Aile ya da Çocuk profillerinden birini seçen TTNet aboneleri bugünden başlayarak yasaklanan web sitelerine girdiklerinde TTNet’in uyarı sayfasına yönlendirilecek ve aşağıdaki görüntü ile karşılaşacaklar.

Bu noktada akla ilk gelen Aile ya da Çocuk profillerinde hangi web sitelerinin, hangi gerekçelerle yasak olduğunun kullanıcılarla net bir şekilde paylaşılmamış oluşu. Yani bu noktada filtre pakedi kullanmaya razı olan ve bu sistemin faydalı olduğunu düşünen kullanıcılar BTK’nın ilgili web siteler hakkındaki yargısına kayıtsız şartsız uymuş olacak gibi gözüküyor. Özetle sizin zararlı olmayacağını düşündüğünüz bir web sitesi BTK tarafından aksi şekilde değerlendirildiyse giriş yapamayacaksınız.

Görselde görüleceği gibi uyarı sayfasında kullanıcının kendi kararı da önemseniyor gibi gözükse de bir web sitesinin zararlı olmadığı halde bu şekilde yaftalanmış olması bile bir anda kullanıcının bakış açısını etkilemiş olacaktır. Yani aslında BTK’nın, TİB’in, TTNet’in, mahkemelerin ya da bu kararların alınmasında parmağı olan kim varsa onların insafına boyun eğilmiş olunacak.

Bu arada istemedikleri halde Aile ya da Çocuk paketlerinden birine dahil olan ve değiştirmek isteyenlerin ya da filtreli internet kullanmak isteyenlerin TTNet’in Online İşlem Merkezi‘ne uğramaları gerekiyor.

Biz bu zamana kadar bu konuyu çok konuştuk, çok yazdık. Yanlış olduğunu düşündüğümüz ne varsa peşine düşmeye devam edeceğiz ancak bir yerden sonra kendimizi tekrar düşmeyi de açıkçası istemiyoruz ve o yüzden artık sözü size bırakmak istiyoruz. 22 Kasım uygulaması hakkındaki iyi ya da kötü tepkilerinizi bu yazının altına yorum olarak, Facebook’taki anketimizden ya da Twitter’dan bize ulaştırın, sizlerin görüşlerinizi bir sonraki yazımızda paylaşalım.

Bu sırada daha önce bu konu hakkında sitemizde yayınlanmış yazılara da göz atmak isteyebilirsiniz.

Yeni Başlayanlar için 10 Maddede İnternet Sansürü

İnternet Kurulu, Filtre ve STK Üçlüsü

Devletin 22 Kasım Uygulaması Aslında Ne Anlama Geliyor?

Sosyal Sansüre Üç Kala: İnterneti Nasıl Bilirdiniz? [Dosya]

En başından itibaren BTK’nın güvenli internetini “tek tip” olarak tasarladığını, bunun yerine hem güvenli hem de farklılıkları da içeren sansürsüz ve özgür bir internet istediğini dile getiren Alternatif Bilişim Derneği, BTK tarafından internete getirilen merkezi filtreleme uygulaması ve Güvenli İnternet Hizmetine İlişkin Usul ve Esaslar’ın iptali için Danıştay’a iptal davası açtı.

4 Kasım 2011 tarihinde kurul kararının iptali istemiyle Danıştay’a dava açan derneğin basın açıklaması şu şekilde:

“Bilindiği gibi 22 Şubat 2011 tarihinde yayınlanan ve “Güvenli İnternet Uygulaması” şeklinde sunulan ilk kurul kararı, kamuoyunun haklı eleştirilerine maruz kalmış ve kurum tarafından Ağustos 2011 içinde geri çekilmişti. Ardından karar revize edilmiş ve inceltilmiş yeni versiyonu 16 Eylül 2011 tarihinde BTK tarafından yayınlanmıştı. Ancak yeni kurul kararında da sansürcü anlayış sürdürülmüştür. Bu nedenle derneğimiz 4 Kasım 2011 tarihinde kurul kararının iptali istemiyle Danıştay’da dava açmıştır.

Davanın gerekçeleri arasında öne çıkan temel itiraz noktalarımız şunlardır:

• Öncelikle kamuoyu bilmelidir ki, Kurum Kararı yasal dayanaktan yoksundur. Güvenli İnternet uygulaması temel hak ve özgürlükleri orantısız bir şekilde sınırlandırmaktadır. Anayasa’nın 13. maddesine göre temel hak ve hürriyetler ancak kanunla sınırlanabilir. Bu nedenle düzenleme yasal dayanaktan yoksundur.

• “Güvenli İnternet Hizmetine İlişkin Usul ve Esaslar” ülke genelinde uygulanacak ve milyonlarca kişiyi etkileyecek bir düzenleyici idari işlemdir. BTK yasalara aykırı bir şekilde yasalarla düzenlenmemiş bir alanı idari bir işlemle düzenlemiştir. BTK böyle bir karar vermeye yetkili değildir. Asli düzenleme yetkisi yasama organındadır.

• Düzenlemenin hukuksal değer kazanabilmesi ancak Resmi Gazete’de yayımlanması ile mümkündür. Bu nedenle Resmi Gazete’de yayımlanmayan yönetmeliğin tamamının iptali gereklidir.

• BTK’nın düzenlemesi iddia edilenin aksine salt gönüllülük esasına dayanmamaktadır. İnternet servis sağlayıcıları idarenin sunduğu listeleri (beyaz ve kara listeler) reddedemeyecekler, buna ilişkin alt yapıyı kurmaktan kaçınamayacaklardır. İdare, kamu gücü ayrıcalıklarını kullanarak milyonları etkileyen bir düzenlemeyi yetkisini aşarak zorunluluk haline getirmiştir.

• Düzenlemede olumlu bir gelişme olarak gösterilen Çocuk ve Aile Profil Kriterleri Çalışma Kurulu ise hiçbir yasada tanımlanmamış, BTK’nın keyfi tercihlerine göre yapılandırılmış bir idari birimdir. Kurul’un üyeleri, Bakanlık ve Kurum tarafından herhangi bir ölçüte bağlı olmaksızın atanacaktır. Kurul’un çalışma yöntemleri, üyelerinin özlük hakları gibi konular da Usul ve Esaslar’da düzenlenmemiştir. Böyle bir Kurul’un amaçlandığı gibi baskı altında kalmaksızın bağımsız ve tarafsız çalışması, kararlar alması mümkün değildir. Kurul’un kurulmasının tek nedeni, Kurum’un keyfi davrandığı iddialarının önünü almaktır.

Uygulamanın yürürlüğe gireceği 22 Kasım 2011 ile birlikte Türkiye’de İnternet kullanıcılarını bekleyen tehlikelere bir kez daha vurgu yapmak isteriz.

Devlet eliyle merkezi filtre sansürdür

Filtre uygulaması “devlet eliyle merkezi bir şekilde” gerçekleşecektir. Hizmetten yararlanacak yurttaşların hangi sitelere erişeceği / erişemeyeceği BTK tarafından belirlenecektir. Yurttaşların filtre içeriklerini değiştirme özgürlükleri yoktur. Merkezi filter profilleri kullanıldığı sürece devletin izin vermediği bilgiye, habere, farklı/alternatif görüşlere erişme, muhakeme etme ve karar verme olanakları da olmayacaktır.

Güvenli İnternet aldatmacası

“Güvenli İnternet” denilerek kamuoyu yanıltılmakdır. Söz konusu olan süzülmüş / sansürlenmiş İnternet hizmetidir. Doğru ifade “İnternetin Güvenli Kullanımı”dır. Bu da filtreleme veya erişim engelleme ile değil, ancak dijital okur yazarlık ve yeni medya okur yazarlığı ile mümkündür. Tek yolu da eğitim ve farkındalıktır. Avrupa Birliği, Avrupa Konseyi, ve AGİT’in defalarca belirttiği gibi filtreleme ve erişim engelleme ile güvenlik sağlanamaz.

Göstermelik kurul

Bir başka yanılgı ise filtreleme listelerinin ve veritabanlarının uzmanlar tarafından, toplumun görüşleri alınarak hazırlanacağıdır. Bu amaçla oluşturulacak kurulun 12 üyesinden 8’i hükümetin atadığı devlet bürokratlarından oluşmaktadır. Üstelik bu kurul sadece kriter belirlemekle görevlidir. Listelerin içeriği bu kriterlere göre BTK tarafından belirlenecektir. Dolayısıyla son sözü yine BTK söyleyecektir. Bu da sürecin ne kadar sivil, şeffaf ve denetime açık olmadığını göstermektedir.

22 Kasım’da iddia edildiği gibi Türkiye’de İnternet “güvenli” değil “filtreli” olacaktır. Uygulama yurttaşların seçme özgürlüklerini ellerinden alacak, yurttaşları pasifleştirecek ve dijital becerilerinin körelmesine yol açacaktır. Türkiye’deki İnternet sansürünü koyulaştıracaktır. Yurttaşların haber alma, bilgiye erişme, iletişim ve örgütlenme gibi temel hak ve özgürlüklerini kısıtlayacaktır.

Kamuoyunu bu vesileyle bir kez daha İnternet’ine sahip çıkmaya ve sansür uygulamalarına tepki göstermeye davet ederiz.”

Alternatif Bilişim Derneği

AB yetkilileriyle görüşerek uygulanacak olan filtre paketleri hakkında bilgiler veren BTK Başkanı Tayfun Acarer kamuyounda özellikle sosyal medya aracılığı ile hızlı bir şekilde yayılan kötü imajlarını düzeltmek için AB’yi bilgilendirmeyi hedeflediklerini belirtti.

İnternet kullanıcı sayısının uygulanacak filtre paketleri ile hızla çoğalacağını iddia eden Acarer birçok kişinin interneti tehlike bulduğu için kullanmadığını savundu. Acarer interneti daha güvenli kullanmak ve kazara da olsa kötü içeriğe sahip sitelere girmemek için kendisinin hangi filtre pakedini tercih edeceğini ise açıklamamayı tercih etti.

Konunun özellikle sosyal ağlar üzerinden oluşan kamuoyu bilinciyle Avrupa Birliği’ne çok olumsuz yansıtılmasından duyduğu memnuniyetsizliği dile getiren Acarer şunları söyledi: “AB’ye Türkiye’deki bir üniversiteden öğretim üyelerini davet etmişler. Onlar da olumsuz yorumlarda bulunmuşlar. Bizim Dışişleri Bakanlığı yetkilileri itiraz etmişler ama olumsuz bir etki oluşmuş. Bu tür bilgilendirmeleri esefle karşıladım.”

BTK’nın internet filtresi konusundaki çalışmalarının AB tarafından olumlu karşılanması Avrupa ülkeleri ve Türkiye arasındaki ikili ilişkiler açısından son derece önemli. Neticede ikili ilişkilerdeki her faktör bir diğerini etkiliyor.

Bunun yanında bu filtre ve sansür sisteminin daha çok tartışılması ve uygulamaya konulmaması için daha yoğun bir kamuoyu baskısı gerekiyor çünkü bu uygulamayla yalnızca şimdiki ve gelecekteki internet kullanıcıları değil koca bir sektör dahi etkilenebilir. Bu konuda Türkiye’deki internet sektörünün önemli isimlerinin görüşlerini sizlere dün aktarmıştık.

İnanıyoruz ki BTK aracılığı ile devletin neden böyle bir filtre sistemini uygulamaya sokmak istediğinin daha uzun bir süre tartışılması gerekiyor.

Geçtiğimiz günlerde Tek Gıda İş Sendikası’nın çağrısı ile bir araya gelen TÜRK-İş ve DİSK’e bağlı Petrol-İş, TÜMTİS, TOLEYİS, Birleşik Metal-İş, Dev-Sağlık-İş, Limter İş ve İnternet Sansürüne Karşı Ortak Platform, SansüreSansür, Netdaş ve Alternatif Bilişim Derneği üyeleri bu konuda bir basın toplantısı yaptı. BTK’nın yapacağı düzenlemelerin temel hak ve hürriyetleri kısıtlayıcı bir hal aldığını belirten işçi sendikaları, bu konudan kaygı ve rahatsızlık duyduklarını belirtti. Sansursuzinternet.org.tr platformunda detaylı olarak yayınlanan basın açıklamasında mevcut uygulamanın neden “sansür” olduğu da detaylı olarak anlatılıyor.

Vatandaşlar da sansüre karşı tepkilerini göstermeye devam ediyor. Yurdun çeşitli illerinde düzenlenen gösterilerde “internetime dokunma” diye bağıran binlerce kişi, seslerini geleneksel medyada fazla duyuramadıkları için özgürlüğünü korumaya çalıştığı internetten medet umuyor. Bazıları yazarak açıklamaya çalışıyor bu düzenlemenin antidemokratik yapısını, bazıları yazılar okunmazsa diye videoda anlatıyor. Büyük bir kısım ise bunları sosyal medyada paylaşarak yayılmasını sağlıyor. Ortak tutum, kızgınlık…

Oysa ki, birkaç gün önce Youtube’a yüklenen bir video çok farklı bir şekilde anlatıyor yapılanların saçmalığını. Komik bir şekilde… Sosyal medyada yoğun şekilde paylaşılan bu video, arama motorlarında yasaklanacak olan kelimeleri günlük hayatta ne kadar çok kullandığımızı gösteriyor. Videonun iki kahramanı bu yasaklı kelimeleri son derece masum anlamlarda kullanmalarına rağmen her seferinde ilginç bir tepkiyle karşılaşıyorlar.

Şimdi sizi bu trajikomik video ile başbaşa bırakıyoruz. İyi seyirler!

Bu toplantıya davet edilen sivil toplum örgütlerine bir göz atmakta fayda var.  TBD Türkiye Bilişim Derneği, TBV Türkiye Bilişim Vakfı, TÜBİDER Bilişim Sektörü Derneği, TELKODER Serbest Telekomünikasyon İşletmecileri Derneği, TÜTED Tüm Telekomünikasyon İşadamları Derneği, BİYESAM Bilişim ve Yazılım Eser Sahipleri Derneği, TUBİSAD Bilişim Sanayicileri Derneği, MOBISAD – Mobil İletişim Sistemleri ve Araçları İşadamları Derneği, BMD Bilişim Muhabirleri Derneği, YASAD Yazılım Sanayicileri Derneği ve Alternatif Bilişim Derneği.  En sondaki Alternatif Bilişim Derneği’ni hariç tutarsak, geriye kalan tüm derneklerin bazı ortak özellikleri var.

• İlk ortak özellikleri, bu derneklerden hiç birisinin BTK filtresi konusunda bugüne kadar olumlu / olumsuz herhangi bir açıklama yapmamış olmaları.
• İkinci ortak özellikleri, 2007 yılında yayınlanan “İnternet Suçun Sebebi Değil Aracıdır” başlıklı sansüre karşı bildiride ortak imzalarının bulunması.  (Bkz. Internet Suçlu Değildir)
• Üçüncü ortak özellikleri ise, imza attıkları “İnternet Suçun Sebebi Değil Aracıdır” başlıklı bildiri metninin hiçbirisinin sitesinde artık bulunmaması.
• Hepsinin olmasa da bazılarının dördüncü ortak özellikleri, aynı zamanda İnternet Kurulu’nda koltuk sahibi olmaları.

Bu derneklere ve amaçları doğrultusunda yaptığı işlere bir sözümüz yok, ancak sorun filtre meselesinin bu derneklerle tartışılacak olmasında.. Soruna uzak kalmayı tercih eden bu derneklerden filtreye nasıl bir öneri çıkacak, açıkçası merak ediyoruz. Kaldı ki, bu toplantıya davet edilen büyük bir çoğunluk ise bürokratlardan oluşuyor, yani devlet refleksini üzerinde taşıyan, yani birey yerine devleti öncelikli gören kişilerden.

Gelelim İnternet Kurulu’na:

Kurulun web sitesi doksanlı yılların sonlarındaki şirket web sitelerine benziyor. Eskiden, “hakkında, vizyon, misyon, ürünler” gibi sadece birkaç statik sayfadan oluşan şirket siteleri gibi. Adında internet olan ve interneti düzenlemek gibi bir misyonu olan kurulun işlevi ve etkisinin tartışılması gerekiyor. Zira bu kurul, arada bir bir şeyler yapması gerektiğini hatırlayıp ortaya çıkıyor, ama sonuçta bu kurulun bugüne kadar ne yaptığı konusunda kimse bir şey söyleyemiyor, çünkü kimse bilmiyor. İlk önce, İnternet Kurulu ile ilgili olarak Mayıs 2008 ve Eylül 2008’de yazılmış iki ayrı yazıyı anmamız gerekiyor.

İnternet Kurulu, 5651 sayılı yasayla kuruldu. Sözü geçen yasanın  10 maddesi  5. Fıkrasında aynen şöyle yazıyor: “Başkanlık; Bakanlık tarafından 3348 sayılı Ulaştırma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun ek 1 inci maddesi uyarınca, Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, çocuk, kadın ve aileden sorumlu Devlet Bakanlığı ile Kurum ve ihtiyaç duyulan diğer bakanlık, kamu kurum ve kuruluşları ile internet servis sağlayıcıları ve ilgili sivil toplum kuruluşları arasından seçilecek bir temsilcinin katılımı suretiyle teşkil edilecek İnternet Kurulu ile gerekli işbirliği ve koordinasyonu sağlar; bu Kurulca izleme, filtreleme ve engelleme yapılacak içeriği haiz yayınların tespiti ve benzeri konularda yapılacak öneriler ile ilgili gerekli her türlü tedbir veya kararları alır.”

Kanunda açıkça yazan bu hususlar üzerine kısa kısa değerlendirmeler yapalım ve bu kurulun ne işe yaradığını sorgulayalım.

1. İnternet Kurulu’nun kaç kişiden oluşacağı, üyelerinin kimlerden seçileceği, toplantı ve seçim usulü ile karar alma sistemi hakkında sadece bir tek belge var. Bu da kurulun web sitesinde yer alıyor. Ancak bu belgenin hukuk sisteminde hiçbir geçerliliği yok. 3348 sayılı kanunda, Ulaştırma Bakanlığı’nın bu tür kurulları GEÇİCİ olarak kurabileceği belirtilmiş. Geçici nitelikteki  İnternet Kurulu’nun çalışma ilkeleri her zaman keyfi olarak değiştirilebilir, usul ve yöntemler yine keyfiyete tâbi olabilir.
2. Kanuna göre, izleme filtre ve engelleme işleri Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı’na (TİB) ait. Ancak TİB, İnternet Kurulu’yla işbirliği yapmak ve bu konuda önerileri almak zorunda. Ancak, İnternet Kurulu’na bugüne kadar izleme ve filtreleme ile ilgili hiçbir şey sorulmamış gözüküyor. Anlaşılan, TİB bu kurulu tanımıyor ve dikkate almıyor.
3. İnternet Kurulu, sivil toplum örgütlerinin temsilcisini bulundurmak zorunda. Ancak, bu sivil toplum örgütlerini kim neye göre belirlemiş, bunu bilmek çok mümkün değil.  Ayrıca, kurulda sektörel dergi çıkaran IBC (International Business Consulting) Danışmanlık Ltd. Şirketi diye bir üye var. Şirketler, tüzel kişidirler ama sivil toplum örgütü değildirler. Bir standart olmadığından dolayı şirketlere bile kurulda koltuk verilebiliyor.
4. İnternet Kurulu’nun web sitesinde toplantı tutanakları  yayınlanmadığı gibi, kamuoyu görüşleri diye bulunan bir sayfa hiç açılmıyor. Bunun anlamı, kurulun şeffaflık kaygısı taşımaması. Zaten gerçekten işe yarar bir çalışma yapmış olsalardı, bu çalışmalar büyük başlıklarla ve gururla yayınlanırdı. (Bkz: Youtube’un açılması)
5. İnternet Kurulu kendisine bazı misyonlar edinmiş: Bunlar, internet kullanıcılarının görüş ve önerilerini de dikkate alarak teknolojik gelişmelerin izlenmesi; verimliliğin sağlanması ve internet kullanımının faydaları konusunda toplumda farkındalığın oluşturulması;  üniversite, kamu, özel ve sivil toplum ile koordinasyon yapılması; güvenli internet konusunda uygun politikaların belirlenmesi, bu konuda TİB ile koordineli bir çalışma içerisinde bulunulması; internet içerik ve yer sağlayıcılığının yaygınlaştırılması ve ulusal arama motoru (?!!) konusunda gerekli çalışmaların yapılması; ar-ge teşviki yapılması; internet ile ilgili mevzuatın, uluslararası kuruluşlarca kabul gören uygulamaları ve Avrupa Birliği’nin bu alandaki mevzuatı ile uyumlu olmasına özen gösterilmesi için önerilerde bulunulması; risk analizlerinin ve uygulama planlarının oluşturulması  şeklinde.  İnternet Kurulu’nun  bu konularda raporlar ve çalışmalar hazırladığını görmek mümkün olmadı.  Misyon iyi gibi görünebilir ama ortada somut bir şey olmaması endişe verici.

Görüldüğü üzere, geçici  nitelikteki İnternet Kurulu işlevsiz bir yapıya sahip. Ya gerçekten bağımsız ve tüm taraflarca temsil edilen bir yapılanmaya gidilmeli, ya da bu kurul toptan lağvedilmelidir. Zaten geçici olduğunu tekrar belirtelim.

Sonuç olarak, internetin kolay kolay yönetilebilir bir alan olmadığını hatırlatmakta fayda görüyoruz. Ancak, yönetilebilir olmaması internet üzerine sonuç odaklı politikalar geliştirilmesine engel değil. Bu politikalar ancak ve ancak tüm tarafların ortak katılımıyla ve ortak ilkeleriyle oluşturulabilir. Eğer BTK’nın 22 Ağustos’ta devreye sokacağı filtreyle ilgili görüşler toplanacaksa gerçek internet kullanıcıları ile filtreye karşı olanlar da sürece katılmalıdır. Yoksa, körlerle sağırlar birbirini ağırlar.

Yönetmeliğin 23 Şubat’ta yayınlandığına dikkat çeken Tayfun Acarer Mayıs ayında gündeme gelmesini yaklaşan seçimlere bağlayarak, siyasi hamle olarak nitelendirdi.

‘Bir olay bu kadar çarpıtılır mı, pes diyorum. Şu anda herkes standart tarifede. Şimdi üç tane daha paket getiriliyor. Bu paketlerin de fiyatları farklı olsun deniyor. İnterneti sadece çocukların kullandığı abonelikler için belli bir filtrelemeyle hizmet verecek olan Çocuk paketi, biraz daha geniş alanda hizmet verecek Aile paketi ve erişime engelli sitelerin yüzde 99′unun yurt dışı kaynaklı olması gerçeğinden hareketle yurt içi paketi uygulamaya girecek.’

Acarer bütün üyelerin standart paketi kullanıyor sayılacaklarını, ancak talep ettikleri takdirde diğer paketlere geçileceğini söyledi. Son olarak BTK Başkanı kurum olarak kendilerini baskı altında hissettiklerini ve her hareketlerinin sansür tepkisi göreceğinden çekinir hale geldiklerini sözlerine ekledi.

Güncelleme: BTK’nın merkez binasında Başkan Acarer ve Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı İnternet Daire Başkanı Osman Nihat Şen düzenledikleri basın toplantısında eleştirilere yanıt verdiler. Acarer ve Şen, yukarıda bahsettiğimiz açıklamalara benzer şekilde konuştular. Acarer 22 Ağustos’ta gelecek olan standart paketin şu an kullanılandan hiç bir farkı olmayacağını ve ancak talep edilmesi halinde üyelerin diğer paketlere geçeceklerini söyledi. Yeni uygulamanın şu anki filtreleme yeterli olmadığı için düzenlendiğini, kullanıcılardan da bu konuda şikayetler aldıklarını da söyledi.