Türkiye’de ise girişimciler yıllardır aradıkları melek yatırımcıları bu yıl da bulamadı. En iyimser tahminlere göre ülkemizde yaklaşık 200 melek yatırımcı bulunuyor. Bu konuda öne sürülen gerçekçi rakamlar ise 50’yi geçmiyor. Melek yatırımcı kaynaklı yatırım hacmi ise 10 milyon dolar civarında. Henüz 2013 rakamları açıklanmadı ancak 2012 yılında %116 gibi yüksek bir oranda büyüme elde eden Türkiye’deki melek yatırımcı piyasasının parlak bir dönemden geçtiğini söylemek imkansız. Umutlar çoktan 2014’e taşındı bile.

Devlet, melek yatırımcılara vergi verme yatırım yap dedi ama…

Esasında 2013 yılı Türkiye’de melek yatırımcılığın gelişimi açısından çok faydalı olacağı düşünülen devlet destekli bir adımla başlamıştı. Hazine Müsteşarlığı geçtiğimiz Şubat ayında “Bireysel Katılım Sermayesi Sistemi” adında yeni bir düzenlemeye imza atarak melek yatırımcılara vergi muafiyeti sağladı.

Bu sisteme dahil olan melek yatırımcılara “Bireysel Katılım Yatırımcısı” adı veriliyor. Bu kişilerden kişisel maddi varlıklarını  ve tecrübelerini başarı şansı gördükleri şirketlere henüz başlangıç aşamasında aktararak fayda sağlamaları bekleniyor. BKY lisansını alabilmeniz için yıllık 200 bin TL gelire ya da 1 milyon TL mal varlığına sahip olmanız gerekiyor. Sistem, deneyimi yüksek kişiler için ise parasal yükümlülükleri ortadan kaldırıyor.

Bireysel Katılım Yatırımcısı Lisansı alanlar %75 oranında vergi muafiyeti kazanıyorlar. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen araştırma, geliştirme ve yenilikçilik programları kapsamında projesi son beş yıl içinde desteklenmiş kurumlara iştirakte bulunan lisans sahipleri için  ise bu oran %100‘e kadar çıkıyor.

Basitçe anlatırsak BKY’ler Maliye’ye ödeyecekleri vergiyi, başarılı olacağına inandıkları girişimlere sermaye olarak yatırıyorlar. Karşılığında hisse senedi alarak şirketlerin yönetiminin bir parçası haline geliyorlar. BKS’nin melek yatırımcıyı vergiden muaf tutma şartı ise tek bir şirkete yıllık bazda en az 20 bin TL, en çok 1 milyon TL yatırım yapmış olmak.

Yatırım ortamının iyileştirilmesi ve iş yapma ortamını kolaylaştırılması hedefiyle sunulan BKS’de devletin amacı oldukça basitti. Yeni iş fikirleri finansman bulamamaktan ötürü rafa kaldırılmasın, ABD ve Avrupa’nın gerisinde kalan girişim ekosistemi aradaki farkı kısa sürede kapatsın. Bu nedenle yatırımcıya, “bana vereceğin vergi miktarıyla girişimlere destek ol” dendi. Bu sayede finansmana erişim sıkıntısı çeken erken aşama şirketler sermayeye daha kolay ulaşacak, piyasada profesyonellik artırılarak bir güven ortamı sağlanacaktı.

BKS ilk 9 ayda yatırımcıların PR malzemesinden öteye geçemedi

Hal böyle olunca BKS, melek yatırımcı olan ya da olma hayalindeki birçok kişi tarafından ilgi gördü. İlk etapta 14 başvuru kabul edilirken, Nisan ayında BKY olabilmek için başvuru yapan 8 yatırımcı lisanslarını düzenlenen tanıtım toplantısında Başbakan Yardımcısı Ali Babacan’ın elinden aldı.

Tahminler Şubat ayından bu yana yaklaşık 200 melek yatırımcının BKY olabilmek için başvuru yaptığı yönünde. Ancak bu sayıdan BKY lisansı alan melek yatırımcıların girişimcilere fayda sağladığı anlamı çıkmasın. Zira yaptığımız küçük çaplı araştırma BKY lisansı alan melek yatırımcıların son bir yılda neredeyse hiç yatırım yapmadıklarını gösteriyor.

Hazine Müsteşarlığı, yönetmelik gereği BKY lisansı alan kişilerin isimlerini açıklamıyor. Bu nedenle araştırmamızda başvurusu olumlu sonuçlanan 37 isme ulaşabildik. Bu isimler arasında halihazırda melek yatırımcı olanların yanı sıra hem Emre Kurttepeli, Sina Afra, Nevzat Aydın, Fırat İşbecer ve Fatih İşbecer gibi internet girişimcisi kimliği sahip kişiler, hem de kurumsaldan gelen Ali Sabancı, Ümit Boyner ve Hüsnü Özyeğin gibi iş insanları bulunuyor.

İstanbul Ticaret Odası kayıtlarına göre son bir yılda BKY olarak bireysel yatırım yapma hakkı kazanan bu 37 kişinin sadece 3 tanesi bir girişime yatırımda bulunmuş. Lisans alan melek yatırımcılar arasında yatırım sayısı bakımından Hasan Aslanoba ilk sırada yer alıyor. Yatırımlarını Aslanoba Capital üzerinden yapan Aslanoba’nın yılbaşından bu yana 25 yatırımı bulunuyor.

BKY’ler arasında yatırımı bulunan ikinci isim BIC Angel Investments Kurucu Ortağı ve Yönetim Kurulu Başkanı Joachim Behrendt. BKY lisansı alan ilk yabancı yatırımcı olan Behrendt’in biri kayıtlarda yer alan (GastroClub) iki yatırımı bulunuyor. (Diğeri telefonkilifim.com) Son bir yılda yatırım yapmış lisans sahipleri arasında bu iki isimle birlikte Markafoni‘nin Kurucusu ve CEO’su Sina Afra‘yı da görüyoruz.

Melekler tatilde!

Hazine Müsteşarlığı’nın Ekim ayı BKS İlerleme Raporu‘na göre 15 Şubat ile 31 Ekim tarihleri arasında sisteme toplam 5 yatırım başvurusu yapılmış. Başvuruların toplam tutarı ise 1.79 milyon TL. Rapora göre sistemde 159 lisanslı yatırımcı var. Yani bizim araştırdığımız 37 kişiden geriye kalan 122 BKY‘nin geride bıraktığımız 9 aylık süreçte sadece iki yatırımı bulunuyor.

Ortaya çıkan tabloya göre BKY lisansı alan melek yatırımcıların yatırım oranı %3,14‘te kalıyor. Yatırım miktarlarını bilmesek de BKY’lerin henüz elle tutulur bir destek sağlamadığı açık.

Halbuki sistemin amacı bu değil. Teşvik ile birlikte hedef bir yanda arzı güçlendirirken diğer yanda belirli standartlar oluşturarak ulaşılması kolay ve düzenli biri finansman yapısı oluşturmak. Nitekim Hazine Müsteşarlığı Mali Sektörle İlişkiler ve Kambiyo Genel Müdürü Ali Arslan yaptığı açıklamada önümüzdeki beş yıl içinde Türkiye’deki aktif bireysel katılımcı sayısının 600‘e çıkacağını, bu melek yatırımcıların ise 400 milyon TL yatırım yapacağını öngördüklerini belirtmişti. Arslan bu süreçte 2 bin başarılı şirket ortaya çıkacağını ve aynı zamanda 50 bin kişiye de istihdam sağlanacağını kaydetmişti.

İlk 9 ayda 200’e ulaşan BKY sayısı görünüşe göre 5 yıldan önce 600’ü görecek. Peki diğer öngörüler gerçekleştirilebilir mi? Yani şu an BKS’den bağımsız olarak 10 milyon TL civarında olan melek yatırım hacmi 2018’e kadar sadece BKY’lerden 400 milyon TL katkı alabilir, bunun sonucunda iki bin başarılı şirket kurulabilir mi?

Lisans başvurularında “Yenilikçi, büyüme potansiyeli olduğunu düşündüğüm çekirdek, başlangıç veya gelişim aşamasındaki şirketlerin hesabına doğrudan sermaye sağlayarak girişimcilerle ortaklık kurmak, aynı zamanda tecrübem ve birikimimle bu şirketlere/girişimcilere destek olmak istediğimi kabul ve beyan ederim” ifadesinin altına imza atan bu melek yatırımcıların çoğunun son bir yılda hiç yatırım yapmamış olmamaları BKS ile hızla gelişeceği düşünülen melek yatırım piyasası adına bir hayli düşündürücü.

Elbette her yatırım girişimler için fırsat yarattığı kadar aynı zamanda melek yatırımcı için de bir risk oluşturuyor. Fakat araştırmalar melek yatırımcıların girişimcilere sundukları sermayenin karşılığını 3.5 yıl içinde minimum iki kat olarak geri alabildiklerini söylüyor. Buna karşın miktarı ne olursa olsun ülkemizdeki yatırımların büyük bir çoğunluğu daha önce başarısı kanıtlanmış yurt dışı kaynaklı klon projelere yapılıyor. Birçok yatırımcı girişimcilere sorun bende değil sende diyor. Görünen o ki Türkiye’deki melek yatırımcılar yatırım yapma kriterlerini değiştirmedikçe BKS gibi sektöre çeki düzen getireceği düşünülen projeler yatırımcılar için PR malzemesinden öteye geçmeyecek.

Dünyada bir hayli gelişen melek yatırımcı kültürünün Türkiye şubesi diyebileceğimiz Galata Business Angels’ın Yönetim Kurulu Başkanı Emre Kurttepeli, Türk girişimcileri umutlandıracak ve melek yatırımcıların önünü açacak açıklamalarda bulundu. Habertürk’e konuşan Kurttepeli, TOBB bünyesinde yapılan çalışmaların ardından melek yatırımcılara vergi teşviki geleceğini ve ilerleyen dönemde yatırımlarını artıracaklarını söyledi.

GBA’daki yatırımcılık anlayışına dikkat çeken Kurttepeli, melek yatırımcılığa bakış açılarını şu sözlerle ifade etti: “Melek yatırımcının en önemli özelliği, yatırım toleransı. ‘Bu iş tutmazsa, şu çeyrekten sonra fişi çekiyoruz’ demiyoruz. Teknoloji alanındaki start-up’lar, kurulduklarından 4-5 ay sonra ilk ciddi finansman arayışına başlıyorlar. Biz bu döneme ölüm vadisi diyoruz. Bu dönemde ya bir finansman bulup, yollarına devam ediyorlar veya bulamazlarsa yok olmak durumunda kalıyorlar”

GBA’nın son bir yılda 8 girişime toplam 2 milyon dolarlık yatırım yaptığını dile getiren Emre Kurttepeli, bundan böyle her yıl 5-10 şirkete toplam 2 ila 5 milyon dolar arasında yatırım yapacaklarının müjdesini de veriyor. Bugüne kadar Türkiye’nin birçok yazılımcıyı elinden kaçırdığını belirten GBA’nın Yönetim Kurulu Başkanı, bugün yurtdışında eğitim görmüş Türklerin ülkemizde girişim yapmaya çalıştıklarına dikkat çekiyor.

Kurttepeli’nin vurguladığı bir diğer nokta ise Türkiye’de melek yatırımcı olmak isteyen kişileri teşvik edici uygulamaların yürürlüğe konması. Kurttepeli’nin bu konuyla ilgili düşünceleri ise şöyle: “Türkiye’de aslında start-up’lara para yatırmak isteyen çok sayıda insan var. Ama bu insanları yatırıma yönlendirebilmek için vergi teşviki olmalı, bürokratik işlemler azaltılmalı, fon bulma kolaylığı sağlanmalı. Devlet melek yatırımcılığının altyapısını kurmalı ve önünü açmalı. Facebook neden Türkiye’den çıkmıyor? Zuckerberg burada yaşasaydı da çıkamazdı. Ne orada bulduğu fonları ne de o destekleri bulabilirdi.”

Google ve Facebook gibi dünyanın dev internet şirketlerinin de geçmişinde yer alan yatırımcıları artık Türkiye’de de bulmak mümkün hale geldi. İki yıl önce kurulan melek yatırımcı oluşumu Galata Business Angels, bu konuda önemli bir yerde duruyor. Türk girişimlerine dünyada söz sahibi olabilmeleri için destek olmak amacıyla hayata geçirilen GBA’da Sina Afra, Nevzat Aydın, Alemşah Öztürk, Fatih İşbecer ve Uğur Şeker gibi Türkiye’nin tecrübeli girişimcileri melek yatırımcı olarak yer alıyor.

Birçok farklı sektörden oluşan yaklaşık 150 kişilik reklamveren grubuyla gerçekleşecek etkinlikte, GelirOrtakları’ndan Yunus Güvenen ve Emre Burdurlu’nun yanısıra, markafoni CEO’su Sina Afra, Limango CEO’su Gülfem Toygar ve Mynet kurucusu ve Yönetim Kurulu Başkanı Emre Kurttepeli de konuşmacı olarak yer alacaklar.

2008 yılından bu yana performansa dayalı pazarlama çözümleri sunan GelirOrtakları, bu etkinlikle, giderek gelişen performans reklamcılığı süreçlerini konuşmayı; Türkiye, Avrupa ve Amerika pazarlarını karşılaştırıp vizyon ve fikir paylaşımında bulunmayı; Türkiye pazarının dijital reklam dinamiklerini sektör liderleriyle birlikte tartışıp gelişimini sağlamayı amaçlıyor.

GelirOrtakları, performans pazarlamasının diğer yapı taşı olan yayıncılar için benzer bir etkinliği (2011 Performans Yayıncılığı Günü) 24 Aralık’ta gerçekleştirmişti.

Basın bültenlerinde her ne kadar yer almıyor olsa da, 212’nin neden en büyük yatırım fonu haline geldiğini de açıklayalım. 212’ye yakın kaynaklardan aldığımız bilgilere göre fonun büyüklüğü 20 milyon Dolar’ı çoktan geçmiş.

Zaten sıcak olan Türkiye internet pazarının önümüzdeki günlerde daha da ısınacak olduğunu görebiliriz.

Ayrıca, yine 212’ye yakın olan kaynaklardan aldığımız bilgilere göre, 212, çoktan ilk yatırımları için görüşmelerini yapmış ve pazarlığa da başlamış. Geçtiğimiz günlerde 3 farklı girişimle görüştüğünü duyduğumuz 212’nin bu görüşmelerinin 2’si e-ticaret girişimleriyle olmuş. Bu yatırımlar ile ilgili haberleri ancak önümüzdeki günlerde alacağımızdan şüphe duymuyorum.

Sene başında GittiGidiyor’un eBay’e satılmasının ardından tüm dünyanın gözlerini çevirdiği Türkiye internet pazarında, sene ortasına gelindiğinde de Markafoni’ye 23 milyar Dolarlık Naspers’a bağlı Allegro’dan gelen yatırım ve peşinden de Trendyol’a Groupon, Zynga ve Twitter gibi yatırımlarıyla da bilinen Kleiner Perkins Caufield & Byers’dan gelen yatırım da piyasanın fazlasıyla ısındığını gösteriyordu. Grupanya’ya Intel Capital’in yaptığı yatırımı ise unutmadan, Avrupa’da klon fabrikası olarak tanınan Rocket Internet’in bile (her zamanki agresifliği ile) 5 proje ile birden (Glossybox, Sporena, Evimister, v.s. ülkemize gelmesi, özellikle e-ticaret penetrasyonunun artması ve Türkiye’deki internet sektöründe büyük bir güven olması ile açıklanabilir.

212 Capital Partners’ın yöneticilerinden Numan Numanbayraktaroğlu da zaten Türkiye ve civar ülkelerde pazar liderleri haline gelen ve etkileyici ekipleriyle hızlıca büyüyen Türk girişimcilerde mükemmel bir potansiyel gördüğünü söylüyor. Ali H. Karabey ise  ekliyor: “Türkiye, güçlü ekonomisi, genç ve teknoloji bilinci olan nüfusu ve heyecan verici bir girişim ekosistemi ile başarı hikayeleri yaratmaya başladı. Biz de 212 olarak bu ekosistemin bir parçası olmak ve deneyimli ekibimiz ve portfolyo şirketlerimiz ile bu ekosistemi desteklemek istiyoruz.”

212’nin yatırım komitesinde de tanıdık isimler var; Mynet kurucusu ve Trendyol, Sporcum gibi e-ticaret projelerinde de yatırımları olan Emre Kurttepeli, önde gelen yatırım bankası Standart Ünlü’nün CEO’su Mahmut Ünlü ve ileri gelen internet/teknoloji yatırımcılarından Jorg Mohaupt.

Önümüzdeki günlerde 212 yaptığı yatırımları açıkladıkça ve yeni yatırımlar yaptıkça, bu yatırım haberlerini sosyalmedya.co’dan alacaksınız.

212 Capital Partners’ın web sitesi için buraya tıklayın.

Ayrıca 212’den gelecek olan haberleri beklerken sizleri de iki güzel makaleyi okumaya davet ediyoruz:

Orta Doğu’daki Mobil Devrimi Türkiye Yönlendiriyor – Fatih İşbecer

Türk E-Ticaret Ekosistemi – Osmanlı’nın Dönüşü Sanal Olacak! – Sina Afra