Halka arz öncesinde hisse başı değerini 26 dolar olarak sabitleyen Twitter’ın piyasa değerinin 18 milyar dolara ulaşması bekleniyordu. Bu senaryoya göre şirketin halka arzdan elde edecek nakit gelirin ise 1,8 milyar dolar civarında olacaktı.

Uzmanların halka arz öncesi Twitter’a hemen yatırım yapmayın uyarılarına rağmen şirketin hisseleri ilk dakikalardan itibaren büyük ilgi gördü. Borsaya 70 milyon hisseyle giren şirket Şirketin Stark Trek serisinden tanınan oyuncu Patrick Stewart, protesto için 365 gün limonata standı açmasıya bilinen 9 yaşındaki Vivienne Harr ve Boston Polis Teşkilatı’ndan bir temsilci tarafından çalınan gongun ardından gelen aşırı talep nedeniyle Twitter hisseleri halka arz macerasına 45.10 dolardan başladı.

%74’lük çıkışla borsaya adım atan Twitter’ın piyasa değeri ise 18 milyar dolardan 25 milyar dolara yükseldi. Facebook’tan sonra halka arzı en çok merak edilen ikinci sosyal ağ olan Twitter’ın hisseleri ilk bir saatte 50 dolara kadar yükselirken, %90’lık bir artışı ifade eden bu rakam şirketin piyasa değerini ise 35 milyar dolara kadar çıkardı.

Hisseler daha daha sonra 45-46 aralığında dengelenirken, şirket borsadaki ilk gününü 44.90 dolardan, %73’lük bir kazançla güçlü bir şekilde kapattı.

Bilindiği gibi Facebook hisseleri 38 dolar fiyatla borsada işlem görmeye başlamış, ancak ilk günün ardından ciddi bir düşüş yaşamıştı. Geride bıraktığımız Temmuz ayına kadar borsada toparlanamayan sosyal ağ, elde ettiği mobil reklam gelirlerini açıklamasıyla birlikte önce başladığı 38 dolar seviyesine yükseldi ardından ise çıkışını devam ettirerek borsada 50 doları görmeyi başardı.

Twitter’ın ilk gün başarısı analistleri de etkiledi. Zira piyasada Twitter’ın bu sürecin ardından büyük bir değer kaybı yaşamayacağını hatta daha da değer kazanacağı görüşü hakim. Diğer yandan yatırım için henüz erken olduğu yönündeki görüşler de tamamen kaybolmuş değil. Teknoloji şirketlerine güven olmayacağı konusunda ısrarcı olan yatırımcılar hala karlılığı yakalayamayan Twitter’ın halka arz başarısının balon olma ihtimali üzerinde duruyor.

Eylül ayında S-1 dosyasıyla SEC’e ilk başvurusunu yapan Twitter ilk etapta hisse başı değerlerinin 17-20 dolar aralığında olacağını açıklamıştı. Böylelikle Twitter’ın halka arzdan 1,4 milyar- 1,6 milyar dolar aralığında bir gelir elde edebileceğini söylenirken sosyal ağ sonrasında hisse başına halka arz fiyatını 23-25 dolar aralığına yükseltmişti.

Bugünkü halka arzından hemen önce hisse başı değerini 26 dolar olarak sabitleyen Twitter’ın piyasa değeri böylelikle 18 milyar dolara ulaşacak. Ayrıca şirketin halka arzdan 1,8 milyar dolar nakit elde etmesi bekleniyor.

Twitter borsaya ilk adımını simgeleyen çanın çalınması için seçtiği isimlerle şaşırttı. Şirketin CEO’larından ziyade Stark Trek serisinden tanınan oyuncu Patrick Stewart, protesto için 365 gün limonata standı açmasıya bilinen 9 yaşındaki Vivienne Harr ve Boston Polis Teşkilatı’ndan bir temsilci Twitter için borsa çanını çalan isimler oldu.

.@Twitter owes success to its users, so gives #NYSEBell to @SirPatrickStew, @VivienneHarr & @Bostonpolice #TwitterIPO pic.twitter.com/fAprlGV8Vs

— (NYX) NYSE Euronext (@NYSEEuronext) November 7, 2013

Güncelleme: Trader’lara göre Twitter hisselerinin 42-46 dolar aralığında işlem görmesi mümkün. Bu hisse fiyatıyla şirketin piyasa değeri 31 milyar dolar seviyesine yükselecek.

17:36: Twitter hisseleri henüz işleme başlamadı. Trader’ların tahminleri ise son olarak 45-46 dolar seviyesine yükseldi. Geçtiğimiz yılın Mayıs ayında halka arz olan Facebook hisseleri de 45 dolardan işlem görmeye başlamıştı.

17:50: Twitter hisseleri New York borsasında 45.10 dolardan işleme başladı. İlk dakikalar itibarıyla Twitter hisseleri 47 doları gördü. Bu da hisselerde yaklaşık %80’lik bir artış anlamına geliyor.

18:15: 50 dolar seviyesini gören Twitter hisseleri şu anda 46 dolar civarında seyrediyor.

19:08: İlk yarım saatte büyük ilgi gören Twitter hisseleri 45 dolar seviyesinde ilerliyor. Uzmanların yatırımcılara teknoloji şirketlerine ilk dönemde yatırım yapmayın uyarılarına rağmen Twitter Facebook’un ilk günkü hüsranını yaşamayacak gibi görünüyor.

70 milyon hissesini satışa çıkarmaya hazırlanan Twitter, hisse başı değerleri ise 17-20 dolar aralığında olacağını duyurmuştu. Twitter’ı 11 milyar dolarlık bir değere ulaştıracak bu halka arz öncesi Precedo Capital Group ve Continental Advisor, sosyal ağın kendilerine hisselerin satışını organize etmeleri için başvurduğu söylüyor.

İki yatırım şirketi anlaşmanın gerçekleşmesi halinde bunun Twitter’a 10,9 milyar dolar piyasa değeri kazandıracağını belirtiyor. Mahkeme başvurularında iki şirket ayrıca Twitter’ın aslında bu tekliflerini asla hayata geçirmeyi planlamadığını; mikroblog sitesinin asıl amacının hisse satışlarına yüksek talep olduğunu göstermek olduğunu belirtiyorlar.

Twitter’ın kendileri ile hisse başı 19 dolardan bir anlaşma yapmak için görüştüklerini söyleyen Precedo ve Continental Advisor böylelikle sosyal ağın halka arza açıldığında hisselerinin açılışını bu miktardan yapmayı planladığını ve böylelikle satış değerini yükseltmeyi amaçladığını mahkeme itirazında dile getiriyor.

Twitter’ın daha sonrasında bu anlaşmadan vazgeçtiğini söyleyen şirketler kayıpları için sosyal ağa 124 milyon dolarlık bir tazminat davası açmış durumda. Twitter ise bu iki firmayla hiçbir ilişiği olmadığını söyleyerek suçlamaları şu anda reddediyor. Dava nasıl sonuçlanır bilinmez ama bu davanın Twitter’ı halka arz öncesi zor durumda bırakacağı kesin.

Dosyada şirketin değerlemesi ile ilgili bir listeleme yapılmazken, Twitter’ın borsada TWTR kodu ile yer alacağı belirtiliyor. Henüz halka arz olacağı tarih ve işlem göreceği borsa hakkında bilgi sahibi olmadığımız sosyal ağın halka arzındaki hisse sayısının 472,613,753 olacağı ifade ediliyor.

Halka arz duyurusuyla birlikte Twitter’a ait bazı veriler de açıklandı. 2011 yılında 106 milyon dolar gelir elde eden şirket 2012 yılında bu rakamı 316.9 milyon dolara yükseltmiş olsa da 79 milyon dolarlık zarardan kurtulamadı. Buna göre şirket geçtiğimiz yıl itibarıyla gelirlerinde artış yaşasa da kar etmeyi başarabilmiş değil.

Bu yıla baktığımız zaman ise Twitter’ın ilk 6 ayda 253.7 milyon dolar ciro yaptığını görüyoruz. Ancak 2012’nin ilk yarısında ulaşılan 122 milyon dolara kıyasla daha iyi bir gelire işaret eden bu rakam şirketin yine de karlılığa geçtiği anlamına gelmiyor. Zira 2013’ün ilk altı ayında Twitter 69 milyon dolar zarar etmiş durumda.

Twitter’ın aktif kullanıcı sayısı ise 2013’ün Haziran ayı sonu itibarıyla 218 milyon kişiye ulaştı. Yılın ikinci çeyreğini kapsayan bu dönemde ulaşılan kullanıcı sayısı geçtiğimiz yıl ile kıyaslandığında ise sosyal ağın 85 milyon yeni kullanıcı kazandığını görüyoruz.

Geçmişte Twitter’ın 28-30 dolar aralığında 50 ila 55 milyon hisse ile 1.5 milyar dolar değerlemeye ulaşarak halka arz olacağı ifade ediliyordu. eMarketer verilerine göre 2013’ü 545 milyon dolar gelirle kapatması beklenen Twitter’in 2014 cirosunun ise 807 milyon dolara ulaşacağı tahmin ediliyor.

Başvurusunu resmi Twitter hesabından duyuran Twitter, aynı zamanda paylaşılan tweet’in herhangi bir menkulün satılık olduğu anlamına gelmediğinin de altını çizdi.

We’ve confidentially submitted an S-1 to the SEC for a planned IPO. This Tweet does not constitute an offer of any securities for sale.

— Twitter (@twitter) September 12, 2013

Henüz halka arz tarihi konusunda bir açıklama yapmayan Twitter’ın, ana üstlenici olarak Goldman Sachs Group ile görüştüğü biliniyor. Facebook’un halka arzında da başrolde bulunan dünyaca ünlü yatırım bankasının Twitter’ın borsa macerasında da önemli bir role sahip olacağını söylemek mümkün.

Şu an şirketin planları konusunda herhangi bir bilginin paylaşılmadığı tweet, aynı zamanda Facebook‘un ardından geçtiğimiz yıldan bu yana gerçekleştirilen en büyük borsa hamlelerinden birini ifade ediyor.

Diğer yandan Twitter’ın esasında IPO için geçtiğimiz yıl gizli başvuru yaptığını da belirtmek gerekiyor. Zira “Jobs” adı verilen gelirleri 1 milyar doların altındaki şirketlere borsa yolunu açan yasa gereğince Twitter, önbaşvurusunu saklı tutmak zorunda kaldı.

GSV Capital Corp.’un tahminlerine göre Twitter’ın piyasa değeri geçtiğimiz ay itibarıyla 10.5 milyar dolar civarında. Bu rakam 109 milyar dolarlık piyasa değerine sahip Facebook’un bir hayli altında olsa da teknoloji dünyası açısından büyük bir öneme sahip.

Twitter’ın kurucusu Jack Dorsey’in geçtiğimiz Mayıs ayında yaptığı “Halka arzı düşünmüyoruz” açıklaması hala akıllarda. Ancak her ne kadar Twitter, Facebook’un halka arz sonrası yaşadığı çalkantılı dönem nedeniyle ayağını yere sağlam basmaya çalışsa da bu sürecin er geç gerçekleşeceği biliniyordu. Bununla birlikte artık bu konuda bir hayli tecrübeli hale gelen Mark Zuckerberg’in geçtiğimiz günlerde katıldığı Techcrunch’ın Disrupt etkinliğinde Twitter’ın halka arzdan korkmaması gerektiğini söylemesinin ardından böyle bir adımın gelmesi ise bir hayli ilginç.

Ancak Twitter’ın kurucularından Jack Dorsey yaptığı yeni açıklama ile kafaları karıştırmayı başardı. Bloomberg‘e konuşan ünlü girişimci halk arzı düşünmediklerini dile getiriyor. Halka açılmanın nihai bir hedef olmadığını belirten Dorsey ancak bir kilometre taşı olarak tanımlanabileceğini belirtiyor.

Dorsey’in açıklaması iki farklı anlama yorulabilir. Birincisi ve daha düşük ihtimalli olanı Twitter’ın halka arz sürecini erteleyeceği şeklinde olurken asıl kuvvetli ihtimal Jack Dorsey’in ‘Halka arz umrumuzda değil, işimize odaklanıyoruz’ mesajını vermesi.

Aynı röportajda Facebook ve diğer internet şirketlerinin halka arz süreçlerinden ders çıkarmaları gerektiğini vurgulayan Dorsey yine de bu hikayenin her şirket için farklı gelişeceğini de dile getiriyor.

11 milyar dolar değere sahip olan Twitter için halka arz öncesi bu değerleme bir avantaj oluşturuyor. Tüm dünyada 200 milyonu aşan kullanıcıya sahip olan şirket, Facebook’a göre nispeten daha düşük bir değerlemede kalmasını özellikle halka arz sürecinde bir avantaj olarak kullanabilir. Zira 100 milyar dolar değer ile halka arza giren Facebook borsada aynı ilgiyi göremeyerek değerinin üçte birini atmak durumunda kalmıştı.

Twitter’ın halka arzının anlamlı olması için 2013 ve sonrası için reklam gelirlerini artırması gerekiyor. Son dönemde tartışma konusu olan Twitter’ın reklam gelirlerinin 2014 yılında 1 milyar dolara ulaşması bekleniyor. İçerisinde bulunduğumuz 2013 içinse tahminler 530 milyon dolar yönünde.

CNN Money‘nin haberine göre Zuckerberg’in 2012 için ödemesi gereken vergi tutarı 1.1 milyar dolar. Rakamın bu kadar yüksek olmasının sebebi ise geçen yıl gerçekleşen halka arzda Zuckerberg’in 1.1 milyar dolarlık hisse satışı yapmış olması. Zira 2012’de 2.3 milyar dolar kazanan Zuckerberg’in gelirinin yarısını bu satış oluşturuyor.

Zuckerberg’in 2012 gelirlerinin %35’i federal vergi olarak kesilirken, California eyaletinin payına da %13.3’lük bir dilim düşüyor. Böylece Zuckerberg’in 2.3 milyar dolardan eline sadece 1.2 milyar dolar kalıyor.

Mark Zuckerberg halen %28.2 ile Facebook’un en büyük hissedarı. Facebook’un güncel hisse fiyatından hesapladığımızda dün itibariyle Zuckerberg’in Facebook hisselerinin değeri 17 milyar dolara tekabül ediyor.

Son dönemde Bill Gates’in başını çektiği teknoloji zenginlerinin izinden giden Zuckerberg bol sıfırlı ilk bağış çekini geçtiğimiz sene içerisinde yazmıştı. Aralık ayında Silicon Valley Community Foundation’a 500 milyon dolar bağışlayan Zuckerberg servetinin büyük bölümünü yardım kuruluşlarına dağıtacağının da ilk sinyallerini vermişti.

18 Mayıs günü Facebook hisseleri için gerçekleşen yoğun işlem talebi NASDAQ alt yapısının çökmesine ve sosyal ağın hisselerinin 1 saat kadar işlem görememesine neden oldu. Bu aksaklık sebebiyle yatırımcılar 500 milyon dolar olduğu tahmin edilen zararlarının telafi edilmesi için sık sık yetkililerin kapısını aşındırırken SEC yönetimi de mağdurlara ödeme yapılacağı doğrultusunda açıklama yapmıştı. O dönemde 120 milyon dolar olarak tahmin edilen toplam zararın 40 milyonunun NASDAQ yönetimi tarafından karşılanacağı konuşulmuştu.

Süreç nihayet tamamlandı ve SEC yönetimi 18 Mayıs günü yaşanan aksaklık sebebiyle yapacağı ödemenin tutarını açıkladı. Zarar gören yatırımcılar toplam 62 milyon dolar ödeme alacaklar. Bu rakam WSJ‘ın 500 milyon dolarlık tahmininin neredeyse sekizde biri.

Facebook’un yaşadıkları o gün için halka arzın destekçi firmalarına kısa süreli bir kazanç sağlamıştı. Zira Facebook hissesi satın almak isteyenler kadar, sahip oldukları hisseleri elden çıkarmak isteyenler de bir saatliğine işlem yapamamışlardı. Bu süreçte satılmayan hisseler de değerin düşmemesine ve pazara fazladan hisse dahil edilmemesine neden olmuştu.

Facebook halka arzı hem NASDAQ hem de henüz halka açılmayan internet şirketleri için önemli bir ders oldu. Zira dünyanın en büyük halka arzları olmasa da Facebook veya Twitter gibi popüler şirketlerin baş rolde oluşu sürece ilginin yoğun olacağını gösteriyor.

Dün öğleden sonra resmi bir açıklama yayınlayan Andrew Mason, görevine son verildiğini ve bundan böyle şirketin başında yer almayacağını duyurdu. Groupon’da harika yıllar geçirdiğini belirten Mason, kovulmasının nedenini ise son iki çeyrekte beklentilerin artında kalan şirket performansına ve borsadaki büyük kayba bağladı.

Dört buçuk yıllık macerasının ardından kurucusu olduğu şirketi bırakmak zorunda kalan Mason’ın yerine yönetim kurulunda yer alan Eric Lefkofsky getirilirken, başkan yardımcısı olarak Ted Leonsis atandı. Bu kararın ardından şirket hisselerinde yaklaşık %5’lik bir artış yaşandı.

Yeni nesil internet girişimcilerinden Andrew Mason’ın 2008 yılında Groupon ile çıktığı macera aslında başarı hikayelerine uygun bir şekilde ilerliyordu. Tüm dünyada popüler olan fırsat sitelerinin ilham kaynağı olan Groupon kısa sürede internet devleri arasına adını yazdırmaya hazırlanıyordu. Ta ki 2011 yılındaki halka arza kadar. Borsaya açılması “Google’dan sonra en büyük internet halka arzı” olarak tarihe geçen Groupon o günden bu yana borsada %77 değer kaybetti.

Son dönemde şirketin hem borsada hem de mali performans bakımından kötü gidişi şüphesiz Mason’ın ayrılışını hızlandıran baş etkenlerden. Ancak Mason’un görevini bırakmak zorunda kalmasında Groupon’un devri geçmiş fırsat sitesi vizyonundan bir türlü kurtulamamasının da etkisi bulunuyor. Diğer yandan 2010 yılında Google’ın 6 milyar dolarlık satın alma teklifini reddeden Mason, bu kararıyla da son iki yıldaki hızlı çöküşün baş sorumlusu olarak gösteriliyor.

Bernstein 2000 girişimi incelediği çalışmasında halka arz sonrasında şirketlerin inovasyona verdikleri önceliğin azaldığı sonucuna ulaşmış. Patent başvurularının incelendiği araştırmada şirketlerin halka arz edildikten sonra AR-GE bölümlerine aldıkları personel sayısında azalma yaşandığı ve var olan çalışanların da üretkenliklerini kaybettikleri dile getiriliyor.

Çalışmada ortaya çıkan sonuçlara göre halka açılan girişimler, inovasyona satın almalar ile devam ediyor. Bir başka deyişle şirketler büyüdükçe ve hesap vermek zorunda oldukları yatırımcı sayısı arttıkça yeni şeyler üretmek yerine, üretilen başarılı ürünlere sahip olma eğilimine giriyorlar.

1985 – 2009 yılları arasında 2000 şirkete ait 40 bine yakın patentin incelendiği araştırmada halka açılan şirketlerin öncesine göre %40 daha az patent başvurusunda bulunduğu sonucu ortaya çıkmış.

Çalışmadan çıkan bir başka ilginç sonuç ise CEO ve yönetim kurulu başkanının aynı kişi olduğu şirketlerin inovasyona daha açık oldukları.

Çalışmayı Türkiye’deki internet girişimcileri için yorumlayacak olursak, büyümenin ve daha fazla sorumluluk sahibi olmanın yeni ürünler, yeni teknolojiler üretme konusunda bir engel oluşturabileceği sonucunu çıkartabiliriz. Eğer ortaklarınız arasında Steve Jobs gibi inovasyonu para kazanmanın önüne koyacak sıra dışı birisi yoksa, kendinizi ve ekip arkadaşlarınızı yeni ürünler geliştirmek konusunda biraz zorlamanız gerekebilir. Aksi takdirde bugün iyi gelirlere sahip olsanız bile yerinizde saymanız durumunda gelecekte işler aynı şekilde gitmeyecektir.

Çalışmanın tamamına Stanford Business School‘un internet sitesinden ulaşabilirsiniz.