Mesajı doğru ve açık bir şekilde aldıysanız şimdi süreci işletme noktasına gelelim.  İlk yapmanız gereken şey okuyacağınız kitapların sayısını arttırmaktır. Yapmanız gereken bir diğer şey ise kitabın içerisinden en değerli bilgileri süzüp dikkatlice okumaktır.

Derinden anladığınız bir kitap, okuyup unuttuğunuz beş kitaba bedeldir. Peki okuduğunuz bir kitabın aklınızda kalması için ne yapıyorsunuz? Size birkaç ip ucu ile yardımcı olmaya çalışalım.

Etki, tesir
Okuduğun bölüm sende etki bıraksın, kafanızda canlandırın. Okurken durup düşünün, aklınızda canlandırmaya çalışın. Hatta bazı yerlerde aklınızda kalmasını sağlayacak anahtar kelimeler kullanın.

Başka bir strateji ise, en önemli bölümleri yüksek sesle okuyun. Bazılarımız için görselden ziyade ses daha etkili olmaktadır.

Çağrışım
Bilim insanları “okuduğunuz kitaplardaki bilgileri var olan bilgileriniz ile bağlantılı hale getirdiğinizde aklıda kalması ve çağrışım yapması daha kolay olur” diyorlar. Arkadaş kazanmanın yolları ve onları etkileme yöntemleri üzerine bir kitap okuyorsanız  geçmişe dönüp bir zamanlar aynı yerde bulunduğunuz o çalışma arkadaşlarınızı hatırlayın.

Tekrar
Ne kadar çok tekrar ederseniz o kadar çok daha kolay hatırlarsınız. Bundan şaşılacak bir durum yok. Önemli kısımları tekrar edin, altını çizin, yazın ki sonradan dönüp okuyabilesiniz. Evet, bir kitabı tekrar etmek, ara sıra açıp altı çizili yerleri okumak oldukça değerli ve önemli bir şeydir. Bazı filmleri 3-4 defa izleyebildiğiniz gibi bazı kitapları da 3-4 defa açıp okuyabilirsiniz.

Böyle bilimsel yönden de kanıtlanmış bu stratejiler sayesinde daha az çaba sarf ederek okuduklarınızdan daha fazlasını hatırlayabilirsiniz.

Belirli şeyleri hatırlamanızın sebebi, önemsiz olanları unutmuş olmanız.

Evlilik, doğum, ölüm, kaza vb. gibi önemli olaylar beynimizde kalıcı yerini alırken, günlük hareketlerimiz ve hallerimizi unutuveririz. Çünkü zihnimiz, gereksiz olanları temizlemiştir. Buna silici etki denir.

Bir şeyleri hatırlamak için beyninizi zorlayabilirsiniz.

Beynimiz bizi gereksiz bilgilerden korumaya çalışır. Tüm detayları hatırladığınızı düşünsenize! Herhalde çıldırırdık. Ancak çok zorlarsanız, bazı hatıralarınızı hatırlayabilirsiniz. Bu hareket, beynin dikkatinden kaçan önemli anıların tekrar hak ettiği yeri almasını sağlar.

Hatırladığınızı bile bilmediğiniz bilgileri de geri getirebilirsiniz.

Zihnimiz, farkında olmadığımız birçok bilgiyi depoluyor olabilir. Bu sebeple, bilmediğinizi düşündüğünüz birçok şeyi bir anda bildiğinizi fark edebilirsiniz.

Zihnimiz geçmiş bilgilerimizle yeni bilgiler arasında bağlantı kurar.

Zihin, geçmiş bilgilerimizle yeni bilgiler arasında anında bağlantı kurar. Nasıl mı? Mesela bir film izlerken başroldeki oyuncuyu bir yerden hatırladığınızı fark edersiniz. İşte tam bu anda, beyniniz geçmiş bilgilerle iletişime geçiyor. Bu sayede, hangi filmden hatırladığınızı fark ediyor; eski bilgilerinizi yeni bilgilerle birleştiriyor.

Bir şeyi hatırlamakta zorlanıyorsanız, resimlere bakmayı deneyin.

Genelde eidetik ve fotoğrafik zekayı kullanmak, hatırlamada en sık kullanılan yöntemdir. Çünkü zihnin bilgiyi görsele dönüştürmesi çok kolaydır. Anıları, belirli görsellerle hatırlamaya çalışın. Canlı bir görüntüyle hatırlayabilirseniz, ne kadar etkili olduğunu göreceksiniz.

Sessizlik, hatırlamada etkilidir.

Eğer bir şeyi hatırlamak istiyor ancak zorlanıyorsanız, yalnız kalmayı deneyin. Sesler hatırlama sürecinde zihninize engel olabilir; sessizlik size yardımcı olacaktır.

Yeni yemek yediğinizde ya da stres anında beyniniz daha kolay bilgi depolar.

Yemekten edindiğiniz glikoz, hatırlama gücünüzü artırır. Bu sayede daha kolay hatırlamaya başlarsınız. Aynı etki stres altında da gerçekleşir. Duygusal ve stresli anlar, hafızayı tetikler.

Hayatınız boyunca fiziksel güç yerine zihinsel güç kullandığınız bir iş yaparsanız, hafızanızın genç kalma ihtimali artar.

Araştırmalar, profesörlerin emekli olduktan sonra bile derslerde öğrettikleri bölümleri kolayca hatırladığını söylüyor. Fiziksel güç kullanan insanların ise yaşlandıkça bir şeyleri hatırlamakta zorlandıkları ortaya çıkıyor. Bu yüzden okumak önemli.

Sesleri kullanarak kelimeleri ve numaraları hatırlayabilirsiniz.

Avusturyalı dilbilimci ve çevirmen olan Hans Eberstark, kelimelerin yazılışına değil, söylendiğindeki sese odaklanan özel bir metot kullanıyor. Kelimeyi duyduğunuzda anlamını hatırlıyorsunuz. Rakamları da harflerde hatırlamak mümkün. Mesela hatırlamanız gereken sayı 7 ise, bunu L harfiyle hatırlayabilirsiniz. Çünkü 7 ve L birbirinin tersi gibi yazılıyor.

Sık sık yaşanan depresyon ve aşırı stres, hafızanıza ve beyninize zarar verir.

Bu sebeple, ne olursa olsun derin bir nefes alın ve sakinleşin. Yoksa yapbozunuzun tüm parçalarını kaybedebilir, sizi var eden anılarınızı unutabilirsiniz.

Yabancı kelimeler

Yapılan bir araştırmada, anadili Almanca olan bir gruba temel Hollandaca kelimeler öğretilmeye başlandı. İkiye ayrılan deneklerden bir gruba, gece uyurken öğrendikleri kelimeler dinletildi. Diğer grup içe sessiz sedasız uyudu. Sabah yapılan testte, gece kelimeleri dinleyenlerin açık ara farklı daha başarılı olduğu ortaya çıktı.

Şunu da belirtmekte fayda var, burada sadece sesle öğrenmenin değil, uyku sırasında dinliyor olmanın etkisi büyük. İki grup da kelimeleri sözel olarak dinlemişti. Sadece uykusunda dinleyenler başarılı olabilmişti.

Müziksel yetenekler

Bu deneyde de aynı şekilde bir uygulama gerçekleşir. Bir grup insana, Guitar Hero’daki şarkıları çalmayı öğretmeye çalışırlar. Grup bir süre sonra uyumak için gider. Uyuyanların bazılarına, biraz önce çalmaya çalıştıkları melodi çalınırken, bir bölümü yine herhangi bir ses olmadan uyur. Uyandıktan sonra, melodiye maruz kalanlar, şarkısı hemen çalmaya başlıyor. Uykusunda melodiyi dinlemeyenler ise diğerleri kadar başarılı olamıyor.

Neyi nereye koyduğunuzu hatırlama

2013’te yapılan bir çalışmada, 60 yetişkin insanın, bilgisayarda açılmış mekân görüntüsünün içine, belirli objeleri yerleştirmesi istendi. Bu süreçte, odada bir melodi çalıyordu. Daha sonra bu insanlar, 1,5 saatlik bir uyku arası verdiler. Bu sürede herhangi bir melodi çalınmadı; ancak ikinci uyku arasında, objeleri yerleştirme sırasında çalınan melodi tekrar çalındı.

Her uykuyla beraber, insanlar objeleri nereye koyduklarını yavaş yavaş unutuyorlardı; ancak ilginç olan nokta, müziğin dinletildiği uyku arasından sonra, hafızadan bilgilerin daha az silinmesiydi. Yani işlem sırasında çalınan müziğin uyku sırasında da çalınması, hafızalarını güçlendirmişti.

Anlarınızı zihninizin bir köşesinde tutma

Zihnimizin belirli anıları, önemi daha az olan anılardan ayırma konusunda bir sistemi vardır. Bu anılar, direk olarak uzun süreli belleğe kaydolur. Biliminsanları, bu sistemi kırmanın bir yolu olabileceğini düşündü ve çözümü yine uykuda buldu.

Son zamanlarda yapılan çalışmalara göre, insanların belirli sesler eşliğinde bazı önemsiz sayılan anıları da hatırlayabileceği ortaya çıkmıştı. Bu araştırmadan yola çıkan biliminsanları, bir grup insanı bir odaya koydular. Odanın bir köşesinde kedi sesi çıkaran kedi ikonu, bir köşesinde zil sesi çıkaran zil ikonu duruyordu. Bu sesler belirli aralıklarla çalındı. Daha sonra grubun bir bölümü uykuya daldı. Bu sesler, denekler uyuduğu sırada, arayla tekrar çalındı. Grubun diğer bölümü uykuya daldığında ise hiçbir ses çalınmadı.

Uyku sırasında sese maruz kalan denekler, aynı sesi duyduklarında, akıllarına gördükleri ikonlar geldi. Diğer grubun aklına böyle bir şey gelmedi.

Uykumuz sırasında beynimize bu kadar iyi gelen şey nedir?

Beynimiz, uyku sırasında SWS denilen yavaş dalga uykusu denilen bir aşamaya geçer. Biliminsanları, bu sürecin, anıları kısa süreli bellekten uzun süreli belleğe taşıdığına inanmakta. Yukarıda belirtmiş olduğumuz deneyler de, yavaş dalga uykusu sırasında gerçekleşen ve başarıyla sonuçlanan deneyler. Başka bir deyişle, yavaş dalga uykusu, öğrenmek ve anılarımızı saklamak için en uygun dönem.