Arayüz bakımından ilk bakışta başarılı bir görüntü çizen BKM Express’in iPhone uygulaması, bu ödeme sistemiyle ilk kez tanışanlara e-posta adresi sizin belirleyeceğiniz bir şifreyle üye olma şansı veriyor. Üye olduktan sonra ana sayfada yer alan “Kart Ekle” bölümünden sahibi olduğunu kartları ekleyerek uygulamayı kullanmaya başlayabiliyorsunuz.

Tabi kart ekleme işleminin güvenlik gerekçesiyle birkaç adım sürdüğünden de bahsetmek gerekiyor. Zira bilgilerinizi girdikten sonra bankanızın size gönderdiği şifreyi uygulamaya girerek kartınızı sistemde doğrulamanız gerekiyor. Bu adımları sorunsuz bir şekilde tamamladığınızda BKM Express’in üye işyerlerinden “BKM Express ile Öde” seçeneğiyle alışveriş yapabilmeniz mümkün oluyor.

Güvenlik nedeniyle alışverişlerde kart ve ödeme seçeneğinizi belirledikten sonra yine telefonunuza gönderilen şifre ile doğrulama yapmanız gerektiğini hatırlatalım. Bunun haricinde uygulama ile istediğiniz kişiye para gönderme imkanına da sahipsiniz. Menüde yer alan “Para Gönder” seçeneği üzerinden önce alıcı seçip ardından kartınızı, ödeme türünü ve tutarı belirleyerek para gönderebiliyorsunuz.

BKM Express’in şu gün itibarıyla 134 üye işyeri bulunuyor. Sisteme dahil olan banka sayısı ise 12. BKM Express geçtiğimiz yılın Kasım ayında 30 üye işyerine sahipti. Bu süre zarfında 100’den fazla yeni işyerini bünyesine katan ödeme platformu Temmuz ayının başında sahibinden.com’u da bünyesine kattı. Şu sıralar devam eden lansmanda belirtilene göre BKM Express yıl sonuna kadar üye iş yeri sayısını ikiye katlarken, 5 bankayla daha işbirliğine gidecek.

Yakında Android uygulamasının da kullanıcılarla buluşturulacağını tahmin ettiğimiz BKM Express, mobile attığı bu adımla son yıllarda yükselişini devam ettiren e-ticaret sektörüne yaptığı olumlu katkıyı daha da artıracaktır.

Raporda yapılan bu değişikliğin doğal sonucu olarak Şubat ayına ait veriler önceki dönemlere göre oldukça düşük çıktı. Öyle ki iki rekorun kırıldığı Ocak ayında 3,37 milyar TL’lik işlem gerçekleştirilirken, sigorta ödemelerinin çıkarıldığı Şubat ayı için bu rakam 2,19 milyar TL olarak açıklandı.

Raporda yapılan yeni düzenleme aylık veya dönemlik karşılaştırmayı da mümkün kılmıyor. Ancak yine de sigorta harcamalarının rapordan çıkmış olmasına rağmen sanal pos harcamalarının geçtiğimiz yılın Şubat ayına göre 173 milyon TL artığını görüyoruz.

Şubat 2012’de sanal poslar üzerinden gerçekleştirilen işlem sayısı 11.7 milyon olarak açıklandı ve böylece işlem başına düşen tutar 187 TL oldu. Geçtiğimiz ay işlem başına düşen tutarın 194 milyon TL olduğu belirtilmişti ki yine bu düşüşte de sigorta harcamalarının rapordan çıkarılmasının payı büyük.

Her ne kadar sigorta gibi önemli bir kalem BKM verilerinden çıkarılmış olsa da Şubat ayına ait tüm verilerin geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre daha yüksek çıkması Türkiye’de son bir yılda e-ticaretin taşındığı boyutu gözler önüne seriyor. Ancak BKM verileri ışığında önceki zaman dilimleri ile kıyaslama yapabilmek için bir süre daha beklememiz gerekiyor.

2012’de Türkiye’de e-ticaret hacmi bir önceki yılı 7,8 milyar TL geçerek 30.6 milyar TL’ye ulaşmıştı. Ocak ayında rekora rekorla başlayan e-ticaret sektörünün özellikle tatil döneminde bu rekoru yukarı tırmandırması bekleniyor.

Şubat ayı e-ticaret verilerine BKM’nin resmi internet sitesinden ulaşabilirsiniz.

BKM raporuna göre temassız kart sayısı 2012 sonunda yüzde 61 artışla 10.3 milyon adede ulaştı. 2011 yılında Türkiye’de toplam 6.3 milyon olan temassız kartların sayısı 2010 yılında sadece 3.4 milyon idi.

10.3 milyon temassız kartın 1.4 milyonunu ön ödemeli banka kartları, 8.9 milyonunu kredi kartları oluşturuyor. Bunun yanında temassız özellikli kartlar toplam sayısı 54 milyona ulaşan kredi kartlarının %16’sını oluşturuyor.

10.3 milyon karttan 147 milyon TL temassız alışveriş

2012 yılı boyunca temassız özellikli kartlardan toplam 26.6 milyon işlem gerçekleşirken sadece temassız olarak yapılan alışverişlerin tutarı 147 milyon TL’ye ulaştı. 2012 yılında gerçekleştirilen tüm temassız işlemlerde ortalama tutar 6 TL. 1.5 TL’lik banka kartı ortalamasına karşılık kredi kartlarından yapılan harcamaların ortalaması ise 14 TL.

Temassız alışverişin en çok tercih edildiği işletmeler marketler ve restoranlar oldu. %67 oranıyla birinci sırada yer alan marketleri %14 ile yemek ödemeleri takip ediyor.

35 TL’nin altındaki ödemeler için temassız alışveriş

Temassız özellikli kartlar ile 35 TL’ye kadarki ödemeler temassız yapılabiliyor. Sunduğu hızlı ve pratik ödeme kolaylığı ile özellikle market  ve Starbucks gibi hızın önemli olduğu işletmelerde tercih edilen temassız ödeme aynı zamanda kart sahiplerini nakit taşıma zorunluluğundan da kurtarıyor. Temassız kartların bu özelliğine değinen Bankalararası Kart Merkezi Genel Müdürü Soner Canko ‘2023 Nakitsiz Ödemeler’ hedeflerinde temassız kartların stratejik bir öneme sahip olduğunun altını çiziyor. Canko ayrıca önümüzdeki dönemde tüm ön ödemeli banka ve kredi kartlarının temassız alışverişi desteklemesini planladıklarını dile getiriyor.

BKM verilerine göre Ocak ayında online alışveriş hacmi 3,37 milyar TL‘ye ulaştı. Geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre %27,1’lik büyüme gösteren online alışveriş sektörü Aralık ayında 2,83 milyar TL olarak açıklanmıştı.

3,37 milyar TL, Türkiye için yeni bir rekor. Daha önce geçtiğimiz yıl Temmuz ayında rekor kırılmış ve 3,18 milyar TL hacme  ulaşılmıştı.

İşlem sayısında da aynı şekilde bir rekor kırıldı. Ocak ayında Türkiye’de ilk defa 17.5 milyon online alışveriş gerçekleşti. Daha önceki rekorun sahibi 16,9 milyon işlem ile Aralık ayı idi. Geçtiğimiz yıl Ocak ayında ise yurt içi ve yurt dışında toplam 13.3 milyon işlem gerçekleştirildi.

İşlem başına harcanan tutar 194 TL

Ocak 2012 verilerine baktığımızda işlem başına ortalama harcamanın 194 TL olduğunu görüyoruz. Sigorta, uçak bileti, otel rezervasyonu bile harcamalar ortalamanın yükselmesinde büyük etkiye sahip olduğunu hemen belirtelim zira BKM’nin verileri sadece e-ticaret sitelerini değil sanal posla yapılan tüm işlemleri kapsıyor.

Bankalararası Kart Merkezi geçtiğimiz ay yayınladığı raporda 2012 yılında online alışveriş hacminin 30.6 milyar TL’ye ulaştığını açıklamıştı.

Ocak ayı verilerine Bankalararası Kart Merkezi‘nin internet sitesinden ulaşabilirsiniz.

Bankalararası Kart Merkezi‘nin 2012 e-ticaret verilerine göre sektör toplamda 30.6 milyar dolar hacme ulaştı. Yılın üçüncü çeyreğini 8.5 milyar TL ile geride bırakan e-ticaret sektörü, son çeyrekte bu seviyenin altına düşerek yılı 7.9 milyar TL ile kapattı. Buna rağmen 2.8 milyar TL ile Aralık ayı yıl içindeki en yüksek aylık hacme ulaşılan ikinci dönem oldu.

İnternetten yapılan kartlı ödeme işlemlerini baz alan raporda geçen yıllara bakıldığında son iki yılda e-ticaret sektöründe yaklaşık olarak %35 oranında bir büyümenin yakalandığı görülüyor. 2010 yılında 15.2 milyar TL’lik bir hacme sahip olan e-ticaret sektörü, 2011’de de bu rakamı 22.8 milyar TL’ye taşımayı başarmıştı.

İşlem adedine gelindiğinde ise 2012’nin e-ticaret sektörü adına verimli bir yıl olduğunu yeniden görme fırsatı yakalıyoruz. Zira yerli ve yabancı kartların kullanımına yönelik tablonun tamamı 2011 yılından daha yüksek veriler içeriyor. Nitekim 2011’de 126 milyon olan işlem adedi 2012 yılında toplamda 162 milyona çıkarken bu fark, yaklaşık olarak %27’lik bir büyümeye tekabül ediyor.

Rapora göre 2012 yılında işlemlerin 4.8 milyon adedi yurt dışı kaynaklı olurken, 2011 yılına kıyasla yaklaşık 750 bin işlemlik bir büyüme söz konusu. Buna ek olarak yapılan harcamalar konusunda ise 2012 yılında yurt dışından elde edilen gelir 2.3 milyar dolar olarak kayıtlara geçiyor.

Belirtilene göre 2008 yılında her 100 liralık işlemin 5 lirası internetten yapılırken, 2012 yılında bu tutar 9 liraya yükseldi. BKM bu oranın 2023 yılında 18 liraya yükseleceğini öngörürken, internetten yapılan kartlı ödeme sayısının 600 milyon adede, toplam tutarın ise 356 milyar liraya ulaşacağı tahmin ediliyor.

Türkiye’deki internet kullanımını da mercek altına alan araştırmada, kullanıcıların alışkanlıkları hakkında ilginç veriler sunuluyor. Kart Monitör Araştırmasına katılanların %64’ünün internet kullanıcısı olduğu kaydedilirken, bu oranın 18-34 yaş grubunda %76’ya, çocuk sahibi olmayanlarda ise %85’e kadar çıktığı vurgulanıyor.

Diğer yandan rapora göre Türkiye’de internet en çok sosyal ağlar için kullanılıyor. Katılımcıların %72’si interneti sosyal ağlara ulaşabilmek için kullandığı ifade ederken, e-posta (%60)ve gazete okumak (%56) cevapları en çok tercih edilen eylemler olarak dikkat çekiyor. İş ve finans dünyasını yakından ilgilendiren verilere göre katılımcıların %21’i bankacılık işlemleri, %18’i online alışveriş, %19’u seyahat amacıyla interneti kullanıyor.

Raporda ayrıca 2012 yılında internetten yapılan kartlı ödeme tutarının 30 milyar lira olması öngörülürken, bu büyüme performansı ile 2015 yılında 64 milyar lira, 2023 yılında ise 350 milyar liralık hacme ulaşılacağı tahmin ediliyor. Buna ek olarak 2012’de internetten 157 milyon defa bir ‘tık’ ile alışveriş yapılırken, 2015 yılında bu rakamın 210 milyona, 2023 yılında ise 600 milyona ulaşması bekleniyor.

Toplam alışveriş yüzdesine oranı (%9) bakımından Türkiye’nin henüz internet kullanımına adapte olduğunu söylemek zor. Buna rağmen internetten yapılan mevcut alışverişler özellikle e-ticareti önemli derecede destekliyor. Sektör bazında baktığımızda internetten alışverişlerde en avantajlı şirketlerin havayolları alanında faaliyet gösterdiği ortaya çıkarken, bu sektörle iç içe olan seyahat acenteleri ikinci sırayı alıyor. Yayınlanan bilgilere göre havayollarından bilet almak için yapılan alışverişin %90’ı internetten geçiyor.

Kartlı ödemelerin e-ticaret üzerindeki etkisini incelemeye alan araştırmada katılımcıların %33’ünün internet üzerinden alışveriş yaptığı ifade edilirken, bu oranın yüksek gelirli tüketicilerde %42’ye kadar çıktığı kaydediliyor. Araştırmaya katılanların ortalama alışveriş sıklığının 2 haftada 1 olduğu göze çarparken, internetten yapılan alışverişlerde kredi kartını tercih etme oranı %82 olarak dikkat çekiyor. Bu alışverişlerin tutarı 200 TL’yi geçmediğine rastlayan BKM’ye göre 2008 yılından bu yana internet alışverişlerinde artış yaşanıyor.

İnternetten yapılan kartlı ödemelerin karşılaştırıldığı raporda Türkiye Avrupa ülkelerini geride bırakıyor. İngiltere’nin yüzde 14, Almanya’nın yüzde 13 büyüdüğü internetten ödeme liginde Türkiye’nin büyüme hızı yüzde 50. Bu sıralamada Türkiye’nin en yakın rakibi olan Polonya’nın bile büyüme grafiği sadece yüzde 24’ü gösteriyor. Yani Türkiye en yakın rakibine ciddi bir fark atmış durumda.

Her cüzdanda iki kredi kartı var

Tüketicilerin kredi kartı kullanım alışkanlıklarına derinlemesine bir bakış sunan raporda, ortalama kart sayısının 1.8 adet olduğu, aylık kullanım tutarının ortalama 751 TL civarında seyrettiğine dikkat çekiliyor. Katılımcıların %51’i sadece bir kredi kartı kullandığını söylerken, %22’si 3 veya daha fazla karta sahip olduğu cevabını veriyor.

Araştırma sonucunda kredi kartlarında limitlerin ortalama 3.870 TL olduğu ortaya çıkarken, her 100 kişiden 30’unun limiti 1.001 lira ile 2.000 TL arasında değişiyor. Kart kullanıcılarının %90’ı ise araştırmaya göre kart limitinin %80’ini aşmıyor. Kredi kartlarının bir ay içinde ortalama 7.8 defa kullanıldığına rastlanırken, aylık ortalama alışveriş tutarı ise 894 TL’de kalıyor.

Banka kartlarının özellikleri biliniyor ancak alışverişlerde tercih edilmiyor

BKM’nin Kart Monitör 2012 araştırması 2023’te Nakitsiz ödemeler hedefi konusunda da önemli bilgiler içeriyor. Elde edilen verilere göre banka kartının alışverişlerde kullanılabildiğinin farkında olan kullanıcıların yüzdesi bir hayli fazla (%74). Ancak banka kartlarından yapılan harcamalar kredi kartları kadar yüksek görünmüyor. Zira tüketiciler banka kartı ile ortalama 66 liralık alışveriş yapıyor. Katılımcıların %99’u banka kartına sahip olduğunu ifade ederken, aktif kullanımın ise %94 olduğu vurgulanıyor. Banka kartı kullanım amacının alışveriş yapmak olduğunu düşünenlerin oranı yüzde 27 iken, “para yatırmak ve çekmek için” diyenlerin oranı ise yüzde 46 olarak öne çıkıyor.

Tüketiciler borcu sevmiyor

BKM Kart Monitör 2012 Araştırması’na göre, her ne şartta olursa olsun kredi kartı borcunun kapatılmak istendiği ortaya çıkıyor. Araştırmaya katılanların yüzde 71’i kart borcunun tamamını ödediğini söylüyor. Katılımcıların yüzde 59’u kredi kartı borcunu ATM’lerden ödediğini belirtiyor. Banka şubesinden ödeme yapanların oranı yüzde 24 iken, otomatik ödeme tercihini kullananların oranı ise yüzde 15 oluyor.

Geçtiğimiz Haziran ayında kullanıma açılan BKM Express benzer ödeme sistemlerinde olduğu gibi kullanıcıların kredi kartlarını sisteme tanıtarak anlaşmalı e-ticaret sitelerinden alışveriş yapabilmelerini sağlıyor. BKM Express üyesi kart sahibinin, işlemlerinin bankasında kayıtlı cep telefonu numarasına gönderilen doğrulama kodu ile onaylanması ile sistemin güvenliği sağlayan unsur olarak öne çıkıyor. BKM Genel Müdürü Dr. Soner Canko’nun açıklamalarına göre şu an BKM Express’e üye olan 30’dan fazla  e-ticaret sitesi bulunuyor.

Şimdilik Akbank, Bank Asya, Finansbank, Garanti Bankası, ING Bank, TEB, İş Bankası, Vakıfbank, Yapı Kredi Bankası ve Ziraat Bankası kredi kartları ile çalışan sistem belirtilen göre yakında bütün bankaları kapsayacak. Bununla birlikte BKM Express uygulaması 2013’te mobile taşınacak ve bu sayede kullanıcılar, mobil cihazlar üzerinden de alışveriş yapabilme imkanı bulacak.

Diğer yandan Canko’nun deyimiyle Türkiye’de, son 5 yılda yıllık bazda yaklaşık %50 oranında büyüme yakalayan internet üzerinden yapılan kartlı ödemeler, gelişimini sürdürüyor. İnternetten alışverişin Türkiye’de hızla büyüdüğüne dikkat çeken Canko, e-ticarette kartlı ödemelerin bu yılı 30 milyar TL ile kapatmasını öngördüklerini belirtirken, 2023 yılı hedefinin ise 350 milyar TL’nin üzerinde olduğunun altını çizdi.

Gelecek planları arasında ekonomik hacmin yanı sıra bu yıl 57 milyon online işlem adedini 2023 yılında 600 milyona çıkarma hedefi de yer alıyor. Ayrıca BKM verilerine göre, e-ticaret sektöründe 2008 yılında, tüm kartlı işlemler içinde, her 100 TL’lik alışverişin 5 TL tutarındaki bölümü e-ticaret üzerinden gerçekleştirilirken, 2012 yılında bu rakam her 100 TL tutarındaki alışveriş için 9 TL’ye yükselmiş durumda. 2023 için öngörülen tutar ise 18 TL.

Sektörlere bakıldığında ise “havayolu harcamaları”açık ara ilk sırada yer alıyor. BKM verilerine göre havayolu harcamalarının %90’ı internet üzerinden gerçekleşiyor. Ekim ayı sonuna kadar olan dönemde, internetten yapılan kartlı ödemelerin ilgili sektörler içindeki payının seyahat acentelerinde %44 olduğu görülüyor. Bu sektörleri %36 ile sigorta, %30 ile hizmet, %23 oranı ile kulüp ve dernekler, %15 oranı ile doğrudan pazarlama ve %14 ile elektronik ve bilgisayar alımları izliyor.

2012 rakamları itibarıyla e-ticaret sektöründe Şubat ayından bu yana istikrarlı bir büyümeyle karşı karşıyaydık. Temmuz ayıyla birlikte zirve yapan sektörde, Ağustos ayında hem yapılan işlem sayısı hem de toplam satışlarda bir düşüş söz konusu.

Raporda 2.82 milyar liralık hacmine ulaşan işlem tutarının 2.53 milyarının yurt içi harcama olarak kayıtlara geçtiği görülüyor. Yurt dışı harcamalar ise 290 milyon lira olarak belirtiliyor. Geçtiğimiz aya oranla yaklaşık 400 milyon liralık bir düşüş yaşayan sektör, aynı zamanda %11 oranında bir küçülme yaşadı.

İnternette yapılan kartlı ödeme işlemlerini baz alan raporda, işlem adedi ise Ağustos ayında bir önceki aya göre küçük de olsa yükseliş gösteriyor.  Zira yerli ve abancı kartların yurtiçi kullanım adedi Ağustos ayında 14 milyon 393 binden 14 milyon 409 bine çıktığını görüyoruz.

Yaz aylarında yaşanması muhtemel durgunluğu ifade eden Ağustos ayı rakamlarına göre işlem başına yapılan harcama tutarı ise 195 lirada kaldı. Diğer yandan kabaca bir hesap yaptığımızda Türkiye’deki e-ticaret hacminin 30 milyon liranın üstünde bir yerde kapatacağını görmek mümkün. Bu durumda e-ticaret hacminin en kötü ihtimalle geçtiğimiz yıla oranla (22.9 milyon lira) %31 oranında bir büyüme yakalaması muhtemel görünüyor.

BKM’nin resmi internet sitesinden yayınlanan raporda, geçtiğimiz yıllara ait detaylı verileri de inceleyebilirsiniz.

Geçtiğimiz günlerde Rocket Internet’in Türkiye operasyonunu sonlandırmasıyla birlikte çalkanan e-ticaret sektörü, pazara katılan yeni girişimlerle her geçen gün daha da hareketlenerek büyüyor. Bankalararası Kart Merkezi’nin yayınladığı Temmuz raporundaki rakamlar, bize hem yapılan işlem sayısında hem de toplam yapılan harcamalarda bir önceki aya ve geçen yılın aynı dönemine göre sektörde önemli bir yükseliş yaşandığını gösteriyor.

Türkiye’de e-ticaret sektörüne dair değerli en değerli verilerden biri olan ve sanal pos ile yapılan e-ticaret işlemlerine göre hazırlanan rapora göre, 2012 yılının Temmuz ayında sektör, hacmini Haziran ayındaki 2.474 milyar liradan 3.186 milyon liraya taşıdı. Aynı dönemde toplam işlem adedi ise 14 milyon 393 bini buldu ve 2011 yılının temmuz ayı işlem adedinin %20 oranında önüne geçti

Geçtiğimiz yılın aynı dönemine kıyasla %30 büyüyen finansal hacimle birlikte işlem başına tutar 221 TL’ye ulaştı. Bu rakam haziran ayında 208 TL, Geçen yıl temmuz ayında ise 204 TL idi.

Tüm bu rakamlar bize yedinci ayın sonunda sektörün toplam hacminin 17 milyar 483 milyon TL’ye, toplam işlem adedinin ise 89 milyon 650 bine ulaştığını söylüyor. 2011 yılında ise bu rakamlar toplamda sırasıyla 22 milyar 873 TL ve 125 milyon 988 bin idi.

BKM‘nin internet sitesinde yayınlanan rapordan 2005 yılına kadar sanal poslar üzerinden yapılan işlemleri ve sektörün yaşadığı büyümeyi daha detaylı inceleyebilirsiniz.