1) Ailesinden selfie isteyen genç, posta yoluyla bu fotoğrafı aldı.

2) Üniversiteye gidecek bir gence babası o gittiğinde köpeğinin onun odasına geçeceğini söylemesi ve sonrasında oğluna gönderdiği fotoğraf.

3) Annesinden bir çift siyah tişört almasını isteyen gencin karşılaştığı durum.

4) Ebeveynlerine Disney’den fotoğraf gönderen gence ailesinden cevap gecikmedi.

5) Bütün çocuklarını eşit derecede sevdiğini söyleyen aileden bir fotoğraf.

6) Ailesini farklı bir restorana götüren gencin durumu.

7) Kaçan bir katilin ailesinin yakınlarında olduğu haberini alan genç, ailesine iyi olup olmadığını sorduğunda aldığı fotoğraf.

8) Fotoğraf çerçevesi olmadığını söyleyen anne, oğlunun fotoğrafını bu çerçeveye koydu.

9) Ailesinden iPad isteyen gencin dramı.

10) İlk defa araba sürecek genç kıza, babası ona can yeleğiyle eşlik etti.

11) Jaws filmini izleyen amca, filmden çok etkilenmiş olmalı ki daha sonra yeğenine bu beşiği yaptı.

12) Bir baba, kızını baloya götürecek kişiyi beklerken.

Ailemizden, çocuklarımızı nasıl yetiştireceğimizin temel taslağını devralırız, ancak çocuk psikologlarına göre; nesiller boyunca tekrarlanan birçok klasik ifade aslında çocuklara zarar verir. Daha iyi alternatifler mevcuttur ve bunları ebeveynlerin öğrenmesi için belli bir zamana ihtiyaç vardır. Peki, yanlış bilinen davranışlar neler, gelin hep birlikte inceleyelim.

1. Ben yaparım ya da sana yardım ederim kalıbı

Çocuğunuza yardım teklif etmeden önce onun sizden yardım istemesini bekleyin. Mücadele eden çocuğunuza, yardım etme konusunda nazik olabilirsiniz. Ancak mücadelelerini kesmek için çok hevesli davranmanız onun kendi başına yapmayı öğrenmesini engeller.

Drexel Üniversitesi’nden bir psikoloji profesörü ve Düşünen Bir Çocuk Yargısı’nın yazarı Myrna Shure, ebeveynler için “Çocuğunuza yardım etmek için çok erken davranırsanız, çocuğunuzun bağımsızlığını zayıflatabilirsiniz ve başkalarından yardım bekler konuma getirirsiniz.” demiştir.

2. İyi iş veya iyi çocuk kalıbı

İyi iş, gibi basit ifadeler ile muhtemel yanlışlar yapılıyor. Birçok psikologa göre; sorun, her küçük şey için bu tür genel teşviklerin kullanılmasıdır. Çocuklar, gerçek başarılarından veya gerçek hoşnutsuzluklarından ziyade övgülere değer vermeyi öğreniyorlar.

Bu konu hakkında Lifehack’teki Shelly Phillips şunları söylüyor;
İyi iş, kelimesini dağarcığınızdan tamamen çıkarın. Çocuğunuzun mümkün olduğunca çabaya odaklanmasını sağlayın. “Gerçekten çok uğraştın” gibi cümleler kurun. Çocuğunuza “çabaların, sonuçlardan daha önemli olduğunu hissettirin.” Bu, zor bir görevi yerine getirirken, çocukları daha ısrarlı olmaya ve başarısızlığı başarıyla tamamlamak için atılmış bir adım olarak görmelerini sağlar “diye açıklıyor.

Başarı sürecine odaklanılması, çocuğunuzu, davranışını değerli yapan şeyleri düşünmeye iter. Sosyal psikolog Susan Newman, “Takım arkadaşının, çocuğunuza sana güveniyorum başarabilirsin” şeklinde bir şey söylemesi, çocuğun süreci düşünerek ve bir hedef doğrultusunda çalışmasını sağlayabilir. ” İyi iş, ne akıllı çocuk, sen harikasın gibi sözcükler belli bir süre sonra anlamını yitirir. Onun yerine çocuğunuza çabalamayı öğretmeniz çok daha doğrudur.

3. Sen çok akıllısın kalıbı

Çocuklarınızı övmek ve onları mutlu etmek için aldığınız hediyeler kötü bir strateji. Kendilerini akıllı gören çocuklar, hem algılanan yeteneklerini, hem de parlaklıklarını kaybedebilecek davranışları sergilemekle karşı karşıya…

Yazar ve Barnard Büyüme Geliştirme Merkezi direktörü Tovah Klein, Business Insider’ı uyarıyor: “Çocuklara bu tür şeyleri söylemek, aslında öğrenmeye çabalamaya karşıt düşünceler edinmelerine neden olur.”Öğrenme, birçok deneme ve sıkıntıdan meydana gelir.”

4. Diyetteyim kalıbı

Çocuklara söylenmemesi gereken her şey çocuklarla ilgili değildir. Çocuklar örneklerle öğrenirler. Dolayısıyla zayıf vücut imajıyla mücadele eden birini gördükleri takdirde, kendilerini rahat hissetmek için belirli bir fiziksel ideali karşılamaları gerektiğini düşünürler. Bu yüzden psikologlar, kilo ve vücut imajıyla ilgili mücadelelerinizi kendinize saklamanız gerektiğini önermektedir. (Aynı nedenle, çocuklarınıza “matematikte çok kötüyüm” demekte çok iyi bir fikir değildir.) Nassau Üniversitesi Tıp Merkezi’ndeki pediatri profesörü Marc S. Jacobson,  Parents.com’a; Bunun yerine neler söylemelisiniz hakkında örnekler verdi: “Bana güzel hissettiren şeyleri seviyorum, çünkü sağlıklı besleniyorum ya da dışarıda güzel yürüyebileceğim gibi…”

5. Başka bir çocukla kıyaslama kalıbı

Elbette, çocuğunuzun şimdiye kadarki en iyi, en olağanüstü çocuk olduğunu düşünüyorsunuz. Bu bir sorun değil, her ebeveyn, böyle düşünür. Fakat bir çocuğa, onu narsist yetiştirmek istemediğiniz sürece onun diğerlerinden daha iyi olduğunu söylememelisiniz.

Araştırmalar, akranlarından daha üstün oldukları için övülen çocukların, ailelerine inandıklarını ve şişmiş bir benlik hissi geliştirme riskinin yüksek olduğunu gösteriyor….

Son araştırmalara göre zeki insanların zekalarını annelerine borçlu olmasının nedeni annelerin öncelikli olarak zeka ile ilişkili genleri çocuklarına aktarmak ile sorumlu olması! Yaklaşık yüzde 40 ile 60 arasında bir oranda zekanın kalıtımsal olduğu tahmin ediliyor.Zeka genleri X kromozomunda bulunuyor bu nedenle de yapılan araştırmalarda zekanın anneden geçtiğini ortaya çıkıyor.

Araştırma, anneye ait genlerden ekstra doz alan bebeklerin, daha büyük bir kafaya ve de daha geniş bir beyne sahip olduğunu ancak daha küçük bir bedene sahip olduğunu gösteriyor. Buna mukabil babaya ait genlerden ekstra doz alan yeni doğanlar daha küçük beyinlere ve daha büyük bedenlere sahip oluyor.

Embriyo büyürken, babaya ait genlere sahip olan hücreler hayatta kalmamızı sağlıyor ve beynin limbik sisteminde birikerek agresyondan, açlıktan ve cinsiyetten sorumlu oluyor.

Araştırmacılar babanın hücrelerinin; zeka, anlamlandırma, planlama ve dil becerileri gibi gelişmiş bilişsel fonksiyonların geliştiği beyin zarında bulunmadığını belirtti.

Yine de zekamızın yüzde 100 genetik olmadığını unutmamalıyız. Diğer araştırmalar annenin çocuğun entelektüel gelişiminde fiziksel ve duygusal iletişim ile büyük rol oynadığını öne sürüyor. Hatta annemizle kurduğumuz bu gibi bağların zeka ile oldukça bağlantılı olduğunu ifade ediyor.
Araştırmacılar anneleriyle güvenli bir ilişki kuran çocukların daha ısrarcı olduğunu ve zor bir problemi çözerken daha az hüsrana uğradığını söylüyor.

Bu nedenle, iyi bir zeka hem çevreye, hem dürtüye hem de kişisel özelliklere bağlı.

Zeka genelde problem çözme yeteneği olarak tanımlanıyor. Oysa ki bir çözüm üretmeye çalışırken beynimiz bir bütün olarak çalışıyor, hem çeşitli duyguları devreye sokuyor hem de sezgi gibi diğer süreçleri harekete geçiriyor. Yani genetik olarak konuşacak olursak, problem çözme sürecinde babanın genleri devreye giriyor.

TÜm bu süreçte zekanın düzenli egzersizlere ihtiyacı olduğunu da unutmamak gerek. Yani beynimiz aslında uyarılmaya , hayattaki yeni meydan okumalarla ve değişik görevlerle beslenmeye ihtiyaç duyan bir kas.

Genetikçiler ne derse desin, babaların bu konuda kendini kötü hissetemesi için hiçbir neden yok. Bir baba duygusal olarak hazır olup çocuğun rol modeli haline gelerek  bir çocuğunu gelişimine annenin yaptığı kadar katkıda bulunabilir. Kısacası nasıl bir IQ ile doğduğumuz önemli olabilir ama uzun vadede IQ o kadar da belirleyici bir faktör değil.

Yıllarca beraber yaşadığımız bu insanlardan bu tarz ve düşüncesizce sözler duymak kalp kırıcı oluyor. Belki de sizin yapmayı düşündüğünüz şeyi kendileri yapmayacaklarını düşündükleri için sizin de başarısız olacağınızı düşünürler. Kendine inancı olmayanın başkasının bir şeyleri başaracağına inanması da güç olur.

Türkiye genelinde köpeklerin eğitiminin kimler tarafından ve nerelerde yapıldığını ortaya koyan bir uygulama fikri ile ailenize ve arkadaşlarınıza gittiğinizde duyacağınız ilk sözler neden başarısız olacağını ve kendilerinin neden bu uygulamayı kullanmayacağı yönünde olacaktır.

Görüldüğü gibi, arkadaşlarınız ve aile bireylerinizi sizin fikirlerinizin müşterisi değil. Gelecekteki müşterilerinizi de temsil ettikleri söylenemez.

İnsanların çoğu bir şeye inanmak için görme ihtiyacı hisseder. Gördüğüme inanırım mantığı çoğunlukta. Bir girişimciyi diğerlerinden ayıran özellik ise görmeden inanmasıdır. Fikirlerin kokusunu nerede alacağını, tatması gerektiğini, görmeyi, dokunmayı, duymayı bilirler. Hiçten bir şeyler çıkarmayı bilirler.

Alibaba’nın CEO’su meşhur milyarder Jack Ma, fikirlerini arkadaş çevresi ile paylaştığında hepsi kendisine gülmüştü. Bütün sorunlara, sıkıntılara ve bitmek tükenmek bitmeyen görüşmelerin sonunda Jack’in nerede olduğunu hepimiz görüyoruz. Arkadaşlarının da kendisine artık gülmediğine hepimiz eminizdir.

Yakın çevremiz genelde geleceği görmezler ve şu an yaşananlar, var olanlar üzerinden bizi ve fikirlerimizi değerlendirirler. Bizi tehlikelerden ve zararlardan koruduklarını düşünürler.

Onların bu bakış açısını değiştirmek sizin görevinizdir. Onları eğitebilirsiniz ama onların bu değişim ve dönüşüme direndiğini gördüğünüz an ekstra çaba harcamamalısınız.

Bu konuda en iyi yöntem nedir?

Mucizevi bir cevabımın olmasını isterdim ama maalesef yok. Günler ve geceler boyu harcayacağınız zamanlarınız olacak. Onlarla tartışmaktansa muhtemel müşterileriniz ile tartışmanız ve onları ikna etmeniz sizin faydanıza olacaktır.

Belki sonrasında aile bireyleriniz ve yakın arkadaşlarınız bunu görür ve size inanmaya başlar.

Bu süreçte desteğe ve rehbere ihtiyacınız olacaktır. Bu bağlantıları sağlamak için yerel toplantılara katılmalı ve sosyal medyayı iyi kullanmalısınız. Bu şekilde sizin fikrinize destek verebilecek kişileri bulabilirsiniz.

Şimdi, neden fikirlerinizi yakın çevrenize söylememeniz gerektiği konusunda bana katılıyorsunuz umarım.

Bu konuda kimseyi suçlamanıza gerek yok çünkü ortada suçlu yok.

Doğanın kanunu diyelim. Bu kadar kolay olsaydı, insanlar riskten kaçmak yerine sabah kahvaltısı niyetine o riski yerdi.

Düşünün, işiniz harika; her şey mükemmel gidiyor. Sonra bir bakmışsınız, hayatınız büyük bir haberle değişivermiş. Göz bebeğiniz olan kariyeriniz, gerçek bebekle beraber gözden düşüyor. Artık dünyanın en önemli işi aile oluyor. Bu noktada o sektör duayenleri, bambaşka insanlara dönüşebiliyor. Peki bu insanlar nelerden vazgeçiyor? Nasıl oluyor da bu kadar başarılı olup bu kadar mutlu olabiliyorlar? Onlar gibi olmak için ne yapmak gerek?

Kendini ihmal ettiğini düşünme

2014’te yapılan bir araştırmada, insanların sağlıklı iş-hayat dengesini egzersizle; ebeveynlerin ise bolca uyku ve sağlıklı beslenmeyle geçirdiği ortaya çıkmış.

Eğer fiziksel, duygusal ve ruhsal ihtiyaçlarınızı karşılamazsanız, her zaman zayıf kalırsınız. Kendinizi unutmayın.

Çocuklarını mutlu etme isteği

Başarılı bir kariyere sahip ebeveynler, çocuklarının sorumluluk sahibi bir yetişkine dönüşmesi için birçok girişimde bulunurlar. Onlara ev işlerini yaptırırlar, bağımsız birer birey olduklarını hatırlatırlar ve çocuklarının böyle yaşamasını beklerler.

Çocukların güçlü bireyler olabilmeleri için onların hayattan ders çıkarmasını sağlamak gerekir. Hayal kırıklıklarını da yaşamaları gerekir.

İyi bir ebeveyn olmak demek, çocuğunuzu sürekli olarak mutlu etmek demek değildir. Hatta bu girişiminiz, onun sürekli mutsuz olmasına sebep bile olur.

Çalışmaktan çocuklara zaman ayıramamanın verdiği suçluluk duygusu

Başta çalışan anneler olmak üzere birçok ebeveyn, çocuklarına vakit ayıramadığı için kendisini suçlu hisseder. Bunu çocuklarına olumsuz yansıyacağından korkarlar.

Artık bundan dolayı suçluluk hissetmeyi bırakın. 2015’te yapılan bir araştırmada, niteliğin nicelikten önemli olduğu ortaya çıktı. Yani çocuğunuzla geçirdiğiniz zamanın kalitesi, süresinden çok daha fazla önemli. Bu sebeple, onunla geçirdiğiniz her anı, harika kılın.

Başkalarından yardım istemeyecek kadar gururlu olmak

İyi bir kariyere sahip ebeveynler genelde çocuklara bakma konusunda başkalarından yardım istemek istemezler. Bunun yerine işleri nöbetleşe hallederler.

Çocukları konusunda gözü arkada kalmayan insanlar, işte daha verimli olur. İş yerinde daha verimli olmak, eve daha az iş getirmek demektir.

Tabi ki, arada yardım istemek lazım. Kendinize bu kadar yüklenmeyin. Özellikle de bekar bir ebeveynseniz.

Denge ve eşitliğin aynı anlama geldiğini bilmek

Kariyer sahibi ebeveynler, bu dengeyi sağlamak her konuda esnek davranırlar. Günün saniyesi saniyesine ikiye ayırmanın gereksiz olduğunu bilirler. Çünkü bazen size evde bazen de işte ihtiyaç olur. önemli olan sadece birine ağırlık vermemektir.

1. Tutarsızlık

Mesela çocuğunuz çikolata istedi, ancak siz ona bugün başka çikolata yiyemeyeceğini söylediniz. Bunun üzerine ortalığı yıkarak ağlamaya başladı. Sussun istediniz ya da kıyamadınız ve bir parça da olsa çikolata yemesine izin verdiniz. Bu davranışınız, çocuğunuzun zayıf noktanızı keşfetmesini sağlar ve her ağlama krizi yaşadığında, sizin ona istediğini vereceğini düşünür.

2. Gerçekleştirilmeyen cezalar

“Bunu yaparsan, sana bundan sonra bilgisayar yok!”, “Bu şekilde davranmaya devam edersen, bundan sonra seninle oyun oynamam.” gibi tutamayacağınız ceza sözleri vermek, çocuğunuzun gözündeki otoritenizi sarsar. Sonucuyla yüzleşmeyeceği ceza sözleri, bu hatayı tekrar etseler de sıkıntı çıkmayacağını düşünür.

3. Ciddiye almayan bahaneler

Çocuklar, duyguları ve olguları yeni keşfetmektedirler. Dolayısıyla, kendilerini ifade etmekte zorlanmaktadırlar. Bu kadar zorlandıkları bir dönemde, canları sıkkın olduğu her anda “Aman ya çocuk işte.”, “Kesin acıkmıştır.”, “Yorgundur.” gibi ciddiye almayan, durumu hafifletici ifadeler kullandığınızda, onu iyice zor duruma sokarsınız ve birey olmasını geciktirirsiniz. Elbette ki, acıktığında ya da yorulduğunda huysuzlaşacaktır, ancak her huysuzlanmasının sebebi bu olmayabilir.

4. Tehdit etme

Psikologlara göre, korkutma, iyi ebeveynlerin yapmayacağı bir davranış. Yapılan araştırmalara göre ailelerine yalan söyleyen çocuklar, ailesinden korkan çocuklar.

5. Bağırma

Bağırıyor olmanız, çocuğunuzun sizi dinleyeceği ve dediğinizi yapacağı anlamına gelmez. Bu onda kısa süreli bir etki yaratır. Bu yöntem, ilişkinizi zedeler, size olan saygısını azaltır.

6. Fiziksel cezalandırma

Araştırmalara göre fiziksel şiddete sıkça maruz kalan çocuklar ya çok agresif ve saldırgan bir karaktere ya da özgüvensiz bir karaktere sahip oluyor. Çünkü bu çocukların öğrendiği tek şey, acıdan nasıl kurtulacakları oluyor; davranışlarını nasıl değiştireceklerini düşünmüyorlar.

7. Yaptığı kötü hareketlere gülümsemek ya da “Ayy ne sevimli!” demek

Çocuğunuz sizin biriciğiniz olabilir, ancak her davranışına gülümsemek ya da gururlanmak doğru bir hareket değil. “Bak bak, bana nasıl dayılanıyor. Hehehe!” dediğiniz her an, aslında çocuğunuzun yanlış hareketini olumluyorsunuz ve doğru hareketin ona bu olduğunu gösteriyorsunuz. Dolayısıyla çocuğunuz, toplum içerisinde nasıl davranacağını öğrenemiyor.

Kimse mükemmel değildir. buna siz ve çocuğunuz da dahil. Kusursuz olamazsınız, ancak elinizden gelenin en iyisini yapabilirsiniz.