Alışverişlerde hızlı ve kolay kullanım sağlayan temassız ödemeler henüz Türkiye’de yeterince yaygınlaşmış değil. Ancak bankaların da desteğiyle kartı elinizden çıkarmanıza gerek bırakmayan ve alışverişlerde tüm kontrolü size bırakan temassız ödeme ürünleri 2013’te daha hızlı bir ivme kaydetti.

Nitekim BKM de temassız kart sayısındaki artışın ve buna bağlı olarak kart kullanıcılarının küçük tutarlı ödemelerde temassız ödemeyi tercih etmelerinin üst limit artışında etkili olduğuna dikkat çekiyor.

BKM Genel Müdürü Dr. Soner Canko’nun açıklamalarına göre kullanıcılar küçük tutarlı alışverişlerde kasada zaman kaybetmeden hızlı ve kolay ödeme yapmasını sağlayan temassız ödemeleri tercih etmeye başladı. Canko’ya göre üst limitin 35 TL’den 50’TL’ye yükselmesi kart kullanıcıları için önemli bir avantaj sağlıyor ve bu alandaki büüyme “2023 Nakitsiz Ödemeler Toplumu” hedefi paralelinde gerçekleşiyor.

Diğer yandan Canko, BKM’nin temassız ödemelerle ilgili yaptığı bir araştırmadan veriler paylaştı. Söz konusu araştırmaya göre 50 TL’nin altındaki alışverişlerde, şifre girmeksizin kartı POS’a yaklaştırmanın yeterli olduğu temassız ödemeler, nakit ile ödemelere göre çok daha kısa sürede gerçekleşiyor.

Araştırmada aynı zamanda nakit ödemeler 26 saniyede, banka veya kredi kartı ile ödemeler 16 saniyede gerçekleştirilirken, temassız ödemeler sadece 9 saniyede tamamlandığı da belirtiliyor.

BKM raporuna göre temassız kart sayısı 2012 sonunda yüzde 61 artışla 10.3 milyon adede ulaştı. 2011 yılında Türkiye’de toplam 6.3 milyon olan temassız kartların sayısı 2010 yılında sadece 3.4 milyon idi.

10.3 milyon temassız kartın 1.4 milyonunu ön ödemeli banka kartları, 8.9 milyonunu kredi kartları oluşturuyor. Bunun yanında temassız özellikli kartlar toplam sayısı 54 milyona ulaşan kredi kartlarının %16’sını oluşturuyor.

10.3 milyon karttan 147 milyon TL temassız alışveriş

2012 yılı boyunca temassız özellikli kartlardan toplam 26.6 milyon işlem gerçekleşirken sadece temassız olarak yapılan alışverişlerin tutarı 147 milyon TL’ye ulaştı. 2012 yılında gerçekleştirilen tüm temassız işlemlerde ortalama tutar 6 TL. 1.5 TL’lik banka kartı ortalamasına karşılık kredi kartlarından yapılan harcamaların ortalaması ise 14 TL.

Temassız alışverişin en çok tercih edildiği işletmeler marketler ve restoranlar oldu. %67 oranıyla birinci sırada yer alan marketleri %14 ile yemek ödemeleri takip ediyor.

35 TL’nin altındaki ödemeler için temassız alışveriş

Temassız özellikli kartlar ile 35 TL’ye kadarki ödemeler temassız yapılabiliyor. Sunduğu hızlı ve pratik ödeme kolaylığı ile özellikle market  ve Starbucks gibi hızın önemli olduğu işletmelerde tercih edilen temassız ödeme aynı zamanda kart sahiplerini nakit taşıma zorunluluğundan da kurtarıyor. Temassız kartların bu özelliğine değinen Bankalararası Kart Merkezi Genel Müdürü Soner Canko ‘2023 Nakitsiz Ödemeler’ hedeflerinde temassız kartların stratejik bir öneme sahip olduğunun altını çiziyor. Canko ayrıca önümüzdeki dönemde tüm ön ödemeli banka ve kredi kartlarının temassız alışverişi desteklemesini planladıklarını dile getiriyor.

BKM verilerine göre Ocak ayında online alışveriş hacmi 3,37 milyar TL‘ye ulaştı. Geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre %27,1’lik büyüme gösteren online alışveriş sektörü Aralık ayında 2,83 milyar TL olarak açıklanmıştı.

3,37 milyar TL, Türkiye için yeni bir rekor. Daha önce geçtiğimiz yıl Temmuz ayında rekor kırılmış ve 3,18 milyar TL hacme  ulaşılmıştı.

İşlem sayısında da aynı şekilde bir rekor kırıldı. Ocak ayında Türkiye’de ilk defa 17.5 milyon online alışveriş gerçekleşti. Daha önceki rekorun sahibi 16,9 milyon işlem ile Aralık ayı idi. Geçtiğimiz yıl Ocak ayında ise yurt içi ve yurt dışında toplam 13.3 milyon işlem gerçekleştirildi.

İşlem başına harcanan tutar 194 TL

Ocak 2012 verilerine baktığımızda işlem başına ortalama harcamanın 194 TL olduğunu görüyoruz. Sigorta, uçak bileti, otel rezervasyonu bile harcamalar ortalamanın yükselmesinde büyük etkiye sahip olduğunu hemen belirtelim zira BKM’nin verileri sadece e-ticaret sitelerini değil sanal posla yapılan tüm işlemleri kapsıyor.

Bankalararası Kart Merkezi geçtiğimiz ay yayınladığı raporda 2012 yılında online alışveriş hacminin 30.6 milyar TL’ye ulaştığını açıklamıştı.

Ocak ayı verilerine Bankalararası Kart Merkezi‘nin internet sitesinden ulaşabilirsiniz.

Bankalararası Kart Merkezi‘nin 2012 e-ticaret verilerine göre sektör toplamda 30.6 milyar dolar hacme ulaştı. Yılın üçüncü çeyreğini 8.5 milyar TL ile geride bırakan e-ticaret sektörü, son çeyrekte bu seviyenin altına düşerek yılı 7.9 milyar TL ile kapattı. Buna rağmen 2.8 milyar TL ile Aralık ayı yıl içindeki en yüksek aylık hacme ulaşılan ikinci dönem oldu.

İnternetten yapılan kartlı ödeme işlemlerini baz alan raporda geçen yıllara bakıldığında son iki yılda e-ticaret sektöründe yaklaşık olarak %35 oranında bir büyümenin yakalandığı görülüyor. 2010 yılında 15.2 milyar TL’lik bir hacme sahip olan e-ticaret sektörü, 2011’de de bu rakamı 22.8 milyar TL’ye taşımayı başarmıştı.

İşlem adedine gelindiğinde ise 2012’nin e-ticaret sektörü adına verimli bir yıl olduğunu yeniden görme fırsatı yakalıyoruz. Zira yerli ve yabancı kartların kullanımına yönelik tablonun tamamı 2011 yılından daha yüksek veriler içeriyor. Nitekim 2011’de 126 milyon olan işlem adedi 2012 yılında toplamda 162 milyona çıkarken bu fark, yaklaşık olarak %27’lik bir büyümeye tekabül ediyor.

Rapora göre 2012 yılında işlemlerin 4.8 milyon adedi yurt dışı kaynaklı olurken, 2011 yılına kıyasla yaklaşık 750 bin işlemlik bir büyüme söz konusu. Buna ek olarak yapılan harcamalar konusunda ise 2012 yılında yurt dışından elde edilen gelir 2.3 milyar dolar olarak kayıtlara geçiyor.

Belirtilene göre 2008 yılında her 100 liralık işlemin 5 lirası internetten yapılırken, 2012 yılında bu tutar 9 liraya yükseldi. BKM bu oranın 2023 yılında 18 liraya yükseleceğini öngörürken, internetten yapılan kartlı ödeme sayısının 600 milyon adede, toplam tutarın ise 356 milyar liraya ulaşacağı tahmin ediliyor.

Türkiye’deki internet kullanımını da mercek altına alan araştırmada, kullanıcıların alışkanlıkları hakkında ilginç veriler sunuluyor. Kart Monitör Araştırmasına katılanların %64’ünün internet kullanıcısı olduğu kaydedilirken, bu oranın 18-34 yaş grubunda %76’ya, çocuk sahibi olmayanlarda ise %85’e kadar çıktığı vurgulanıyor.

Diğer yandan rapora göre Türkiye’de internet en çok sosyal ağlar için kullanılıyor. Katılımcıların %72’si interneti sosyal ağlara ulaşabilmek için kullandığı ifade ederken, e-posta (%60)ve gazete okumak (%56) cevapları en çok tercih edilen eylemler olarak dikkat çekiyor. İş ve finans dünyasını yakından ilgilendiren verilere göre katılımcıların %21’i bankacılık işlemleri, %18’i online alışveriş, %19’u seyahat amacıyla interneti kullanıyor.

Raporda ayrıca 2012 yılında internetten yapılan kartlı ödeme tutarının 30 milyar lira olması öngörülürken, bu büyüme performansı ile 2015 yılında 64 milyar lira, 2023 yılında ise 350 milyar liralık hacme ulaşılacağı tahmin ediliyor. Buna ek olarak 2012’de internetten 157 milyon defa bir ‘tık’ ile alışveriş yapılırken, 2015 yılında bu rakamın 210 milyona, 2023 yılında ise 600 milyona ulaşması bekleniyor.

Toplam alışveriş yüzdesine oranı (%9) bakımından Türkiye’nin henüz internet kullanımına adapte olduğunu söylemek zor. Buna rağmen internetten yapılan mevcut alışverişler özellikle e-ticareti önemli derecede destekliyor. Sektör bazında baktığımızda internetten alışverişlerde en avantajlı şirketlerin havayolları alanında faaliyet gösterdiği ortaya çıkarken, bu sektörle iç içe olan seyahat acenteleri ikinci sırayı alıyor. Yayınlanan bilgilere göre havayollarından bilet almak için yapılan alışverişin %90’ı internetten geçiyor.

Kartlı ödemelerin e-ticaret üzerindeki etkisini incelemeye alan araştırmada katılımcıların %33’ünün internet üzerinden alışveriş yaptığı ifade edilirken, bu oranın yüksek gelirli tüketicilerde %42’ye kadar çıktığı kaydediliyor. Araştırmaya katılanların ortalama alışveriş sıklığının 2 haftada 1 olduğu göze çarparken, internetten yapılan alışverişlerde kredi kartını tercih etme oranı %82 olarak dikkat çekiyor. Bu alışverişlerin tutarı 200 TL’yi geçmediğine rastlayan BKM’ye göre 2008 yılından bu yana internet alışverişlerinde artış yaşanıyor.

İnternetten yapılan kartlı ödemelerin karşılaştırıldığı raporda Türkiye Avrupa ülkelerini geride bırakıyor. İngiltere’nin yüzde 14, Almanya’nın yüzde 13 büyüdüğü internetten ödeme liginde Türkiye’nin büyüme hızı yüzde 50. Bu sıralamada Türkiye’nin en yakın rakibi olan Polonya’nın bile büyüme grafiği sadece yüzde 24’ü gösteriyor. Yani Türkiye en yakın rakibine ciddi bir fark atmış durumda.

Her cüzdanda iki kredi kartı var

Tüketicilerin kredi kartı kullanım alışkanlıklarına derinlemesine bir bakış sunan raporda, ortalama kart sayısının 1.8 adet olduğu, aylık kullanım tutarının ortalama 751 TL civarında seyrettiğine dikkat çekiliyor. Katılımcıların %51’i sadece bir kredi kartı kullandığını söylerken, %22’si 3 veya daha fazla karta sahip olduğu cevabını veriyor.

Araştırma sonucunda kredi kartlarında limitlerin ortalama 3.870 TL olduğu ortaya çıkarken, her 100 kişiden 30’unun limiti 1.001 lira ile 2.000 TL arasında değişiyor. Kart kullanıcılarının %90’ı ise araştırmaya göre kart limitinin %80’ini aşmıyor. Kredi kartlarının bir ay içinde ortalama 7.8 defa kullanıldığına rastlanırken, aylık ortalama alışveriş tutarı ise 894 TL’de kalıyor.

Banka kartlarının özellikleri biliniyor ancak alışverişlerde tercih edilmiyor

BKM’nin Kart Monitör 2012 araştırması 2023’te Nakitsiz ödemeler hedefi konusunda da önemli bilgiler içeriyor. Elde edilen verilere göre banka kartının alışverişlerde kullanılabildiğinin farkında olan kullanıcıların yüzdesi bir hayli fazla (%74). Ancak banka kartlarından yapılan harcamalar kredi kartları kadar yüksek görünmüyor. Zira tüketiciler banka kartı ile ortalama 66 liralık alışveriş yapıyor. Katılımcıların %99’u banka kartına sahip olduğunu ifade ederken, aktif kullanımın ise %94 olduğu vurgulanıyor. Banka kartı kullanım amacının alışveriş yapmak olduğunu düşünenlerin oranı yüzde 27 iken, “para yatırmak ve çekmek için” diyenlerin oranı ise yüzde 46 olarak öne çıkıyor.

Tüketiciler borcu sevmiyor

BKM Kart Monitör 2012 Araştırması’na göre, her ne şartta olursa olsun kredi kartı borcunun kapatılmak istendiği ortaya çıkıyor. Araştırmaya katılanların yüzde 71’i kart borcunun tamamını ödediğini söylüyor. Katılımcıların yüzde 59’u kredi kartı borcunu ATM’lerden ödediğini belirtiyor. Banka şubesinden ödeme yapanların oranı yüzde 24 iken, otomatik ödeme tercihini kullananların oranı ise yüzde 15 oluyor.

Geçtiğimiz Haziran ayında kullanıma açılan BKM Express benzer ödeme sistemlerinde olduğu gibi kullanıcıların kredi kartlarını sisteme tanıtarak anlaşmalı e-ticaret sitelerinden alışveriş yapabilmelerini sağlıyor. BKM Express üyesi kart sahibinin, işlemlerinin bankasında kayıtlı cep telefonu numarasına gönderilen doğrulama kodu ile onaylanması ile sistemin güvenliği sağlayan unsur olarak öne çıkıyor. BKM Genel Müdürü Dr. Soner Canko’nun açıklamalarına göre şu an BKM Express’e üye olan 30’dan fazla  e-ticaret sitesi bulunuyor.

Şimdilik Akbank, Bank Asya, Finansbank, Garanti Bankası, ING Bank, TEB, İş Bankası, Vakıfbank, Yapı Kredi Bankası ve Ziraat Bankası kredi kartları ile çalışan sistem belirtilen göre yakında bütün bankaları kapsayacak. Bununla birlikte BKM Express uygulaması 2013’te mobile taşınacak ve bu sayede kullanıcılar, mobil cihazlar üzerinden de alışveriş yapabilme imkanı bulacak.

Diğer yandan Canko’nun deyimiyle Türkiye’de, son 5 yılda yıllık bazda yaklaşık %50 oranında büyüme yakalayan internet üzerinden yapılan kartlı ödemeler, gelişimini sürdürüyor. İnternetten alışverişin Türkiye’de hızla büyüdüğüne dikkat çeken Canko, e-ticarette kartlı ödemelerin bu yılı 30 milyar TL ile kapatmasını öngördüklerini belirtirken, 2023 yılı hedefinin ise 350 milyar TL’nin üzerinde olduğunun altını çizdi.

Gelecek planları arasında ekonomik hacmin yanı sıra bu yıl 57 milyon online işlem adedini 2023 yılında 600 milyona çıkarma hedefi de yer alıyor. Ayrıca BKM verilerine göre, e-ticaret sektöründe 2008 yılında, tüm kartlı işlemler içinde, her 100 TL’lik alışverişin 5 TL tutarındaki bölümü e-ticaret üzerinden gerçekleştirilirken, 2012 yılında bu rakam her 100 TL tutarındaki alışveriş için 9 TL’ye yükselmiş durumda. 2023 için öngörülen tutar ise 18 TL.

Sektörlere bakıldığında ise “havayolu harcamaları”açık ara ilk sırada yer alıyor. BKM verilerine göre havayolu harcamalarının %90’ı internet üzerinden gerçekleşiyor. Ekim ayı sonuna kadar olan dönemde, internetten yapılan kartlı ödemelerin ilgili sektörler içindeki payının seyahat acentelerinde %44 olduğu görülüyor. Bu sektörleri %36 ile sigorta, %30 ile hizmet, %23 oranı ile kulüp ve dernekler, %15 oranı ile doğrudan pazarlama ve %14 ile elektronik ve bilgisayar alımları izliyor.

2012 rakamları itibarıyla e-ticaret sektöründe Şubat ayından bu yana istikrarlı bir büyümeyle karşı karşıyaydık. Temmuz ayıyla birlikte zirve yapan sektörde, Ağustos ayında hem yapılan işlem sayısı hem de toplam satışlarda bir düşüş söz konusu.

Raporda 2.82 milyar liralık hacmine ulaşan işlem tutarının 2.53 milyarının yurt içi harcama olarak kayıtlara geçtiği görülüyor. Yurt dışı harcamalar ise 290 milyon lira olarak belirtiliyor. Geçtiğimiz aya oranla yaklaşık 400 milyon liralık bir düşüş yaşayan sektör, aynı zamanda %11 oranında bir küçülme yaşadı.

İnternette yapılan kartlı ödeme işlemlerini baz alan raporda, işlem adedi ise Ağustos ayında bir önceki aya göre küçük de olsa yükseliş gösteriyor.  Zira yerli ve abancı kartların yurtiçi kullanım adedi Ağustos ayında 14 milyon 393 binden 14 milyon 409 bine çıktığını görüyoruz.

Yaz aylarında yaşanması muhtemel durgunluğu ifade eden Ağustos ayı rakamlarına göre işlem başına yapılan harcama tutarı ise 195 lirada kaldı. Diğer yandan kabaca bir hesap yaptığımızda Türkiye’deki e-ticaret hacminin 30 milyon liranın üstünde bir yerde kapatacağını görmek mümkün. Bu durumda e-ticaret hacminin en kötü ihtimalle geçtiğimiz yıla oranla (22.9 milyon lira) %31 oranında bir büyüme yakalaması muhtemel görünüyor.

BKM’nin resmi internet sitesinden yayınlanan raporda, geçtiğimiz yıllara ait detaylı verileri de inceleyebilirsiniz.

BKM verilerine göre yılın ilk altı aylık döneminde banka kartları ile yapılan alışverişlerin tutarı 8 milyar TL’yi aştı. 2006 yılında banka kartlarının alışverişlerde kullanımı toplamda yıllık 1,5 milyar TL olurken, bu tutar 5 yıl içinde 8 kat artarak, 2011 yılında 12 milyar TL’ye ulaşmış.

2006 yılında kartlı ödemelerin yüzde 4’ü banka kartlarıyla gerçekleştirilirken, bu oran yılın ilk çeyreğinde yüzde 14’e çıktı. 2012 yılının ilk 6 ayında, toplam 191 milyon 704 bin işlem adedi ile 8 milyar 11 milyon TL’yi bulan banka kartı ile yapılan alışverişler, bu alandaki artış trendinin süreceğinin en önemli göstergesi.

Toplam alışveriş 157 milyar TL

BKM verilerine göre; 2012 yılının ilk yarısında, toplam 1 milyar 199 milyon işlem adedi ile kredi kartlarının alışverişlerdeki toplam kullanımı ise 157 milyar 303 milyon TL oldu. Geçen yılın aynı döneminde kredi kartlarıyla 1 milyar 64 milyon işlem adediyle alışverişte toplam 123 milyar 277 milyon TL kullanım gerçekleşti.

Kredi kartları en çok alışveriş merkezlerinde kullanılıyor

2012 yılının ilk yarısında, kredi kartları, en çok 22 milyar 265 milyon TL ile alışveriş merkezi ve marketlerde kullanılmış. Bu harcamaları, 18 milyar 413 milyon TL ile benzin ve yakıt istasyonları, 12 milyar 874 milyon TL ile bilgisayar ve elektronik eşyalar, 12 milyar 620 milyon TL ile giyim ve aksesuar alışverişleri izliyor.

Kredi kartı sayısı 53 milyon

2012 yılının ilk altı ayında, geçtiğimiz yıl yaklaşık 49 milyon olan kredi kartı sayısı yüzde 8 artış ile 53 milyona yükseldi. Bu yılın ilk yarısında, yüzde 15 artarak 87 milyon adede ulaşan banka  kartı sayısı, geçtiğimiz yılın aynı dönemini 75,6 milyon adet ile tamamladı. ATM ve POS  adetlerinde de yükseliş sürdü. Geçen yılın ilk 6 aylık döneminde 30 bin adedin üzerinde olan  ATM sayısı, bu yılın ilk yarısında 34 bin adede, POS adedi ise 2 milyon 47 bine ulaştı.

İnternet üzerinden Express’e üye olan kart sahipleri işlemlerini daha hızlı ve kolay yapabilme olanağına kavuşacaklar. Express üyesi olan kart sahibi, internetten alışverişlerini kart bilgilerini kullanmadan, cep telefonuna gelen tek kullanımlık şifreyle yapabilecekler. BKM Express’in bu yönü ile e-ticaret pazarının büyümesinde önemli bir rol üstlenmeyi hedefliyor.

Express nasıl çalışıyor?

Kart sahipleri Bkmexpress.com.tr adresine girerek belirledikleri kullanıcı adı ile Express’e üye oluyolar ve kart bilgilerini sisteme tanımlıyorlar. Her kart tanımlamasında bankalardan gelen SMS ile gelen tek kullanımlık şifreyi kullanarak kart kayıt işlemi güvenli olarak gerçekleşiyor. İnternette alışveriş sırasında Express ile Ödeme’yi tercih ederek kullanıcı adı ve şifresi ile ‘Dijital Cüzdan’ına ulaşan kart sahipler, burada tüm kartlarını ve avantajlarını bir arada görerek seçimlerini yapabiliyorlar. Seçilen bankanın gönderdiği SMS ile gelen tek kullanımlık şifreyi ekrana giren kart sahipleri böylece alışverişlerini tamamlıyorlar.

Kart sahipleri Express ile internet üzerinden yaptığı alışverişlerde de bankasının sağladığı ödül/puan, taksit, kampanya, gibi avantajlardan da yararlanabiliyor.

Pozitron ekibi tarafından uzun bir süredir hazırlanan ve bugün son kullanıcıya sunulan Express dokuz anlaşmalı bankada kullanılmaya başlandı. Akbank, Finansbank, Garanti Bankası, ING Bank, İş Bankası, TEB, Vakıfbank, Yapı Kredi Bankası ve Ziraat Bankası’nın öncülük ettiği servisi ilerleyen günlerde tüm bankaların müşterilerine sunması bekleniyor.