Bütün dünya artık internette oyun oynuyor, evet. Türkiye de bu dönüşüm içindeki yerini alıyor. Her ne kadar Facebook’ta “Bana xxxville daveti göndermeyin” grupları oluşsa da; özellikle Zynga’nın kuruluşu ve yakaladığı başarıdan sonra birçok sosyal oyun firması ortaya çıktı ve bunlar Facebook’taki potansiyel oyuncu kitlesini kullanarak milyonlarca aktif kullanıcıya ulaştı. Sosyal ağların hayatımız içindeki yerini düşünürsek, bu durumun yarattığı milyar dolarlık ekonomiden günümüz trendi sosyal oyunların da nasıl bir pay aldığını ve alacağını tahmin edebiliriz.

Sosyal oyun pazarının 2012 yılı içinde 2.18 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Hatta BI Intelligence’ın yayınladığı rapora göre ABD’nin sosyal oyun piyasası 2015 yılında 5.5 milyar doları bulacak. Raporda ayrıca 2010-2015 yılları arasında sosyal oyun bağımlılarının %75 artacağı da belirtilmiş.

Pazara dair tahminler milyar dolarlar üzerinde dönerken; sahip olduğumuz genç nüfusu ve Türkiye’deki internet kullanım oranlarını düşünürsek, sosyal ortamda yaratılan her pazarda büyük potansiyel taşımamız ve yabancı yatırımcıların iştahını kabartmamız hiç şarşırtıcı değil. Sosyal oyun pazarı için de aynen bu oluyor. Global büyük oyun şirketleri Türkçe’ye standart dil olarak oyunlarında yer veriyor. Hatta Türk oyun şirketleri, yurtdışındaki şirketleri bünyesine katıyor.

Sosyal oyunları en çok AB ses grubu oynuyor

Oyun dediğiniz zaman hedef kitlenin içerisine 7’den 70’e herkes giriyor aslında. Sosyal oyun, dünyada çok önemli bir pazar. Ve rakamlar onu gösteriyor ki Türkiye’de de öyle…

TGI Net Türkiye’nin 2000 kişi ile online görüşerek Aralık 2011’de raporladığı araştırmaya göre Türkiye’de interneti kullananların %54.3’ü interneti ücretsiz oyun oynama amacıyla kullanıyor. İnternetteki nüfusun yarısından fazlası yani. %4.29’u ise ücretli oyunları oynuyor. Ücretli ya da ücretsiz oyun oynayanların çoğunluğu ise 25-34 yaş arasında toplanıyor. Rapora göre her ne kadar erkekler çoğunlukta olsa da kadınlar da sosyal oyun oynama konusunda hiç fena değil. Yine de erkekler sosyal oyuna para harcamaya daha yatkın. Şimdilik…

Araştırmaya göre sosyal oyunlara en çok ilgi gösteren ses grubu ise AB grubu. Aynı zamanda tam zamanlı çalışan ve çalışmayanların sosyal oyun oynama oranları da birbirine çok yakın.

Sosyal Oyun pazarında 2012’nin ilk 3 ayında neler oldu?

Facebook’un 2011′de oyun geliştiricilere 1.4 milyar dolar ödediğinin açıklanması zaten sektörün altın madeni konumunu gözler önüne sermişti.  2012’nin daha başında olmamıza rağmen sadece bu ilk 3 ayda bile birçok gelişme yaşandı sektörde. Rovio 14 Şubat itibari ile Angry Birds’ü Facebook üyelerine sundu. 212, Arcademonk’a yatırım yaptı. Zynga ve ünlü oyuncak firması Hasbro, markalarını temel alan oyun ve oyuncak geliştirmek üzere anlaşma imzaladı. Ayrıca Zynga, Zynga.com ile kendi oyun platformunu kurdu. Türk oyun şirketi Peak Games, Ortadoğu’nun en büyük oyun şirketi Kammelna Games’i satın aldı.

Daha ilk 3 ayında oldukça hareketli geçen sektörü son derece neşeli ve verimli bir yıl bekliyor gibi…

Potansiyeli bu kadar yüksek bir sektörün Türkiye’deki durumu hakkında tabii ki yine sektör profesyonellerinin görüşlerini aldık. Sektör oyuncuları yabancı yatırımlardan oldukça memnun. Yapılan işlerden de. Ama Türk pazarının bu konuda da uçuşa geçmesi için yapılması gerekenler olduğunu da söylemeden edemiyorlar. Mesela ödeme sistemlerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması…

[heading style=”1″]Türkiye’nin genç nüfusu bu sektör için çok müsait[/heading]

Mevlüt Dinç, Sobee Kurucu ve Genel Müdürü, Türkiye Dijital Oyunlar Federasyonu Başkanı

Dünyada sosyal medya denince akla ilk Facebook geliyor tabii ki. Bundan 1-2 ay önce Facebook üst düzey yöneticileri davetiyle Berlin’de bi toplantıya gitmiştim. Toplantının odak konusu oyunlardı. Orada Facebook’ta artık %80 oranında oyun oynandığını söylemişlerdi. İnsanlar özellikle Facebook gibi sosyal ağlarda bulmak istedikleri arkadaşlarını buldular ve paylaşmak istediklerini paylaştılar. Tükettiler. Artık herkes oyun oynamaya geçiyor diyebiliriz. Bu bahsedilen % 80, inanılmaz bir oran. Türkiye’deki oran %50 bile olsa büyük bir rakamdan bahsediyor oluruz. Facebook kullanıcı sayısı bakımından dünyada ilk 5’teyiz ne de olsa. Sadece bu açıdan bakıldığında bile sosyal medyanın önemli bir oyun platformuna dönüştüğünü söylemek mümkün. Bu da bizim gibi oyun geliştiriciler için önemli bir gelişme.  PS, Xbox oyunları inanılmaz teknik ve görsel seviyelere ulaştı. Sinemadan farkı yok artık. Çok büyük bütçe ve ekiplerle hazırlanan oyunlar bunlar. Bu konudaTürkiye’deki potansiyel oldukça büyük.

[pullquote align=”right”]Dünyanın en önem verdiği konuların başında oyun tabanlı eğitim var[/pullquote]

Türkiye’de 15-20 milyon oyuncunun olduğunu biliyoruz. Sadece Zynga’nın Türkiye’de 10-12 milyon oyuncusu var. Ekonomi anlamında arzuladığımız seviyede değiliz ama. 15-20 milyon oyuncu, milyar dolarlarlık bir sektör anlamına gelmeli. 150-200 milyon dolarlık bir sektör var ama sadece. Ülkemize yakıştıramıyorum. Küçük bi rakam. Potansiyel var, evet. Güney Kore’nin 10 yıl önce oyun sektörünü öncelikli alan ilan etti. Bu 10 senede milyar dolarlık bir sektör yarattı. Dünyanın en önem verdiği konuların başında oyun tabanlı eğitim var artık. Türkiye’nin de yapması lazım bunu.

Oyuncu yaşının 5-6 yaşlara indiğini düşünürsek, Türkiye’nin genç nüfusu bu sektör için çok müsait. Üreticisi de tüketicisi de genç. Kendi oyunlarımızı yapıp üretebilmemiz çok önemli. Birkaç tane önemli firmaya önemli yatırımlar yapıldı. Bu sevindirici bir gelişme. Mikro ödeme sistemleri de her geçen gün gelişiyor. Örneğin biz de Sobee olarak Pay Pin’i geliştirdik. Bu bir ortak oyun kartı. Bunu oyun sektöründeki tüm yayıncılara ve üreticilere sunuyoruz. Bu gibi gelişmeler sektör gelişimine katkı sağlıyor. Yurtdışında neredeyse bütün üniversitelerde Oyun Programcılığı ve Tasarımı bölümü var. Bizim ülkemizde de olması gerekiyor. Birkaç üniversite bu anlamda bazı girişimler yaptı. Yaygınlaşması gerek.

[heading style=”1″]5 yıl içerisinde oyun sektörünün 2 kat büyümesini bekliyoruz[/heading]

Volkan Taban, Gamester, Kurucu Ortak

Gerek sosyal medya & internet kullanımı gerekse de demografik yapı itibariyle Türkiye, sosyal oyun pazarı için yüksek bir potansiyel taşıyor. Bu nedenle gün geçtikçe yurtdışındaki büyük oyun firmalarının Türkiye’ye ilgisinin arttığını hatta bazılarının Türkiye’de ofis açma konusunda ciddi bir yol aldıklarını söyleyebiliriz.

Türkiye internet kullanıcı profiline baktığımızda genç ve erkek ağırlıklı bir dağılım görüyoruz. Bunun sonucu olarak oyun özelinde erkek ağırlıklı bir demografikten söz edebiliriz. Haliyle bu kitlenin oyun tercihi “casual” oyunlar yerine daha çok “mid-core” olarak adlandırabileceğimiz, rekabetin ve aksiyonun daha fazla olduğu oyunlar oluyor. Diğer taraftan Okey gibi yerel ve birebir etkileşim içeren oyunların da sıkça tercih edildiğini görüyoruz. Erişim kanalı olarak dağılıma baktığımızda tarayıcı tabanlı online ve sosyal oyunların Türkiye’de oldukça yaygın olduğunu söyleyebiliriz ancak mobilin giderek daha fazla önem kazandığını ve kazanacağı da bir gerçek.

[pullquote align=”left”]İçerik üretimi konusunda daha fazla yol kat etmemiz gerek[/pullquote]

Genel olarak toplam kullanıcı sayısına baktığımızda pazar büyümesinin oldukça iyi olduğunu görüyoruz. Ancak denklemin gelir tarafının daha fazla gelişmesi gerek. Aslına bakarsanız bu durum içeriğe ve internette para harcama alışkanlığının gelişmesine bağlı. Online ödeme sistemlerinin gelişmesi, ödeme kanal sayısının çeşitlenmesi ve internette para harcamaya duyulan güvenin artmasıyla pazarın gelişmesinin hızlanacağını düşünüyoruz.

Diğer taraftan Türkiye’de üretilen yerli oyun/içerik sayısının hala yeterli olmadığını görüyoruz. Gerçek anlamda bir sektörden bahsedebilmemiz için özellikle içerik üretimi konusunda daha fazla yol kat etmemiz gerekiyor. Özellikle yerli içerik üretimi konusunda iş daha çok yerli oyun geliştiricilere ve bu girişimleri destekleyecek yatırımcılara düşüyor. Türkiye’de oyun start-up’larının giderek arttığını görmek bizi çok mutlu ediyor. Bu sene E-tohum’da gördüğümüz mobil oyun start-up’larının sayısı bu artışı doğruluyor zaten. Buradan çıkacak başarı hikayelerinin yeni girişimlerin önünü açacağını ve Türkiye’de üretilen yerli içeriğin hem sayısını hem de kalitesini artıracağını düşünüyoruz.

Free-to-play modelinin oyun sektöründe yaygınlaşacağını ve sektörün tüm kanallarında bu modeli daha fazla göreceğimizi düşünüyoruz. Oyun dünyasındaki en önemli prodüksiyonlardan biri olan World of Warcraft’ın bile yavaş yavaş  free-to-play modeline geçmesi bu değişimin en önemli işaretlerinden biri. Oyunların başlangıçta ücretsiz olması oyuncuların da sıklıkla tercih ettiği bir model. Ne de olsa kimse sevip sevmeyeceğini bilmediği bir oyuna baştan para vermek istemiyor. Temelde bu model baştaki ödeme bariyerini kaldırdığı için daha fazla kullanıcıya ulaşmanızı sağlıyor. Eğer sunduğunuz içerik iyiyse, oyun içi ödemeler ile yüksek  ve düzenli bir gelir yaratmanız da kaçınılmaz.

Mevcut sıkıntı, kullanım yoğunluğuna rağmen ödeme oranlarının yurtdışı pazarlarından düşük olması

Türkiye sosyal oyun pazarı ile ilgili mevcut sıkıntı, kullanım yoğunluğuna rağmen ödeme oranlarının yurtdışı pazarlarından düşük olması. Kıyaslama yaptığımızda ödeme oranlarının 2 yıl içerisinde arttığını gözlemlesek de henüz Amerika ve Avrupa pazarlarındaki ödeme dönüşüm oranlarını yakalayabilmiş değiliz. Ancak fırsat olan konu ise kullanıcı sayısının yüksek olması ve bu sayının giderek artması… Artan ödeme dönüşüm oranlarını ve alternatif gelir kanallarını göz önüne alarak önümüzdeki yıllarda Türkiye sosyal oyun pazarının daha da büyüyeceğini söyleyebiliriz.

[pullquote align=”right”]Online/mobil oyunlar sektör içerisindeki pazar payını %50’ye kadar çıkaracak[/pullquote]

Facebook sosyal oyun pazarında platform olarak lider durumda ancak Facebook dışı yerel sosyal ağlarda da oyun oynama aktivitesinin hızlı bir şekilde arttığını görüyoruz. Özellikle Uzak Doğu, Doğu Avrupa ve Rusya’da Facebook’un oyun platformu olarak henüz istenen seviyede olmadığı bir gerçek. Bunun dışında Facebook üzerinde yer alan büyük oyun geliştiricilerin birçoğunun kendi platformlarını geliştirdiklerini görüyoruz. Zynga’nın Project Z isimli platformu herhalde bu platformların en popülerlerinden biri. Dolayısıyla önümüzdeki dönemde Facebook’u sosyal oyun platformu anlamında en çok bu platformların zorlayacağını düşünüyoruz.

Brezilya, Türkiye gibi hızlı büyüyen pazarlar oyun sektörünün büyümesi için oldukça önemli.  Bu pazarlardaki kullanıcı sayısının fazla olması ve teknoloji adaptasyonunun artması genel olarak oyun sektörünün de büyümesini etkiliyor. Gelişen pazarları ve yeni platformları düşünerek önümüzdeki 5 yıl içerisinde oyun sektörünün 2 kat büyümesini bekliyoruz. Toplam pazar içerisinde online/mobil oyunların giderek daha fazla önem kazanacağını ve sektör içerisindeki mevcut % 30 civarında olan pazar payının %50’ye kadar çıkacağını düşünüyoruz.

İş modeli olarak bakılırsa free-to-play modelinin tüm oyun sektörü içerisinde daha çok yaygınlaşacağını ve mevcut oyun platformlarının sayısının artacağını öngörüyoruz. Platformların artması oyun çeşitliliğinin artmasını ve farklılaşmayı da yanında getirecektir. Özellikle HTML5, WebGL, Unity 3D, Flash 3D gibi yeni teknolojilerin giderek daha fazla önem kazanması hem yeni platformların ortaya çıkması için hem de oyunlar arası çeşitliliği sağlamak için gereken altyapıyı oluşturacaktır.

[heading style=”1″]Sektörde 3 yıl içerisinde ciddi gelişmeler olacak[/heading]

İlker Aydın, KaiserGames GmbH, CEO & Kurucusu

Sosyal ağ kullanımında Türkiye daima diğer ülkerlerden daha önde geliyor. Bunun nedeni genç nesil, internete olan merak ve ilgi. İşin içine oyun girince mükemmel bir sinerji oluştu. Oyun pazarı önümüzdeki yıllarda aşırı büyüme gösterecektir. Bu pazar şu an ne kadar büyük olsa da gerçek değerini ileride gösterecek. Çünkü şu an gelir anlamında sosyal oyunların getirisi diğer ülkelere nazaran düşük. Ücretli oyunlar ne kadar gelir getirirse pazar da o kadar büyüyebilir. Ücretsiz olduğu takdirde gelir kaynağı reklam olması gerekiyor. Ama ne yazik ki Türkiye’deki internet reklam pazarı çok zayıf. Ama önümüzdeki 3 yıl içerisinde bu konuda ciddi gelişmeler olacağını düşünüyorum.

Facebook bu alanda da pazar lideri konumunda olan bir platform fakat bu platform dışında kalan sosyal oyun pazarı, Facebook’un yarattığı pazar ile boy ölçüşebilecek diye düşünüyorum. Facebook’un lider olmadığı ülkeler var. Örneğin Rusya. Ama oyunlar daima ilk olarak Facebook’a girecektir. Ve burada başarılı oyunlar Facebook dışına taşınacaktır. Facebook’tan hariç birçok sosyal ağ ve oyun sitesi var. Bunların toplam oyun trafiği Facebook’un oyun trafiğinden çok daha büyük aslında.

[pullquote align=”right”]Kullanıcı sayısı yüksek, ama sağlanan getiri/gelir düşük[/pullquote]

Türkiye’de oyun oynamak isteyen kitle büyük, ama sunulan oyunlar ve bu konuda uzmanlanmış Türk şirketleri az. Türk şirketleri az olunca bu alanda yetiştirilen uzmanlarda az oluyor. Bu durumu gören yabancı şirketlerin bu konuda yatırım yapacaklarına inanıyorum. Bu konuda lider olan PeakGames şirketini de ayrıca kutluyorum. Doğru zamanda doğru adımı attılar. Diğer girişimciler bu başarıyı örnek alarak ilerleyebilir.

Bu pazarın belirli konularda Türkiye’ye ayak uydurması gerekecektir. Çünkü kullanıcı sayısı yüksek, ama sağlanan getiri/gelir düşük. Bu kullanıcılardan gelir elde etmek için yeni modeller geliştirilecektir.

[heading style=”1″]Türk kullanıcıları oyuna bağlılık ve kullanım açısında oldukça iyi[/heading]

Ömer Bilge Ersoy, ArcadeMonk, CEO

Türk internet kullanıcıları arasında oyun oynanma oranları oldukça yüksek. Facebook’un Türkiye içinde kullanılan hakim sosyal ağ olması ve normalde oyuncu olmayan kitleleri de oyunların içine çekmesiyle, sosyal oyunlar açısından büyüme potansiyeli oldukça kuvvetli olan bir pazarımız olduğunu düşünüyorum. Bunun yanı sıra gayet ilgili bir kullanıcı grubu ile karşı karşıyayız. Türk kullanıcıları oyuna bağlılık ve kullanım açısında oldukça iyi. Aynı anda birden fazla oyunu takip ediyorlar. Özellikle Türkçe olan, Türk kullanıcısı için hazırlanmış oyunları destekliyorlar.

Mevcut araştırmalar gösteriyor ki, şu anda sosyal oyun pazarı büyük oranda Facebook üzerinde dönüyor. Bu oranın yakın bir tarihte değişeceği de öngörülmüyor. Reklam verme, kolaylıkla entegre edilebilen ödeme sistemi ve oyun geliştiricileri için düzenli olarak yaptığı eklemeler ile Facebook, tüm oyun üreticilerine, firma boyutundan bağımsız olarak, araçlarıyla birlikte hazır bir ortam sağlıyor. Özellikle Avrupa bölgesinde oyun geliştiren iş ortaklarına destek vermek üzere Dublin’de bir destek ekibi kuran Facebook’un, sosyal oyunlar konusunda pazar liderliğini devam ettireceğini öngürüyoruz.

[pullquote align=”left”]Oyun pazarının gelişimi için önümüzde bir engel olduğunu düşünmüyorum[/pullquote]

Bir oyun stüdyosu olarak oyun pazarının gelişimi için önümüzde bir engel olduğunu düşünmüyorum. Hatta Facebook gibi platformların varlığı ile oyunların pazarlama ve dağıtım süreçlerinin geçmişe göre oldukça demokratikleştiğini düşünüyorum. Pazarın büyüyüp gelişmesi için ihtiyacımız olan tek şey gerçekten bu işi yapmak isteyen insanların varlığı ve zaman… Türk kullanıcılarına daha kaliteli oyun ve içerik sunuldukça beklenen gelişme de olacaktır.

Free-to-play oyunlar özellikle sosyal oyunlarda kullanılan ve gelir modellerinin bu sistem üzerine kurulu olduğu standart model. Böylece yüksek sayıda internet kullanıcısı oyununuzu oynamaya, en azından denemeye karar verebiliyor. Bu da normalde oyunlara para harcama ihtimali neredeyse olmayan bir grup kullanıcının, para harcayan oyuncuya dönuşmesi için bir fırsat sağlıyor. Şu anda Türkiye’de oyuncu başına kazanılan ortalama gelirin de dünya standartlarının altında olduğunu düşünürsek, elimizde potansiyeli yüksek bir pazar olduğunu anlayabiliriz.

Sektörde yer alan firma sayısı oldukça az olmakla beraber, tutku ile bu işi yapmaya çalışan bir grup oyun yaratıcısı şirketimiz de var. Orjinal içerik üreten ve bunu Türk kullanıcılarına sunan bu ekiplerin daha çok desteklenmesi gerekiyor.

Oyun pazarının önümüzdeki 3 sene içinde %70 büyümesi bekleniyor. Mevcut internet kullanımına, oyuncu oranlarına ve mecvut oyuncuların oyunlara olan ilgisine bakarsak, Türkiye’de cok ciddi bir potansiyel olduğunu ve büyüme için imkan olduğunu görüyoruz. Bu potansiyel gerçek oyunculara dönmeye devam ettiği sürece, Türkiye büyüme olarak önde giden ülkelerden biri olacaktır.

[heading style=”1″]Oyun pazarının gelişimi için önümüzde bir engel olduğunu düşünmüyorum[/heading]

Ahmet Zayıfoğlu, Wudya, CEO

Türkiye’de sosyal oyun pazarının henüz potansiyelinin oldukça altında olduğunu düşünüyorum. Çok ciddi bir talep var ancak bu zamana kadar bu talebi karşılayacak bir arz olmadığı için oyuncular genellikle Zynga, EA, Wooga gibi firmaların yayınladıkları ithal oyunlara kaydılar. Türkiye’de sosyal oyun pazarındaki oyuncu sayısı ve kaliteli yapımların sayısı arttıkça, şu an özellikle private shopping ile e-ticaret’te yaşanan patlamaya benzer bir patlamanın sosyal oyun pazarında da yaşanacağını düşünüyorum.

Demografik açıdan oyun oynayabilecek yaş kitlesi oldukça yüksek bir oranı oluşturuyor, Facebook penetrasyon oranında ise lider ülkelerden birisiyiz. Oyunlarda geçirilen ortalama süre bakımından da Türkiye pek çok ülkenin ilerisinde. Facebook’ta Türk oyuncular artık Okey dışında da oyunlar oynamaya başladı ve sıkı bir şekilde sosyal oyunları takip eden büyük bir kitle oluştu. Bu potansiyel pek çok uluslararası firmanın da ilgisini çekmiş durumda ve hemen hemen bütün büyük sosyal oyunlar artık Türkçe desteği ile yayınlanıyor.

Evet, Türk Facebook kullanıcısı oyun oynamaya alıştı ve ciddi şekilde oyun oynuyor ancak Facebook Kredisi satın alarak oyunlarda para harcamaya henüz Amerika’da veya Avrupa’da olduğu kadar alışık değil. Bu zamanla alışkanlık haline gelecek ve oyun geliştiriciler bu şekilde çok daha kaliteli ve fazla sayıda oyun üretebilmeye başlayacak. Bu noktada cep telefonu servis sağlayıcılarının mobil ödemelerden aldıkları fahiş komisyon oranlarını normalleştirmeleri sektörün önünü oldukça açacaktır diye düşünüyorum. Ücretsiz oynanabilen oyunların, pazarın bu derece hızlı büyümesini sağlayan en önemli etken olduğunu düşünüyorum. Bu şekilde oyuncular bir oyuna önceden 20-50-180 TL gibi bir ücret ödemek yerine, oyunu oynayıp deneyip eğer beğenirlerse daha sonra para harcama imkanına kavuşuyorlar. Türkiye’de orijinal oyuna para harcama oranının çok düşük olduğu düşünülürse, ücretsiz oyunlar özellikle de sosyal oyunlar, daha önce hayatında hiç bilgisayar oyunu oynamamış çok büyük bir kitlenin bilgisayar oyunlarıyla tanışmalarını sağladı.

Bu konuda Facebook çok oturmuş ve güçlü bir ekosisteme sahip, bu nedenle kısa vadede Facebook’u zorlayabilecek bir sosyal oyun platformunun çıkabileceğini düşünmüyorum. Google+ şu anki hali ile bu konumdan çok uzakta, global anlamda değil ama lokal olarak Facebook’a alternatifler var aslında. Rusça konuşulan coğrafyada VKontakte, Güney Amerika’da Orkut oldukça popüler. Türkiye’de ise kısa vadede Facebook’a rakip olabilecek bir sosyal oyun platformu çıkabileceğini düşünmüyorum.

[pullquote align=”right”]Başarılı işler var fakat henüz günümüzde gerçek anlamda hit bir Türk sosyal oyunu yok[/pullquote]

Türkiye’de az sayıda olsa da irili ufaklı çok başarılı girişimler mevcut. Peak Games’in yakaladığı ticari başarı tüm sektör için çok önemli bir gelişme oldu ve bir anda sosyal oyun pazarına olan ilginin oldukça artmasını sağladı. Gamester’ın da yaptığı başarılı reklam entegrasyonlarının sektör için örnek işler olduğunu düşünüyorum. Bunun dışında ODTÜ bünyesindeki ATOM’a bağlı çok yetenekli girişimler de mevcut. Ancak halen günümüzde gerçek anlamda hit bir Türk sosyal oyunu çıkabilmiş değil. Wudya olarak biz tam da bunu başarmayı hedefliyoruz :)

Sosyal oyun pazarının 2015’te 10 milyar doları aşması bekleniyor

Türkiye şu an sadece sosyal oyun değil pek çok sektör için dünyanın ilgi odağı konumunda. Hızla artan internet penetrasyon oranı ve kişi başına düşen Gayri Safi Milli Hasılası ile gerçekten önümüzdeki yıllarda çok daha önemli bir pazar haline gelecek. Sosyal oyun pazarının ise her yıl ortalama 20% büyüyerek 2015’te 10 milyar doları aşması bekleniyor. Zynga’nın halka açılması ve hisse senedi fiyatlarının düzenli olarak artıyor olması bir bakıma sosyal oyun furyasının gelip geçici bir heves olmadığını, sürdürülebilir ve hızla büyüyen önemli bir sektör olduğunu kanıtlamış oldu. Türkiye’de ise büyüme oranının çok daha yüksek seviyelerde gerçekleşeceğini düşünüyorum, çok büyük bir potansiyel var ve bu potansiyeli ortaya çıkarma görevi de biz oyun geliştiricilere düşüyor.

“Türkiye’nin Silikon Vadisi” benzetmesini de içeren Digital Bosphorus kavramı hakkında birkaç blog yazısı ve onlarca tweet arasında kavramı ortaya atan kişinin fikri ise geniş anlamda hiç sorulmamıştı.

Digital Bosphorus tam olarak nedir? Digital Bosphorus bir marka, kimlik, vizyon, oluşum ya da organizasyon mudur? Silikon Vadisi benzetmesi ile amaçlanan nedir? Bu ve benzeri sorular ile beraber Türk internet sektörü hakkında yaptığımız bu doyurucu sohbet ile Digital Bosphorus yazılarımızın ilkini sizinle paylaşıyoruz.

sosyalmedya.co olarak Digital Bosphorus başlığının yalnızca bir başlık olarak kalmaması ve konuşularak, tartışılarak internet sektörümüz için en doğru halini bulmasını arzuluyoruz.

Siz de yorumlarınızla ve konu hakkında yazacağınız yazılarla #digitalbosphorus başlığına katkıda bulunabilirsiniz.

[heading style=”1″]Başka Bosphorus yok[/heading]

Batuhan Apaydın: Digital Bosphorus’un isim babası siz misiniz?

Sina Afra: Evet. Digital Bosphorus Almanya’daki DLD 2012 konferansıyla ortaya çıkmış bir şey. Neticede Bosphorus (Boğaz) denildiğinde İstanbul akla gelir ancak herkes Türkiye olduğunu bilir. Başka bir Bosphorus yok.

B.A: Yani Digital Bosphorus yalnızca İstanbul’u kapsamıyor?

S.A: Silikon Vadisi şu an nasıl bütün ABD’yi temsil ediyorsa bizimki de öyle olmalı ve tüm Türkiye’yi kapsamalı diye düşünüyorum.

B.A: Ama yoğunlaşma anlamında İstanbul öne çıkacaktır herhalde?

S.A: Tabi, baktığınız zaman bizim sektörün yüzde 80’i İstanbul merkezli.

B.A: Digital Bosphorus’un Türkçe karşılıkları da konuşuldu. Dijital Boğaz gibi.

S.A: Olay mesajı basite indirmek aslında. Türkiye’de bir değişim var. Türkiye, internet sektörü anlamında dünyadaki en hızlı gelişen üç ülkeden biri durumunda ve bu bir değişimi beraberinde getiriyor. Yabancı şirketler hem yatırımcı hem de stratejik anlamda Türkiye’ye girmeye başladı. Amazon geldi, eBay geldi. Avrupa’daki VC’lerin büyük bölümü de burada. Şimdi bunların hepsini ifade edecek bir başlık lazımdı bence.

B.A: Digital Bosphorus’un ve Türkçe karşılıklarının .com ve .net gibi uzantılı adresleri ve Facebook ile Twitter sayfaları alınmış durumda. Sizin bir ilginiz var mı bunlarla?

S.A: Ben Digital Bosphorus’tan bahsettiğim gibi hepsi alındı ve hiçbiriyle benim ilgim yok. Alan kişilerin hepsi de benimle iletişime geçti ve “adresi senin için aldım abi, ister misin” diyen de oldu. Ama benim çıkış noktam o değil. Ben bir site ya da sayfa işletmek istemiyorum. Ben bu kavram konuşulsun, tartışılsın, sahiplenilsin istiyorum. Biz bu kavramı hep beraber sahiplenirsek tutacak, sahiplenmezsek tutmayacak.

B.A: Şu an için birilerinin bu konuyu sahiplenmesi gerekiyordu ve bu kişi olarak siz öne çıktınız gibi.

S.A: Bu bir kişinin sahipleneceği bir şey değil. Blog yazıları, yabancı referanslar ve konunun sosyal medyada konuşulması ile beraber Digital Bosphorus başlığı genel bir kabul görmeye başladı diye düşünüyorum. Bu başlığın Türkiye’ye yeni bir özgüven vermesi lazım. Bizdeki en büyük eksiklerden biri bu. Türkiye’deki internet sektörünün ne kadar geliştiği bazen fark edilmiyor. Türkiye’de e-ticaret geçen yıl yüzde 57 büyümüş, Türkiye ise toplamda yüzde 8 büyümüş. Yani biz offline’dan bir şeyler kapıyoruz. Dünyayla kıyasladığımızda ise büyüme hızı olarak Hindistan ve Çin ile yarışıyoruz. Ortaya çıkan yeni girişimlere baktığımızda geçen ay içinde 30 tane Türk startup’ına rastlıyoruz ki ben 30 tane gördüysem bu sayı 50’ye yakındır. Bu Brezilya’daki rakamlara yakın bir büyümeyi işaret ediyor. Almanya’da, Fransa’da böyle bir şey yok. Yani Türkiye’de değişen bir şeyler var ve bu değişime bir isim vermek gerekiyordu.

[heading style=”1″]Herkes ufak başlar[/heading]

B.A: Digital Bosphorus’tan bahsederken Silikon Vadisi benzetmesinde bulundunuz ve bana kalırsa bu ciddi bir hedefti. Şahsi düşüncem, Silikon Vadisi markası altında yer alan girişimcileri yenilikçilik, farklılık ve kalıpların dışında yer alma gibi karakteristiklerle tanımlayabiliriz. Peki Türk girişimcilerinin karakter özelliklerini nasıl tanımlarsınız ya da Digital Bosphorus vizyonuyla beraber ne yönde tavsiyelerde bulunursunuz?

S.A: Genelde Türkiye’de teknolojik anlamdaki bilgi düzeyi Silikon Vadisi ile karşılaştırıldığında bir nebze daha düşük. Oradaki üniversite altyapısı, girişimcilik kültürü, oradan çıkan başarı hikayeleri ve bunların getirdiği özgüven Türkiye’de yok. Ama bizde de ABD’de olmayan şeyler var. Öncelikle Türk girişimcisinin gözü kara. Yani bu ülkede 200 tane Groupon klonu ve 10 tane özel alışveriş kulübü açılıyorsa bu mantık dışı bir şey. Ayrıca bu kişilerin gözü çok yükseklerde değil. “10-20 bin kazanayım, ben dünyanın en mutlu insanıyım” diye düşünüyor. Aslında girişimcilik bu. Tabi bizde bir de pratik zeka var. Avrupa çok daha statik bir konumda. Ama benim Digital Bosphorus ile amaçladığım şey “şu olmalı, bu olmamalı” değil. Amacım değişim ve gelişimi vurgulamak, özgüven sağlamak. Umarım ileride bir gün bu başlık yalnızca Türkiye’ye değil, Avrupa’ya da sıçrar ve ABD’nin Silikon Vadisi varsa, bizim de Digital Bosphorus’umuz var diyebiliriz.

B.A: Silikon Vadisi benzetmesine karşı çıkanlar da oldu, “onlar nerede, biz neredeyiz” şeklinde.

S.A: Herkes ufak başlar.

B.A: Biz Türkiye olarak web ve iş geliştirme kısmında gelişiyorken, yazılım ve donanım anlamında almamız gereken çok yol var diye düşünüyorum. Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz?

S.A: Yazılım konusunda emin değilim. Yazılım konusunda yeterince istihdam gücü yok. Bir 5 bin yazılımcı daha olsa, onlar da iş bulur diye düşünüyorum. Kiminle konuşsam yazılımcı arıyor.

B.A: Ama yazılımcı olmak trend değil gibi?

S.A: Ben üniversitelerde böyle bir trend olduğunu ve özellikle son zamanlarda birçok sertifika programları yapıldığını görüyorum.

B.A: Evet ama Türkiye’nin yükselişinden bahsederken sürekli tüketici ve hizmet odaklı bir gelişimden bahsediyoruz. Yazılım ve donanım konularında aynı şeyi söylemek mümkün değil.

S.A: ABD dışında bu konularda iyi olduğunu söyleyebileceğin bir ülke var mı?

B.A: Belki Hindistan.

S.A: Bence Hindistan’daki çok daha düz iş. Biri 3-5 satır kod yazıyor, yanındaki de 3-5 satır kod ekliyor ve ortaya 10 satırlık bir kod çıkıyor. Bizim Hindistan’ı geçmek gibi bir hedefimiz olmamalı. Öyle bir outsource merkezi olmamalıyız. Bizim, İstanbul’dan ve Türkiye’den Avrupa’nın büyükleri arasına girebilecek şirketlerin çıkacağı bir gelecek hedefi koymamız gerekiyor. Bizim yükselişimizdeki üç ana nedeni katıldığım her konferansta anlatıyorum: Kredi kartı penetrasyonu, lojistik altyapı ve genç nüfus. Hiçbir Avrupa ülkesinde ne genç nüfus ne de yaygın kredi kartı kullanımı var. Bizim gibi yükselişte olan Brezilya ve Rusya’da ise 200’er milyona yakın nüfus olmasına rağmen kredi kartı kullanımı bizdeki kadar güçlü değil. Yani internetle ilgisi olmayan bu üç farklı neden, web girişimlerinin güçlendiği bir zamanda bizim çıkışımıza destek oluyor.

B.A: Bu soru çok sorulan ve artık klişe haline gelen bir soru ama yine de Digital Bosphorus başlığı altında tekrar fikirlerinizi almak istiyorum. Bu kadar klon girişim arasında Türkiye’den dünyayı sarsacak bir girişim çıkar mı ya da çıkması şart mı?

S.A: Dünyayı sarsacak girişimlerin ABD dışından çıkması çok daha zor. Çünkü para, bilgi, altyapı vb konularda ABD çok daha avantajlı. Ben açıkçası klon eleştirisine katılmıyorum. Eskiden ilk süpermarketi açan İngilizlermiş ve diğer ülkelerde de bakkallar varmış. Geçtiğimiz yüzyıl içinde insanlar İngiltere’ye gidip geldikçe süpermarketleri keşfetmişler ve kendi ülkelerinde de benzerlerini açmışlar. Ama Fransa’daki süpermarket ile İngiltere’deki arasında başlıkları dışında çok benzerlik yok. Ödeme sistemi değişik, farklı ürünler var, iade politikaları ve yasal düzenlemeler apayrı. Şimdi internette de farklı bir durum söz konusu değil. Türk insanı internetten aldığı ürünün hemen gelmesini ister ama Fransa’da ürünün gelişi üç haftayı bulur. Yani artık internette fikrin kimden çıktığı önem kazanmıyor. Evet, Türkiye’de dışarıdan gelen fikirlerin uygulaması var ve Türkiye’ye özel fikir dendiğinde itiraf.com, Ekşi Sözlük ve Yemeksepeti üçgeninde kalıyoruz. Ama pazarı değerlendirirken bence bu doğru bir bakış açısı değil.

[heading style=”1″]Yurtdışına açılmamız gerekiyor[/heading]

B.A: Yani asıl değerlendirilmesi gereken uygulama ve adapte etme olmalı.

S.A: Aynen öyle. Bence asıl değer o noktada ortaya çıkıyor. Ayrıca bizim artık yurtdışına açılmamız gerekiyor. Bugün Markafoni ve Yemeksepeti var, ben gelecekte 40 tane daha böyle girişim olacağına inanıyorum. Biz bundan 30 sene önce inşaat şirketlerimizin dünyanın her yerinde proje alabileceğine inanmıyorduk. Ya da Mavi Jeans’in Berlin’de, New York’ta mağaza açacağını tahmin edemezdik. Türk girişimcisinin gözü karalığı çok yüksek. Türkiye bence Dijital Darwinizm’in ülkesi ve bizim Türkiye’de çalışmakta zorunda olduğumuz hız ve baskı, yurtdışında çok işimize yarıyor.

B.A: Kitleleri harekete geçirecek başarı hikayelerinin ve profillerin varlığı da önemli ve Türkiye’de bu anlamda bir eksik var gibi. Bu noktada sizin de katkınızın olduğu Kaldıraç Etkisi kitabı Türkiye’deki bu eksiği giderebilecek bir girişim. Digital Bosphorus başlığının bu eksikliğe bir faydası olur mu sizce?

S.A: Digital Bosphorus bir vizyon. Yani aslında bizim “olmak istediğimiz”. İnsanların algısında bir fark yaratmaya çalışıyoruz. Senin dediğin rol modeller.  Bence Türkiye’deki internet sektöründe rol model olabilecek çok insan var. Düşündüğümüzden daha fazla. Örneğin Peak Games’in başarı hikayesi, Gittigidiyor ya da Nokta Grubu’nun hikayeleri var.

B.A: Göz önünde mi değiller o zaman?

S.A: Daha değişik zamanlardı tabi. Pazar ufaktı o zaman. Zincirleme bir şey bu. Sahibinden, Hepsiburada, Gittigidiyor olmasaydı bugünkü yapılar mümkün olmazdı. O zamanki Sahibinden, Hepsiburada, Gittigidiyor bugün açılsaydı başarılı olmazdı. Çünkü tamamıyla başka bir dünya yaşıyoruz. Çok daha agresif ve ayrıca hızın ve teknolojinin geliştiği bir dünya. Ben Türkiye’de oldukça rol model olduğunu düşünüyorum.

B.A: Peki Digital Bosphorus ile devletin bir kesişim kümesi olabilir mi?

S.A: Herkes kendi Digital Bosphorus kavramını yaratmak zorunda. Bence en sağlamı devlet desteği olmadan gelişen bir Digital Bosphorus olur. Bazı yerlerde illa ki kobi yardımları vb olur. Onlar olmasın demiyorum. Ama devlet sadece çerçeveyi çizse yeterli olacaktır. Devletin eğitim ve yatırım gibi bilindik fikirlerin yanında Türkiye’nin gelişmesi açısından bence yapabileceği en önemli şey bir teknoloji borsası kurulması olur. Bu borsanın İMKB standardında olmaması lazım. Daha yüksek riskli ve yeni kurulmuş, kara geçmemiş ve büyümekte olan şirketlere hitap eden bir borsa. Eğer bunu kurabilirsek ve çıkış (exit) tarafı oturtulursa o zaman çok daha fazla insan girişimci olmaya başlayacak. Böyle bir internet/teknoloji borsasına yakınlardaki Romanya, Bulgaristan, Ukrayna ve Yunanistan gibi yakın ülkeler de katılacaktır. Böyle bir altyapıyı üstlenmek devletin görevi olabilir.

B.A: Son olarak Digital Bosphorus için biz, sosyalmedya.co ve okurları, ne yapabiliriz?

S.A: Sahiplenin. Bu konu tartışılsın, konuşulsun. Açık bir kavram bu. Yurtdışındakilerle iletişimimiz sırasında kullanılabilir, yazdığımız yazılarda yer alabilir… Bu bir vizyon yaratma ve özgüven oluşturma çabası. Biz sahiplenirsek bu iş tutacak.

B.A: Biz sosyalmedya.co olarak elimizden geleni yapmak istiyoruz. Değerli görüşleriniz için teşekkür ederiz Sina Bey.

S.A: Ben teşekkür ederim.

(Digital Bosphorus logosu editörlerimizden Kenan Bölükbaşı tarafından tasarlandı)

Türk internet sektörünün mükemmel yerlere gidiyor olduğu kesin. Sırada markafoni CEO’su Sina Afra’nın sektöre kazandırdığı “#digitalbosphorus”un altını doldurmak için çok çalışmak var. Avrupa’yı bir kere daha fethetmek var (peşinden de Amerika’yı).

Bunların tamamının ortasında ise fonunun büyüklüğü 30 milyon Dolar’ı geçen ve yatırım turuna hızlı başlayan 212 Capital Partners var. 212 Capital’in ise çok önemli, çünkü sadece Türkiye pazarına yatırım yapıyorlar ve sadece ICT (bilgi ve iletişim teknolojileri) yatırımı yapıyorlar. Ayrıca 212 ile ilgili basın bültenleri yayınlayan diğer sitelerin farkına varamadığı bir şey daha var, 212, Galata Business Angels ile çok yakın temasta.

Vereceğimiz yatırım haberi GBA ile ne kadar ilgili şimdilik bilemesek de, yine GBA yatırımcılarından biri olan Alemşah Öztürk ve Ömer Bilge Ersoy tarafından kurulan Arcademonk, bugün 212 Capital Partners’dan yatırım aldı. Yatırım ile ilgili detayları aldıkça yazımızı güncelleyeceğiz.

Geçtiğimiz haftalarda 41? 29!’un çoğunluk hissesinin WPP’ye satılmasının üzerine, 15 gün içinde iki şirketine birden yatırım almış olan Alemşah Öztürk’ün kendisine de bu yatırımlarla ilgili önümüzdeki günlerde bazı sorular yönelteceğiz.

Kebap Dünyası isimli Facebook oyununun ardından biraz sessiz kalan, ancak sessizliğini Lezzet Dünyası isimli bir başka oyunla bozan Arcademonk’un ciroları duyduğumuz kadarıyla beklentilerin üzerindeymiş.

Haberle ilgili detayları aldıkça burada sizlerle paylaşacağız. Bizi takip etmeye devam edin.

Geçtiğimiz hafta yaptığımız toplam 8 saatlik derslerimizin eğitmenleri Yrd. Doç. Dr. Erkan Saka, 41? 29! Ajans Başkanı Alemşah Öztürk, Creasoup Ajans Başkanı ve Kurucu Ortağı Eray Endeş, Bilişim Hukuku Uzmanı ve Avukat M. Gökhan Ahi ve sosyalmedya.co’nun kurucusu olarak da bendim.

Derslerin tamamında mükemmel bir dinamizm vardı, ancak eğitmenler de harika bir enerji saçıyorlardı. Cumartesi günü haftanın son dersi de bittiğinde birçok katılımcımız ile konuştum ve herkes de aynı şeyi söyledi; Program harika! (birkaç küçük eleştiri de vardı elbette, ilk programımız, doğaldır, düzeltilecek dedik).

Hepsinden öte ise, sizlere bu programın geçmişini anlatmak istiyorum.

2011’in Şubat ayının ortasında hatırlarsanız Sosyal Medya Haftası’nın medya sponsoru olmuştuk. O zamanlar henüz 1.5 aylık bir blog olmamıza rağmen ismimizi yavaşça duyuyordu internet çevreleri ve ne kadar büyüyeceğimizin sinyallerini o zamanlar veriyorduk. Hatta o programda en fazla katılıma sahip olan panellerden birini de biz düzenlemiştik: Homo Digitalis.

Sosyal Medya Haftası’nda aklıma gelen bu sertifika programını ilk İstanbul Bilgi Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekan Yardımcısı Kaan Varnalı ile paylaşmıştım ve kendisi de bu konuda benimle aynı heyecanı paylaşmıştı. Gerekli görüşmelere başlamamız da Mart’ın başını buldu ve o zamanlardan Ağustos başına kadar her şey yavaş ilerledi. Sorun bizim organizasyon yapımızdaydı. Bizim organizasyon yapımızı Ağustos ayının ortasında tekrar düzenlediğimizde bu iş yeniden alevlendi ve acilen sözleşme kısmına geçildi. Üniversite ile iş yapma bürokrasisi, sosyalmedya.co’nun her gün biraz daha büyümesi derken, başlangıç tarihimiz önce Eylül’den Ekim’e, sonra Kasım’a, sonrasında Ocak başına, en son olarak ise 18 Ocak 2012 tarihine ertelendi.

18 Ocak 2012, yani geçtiğimiz Çarşamba, nihayet, 9 aylık emeklerimizin karşılığını gördük ve salonumuzda 70 kişinin katılımcı olduğu, birkaç yakın arkadaşımızın ise konuk olduğu muhteşem bir kalabalık ile karşılaştık. Her birinin gözlerinde öğrenme aşkı olan, her birinin beklentisi farklı, ancak hepsinin de programa olan güveninin sonsuz olduğunu gördük. Kısacası, karşımızda harika insanlar vardı. Sorular soran, sıkıştıran, zeki, parlak, kimisi genç kimisi orta yaşlı (alınmak yok arkadaşlar :) ) kimisi ise ajans çalışanı (evet, katılımcılarımızın arasında en az 10 kişi şu anda zaten sosyal medya ajanslarında çalışıyorlar) toplamda 70 kişilik harika bir grup.

Yrd. Doç. Dr. Erkan Saka ve benim açılış konuşmalarımızla ile başlayan, benim çok heyecanlı olduğum için duygularımı tam ifade edemediğimi hissettiğim, Erkan Hocam’ın ise eğlenceli ve kahkahalarla dolu bir konuşma yaptığı akşamın sonunda ise bu hazırladığımız eğitim programının sektöre ne kadar fazla fayda getireceğini konuştuk.

Geçtiğimiz günlerde önce Detroit, sonra ise New York’ta birçok görüşme yaptım (yazacağım hepsini önümüzdeki günlerde) ve bu görüşmelerin tamamı da sektörel eğitim ve sektörel inovasyon konularıyla alakalıydı. 2012, sosyalmedya.co’nun sektörel eğitimlere yoğunlaşacağı, aynı zamanda da girişimcilik ekosistemine birçok farklılık ve yenilik getireceği bir yıl olacak. Stratejimiz, planlarımız ve tutkumuz bu yönde. O yüzden de Sosyal Medya Uzmanlığı Sertifika Programı, Bilgi Eğitim ile birlikte gerçekleştireceğimiz eğitimlerin ilk ayağı, devamında birçok güzellik getiriyor olacağız sektöre.

Tabi döndükten sonra yaptığım görüşmeler de var. Bu görüşmelerin ana konusu yine sektörel eğitim konusu ile ilgiliydi ve bende kalan intiba, şu an tüm dijital ajans ve sosyal medya (ile alakalı) sektörün dönüp eğitim programımıza baktığıydı. Bu da tabi ayrıca bir mutluluk konusu benim için.

Eğitim programımıza tekrar dönersem, sosyal medya eğitim programımız ile ilgili tüm bilgilere Sosyal Akademi sayfamızdan ulaşabilirsiniz. Birbirinden harika eğitmenlerimiz, tutarlı eğitim programımız ve tüm detaylar o sayfada. Önümüzdeki günlerde orada bir blog da açıyor olacağız. Bu sayede hem eğitmenlerimizin, hem de katılımcılarımızın programla ilgili söyleyecekleri her şey o blogda yer almış olacak, internette kaybolmayacak.

Son olarak ise programla ilgili benim 1 ay önceki bir beklentimi sizlerle samimi olarak paylaşmak istiyorum. 1 ay önce, yani programı ilk duyurmaya başladığımızda, içimdeki tek korku, programı 15 kişiyle açmaktı. İstanbul Bilgi Üniversitesi sağolsun, bana eğer bu programa 24 kişi gelirse “bunu başarı sayacağız Fatih, merak etme” diyorlardı, ancak içimde hep bir korku vardı: “ya 15 kişi ile başlarsak, ya hiç açamazsak programı, kayıt gelmezse!”. Ancak bir hedefim de vardı o korkunun yanında: 48 katılımcı. Kontenjanımızı 72 katılımcı ile belirlemiştik ancak bizdeki başarı ölçüsü 48 katılımcıydı. Amerika’dan dönerken, uçağa binmeden kısa bir süre önce Ceylan’ı aradığımda (Bilgi Eğitim tarafında, bu programın koordinatörü Ceylan Yurdakuler) katılımcı sayısı 45’ti ve kayıtların bitmesine 36 saat kalmıştı. Ne olduysa o 36 saatte oldu. Ben uçağa çok mutlu bindim, hedefi tutturmuştuk, ancak 36 saat içinde 24 kayıt aldık, programın ikinci günü son 1 kayıt daha aldık.

70 katılımcı, 38 eğitmen, 12 sponsor, 2 düzenleyici, 1 eğitim programı.

İstanbul Bilgi Üniversitesi Bilgi Eğitim ve Türkiye’nin Sosyal Medya Rehberi sosyalmedya.co’nun düzenlediği Sosyal Medya Uzmanlığı Sertifika Programı’na bunca ilgiyi gösterdiği için öncelikle tüm katılımcılara, programı tasarlarken bizleri kırmayıp uzmanlıklarını sektöre profesyonel kazandırmak adına paylaşmak için bizlerle birlikte yola çıkan tüm eğitmenlerimize, ana sponsorumuz olarak bize destek veren Hürriyet Internet Grubu ve Bumads’e, sponsorlukları ile bizleri sektöre utandırmayan 41? 29!, Pozitron, Creasoup, SEM, Wanda Socialist, Alafortanfoni, Dijital Büro İstanbul, Marjinal Porter Novelli, SAP Türkiye ve Reklam Yaratıcıları Derneği’ne teşekkür ederiz.

Ayrıca özel bir teşekkür de PUBLIK ekibine geliyor, programa destek olmak için yaptıkları verimli Facebook reklamları yetmedi, tüm ekiplerini de programa katılımcı olarak gönderdiler, sektörel vizyonlarının hangi seviyede olduğunu bizlere gösterdiler, teşekkürler arkadaşlar!

En özel teşekkür ise sizlere, sevgili okuyucularımıza geliyor. Dürüstlüğümüzden, sektörel faydaya bağlılığımızdan ve tarafsızlığımızdan hiç vazgeçmedik, ancak sizler de bizleri desteklediniz (kimi yanlışlarımızı/eksiklerimizi incelikle de düzelttiniz). Hepiniz harikasınız! Her biriniz! Hepinize daha fazla sevgi dilerim. Sektörel fayda yaratmak için yolumuzu açtınız, kucak dolusu sevgilerimiz ve minnet duygularımız sizlerle. Bizi takip etmeye devam edin!

;)

Ne yapılmalı?

Yapılması gereken BTK’nın bir kamu organizasyonu olmasına rağmen, internetin rekabet ve kaos üzerine kurulu olan yapısına ayak uydurması ve özel sektör oyuncusu gibi düşünüp yeni düzenlemelerde ve yapılandırmalarda kendisine yardımcı olacak bir danışmanlar kurulu oluşturmasıdır. Bu danışmanlar kurulunda Türk internet sektöründe yıllarını geçirmiş, hala sektöründe içinde yer alan ve Türkiye’deki internet kullanıcısı ile doğrudan teması olan ustaların yer alması elzemdir (Bu kurulun içinde bir de ben yer almak istiyorum, mümkünse ve müsaadenizle. Enteresan bir deneyim olabilir benim için).

Peki niye?

Çünkü BTK hala yasakların, hele de internet yasaklarının kullanıcıları caydıracağını düşünüyor. Bilmiyor ki bu yasaklardan dolayı Türkiye’den hosting ve domain hizmeti alamayan bir kişi yabancı muadilleri ile anlaşacak ve o hizmeti yine de alacaktır. Bilmiyor ki aileyi ve terbiyeyi korumak adına yasaklanan kelimeler, yasak olduğu için daha da ilgi çekici olacaktır. Bilmiyorlar ki interneti gerçekten iyi kullanan neslin bu yasaklardan dolayı tepkisini çekiyorlar ve yarın öbür gün gençlerin desteğine muhtaç olacakları internetle ilgili bir mevzuda (olmaz demeyin) gençlerin BTK’ya burun kıvırışlarına tanık olacaklar.

Bakın, internet genç nesildir. İnternet hızlıdır, internet kaotiktir. Ayak uydurması zordur çünkü sanal dünyanın zamanı ile gerçek dünyanın zamanı birbirine denk değildir. Sanalda her şey daha hızlı, daha dinamiktir. Yetişmek için sürekli online olmanız, sürekli temasta bulunmanız ve internette yer alan içeriği okumanız gerekir. BTK’nın sitesine girip yönetim kurulunu bir incelemenizi rica ediyorum. Hepsi üniversite mezunu, bu çok güzel. Geçmişleri ve pozisyonları itibariyle belli ki değerli insanlar ancak yaşlarından dolayı yeni nesile ve yeni kurallara yetişmeleri mümkün değil. Acı ama gerçek.

Danışmanlar Kurulu’nda kimler yer almalı?

BTK’ya yardımcı olabilecek bu freelance danışmanlar ekibinde kimler olabilir? Nesil olarak ayırmak gerekirse yardımcı olabilecek olanlar kabaca 1970 ve 80’lerde doğmuş olanlardır (1987, Bursa doğumluyum). Çünkü bu iki nesil hem offline’ı hem de online’ı birebir yaşamıştır. 60 ya da 90 doğumlular gibi hayatlarının büyük bölümünü tek bir mecrada (sırasıyla offline ve online) geçirmemişlerdir.

Danışmanlar kurulu BTK’ya zamanın ruhuna dair önerilerde bulunur, kullanıcı alışkanlıklarını BTK için resmeder, mecrayı hizaya sokmak yerine mecrayı düzenlemenin daha doğru olacağını savunur. Yeni kurulun üyeleri birbirinden farklı ve derin kişilikler olacağı için BTK’ya ve Türk internet sektörüne sağlayacakları fayda da kümülatif bir şekilde artıyor olacaktır. Ben size hemen bu danışmanlar kurulunda yer alabilecek birkaç isim sayayım, aklıma gelmeyenleri siz lütfen yorum olarak ekleyin: Sina Afra, Ahmet ve Volkan Kırtok, Serdar Kuzuloğlu, Fatih Güner, Nevzat Aydın, Cem Özkaynak, Eray Endes, Köksal Abdurrahmanoğlu, Devrim Demirel, Elif Dağdeviren, Çağlar Erol, Alemşah Öztürk, Yüce Zerey, Özgür Alaz, Arda Kutsal…

Sonuç

BTK beni yanlış anlamasın lütfen. Eminim ki üyelerinin her biri de çok iyi niyetli kişilerdir. Ancak burada üzerinde durmamız gereken konu zamanın ruhudur. Mühim olan zamana karşı koymak ya da sorgusuz sualsiz zamana kendini bırakmak değildir. Mühim olan zamanı anlamak, ona göre hareket etmek, kimi zaman karşı koymak ve kimi zaman da kendini esintiye bırakmaktır.

Benim naçizane önerim Türk internet sektöründe yer alan birikim sahibi kişilerin BTK’ya yardımcı olmalarıdır. Türkiye’de internet ve sosyal medya henüz yeni yeni ayağa kalkmaya çalışan emziksiz dolaşamayan bir bebektir. Türkiye’de internet henüz kendi kendine tuvalet ihtiyacını gideremiyor, hala anne sütüne, ilgiye ve yönlendirmeye muhtaç. Ama eski jenerasyondan kalma alışkanlıklarla değil, yeni ve çağa uygun yöntemlerle.

Bu dönemde çocuk sahibi olmak zor.