Peki, “normal” nedir? Yıllar önce kölecilik, soykırım, ayırımcılık ve daha nicesi normaldi ve bu durumların anormalleştirilmesinin üzerinden aslına bakarsanız çok geçmedi. Kadınların seçme ve seçilme hakkı kazanmasının üzerinden bir yüzyıl bile geçmemiş durumda. Türkiye’de toplum içerisinde işaret dilini kullanmak bile, her ne kadar toplum içerisinde çok uygulanmasa da, birkaç yıl öncesine kadar resmi olarak yasaktı. Yani normallik, bizlere öğretilen ve zaman içerisinde değişebilen bir olgu.

Tüm bunlardan yola çıkarak, kısa geçmişin üzerinden geçtik ve yıllar öncesinin “normal” sayılan cinsiyetçi reklamlarını derledik. Biraz tarihte gezelim ve görelim, dünya nereden nereye gelmiş.

Heinz 1950: “Son zamanlarda bazı kocalar, eşlerini dövmeyi bıraktı!”

Çünkü kadınları dövmek normal. Adamı aç bırakırsan, seni döver. Heinz ile doyur, dövmesin.

Van Heusen, 1951: “Ona bu dünyanın erkeklere ait olduğunu göster!”

Çünkü tüm dünya erkekler için yaratıldı.

Chase & Sanborn, 1952: “Kocanıza kötü kahve içiriseniz, hapı yuttunuz!”

Görsel, aile içi şiddeti açıkça destekliyor.

Schlitz, 1952: “Üzülme hayatım, sonuçta birayı yakmadın!”

Kocanızın size kızmaması için evinizde her zaman bira bulundurun. Beceriksiz olsanız bile…

Alcoa, 1953: “Yani bu şişeyi bir kadının bile açabileceğini mi söylüyorsun?”

Bir kadının bile…

Pitney-Bowes, 1953: “Bir kadını öldürmek her zaman suç sayılabilir mi?”

Gereksiz triplere girip adamı hasta ettiklerinde sayılmayabilir. Hatta bu reklamdaki mantığın gerçekten uygulandığı bir ülke var. Bildiniz değil mi? Bildiniz…

Drummond, 1959: “Erkekler kadınlardan daha iyidir. Kadınlar ayak bağıdır!”

Reklamı eğlenceli hale getirmek için kadını ayaklar altına almak en iyi yoldu galiba.

Dacron, 1970: Ayak altına almak demişken…

E daha ne olsun?

Kenwood, 1961: “Eşiniz yemek yapmak için var!”

Acme, 1963: “Kocanızı tatmin eden kahve”

Çünkü dünyadaki en önemli göreviniz, kocanızı mutlu etmek.

Nesbit’s, 1964: “Erkek hardalı alabilecek kadar kadın mısınız?”

Yine erkek için kadın olmak…

VW, 1964: “Eninde sonunda eşiniz araba kullanmak isteyecek, bu yüzden bir Volkswagen sahibi olmalısınız.”

Kadınlar hassas ve kibardır, ancak bazen bazı şeylere çarpabilirler. Yani, kadınlar araba kullanmayı beceremez.

Brown & Williamson, 1967: “En iyi kadın, ince ve zengin olandır.”

Procter & Gamble, 1968: “Ay kendini temizlemez.”

Bir kadın yollayın, ayı pırıl pırıl yapsın.

Muriel, 1969: “Yüzüne bir kez üfleyin ve peşinizden her yere gelsin.”

1969-1970: “Tebrikler hayatım ama başkan yardımcısının tam olarak görevi nedir?”

Kadınlar ofis işlerinden, hiyerarşilerinden ne anlar?!

1970 Datacomp: “Bu bir bilgisayar mı?”

Datacomp, kadınların bile kullanabileceği bir bilgisayar geliştirdi. Kadınların bile…

Mini, 1971: “Basit kullanım için otomatik vitesli Mini”

Çünkü kadınlar salak. Bu yüzden, kafalarının alabileceği bir araba ürettik.

Dormeyer, 1966: Kadınlar o kadar çaresiz ki, bir tane küçük ev aleti aldırmak için ağlar.

1974 Weyenberg Shoes: “Onu ait olduğu yerde tut.”

Kadınlar ayaklar altında olmalı!

How many women @LinkedIn are contacted re physical appearance rather than prof skills? @Jessica_Asato @ObjectUpdate pic.twitter.com/YglDA1JdEX

— Charlotte Proudman (@CRProudman) 7 Eylül 2015

Carter-Silk, Proudman’a şöyle bir mesaj yolladı:
“Charlotte, seninle iletişime geçtiğim için çok memnunum. Yaptığımın çok yanlış bir şey olduğunun farkındayım, ancak fotoğrafta gerçekten çok güzel görünüyorsun.

Kesinlikle, Linkedln’de gördüğüm en güzel fotoğrafa sahip olduğunu söyleyebilirim.

İnsanların yeteneklerini ve onlarla nasıl çalışabileceğimi her zaman bilmek isterim.

Alex”

Proudman’ın cevabı ise sert oldu:
“Alex,

Mesajını çok rahatsız edici buldum. Ben Linkedln’e profesyonel amaçlı katıldım, cinsiyetçi erkekler bana fiziksel görünüşümden dolayı yaklaşsın ya da beni cinsel bir obje haline getirsin diye değil. Kadının fiziksel görünüşünü erotikleştirmek, kadınlar üzerinde güç kullanmanın başka bir yoludur. Fiziksel görünüşleri asıl konu haline getirildikçe, kadınların profesyonel girişimleri engellenir.

Kabul edilemez ve düşmanca bir davranış… Bir daha bir kadına (senin yarı yaşında) böylesine cinsiyetçi bir mesaj yollarken bir kez daha düşün.

Charlotte”

Sosyal medyada çok sert tepkiler alan olay, aynı zamanda Britanya’nın The Telegraph, Daily Mail gibi büyük gazetelerinin kapak sayfalarında yer aldı.

Türkiye’deki kadın Linkedln kullanıcılarının neredeyse tamamının başına gelmiş olan durum, dileriz ki ülkemizde de yeterli tepkiyi görür. Bu sayede cinsiyetçilik, kadınların profesyonel hayatının önünde koca bir engel olmaktan çıkar ve yok olarak bitmiş olur.

San Francisco’da gerçekleşen öngösterimde Adobe’un iPad Pro için geliştirmiş olduğu Photoshop Fix’in nasıl kullanıldığı gösterildi. Adobe’un tasarım müdürü Eric Snowden, uygulamanın nasıl çalıştığını gösterirken gülümsemeyen bir kadının yüzünü gülümser hale getirmeye çalıştı. İzleyicilerin ve takipçilerin sorduğu ilk soru neden daha nötr bir imaj kullanılmadığıydı. Özellikle bu durumun Cook’un şirkette yeterince kadın çalışan bulunmadığını kabul etmesinin üzerine denk gelmesi, pek de iyi olmadı.

Apple, geçen sene şirketteki cinsiyet farkının çok yüksek olduğunu açıklamıştı. Çalışanların %70’i erkek iken, sadece %30’u kadındı ve bu %30’luk oranın içinde teknoloji alanında çalışan yoktu. Cook bunun üzerine “Ürünlerimizi geliştirirken, çeşitliliği geliştirmek konusunda yenilikçi olmaya kendimizi adadık.” demişti; ancak ekranda Photoshop ile yüzüne gülücük kondurulmaya çalışılan kadının, Apple tanıtımlarındaki ilk kadın olduğunu düşünürsek, bu söze inanmak pek mümkün olmuyor.

Bunun haricindeki eleştiriler de yine kadının standart güzellik algılarına sıkıştırılmaya çalışılması ve sürekli olarak gülümsemesinin söylenmesi üzerine oldu. Özellikle son yıllarda kadını cinsel objeye dönüştüren bu görüşlerin yıkılması için yoğun çaba sarf ediliyor. Tüm bunlara rağmen sunumda böyle bir tercih yapılması tesadüf müdür yoksa ihmal midir bilinmez ama Apple’ın kadınlara karşı daha hassas ve daha destekleyici olması gerektiği bir gerçek.