Rapora göre önümüzdeki yıllarda büyük siber saldırıların ve internet suçlarında yeni bir dalganın oluşması beklenmiyor. Ancak araştırmaya katılan uzmanların büyük bir çoğunluğu bu anlamda en büyük tehdidi büyük şirketlerin ve hükümetlerin oluşturacağı konusunda birleşiyor.

Raporda hükümetin interneti düzenlemek amacıyla kısıtlayıcı rolünü daha çok benimseyebileceğinin altı çizilirken, büyük şirketlerin bilginin serbestliği görüşünü öldürmek için kurumsal açıdan açgözlü bir tavır takınabileceği ifade ediliyor.

Hükümetlerin internet üzerindeki kontrolünün yarattığı diğer bir endişe ise bizim de geçtiğimiz süreçte yaşadığımız sansür sürecinin derinleşmesi olarak öne çıkıyor. Her ne kadar Kanada ve Avustralya çocuk pornografisinin önüne geçmek için uygulanan filtreleme çalışmaları gibi iyi niyetli sayılabilecek örnekler olsa da hükümetlerin internet özgürlüğünü tehdit eden uygulamaları çoğunlukta.

Diğer yandan raporda Türkiye’de şahit olduğumuz üzere hükümetlerin interneti kısıtlama konusunda her geçen gün daha da yetenekli hale geldiğine parmak basılıyor. Nitekim yeni politikalarla birlikte takip, engelleme ve sansür teknolojilerinin altyapı çalışmaları tüm dünyada hız kazanmış durumda.

Bunlarla birlikte sosyal medya ve diğer küresel servislerin kullanıcı verilerinin paylaşılmasında edindiği rol, NSA skandalında internet devlerinin işbirliği yapmasının ortaya çıkmasıyla birlikte daha da tartışılır hale geldi. Pew son olarak veri akışını elinde bulunduran Facebook, Google ve Microsoft gibi küresel internet şirketlerinin tehdit unsurları kapsamında olduğuna dikkat çekiyor.

WWW’nin yaratıcısı Berners-Lee ise bugün internetin gittiği nokta konusunda endişeli. Kurduğu ağın devletlerin saldırısı ve büyük toplulukların etki alanına girdiğini söyleyen Berners-Lee, iletişim özgürlüğünü korumak ve internet kullanıcılarının haklarını koruma altına almak için online bir Magna Carta’nın olması gerektiğine inanıyor.

The Guardian‘a konuşan Berners-Lee, dijital hakların korunması için küresel bir kuruluşa ihtiyaç olduğunu söylüyor. Berners-Lee’nin internet için Magna Carta düşüncesi aslında “The Web We Want” projesinin bir devamı niteliğinde. Bu projeyi kısaca özetlemek gerekirse The Web We Want, her ülkedeki insanların kendi hak bildirilerini yaratmaları için harekete geçmeye çağıran bir sivil insiyatif.

Berners-Lee, açık ve tarafsız internete sahip olmadığımız takdirde şeffaf bir hükümete, iyi bir demokrasi anlayışına, iyi sağlık hizmetlerine, birbirine bağlı bir topluma ve kültür çeşitliliğine sahip olamayacağımızı vurguluyor. Özellikle ABD’de patlak veren NSA skandalı ile internet üzerindeki kullanıcıların özgürlüğünün kısıtlandığına ve hükümetlerin artan sansür politikalarına da dikkat çeken World Wide Web kurucusu bunların engellenmesi için artık harekete geçme zamanımızın geldiğini söylüyor.

Berners-Lee’nin kafasındaki Magna Carta planında gizlilik ve ifade özgürlülüğü gibi ilkelerin derinlemesine incelenmesi yatıyor. Bu önemli ilkelerin günümüzde büyük tehlike altında söyleyen Berners-Lee, bunun için internetin 25.yılında herkesi internet üzerindeki özgürlüklerine ve haklarına bakmaya ve bundan 25 sene sonra nasıl bir internet istediklerini kafalarında şekillendirmeye davet ediyor.

25 yıl sonra internette ne kadar özgür olabileceğimizi şu anda kestirmek zor ancak dün yayınladığımız Pew’ın raporundan 2025’te dijital yaşam ve internetin durumunun ne olacağını ve bizi neler beklediğini okuyabilirsiniz.

Abdullah Gül’ün internet yasasını alelacele onaylaması büyük tartışmaları da beraberinde getirmişti. Ancak Gül, iki maddede sıkıntı olduğu ve bunların düzenlenmesi şartıyla yasayı onayladığını söylemişti. Gül’ün bu açıklamalarından sonra TBMM Genel Kurulu’nda görüşülen değişiklikler kabul edilmişti.

Tekrardan Çankaya’ya gönderilen internet yasasındaki bu düzenlemeleri Hürriyet‘in haberine göre Abdullah Gül onayladı. Bununla birlikte 5651 sayılı yeni internet yasası tamamıyla yürürlülüğe girmiş oldu.

Yasanın son halinde TİB Başkanı’na verilen yetkilerde değişiklikler bulunuyor. Buna göre yeniden tanımlanan trafik bilgisi, taraflara ilişkin IP adresi, verilen hizmetin başlama ve bitiş zamanı, yararlanılan hizmetin türü, aktarılan veri miktarı ve varsa abonelik bilgilerini içerecek.

Bununla birlikte yasanın ilk halinde aradan çıkarılan yargı, yeniden sürece dahil oluyor. Zira TİB, trafik bilgilerini yalnızca mahkemelerce talep edildiği takdirde isteyebilecek. Trafik bilgisi bir suç soruşturması kapsamında mahkemelerce talep edildiği takdirde TİB Başkanlığı tarafından içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı veya erişim sağlayıcıdan alınabilecek.

TİB, sitelere erişimin engellemesi yönündeki kararını ise 24 saat içinde Sulh Ceza Mahkemesi’ne sunmak zorunda. Hakim ise onayına sunulan konuyla ilgili kararını 48 saat içinde vermek durumunda.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Marie Harf, Türkiye’deki yeni internet yasasının ifade özgürlüğünü, basın özgürlüğünü ve internet üzerinden bilgiye erişimini engelleme potansiyeline sahip olduğunu söyleyerek büyük endişe taşıdığını belirtti.

T24‘ün haberine göre Harf, yeni yasanın Türk internet kullanıcılarının özgürlüğünü kısıtlamakla kalmayacağını aynı zamanda Türkiye’nin iş ve yatırım ortamına da olumsuz etkileyeceğini düşündüklerini belirtti. ABD hükümeti adına endişelerini dile getiren Harf’ın internet yasası ile ilgili tam açıklaması ise şöyle:

“Bu yasa, ciddi bir şekilde ifade özgürlüğünü, basın özgürlüğünü ve internet üzerinden bilgiye erişimi sınırlandırıcı potansiyele sahip. Bu yasanın aynı zamanda Türkiye’nin iş ve yatırım ortamına da olumsuz etkisi olabileceğine inanıyoruz. Cumhurbaşkanı Gül tarafından onaylanan yasanın, bu süreçte Parlamento’da veya yasanın uygulanmasında olsun bazı değişikliklere uğrayacağını anlıyoruz. Biz Türkiye’den, daha önce de birkaç kez belirttiğim gibi, temel ifade özgürlükleri ile özgür ve bağımsız medyayı savunmasını bekliyoruz.”

Son olarak Harf’in Türk hükümetinden beklentilerinin asıl endişeleri olan “ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü ve internet özgürlüğü gibi temel özgürlüklerin korunması” olduğunu vurguladığını da belirtelim.

AB Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu üyesi Stefan Füle’nin imzasını taşıyan mektubun içeriği resmi olarak basınla paylaşılmasa da diplomatik kaynaklar AB’nin mektubunda Türk hükümetini hesap verebilirlik, şeffaflık ve tarafsızlık konusunda gerekli adımları atmaya çağırdığını bildiriyorlar.

Hürriyet Daily News‘in haberine göre bu AB’nin Türkiye’ye 17 Aralık’tan beri gönderdiği 5.mektup. Daha önce de bahsettiğimiz gibi Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu ve AB Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu internet yasa tasarısının meclisten geçtikten sonra ilk kez 11 Şubat’ta Brüksel’e ziyarette bulunmuş ve burada AB üyelerinden yasa ile ilgili endişelerini dinlemişti.

Diplomatlar bu ziyarette HSYK ve internet yasası sebebiyle müzakerelerin neredeyse bitme aşamasına geldiğini belirtiyor. HSYK tasarısının güçler ayrılığına, internet yasasının ise ifade özgürlüğüne ters düştüğünü belirten AB, bu iki ilkenin AB’nin en önem verdiği ve olmazsa olmaz değerleri olduğunu vurguluyor.

Ancak mektubun dün gece Cumhurbaşkanı Abdullah Gül yasayı onaylamadan önce Ankara’ya ulaştığını da belirtmekte fayda var. Diplomatlar, AB’nin Gül’ün yasayı meclise iade etmesini beklese de bunun zor olduğuna inandıklarını ve Brüksel’de havanın kötüye gittiğini söylüyor.

Hükümetin AB’nin endişelerine ve kamuoyunun tepkisine rağmen burnunun dikine gitmeye devam etmesi ve Cumhurbaşkanı Gül’ün yasayı onaylamasından sonra Avrupa Birliği’nin tepkisinin ne olacağı ve bunu müzakereleri nasıl etkileceği ise merak konusu.

TBMM’de kabul edildiği haliyle Gül’ün kabul ettiği ve bu haliyle internet sansürünün önünü açan yeni yasa uyarınca sakıncalı içerik bulundurduğuna karar verilen web sitelerinin 4 saatte erişime engellenebilecek olması Huffington Post gibi önemli gazetelerde yer bulmuş durumda. “Sadece 4 saatliğine internet özgürlüğü” başlığıyla konuyu ele alan Huffington Post, yasanın getirdiği sansürün Türkiye’deki medya özgürlüğüne zarar vereceğini belirtiyor.

Bu düzenlemenin süratle gerçekleşmesine fırsat vermek için Macaristan’dan döner dönmez önümdeki yasayı onayladım.

— Abdullah Gül (@cbabdullahgul) February 18, 2014

Diğer yandan Reporters Without Borders, hükümetin internet ve medya üzerinde uyguladığı sansürün nereye gideceğini sorguluyor. Bu yeni yasaları Türkiye’deki politik krize bağlayan Reporters Without Borders, Türkiye’de kişilerin haber alma özgürlüğünün elinden alındığını satırlarına taşıyor.

Aynı şekilde Wall Street Journal‘ın internet kullanımını sınırlayan yasayı yerel seçimler öncesi politik manzarayı değiştirecek bir hamle olarak değerlendirdiği dikkat çekiyor. Türkiye’deki internet sansürüne en geniş yer veren haber kaynaklarından biri olan Reuters da bu yeni internet yasasının düşünce ve ifade özgürlüğü ile hukukun üstünlüğü hakkında ciddi endişeler yarattığına haberinde yer veriyor.

Yasa TBMM’den geçtikten sonra bilindiği gibi AB ve Birleşmiş Milletler de yasa hakkındaki endişelerini dile getirmiş ve hatta bunları hükümetle paylaşmıştı. Gül’ün yasayı dün alelacele onaylayarak yürürlülüğe sokmasının ardından bu tepkiler hem dış basında hem de Türkiye’nin uluslararası bağlantılarında devam edecek gibi gözüküyor.

Hürriyet‘in haberine göre Türkiye-AB Siyasi Diyalog Toplantısı’nda Avrupa Birliği Dış Politika Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton ve AB Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu üyesi Stefan Füle ile bir araya gelen Davutoğlu ve Çavuşoğlu toplantıda Türkiye’deki son gelişmeleri değerlendirdi.

Zira Füle, yasanın meclisten geçmesinin hemen akabinde Twitter hesabından endişelerini paylaşmış ve kamuoyunun daha fazla şeffaflık ve bilgiye ihtiyacı olduğunu; bu yasanın getirdiği kısıtlamaların endişe yarattığını dile getirmişti.

#Türkiye kabul edilecek internet yasası ciddi endişeler yaratıyor.Kamuoyunun ihtiyacı olan daha fazla şeffaflık ve bilgi,daha az kısıtlama

— Štefan Füle (@StefanFuleEU) February 6, 2014

Füle, dün toplantı sonrası yaptığı yazılı açıklamada da aynı endişelere değinerek şu ifadelerde bulundu:

“Türkiye’nin, katılım müzakereleri sürecindeki bir aday olarak, katılım süreci ve siyasi kriterlerle ilgili tüm kanunlar çıkmadan önce Komisyon’la istişare etmesi gerektiğinin altını çizdik. Özellikle bağımsız yargının önemi ve geçtiğimiz hafta çıkan internet kanunu konusundaki karşılıklı açıklamaları ele aldık. Gelişmeleri takip etmek, endişeleri ifade etmek ve ayrıca bunların AB mevzuatı en iyi uygulamalar ile uyumlu olmasını sağlamak için yardım teklif etmek Komisyon’un görevidir. Komisyon, internet kanunu ile ilgili birtakım endişelerini yazılı olarak paylaşmaya karar verdi… Kıbrıssorununa kapsamlı çözüm bulunmasının bütün tarafların menfaati için ne kadar önemli olduğu üzerinde mutabığız.”

Hükümete birebir endişelerini de dile getiren AB üyelerinin bu açıklamaları sonrasında yeni internet yasasının Türkiye’nin AB’ye girişini olumsuz yönde etkilediğini anlamak mümkün. Ancak Türkiye’nin ve tüm dünyanın tepkisini çeken internet sansürünü hükümetin hala savunmaya çalıştığı da su götürmez bir gerçek.

Taraf Gazetesi’nin haberine göre, görev tanımları belli olmayan bu 75 kişilik grubun üyelerinin 18 bin TL’ye varan maaşlar alacağı belirtiliyor. CHP İstanbul Milletvekili Kadir Gökmen Öğüt, sanal ortamda “paralel MİT, polis devleti” oluşturulacağını söylerken, geçmişte CHP’nin getirdiği personel yerine 40 tane bilişim savcısı alalım önerisinin AKP tarafından reddedildiğini hatırlattı.

Kadir Gökmek Öğüt sözlerini “Personel olarak savcı alınırsa, kararlarda kimse sorgulama yapamaz, savcı kararıdır denilir. Ancak alınacak ekip belirsiz. Madde; bilişim uzmanı, mezunu gibi tanımlamalar da getirmiyor. Keyfi uygulamalar olabilir. Personel güvenlikçi olursa polis devleti olma yolunda yeni bir adım daha atılır. Dokunulmazlık zırhı çok sakıncalı, sanal alemde de polis devleti oluşacak. Yeni bir paralel MİT oluşmasının yolu açılacaktır” cümleleriyle bitirdi.

Bu iddialar yeni internet sansürü ile birlikte ancak üçüncü dünya ülkelerinde örneklerini gördüğümüz internet polisinin de hayatımıza gireceğini gösteriyor. Böylelikle devlet, vatandaşlarının internet üzerinde aldıkları tüm nefesleri takip ederek sansür uygulamalarını jet hızıyla gerçekleştirebilecek.

Çankaya’ya gönderilen yasa tasarısını eğer Cumhurbaşkanı Abdullah Gül onaylarsa, internet tamamen devlet tekeline geçecek. Daha Cumhurbaşkanı kararı onaylamadan, 75 kişilik işe alım haberinin yayılması ise, Abdullah Gül’ün düzenlemeleri onaylayacağı ya da Gül yasayı iade etse bile hükümetin yasayı olduğu gibi geri gönderip yasanın öyle ya da böyle yürürlüğe sokulacağı söylentilerini güçlendiriyor.

Aylardır tartışmaları süren ve büyük bir internet sansürünü de beraberinde getiren yeni internet düzenlemesi TBMM’de yangından mal kaçırır gibi geçirildiğinden beri Abdullah Gül’e yasayı onaylamaması yönünde birçok mesaj yağıyor. Gül’ün onaylamasıyla yürürlülüğe girecek yasanın bugün itibariyle Çankaya Köşkü’ne çıkmasıyla Gül’ün 15 günlük inceleme süresi de başlamış oldu.

Gül’ün bu süre içinde yasayı meclise geri iade etme yetkisi var. Ancak hükümetin yasa üzerinde hiçbir değişiklik yapmadan yeniden Cumhurbaşkanı’na gönderme hakkı da bulunuyor. Bu durumda ikinci kez iade hakkı bulunmayan Gül, yasayı onaylamak zorunda kalacak.

Benim görüşüm, temelde hiç bir özgürlük kısıtlaması olmamalı. İsteyen herkes internette özgürce dolaşabilmeli.

— Abdullah Gül (@cbabdullahgul) May 28, 2011

Her iki durumda da Gül’ün onaylaması durumunda yeni internet yasası Resmi Gazete’de yayınlanarak resmen yürürlülüğe girecek. İnternet özgürlüğüne büyük darbe indiren yasanın akıbeti içi şimdi tüm gözler Çankaya ve Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’e çevrilmiş durumda.

Geçmişten günümüze kadar, toplumları yöneten güçler hep anlamadıkları ve korktukları şeyleri yasaklama yoluna gitmiştir. Bugün ülkemizde yine bu ilkel yol izlenerek internet kısıtlamaları getiriliyor, insanların özgürce düşüncelerini söylemesi engelleniyor.

Her şeye rağmen ülkesinde internet sansürü uygulayan tek ülke Türkiye değil. Dünyanın birçok ülkesi internet sansürü uyguluyor. İnternet sansürü uygulayan ülkeler listesine baktığımızda çoğunlukla 3. dünya ülkeleri gözümüze çarpıyor. Artık bizim de içinde bulunduğumuz “internet sansürü uygulayan ülkeler” listesinin göze çarpan isimlerini sizinle paylaşmak istedik. Bakalım adımız artık hangi ülkelerle beraber anılacak.

Kuzey Kore

Ülkede nerdeyse adım atmanın bile devlet kontrolünde olduğu düşünülünce, Kuzey Kore’de internet yasaklarının olması gayet doğal geliyor. Kuzey Kore’deki bütün internet siteleri devlet kontrolü altında bulunuyor. Fakat ülkede sadece %4’lük bir kesimin internet bağlantısı olduğu düşünülünce aslında bu kontrolün de pek bir önemi kalmıyor. Ülke lideri Kim Jong-Un’un geçtiğimiz aylarda gücünü ve ülke üzerindeki hâkimiyetini tehdit etmesi dolayısıyla amcasını idam ettirdiği bir ülkeden de daha fazlası beklenemezdi.