Hatırlanacağı üzere Facebook’un want düğmesi üzerine çalışmalar yaptığı, geçtiğimiz Temmuz ayında web geliştiricisi Tom Waddington tarafından fark edilmiş, ancak popüler sosyal ağ konu hakkındaki ketum tavrını korumuştu. Şimdi ise Facebook aralarında Pottery Barn, Victoria Secret ve Fab gibi şirketlerin bulunduğu 7 perakendeci markayla güçlerini birleştirdiğini açıklayarak, “want”, “collect” düğmelerini test edildiğini duyurdu.

Facebook’un “Collections” adını verdiği bu yeni özellikler, tıpkı Pinterest’te olduğu gibi kullanıcıların markaların ürünleriyle kolayca etkileşime geçebilmesi için düşünülüyor. Kullanıcıların haber akışlarında görebileceği Collections, özelliği bu ürünleri beğeneceğini düşündüğü arkadaşlarıyla da paylaşmasını sağlayacak. Ayrıca istendiği takdirde markanın kendi sitesine yönlendirilmek suretiyle Facebook kullanıcıları beğendikleri ürünleri satın alabilecekler.

Pinterest’te gördüğümüz mantığa yakın bir sistem olan Collections ile herhangi bir ürünü, want düğmesi aracılığıyla istediğinizi arkadaşlarınıza duyurabilecek, diğer yandan collect düğmesi ve beraberinde wishlist ile belkide daha sonra karar vermek üzere listenizde tutabileceksiniz.

Collections özelliğinin markalara, hem ürünlerini daha çok kişiye ulaştırabilmek hem de satış ve sitelerine aldıkları tıklama oranını artırma konusunda ekstra katkı yapacağı aşikar. Tabii bu durum Facebook açısından direkt kazanç anlamına gelmiyor. Zira Facebook markalardan Collections özelliğini kullanabilmeleri için herhangi bir ücret almıyor. Ayrıca Collections sayesinde satış yapan para kazanan markalardan herhangi bir pay da talep edilmiyor. Fakat sistemin Facebook açısından kar getirisi sağlayacak kısmı, sosyal ağın kurduğu reklam yapısı için oldukça elverişli. Bu nedenle Facebook bu yeni özellikle birlikte markalardan daha çok reklam alabileceğini söyleyebiliriz.

Peki bu F-ticaretin sonu anlamına mı geliyordu?

Ülkemiz de dahil olmak üzere Facebook’ta açılan mağazalar kullanıcılar tarafından talep görmez iken son aylarda sosyal alışveriş etiketi altında yeni bir iş modeli parlamaya başladı: sosyal hediye servisleri. Facebook üzerinden hediye gönderme modeli üzerinden çalışan mobil destekli bu servisler, Facebook mağazalarının pek örtüşmediği sosyal alışveriş kavramını sahiplendiler.

Önümüzdeki günlerde Türkiye’de de kullanılmaya başlanacak olan Wrapp, sosyal hediye servislerinin başını çekiyor. İsveç kökenli Wrapp geçtiğimiz Ocak ayında aldığı 10.5 milyon dolarlık yatırım ile üç ülkede sınırlı tuttuğu operasyonunu genişleterek ABD, Kanada, Türkiye ve Avrupa Bölgesi’ne açılmayı planlıyor. Fırsat sitelerine benzer bir yapıya sahip olan Wrapp ile Facebook arkadaşlarınıza akıllı telefonları ile kullanabilecekleri hediye çekleri gönderebiliyorsunuz.

Sosyal hediye pazarına Türkiye’den giriş yapan bir servis de var. Bu ay içerisinde beta sürümü ile kapılarını aralayan Fyonk, Wrapp’e benzese de daha basit ve Türk kullanıcıların ilgisini çekecek bir iş modeline sahip. Fyonk ile Facebook’taki arkadaşlarınıza onlineda veya offlineda kullanabilecekleri hediye çekleri gönderiyorsunuz. Sitedeki hediye çeklerinin bir kısmı ücretsiz olarak sunuluyor. Böylece arkadaşınızın Timeline’ında paylaştığınız doğum günü dileklerinizin altına Fyonk’ta sunulan hediye çeklerinden ekleyerek, dileklerinizi zenginleştirebiliyorsunuz.

Sosyal hediye trendinin farkında olan Facebook da bu konudaki çalışmalarında bir sonuca varmak üzere. Facebook, 18 Mayıs’taki halka arz ile aynı gün Karma isimli sosyal hediye uygulamasını satın aldı. 80 milyon dolar ile Facebook tarihinin en büyük ikinci satın alımı olan Karma, Facebook kullanıcılarına arkadaşlarına ait verileri değerlendirerek, hediye alternatifleri sunan bir uygulama. 16 kişilik kadrosu ve sahip oldukları teknoloji ile Facebook bünyesine dahil olan Karma ekibi, sosyal ağın ileride hayata geçireceği olası sosyal hediye platformunda veya Amazon’a rakip olması beklenen tavsiye sisteminde yardımcı olacak.

Facebook, son zamanlarda gelir kalemlerini arttırmak için yoğun bir çaba sarfediyor. Zuckerberg ve ekibi bu çabanın yanında başkalarının da (markaların, uygulama geliştiricilerin -bkz. Uygulama Merkezi-) Facebook üzerinden para kazanmalarını sağlayan sistemler üzerinde çalışıyor ve bu yolda biraz da deneme yanılma yöntemi ile ilerliyorlar. Bakalım Facebook üzerinden gelişen sosyal hediye modelinin geleceği nasıl olacak ve Facebook oluşan bu pazardan fayda sağlamayı başarabilecek mi?

Bu yıl profil sayfalarında önemli bir değişikliğe giden Facebook, yeni tasarımı Zaman Tüneli’ni 29 Şubat’ta markaların kullanımına sunmuş, şirketlere tam geçiş için bir ay süre vermişti. Bu süre zarfında vizyoner birçok şirket rakiplerinden önce Zaman Tüneli’ne geçiş yaparak değişiklikleri anlamaya çalıştı.

30 Mart itibariyle bütün Facebook sayfaları Zaman Tüneli’ne geçerken, bu olay sosyal ağ tarihinin önemli kilometre taşları arasında yazıldı. Peki 2004 yılında kurulan Facebook’un markalar için nasıl bu kadar etkili hale getiren diğer kilometre taşları neydi?

VoucherCodes.co.uk tarafından hazırlanan Zaman Tüneli formundaki infografikte, Facebook’un sosyal ticaret geçmişi inceleniyor. İnfografikte, Facebook’un geçirdiği evrim, kullanıcılarına sunduğu yenilikler, F-Ticaretin ve diğer sosyal ağların doğuşuyla ilgili bilgiler ışında gözler önüne seriliyor.

Hunch’ın CEO’su Chris Dixon geçtiğimiz günlerde Twitter hesabından bu mesajı F-Commerce’in beklenen başarıya ulaşamamasının ardından paylaştı.

Facebook’un 2010 Kasım ayında sunduğu online ticaret hizmeti birçok kimse için e-ticaretin F-ticaret’e dönüşeceği anlamını taşıyordu. Facebook kullanıcılarını takip ettikleri markaların ürünlerine Facebook üzerinden ulaşarak satın alacak, markalar da demografik yapısını bildiği beğeni sahiplerine kampanyalarla ulaşarak, satışlarını arttıracaktı ancak beklenen başarıya ulaşılamadı.

En son Facebook’tan ayrılan marka Gamestop oldu, 6 aydır Facebook üzerinden satış yapan Gamestop’un ömrü ilk bakışta kısa gibi gözükse Gap, J.C.Penny ve Delta Airlines düşünüldüğünde hiç de kısa değil.

Forrester Research analisti Sucharita Mulpuru, F-Commerce’i barda sohbet edenlere bir şey satmaya çalışmak olarak ifade ediyor.

İnsanların internetteki mental yapısının gerçek hayattakinden farklı olmadığına inandığını belirtirken, Amazon ya da eBay’i ziyaret edilme amacının fiyat öğrenmek ve/veya birşey satın almak olduğunu ifade etti.

Bowling salonuna eğlenmeye gidenlere bir şey satmaya çalışmanın Facebook üzerinden satış yapmaktan farklı bir şey olmadığına söyleyen Mulpuru, insanların Facebook’u eğlenmek için kullandığını ve Facebook’u kullanmadan önce kimsenin yanına kredi kartını almadığını dolayısıyla F-Commerce’in de başarısız olduğunu dile getirdi.

F-ticaretin yıldızının parladığı şu günlerde, bu sektöre adım atmak isteyen markalar, altyapı ve teknik destek arayışı içerisine giriyorlar. Shop & More isimli girişim de işte bu arayış içerisinde olan firmalara hizmet sunmayı amaçlıyor.

Shop & More, markalara Facebook alışveriş sistemleri hazırlayan bir girişim. Firmalar, Shop & More ile Facebook mağazalarını açarak, sosyal ağ üzerinden ürün satışı yapabiliyorlar.

Shop & More, özel alışveriş sitelerinin prensipleri ile Facebook uygulamalarının ‘arkadaş davet etme’, ‘duvarda paylaşma’ gibi kullanıcılara ekstra getiriler sağlayan tipik özelliklerini bir araya getiriyor.

Örneğin, Shop & More sistemi ile kurulan bir Facebook mağazasında, kullanıcılar arkadaşlarını davet ettikçe veya ürünleri duvarlarında paylaştıkça indirim ve/veya hediyelere sahip olabiliyorlar.

Grafiket İnteraktif Reklam Ajansı tarafından geliştirilen Shop & More sistemi, şu zamana kadar 12 firma tarafından satın alınmış. Şimdilik hazır olan tek Facebook mağazası olan Onyomani’den sistemi inceleme fırsatını bulabilirsiniz.

Shop & More, Facebook üzerinden satış yapmak veya özel alışveriş sitelerinin ‘bir şubesini’ de Facebook’ta açmak isteyenler için iyi bir alternatif. Bakalım uygulamanın geleceği nasıl olacak?

Bir milyon beğeniye sahip olan ve günde 2 kez gönderimde bulunan bir Facebook sayfası dikkate alınarak yapılan hesaplamaya göre aylık CPM’i 5 dolardan 60 milyon gösterim elde ediliyor.

Böylece aylık 300,000 dolarlık bir medya değerine ulaşılırken, bu yıllık 3.6 milyon dolara tekabül ediyor ve 1 milyon beğeniye sahip olan bir Facebook sayfası için bu kişi başı 3.6 dolar demek oluyor.

Ülkemizde ne yazık ki gösterim fiyatları yurtdışındaki kadar yüksek değil. CPM’in ortalama 2.5 TL olduğunu düşünerek yaptığımız hesaplamada ise aylık 250,000 TL’lik, yıllık 2.5 milyon TL’lik bir medya değerine ulaşılırken, kişi başı 2.5 TL oluyor.

“Sosyal medyada ROI nedir?” “X markasının Facebook’ta bir kaç milyon kişiye ulaşması..” gibi konuşmalara bir süredir aşinayız. Henüz kimse bu konuda net birşey ortaya koyamazken “Bir trendin içerisindeyiz, kimse ne olduğunun farkında değil” gibi farklı görüşler göz ardı ediliyor.

Bu hesaplamalar ise bana henüz dünyada internet balonunun patlamadığı dönemi hatırlatıyor.

Sadece ülkemizde, holding binalarında pahalı masalarda internetin gelişmesi izlenip, kokoreç reklamlarıyla internet pazarlanmaya çalışılmadı.

O dönem yayınlanan ama balonun patlamasının ardından değerini bulan ve bu hesaplamalara radikal bir bakış sergileyen makalede “Ay sonunda 1 dolarlık satış elde etmiş bir internet sitesi, ay sonunda elinde sadece 1 milyon ziyaretçisi olan bir internet sitesinden çok daha değerlidir” ifadesine yer verilmişti.

Facebook ya da benzer sosyal ağlarda milyonlarca farklı kişi tarafından takip ediliyor ve / veya beğeni almış olabilirsiniz. Önemli olanın günün sonunda girdiler ve çıktılar bir araya geldiğinde ortaya çıkan tablo ne yazık ki unutuluyor.

Geride kalan bir kaç sene içerisinde markalar kendi sosyal ağlarını kurmak ya da var olanlar içerisinde kendilerine güçlü bir yer edinme çabasındaydı. Artık bundan sonrası bu kitleye birşey satabilmek olmalı.

Facebook’un bu kadar önemli olduğunu ifade eden birçok e-ticaret sitesinin henüz f-ticareti düşünmemiş olmaları oldukça şaşırtıcı. Sebebi Facebook’u bir platform değil de sadece bir trafik kaynağı olarak görmeleri olabilir mi?

Facebook’tan ilk satışın ikinci yılına yaklaştığımız dönemlerde (1-800-Flowers.com sitesinden bir çiçeğin 34 dolara satılışı) gelecek vaadeden ancak hala oturtulamamış bir mecra ile karşı karşıya olduğumuzu görüyoruz. Yatırımlar konusunda tereddüt yaşanıyor. Kısaca, “E-ticaret”in 90’ların sonundaki halinden farksız.

Socialmediainfluence.com’un hazırladığı infografiğe göre F-ticaret, sadece E-ticaretin yolundan gitmekle kalmayacak, aynı zamanda onu geride bırakacak. İnfografikte karşılaştığımız en ilginç veri ise Facebok üzerinden 2015 yılında dünya çapında 30 milyon dolarlık satışın bekleniyor oluşu.

Bakalım “F-ticaret”, Zukerberg’in iddia ettiği gibi, yeni nesil patlamalara sebep olabilecek mi?

X jenerasyonunda (34-46 yaş arası) bulunanların %26’sı, 2. Dünya Savaşı’ndan sonra doğanlar  (47 – 66 yaş aralığı) %16’sı Facebook’ta alışveriş yaparken, Y jenerasyonunda bulunanların %40’ının Facebook üzerinden alışveriş yaptıkları belirlenmiş.

X jenerasyonunda bulunan Facebook kullanıcılarının yarısı Facebook’ta çok uzun zaman geçirdiklerini bu yüzden bu mecra üzerinden alışveriş de yapabileceklerini dile getirirken, X jenerasyonundakilerin %25’i ve savaş sonrası doğanların da %16’sı alışveriş yapabileceklerini söylemişler.

Ankette öne çıkan konulardan biri güvenlik ve gizlilik meselesi. Çalışmaya katılanların %80’i Facebook üzerinden alışveriş yapmaları durumunda kredi kartı ve kimlik bilgileri gibi gizli bilgilerin üçüncü kişilerin eline geçmesinden endişe ettiklerini bildirmişler.

Çalışmaya katılanların %46’sı Facebook profillerinin kişiselleştirilmesinin bu kadar çok bilgi/veri/paylaşım arasında kaybolmama açısından faydalı bulurken, Y jenerasyonundakilerin %59’u, X jenerasyonundakilerin %49’u, savaş sonrası jenerasyonunun da %31’i bu doğrultuda fikir bildirmişler.

Araştırmaya katılanların üçte birinden fazlası kişiselleştirilmiş profil/ayar/bilgilerin işlerini kolaylaştırdığı düşünüyor.  Günümüzden geriye doğru jenerasyon sıralamasına göre bu şekilde düşünenlerin oranı şu şekilde %51, %36 ve %21.

Sosyal ticaret kavramının yeni oluşmaya başladığı bu dönemde alışveriş ile demografik bilgilerin birleştirilmesi ve tüketicilere bu doğrultuda daha kişisel, daha ulaşılabilir alışveriş deneyimi sunma konusunda markaların bir çok fırsata sahip olduğunu soyleyen JWT’nin üst düzey yöneticisi Ann Mack, Y jenerasyonu icin ağızdan ağıza pazarlamanın çok etkili olduğunu söyledi.