23andMe’nin kurucuları bize hiç de yabancı değil. Google kurucularından Sergey Brin ile Brin’in eşi olarak tanıdığımız ve yakın zamanda ayrıldıkları söylenen Anne Wojcicki’nin temellerini attığı 23andMe arkasındaki Google desteği ile 7 senedir tıp sektöründe aktif olarak yer alıyor.

Sağlık alanında yapılmış en büyük icatlardan biri olarak nitelendirilen 23andMe, 99 dolar karşılığında hastalara kendi DNA testlerini yapmalarını sağlarken testin sonucunda genetik geçmişi ve sağlık durumları ile ilgili detayları sunuyor. Kişiler satın aldığı DNA test kitleri ile tükürük örneklerini 23andMe’ye göndererek şirketten sağlıklarının ve genetik miraslarının genel durumunu öğrenebiliyor; hangi hastalıklara yakalanabileceği konusunda ön bilgi sahibi olabiliyor ve kişiselleştirilmiş önerilerle iş işten geçmeden sağlık kontrollerine başlayabiliyor.

23andMe’nin Başı Sağlık Bakanlığı’yla Dertte

23andMe’nin sunduğu bu olanaklar sağlık sektörüne yepyeni bir bakış açısı kazandırmış olsa da son gelişmeler şirketin geleceği konusunda soru işaretleri uyandırıyor. Zira FDA (ABD Gıda ve İlaç Dairesi) 23andMe’nin yararlılığı ve tıpsal geçerliliği konusunda aynı fikirde değil. FDA’in 23andMe’ye gönderdiği son uyarı mektubunda yaptıkları testleri bilimsel olarak geçerli bir temele oturtamadıkları konusunda şirkete suçlamalarda bulunduğu göze çarpıyor.

23andMe’nin herhangi bir açıklık getirmeden ve onay almadan DNA testi satışı yaptıklarını söyleyen FDA, yasal onay gelene kadar şirketin DNA kit satışlarını durdurmasını istiyor. Şirkete konu ile ilgili harekete geçmek için 15 gün gibi bir süre tanıyan FDA, daha önce de şirkete konu hakkında şikayetlerde bulunduklarını ancak 23andMe’nin hiçbir adım atmadığını belirtiyor. Zira FDA, bu DNA testlerinin yanlış çıkması sonucunda gereksiz ameliyatlara ya da hasta olmadığını düşünen birinin testten aldığı güvenceyle sağlığı konusunda uzun yıllar hiçbir şey yapmaması konusunda ciddi endişeler taşıdığını söyleyerek 23andMe’nin sektördeki şöhretini bir anlamda yerle bir ediyor.

Tek amaçlarının “insan hayatını kurtarmak” olduğunu söyleyerek yola çıkan Sergey Brin ve yeni ayrıldığı eşi Anne Wojcicki’nin zamanında tanı konmayan hastalıklar yüzünden kaybedilen hasta sayısını azaltmak için teknoloji ile sağlığı bir araya getirdiği girişimi 23andMe’nin ABD Sağlık Bakanlığı tarafından bu kadar acımasızca eleştirilmesi ve testlerin satışının durdurulması büyük tepkiler alsa da 23andMe konuya daha temkinli yaklaşıyor. Sitede hala DNA setlerinin online olarak alınabildiğini farketsek de şirket açıklamasında FDA ile ilişkilerinin onlar için çok önemli olduğunu ve endişelerini gidermek için ellerinden geleni yapacaklarını belirtiyor.

Global dev Jonhson & Johnson firmasının ilaç bölümü Janssen’in İngiltere operasyonu tarafından, bundan 18 ay önce psoriasis (sedef hastalığı) hastalarının konuşmaları, paylaşım yapmaları için Facebook üzerinde açtığı Psoriasis 360 sayfası kendi alanında bir ilkti. Sayfa global arenadaki ilaç üreticilerinin sosyal medyada kullandıkları platformlar arasında, “üretici firma onayı ve moderasyonu gerekmeksizin” yorumları yayınlama kararı alınmış ilk örnekti.

Facebook 2011 Ağustos ayında ilaç sektöründe faaliyet gösteren firmaların açtığı Facebook sayfalarında, yazılan yorumların ön moderasyon yapılmadan yayınlanması zorunluluğunu getirmişti. Gerekli durumlarda (bkz. Facebook sayfa kuralları) yorum yazıldıktan sonra sayfa yöneticisinin bunları kaldırmasına izin verilmekte. Facebook’un bu kuralı getirmesinin altında yatan neden, yorumları silinmiş kullanıcıların siteyi veya sayfayı daha hızlı terk edecek olması elbette. Başka bir deyişle, kullanıcıya olumsuz bir deneyim yaşatmak istemiyorlar.

Janssen’in, kategorisinde bir ilk olan Psoriasis 360 sayfasını 21 Mart itibariyle kapatması konusunda, Janssen kıdemli halkla ilişkiler direktörü David Keown özetle , PMLiVE sitesine, belki biraz da çaresizce, şöyle bir demeç verdi: “ Psoriasis 360 sayfasını kapattığımız için üzgünüz ama bu kararı almamız o kadar da kolay olmadı”.

Bu kararı almalarına iki temel durum sebep oldu. Son 3 ayda, sayfaya yazılan yorumların yaklaşık üçte birini silmek zorunda kaldılar. Bunun en önemli kısmı, yorumların reçeteli ilaç isimleri içermesiydi. Diğeri ise -azınlık da olsa- saldırgan yazım tarzıydı. Bir başka sebep ise; inovatif bir tarzda,  merkezde bir web sitesi olacak şekilde, konuya özel YouTube kanalıyla, Twitter hesabıyla ve özel iPhone uygulamasıyla başlayan projenin, içerik paylaşımı anlamında hayal edilen yönden şaşması oldu.

Janssen yönetimi,  Facebook sayfasının kapatılmasının yanında, diğer tüm kanallarda aktivite gösterme konusundaki kararlı olduklarını da açıkladı. Bu da üzerine düşünülmesi gereken bir nokta. Aslında başarısız bir Facebook macerasına rağmen, diğer kanalları bu mecradan ayıran bir bilince de sahipler.

Şimdi tüm ilaç sektörü için düşünme zamanı! Sosyal medya ilaç sektörü için kaçınılmaz mı? Cevap evet ise, bunun hangi kanallarda ve nasıl olacağına karar vermeliler. Malum; doğru ve sağlıklı büyütülmeyen, yönetilmeyen girişimler zaman, para, enerji ve prestij kaybından başka bir işe yaramıyor.