboff’un ortaya attığı bir terim olan Mizofoni’den muzdarip olabilirsiniz. Mizofoni, sesten nefret etme veya belirli seslere hassas olma manasına geliyor.

Aslında Mizofoni, işitsel bir hastalık değil, duymayla ilgili bir algı bozukluğu. Wikipedia’nın listesine bakılırsa algıya takılan sesler epey fazla. Tırnak kesme, diş fırçalama, yemek yeme, nefes alma, koklama, konuşma, hapşırma, esneme, yürüme, sakız çiğneme, gülme, horlama, ıslık, televizyon sesi veya öksürük gibi sıradan sesler, en çok hassasiyet geliştirilen seslerden.

İşitme sistemimiz konusunda uzman Texas Üniversiteli nörobilimci Aage R. Moller’ın deyimiyle ise Mizofoni bir Tinnitus, yani kulak çınlaması türevi. Ancak solaklık gibi, nedeni bilinmeyen ve istemsiz çalışan bir mekanizma.

Standartların hüküm sürdüğü dünyamızda herhangi bir anormalitenin kişinin yaşamını etkilemesi de kaçınılmaz. Bu rahatsızlığın bir tedavisi olmamakla birlikte, kulak tıkacı kullanmak veya kulaklık takmak, rahatsız olduğunuz sesi kendi kendinize sesi taklit ederek bastırmak veya en emini sesli ortamı terketmek gibi seçenekler mevcut. Stresten uzak durmak da iyi bir savunma mekanizması olarak hassasiyetinizi azaltabilir.

İlkine biraz beceri ekleyerek işinizde ve hayatınızda, nice yetenekli insanı geçebileceğinizi biliyor muydunuz? İkincisine pek bir şey diyemeyeceğiz, zira o biraz tembellik oluyor.

Hayat, özellikle iş hayatı bir maraton. Zirveye tırmanırken “sıfır yetenek + bol tembellik” formülünü bile geçerli kılabilecek 13 kişisel özelliği gururla sunuyoruz.

1- Sıkı Çalışabilme

Tembeller ilk maddede yazıdan ayrılmak üzere! Durun. “İyi de canım ama yani…” demeden önce sıkı çalışmak, daha doğrusu akıllıca çalışmanın öğrenilebilir olduğunu bilmelisiniz. Merak duyduğunuz konularda sabahlara kadar araştırma yaptığınız anları hatırlayın. İşte şimdi o anları, pek de sevmediğiniz konulara uyarlamayı deneyin. Adım adım. Yavaş yavaş. Bir bakmışsınız akışa girivermişsiniz. Akış kavramında neler neler gizli, bu videodan izleyebilirsiniz:

2- Kaynaklarını Bilme

Zaman, para, enerji,… Sınırları olan her şey insana dair. Hepimiz onlara bağlıyız, ama bağımlı olmamalıyız. Örneğin çalışırken sürekli saatimize bakmayız. Ama kendi zamanımızın farkında olmayıp, onu doğru değerlendiremediğimiz her an, başkalarının zamanından çalma sınırına doğru gireriz. Kendi zamanınızda ve kendi enerjinizde halledebileceğiniz her şey için direksiyonun başında siz olun. Siz böyle olduğunuzda, beceremediğiniz her iş için insanların size koşa koşa yardım ettiğini göreceksiniz.

3- İletişim Kurabilme

Günlerimiz yoğunlukla geçerken iletişimsiz bir anımız bile yok. Kendi kendimizle konuşurken bile bir iletişim dilimiz var. İster birisiyle karşılıklı, isterseniz Whatsapp üzerinden konuşuyor olun, vücut dilinizde veya parmaklarınızın ucundaki ekranlarda açık ve net olmak her zaman en iyisi. Üstelik iletişimde dürüst olduğunuz kadar da proaktif olmak, ilişkilerinizi olumlu yönde geliştiriyor.  Şimdilerde bir de “Şiddetsiz İletişim” kavramı var ki, dünya nüfusu olarak topluca eğitimlerine katılsak, büyük mavi gezegenimiz ne de başka olurdu…

4- Hevesli Olma

Heves nefis bir özellik, zora gelince bırakmaya doğru gitmediği sürece.

Yoksa siz hevesli ancak gün içinde kendini ara ara ajanstan dışarı atmaya meyilli bir metin yazarıysanız, büyük fikrin bulunduğu o yıldızlı anda bakkala çekirdek almaya gitmiş bile olabilirsiniz. Yani evet, böyle şeyler yaşanıyor. Kafaca ve yürekçe tam olarak orada olduğunuz anlarda değil tabii. Hevesli olun ve mümkünse zihin, beden ve ruh olarak neredeyseniz, orada olun. Olun ki hevesiniz herkese bulaşsın, işleriniz coşsun ve taşsın.

5- Her Şeyi Olumlu Tarafından Görme

Nazar çıktı diye sevindiğimiz her bardak kırılmasının ardında, olayları olumlu yanından görme güdümüz yer alıyor. Kaza ve kırılma anını kontrol edemiyorsak da, cam kırıklarını yerden toplarken elinize batmaması için dikkat edebiliriz. Yeni yazdığınız uygulamanızdaki buglar bitmek bilmiyorsa, bir mola almak ve uygulamanın dükkanlarda yer alacağı günü düşünmek  iyi fikir ;)

6- Verimli Bir Önceliklendirebilmeye Sahip Olma

“Hangi iş, ne kadar sürede ve ne kadar kişi tarafından yapılıyor?” sorusunun cevabı hepimizin zihninde ilkokul 3’e kadar uzanan bir havuz kadar büyük bir yer kaplıyor. Özellikle süre kelimesinin hız kelimesiyle yer değiştirdiği günümüzde. Şimdilerde bir işi ne kadar sürede değil, ne kadar hızlı yaptığımız önemli.  Bu problemdeki en önemli detay ise şu: İşi hızlı yaparken kaliteden ödün verecekseniz, hızlı yapmayın.

7- Yeniliklere Aç ve Açık Olma

Yeni bilgilere eriştiğimizde, yeni yeni fırsatlarla karşılaştığımızda ve işimiz hakkında iyi geri bildirim aldığımızda  nasıl da motive oluruz. Hatta üzerinden zaman geçtiğinde, bize yöneltilen yapıcı eleştiriler bile en iyi pusulalarımızdan olup çıkıverir. Her şeye açık olmak bizi gün be gün enerjik kılan harika bir özellik. Steve Jobs’un deyimiyle “Aç/İstekli kalmak” ise zirveye giderken en parlak yol göstericilerden.

8- Açık Fikirli Olma

Yeni şeylere aç ve açık olduk, tamam. Peki egoyu bir kenara bırakabiliyor muyuz? Fikirlerimize aşık olup, kendi yolumuzda ısrar ediyor olmayalım? Ya da değişim zamanı geldiğinde, çaktırmadan eskiyi bırakmama konusunda diretiyorsak? Trendleri ve değişimleri koklamak, herkesten gelecek ve en iyisi olma potansiyeline sahip yeni fikirleri kabullenmek, açık fikirli olabilmenin ilk adımları. Atın o adımları, korkmayın.

9- İyi Donanımlı Olma

Diplomalarımız, sertifikalarımız, bilgisayarlarımız, tabletlerimiz, VR gözlüğümüz, en iyisinden RAM, HDD… Bir dakika. Donanım derken bunu kastetmiyoruz. Bir kağıt ve bir kalem, yeri geldiğinde ekibinizle fikir çarpıştırırken yeterli.  Eski teknoloji mi? A-a! Ne demiştik madde 8’de? Açık fikirli olmak iyidir. :)

10- Organize Olabilme (Ve Organize Kalabilme)

İşte veya yakın çevrenizde adı organizasyonla eş zamanlı geçen o arkadaşınız hayatın sırrını çözmüş olabilir. Organize olmak başka, organize kalabilmek başka. Yürüyen birçok farklı parçası olan bir projede anlarız organizasyonun ne demek olduğunu. Parçaların kendi içindeki ve birbirleriyle olan ilişkisinin sağlığı, organizasyonun kalitesine ve sürekliliğine bağlı.

Bunun için siz iyisi mi o arkadaşınızı sakın kaybetmeyin, mümkünse ondan bu konuyu etraflıca öğrenmenin bir yolunu bulun. O arkadaş sizseniz de etrafınıza organizasyonun önemini anlatmaktan, ışığınızı yaymaktan çekinmeyin.

11- Beklentilerin Ötesine Geçebilme

Yazar Ernest Hemingway her günkü yazı rutinini, bir sonraki günün ilk cümlesini yazarak bitirirmiş. Böylece hem sonraki güne -kendi deyimiyle- bir köprüleme yapar, hem de ertesi günü iple çekeceği bir hale dönüştürürmüş. Mesela bugün. Kendi beklentilerinizin bir adım ötesine geçin ve bırakın, bir Hemingway enerjisi ortama yayılsın. Büyük eserlerimiz, gündelik aktivitelerimizin toplamı birer eserdirler aynı zamanda, değil mi ama?

12- Takım Oyuncusu Olabilme

Tek başımıza çok işe koşturabileceğimiz dev bir yanılgı. Zaman kısıtlı. Tam da bunun için takımlar halinde çalışıyoruz ve güç işlerimizi birlikte kolaylıyoruz. Takım olmak demek, fikirleri birlikte inşa etmek, yeri gelince tartışmak ama sonunda uzlaşmak ve günün sonunda kişilere değil işe odaklanmak demek. Zor sular ama girdikçe alışıyorsunuz.

13- Erken Kalkıp Yol Alabilme

Toplantıya zamanında yetişmek harika. Daha da harikası toplantıya bir 20 dakika erken gitmek. Erken kalkıp yol alanların hepsi bir seçim şansına sahip olur: Trafiğe yakalansa bile bir zaman payı bırakmıştır kendine veya toplantı öncesi kendisine taze bir mola alabilir. Daha ne olsun?