Facebook, kullanıcıların bu fikirleri bazen aynen kopyaladığını bazen ise kasıtlı ya da kasıtlı olmayarak bu fikirlerde değişikliklere başvurduğunu söyleyerek bir örnekle mimlerin sosyal ağ üzerindeki yerini inceliyor. “No one should die because they cannot afford health care, and no one should go broke because they get sick. If you agree, post this as your status for the rest of the day.” (Sağlık hizmetlerini karşılayamadığı için kimse ölmemeli, kimse hasta olduğu için iflas etmemeli. Eğer aynı fikirdeyseniz gün boyunca durum güncellemenizde bu iletiyi paylaşın) iletisini ele alan Facebook bu fikrin Facebook’a yansımasını inceliyor.

Facebook’un verdiği bilgiye göre 2009’da yayınlanan bu iletinin birebir aynısını 470 binden fazla Facebook kullanıcısı durum güncellemesi olarak paylaşırken bir noktada biri bu kişiler arasından sıyrılarak “… düşünüyor ki böyle böyle olmalı” olarak güncellemeyi kendi profilinden yayınlanıyor. Bu da viral bir etki yaratarak 60 bin kez aynı şekilde diğer kullanıcılar tarafından paylaşılıyor. Ayrıca orijinal içerikteki “gün boyunca” ifadesi “24 saat içinde”, “hafta boyunca” olarak değiştirilip bu halleriyle de binlerce kez paylaşılıyor.

Facebook sonuç olarak orijinal iletinin 121,605 farklı şekilde paylaşıldığını ve bu mimin 1,14 milyon durum güncellemesinde yer aldığını söylüyor. Facebook veri mühendisleri bu değişkenleri bir görsel haritada birleştirdiğinde ise ortaya resmen bir gen haritası ortaya çıkmış durumda.

Richard Dawkins’in de öne sürdüğü gibi mimlerin genler olarak modellenebileceğine en iyi örnek olan Facebook mimleri bir anlamda bu mimlerin biyolojik evrime benzer bir süreçten geçmekte olduğunu ortaya koyuyor. Dawkins’in Bencil Gen kitabını okuyanların da bilebileceği gibi mimlerin evrimi ile insanın genetik evriminin ortak noktalarını Facebook’a uyarlayan veri mühendisleri bir sosyal ağ üzerinde bilginin nasıl evrim geçirdiği ile genlerin geçirdiği evrim arasında çok bariz paraleller olduğunu ileri sürüyor. Sonuç olarak Facebook üzerinde kişiden kişiye aktarılan bilgiler aynı DNA’lar gibi değişiyor ve ortama uyum sağlayarak evriliyorlar.

23andMe’nin kurucuları bize hiç de yabancı değil. Google kurucularından Sergey Brin ile Brin’in eşi olarak tanıdığımız ve yakın zamanda ayrıldıkları söylenen Anne Wojcicki’nin temellerini attığı 23andMe arkasındaki Google desteği ile 7 senedir tıp sektöründe aktif olarak yer alıyor.

Sağlık alanında yapılmış en büyük icatlardan biri olarak nitelendirilen 23andMe, 99 dolar karşılığında hastalara kendi DNA testlerini yapmalarını sağlarken testin sonucunda genetik geçmişi ve sağlık durumları ile ilgili detayları sunuyor. Kişiler satın aldığı DNA test kitleri ile tükürük örneklerini 23andMe’ye göndererek şirketten sağlıklarının ve genetik miraslarının genel durumunu öğrenebiliyor; hangi hastalıklara yakalanabileceği konusunda ön bilgi sahibi olabiliyor ve kişiselleştirilmiş önerilerle iş işten geçmeden sağlık kontrollerine başlayabiliyor.

23andMe’nin Başı Sağlık Bakanlığı’yla Dertte

23andMe’nin sunduğu bu olanaklar sağlık sektörüne yepyeni bir bakış açısı kazandırmış olsa da son gelişmeler şirketin geleceği konusunda soru işaretleri uyandırıyor. Zira FDA (ABD Gıda ve İlaç Dairesi) 23andMe’nin yararlılığı ve tıpsal geçerliliği konusunda aynı fikirde değil. FDA’in 23andMe’ye gönderdiği son uyarı mektubunda yaptıkları testleri bilimsel olarak geçerli bir temele oturtamadıkları konusunda şirkete suçlamalarda bulunduğu göze çarpıyor.

23andMe’nin herhangi bir açıklık getirmeden ve onay almadan DNA testi satışı yaptıklarını söyleyen FDA, yasal onay gelene kadar şirketin DNA kit satışlarını durdurmasını istiyor. Şirkete konu ile ilgili harekete geçmek için 15 gün gibi bir süre tanıyan FDA, daha önce de şirkete konu hakkında şikayetlerde bulunduklarını ancak 23andMe’nin hiçbir adım atmadığını belirtiyor. Zira FDA, bu DNA testlerinin yanlış çıkması sonucunda gereksiz ameliyatlara ya da hasta olmadığını düşünen birinin testten aldığı güvenceyle sağlığı konusunda uzun yıllar hiçbir şey yapmaması konusunda ciddi endişeler taşıdığını söyleyerek 23andMe’nin sektördeki şöhretini bir anlamda yerle bir ediyor.

Tek amaçlarının “insan hayatını kurtarmak” olduğunu söyleyerek yola çıkan Sergey Brin ve yeni ayrıldığı eşi Anne Wojcicki’nin zamanında tanı konmayan hastalıklar yüzünden kaybedilen hasta sayısını azaltmak için teknoloji ile sağlığı bir araya getirdiği girişimi 23andMe’nin ABD Sağlık Bakanlığı tarafından bu kadar acımasızca eleştirilmesi ve testlerin satışının durdurulması büyük tepkiler alsa da 23andMe konuya daha temkinli yaklaşıyor. Sitede hala DNA setlerinin online olarak alınabildiğini farketsek de şirket açıklamasında FDA ile ilişkilerinin onlar için çok önemli olduğunu ve endişelerini gidermek için ellerinden geleni yapacaklarını belirtiyor.