Genel tabloya baktığımızda globalde geleneksel alışverişe ayrılan zaman online alışverişe göre daha yüksek. Geleneksel alışverişe haftada toplam 291 saat ayrılırken insanlar haftalarının 202 saatini online alışveriş ile geçiriyor.

Türkiye, hem geleneksel hem online alışverişe en çok vakit ayıran ikinci ülke

Dikkat çeken diğer bir bulgu ise Türkiye’nin geleneksel alışverişe vakit harcayan ikinci ülke olması. İlk sırada 389 saatle İspanya yer alırken Türk tüketiciler 387 saat harcıyor. Daha da ilginci online alışverişe en çok vakit harcayan ülkeler arasında da Türkiye ikinci sırada. Online alışverişe gelenekselden çok vakit harcayan tek ülke olan Çin’den sonra 263 saatle Türkiye karşımıza çıkıyor.

Online alışverişin yaygınlaşmasının önündeki en büyük engellerden biri olan dolandırılma korkusu bu araştırmada da karşımıza çıkıyor. Türkiye %68 oranla internetten alışveriş yaparken dolandırılmaktan korktuğunu söyleyen 3.ülke.

Online alışverişte kredi kartı bilgilerinin çalınmasından en çok Türkler korkuyor

Türklerdeki sahtekarlığa kurban gitme korkusu ayrıca yurtdışından yapılan online alışverişleri de kapsıyor. %55 oranında Türk kullanıcı bu sebeple yurtdışından online alışveriş yapmaktan kaçındığını söylerken %50’lik kısım ürünlerin gelmemesinden, %45’i kalitesinden emin olamamaktan çekinirken %33’lük kısım “Yerli malı yurdun malı” diyerek kendi ülkesinden alışveriş yapmayı daha uygun buluyor.

Diğer yandan online alışveriş sırasında kredi kartı bilgilerinden en çok korkan ülke yine Türkiye. %69 oranla listenin başında yer alan Türk tüketicilerin canını sıkan diğer konuların başını ise her ödemede tüm kart bilgilerini yeniden girme zorunluluğu, işlemin ortasındayken ve  zaman aşımından ötürü sayfanın kapanması çekiyor.

“Dijital Paylaşım ve Güven Projesi” adını taşıyan çalışması kullanıcıların internete girdiklerinde gerçek hayattaki kimliklerinden sıyrılarak farklı online kimliklere büründüklerini ortaya koyuyor. Online alışveriş alışkanlıkları, kişisel verilerin güvenliği ve değeri konusundaki bilinç, online ortamda paylaşım yapma alışkanlıkları üzerine verileri ortaya çıkaran bu araştırma internet ve sosyal medya kullanıcılarının “Açık Paylaşımcılar”, “Salt Etkileşimciler”, “Sadece Alışveriş Yapanlar”, “Pasif Kullanıcılar” ve “Proaktif Koruyucular” olmak üzere beş ana online kişiliğe sahip olduğunu gösteriyor.

Genel olarak araştırma sosyal medya kullanıcılarının kişisel bilgilerini paylaşmakta temkinli oldukları ve sadece güvendikleri platformlara bu bilgilerini vermeye rıza gösterdiklerini ortaya koysa da online kişilikler kendi içinde farklı ayrıntıları barındırıyor.

Online Kişilik Grupları

Online tüketicilerin %21’ini oluşturan Açık Paylaşımcıları ağırlıklı olarak erkek kullanıcılar oluşturuyor. Online yaptıkları işlemlerde en fazla risk almaya yatkın grup olan Açık Paylaşımcıların yarısı günde 10 defadan fazla online olurken kişisel bilgilerini paylaşırken bunun karşılığında özel fiyatlar, erişim ve teklifler almayı bekliyor.

Salt Etkileşimciler teknolojiyi çok yakından takip etmiyor. Sosyal medya ve internetin içinde aktif olarak yer alsalar da alışverişlerinde fiziki mağazaları tercih ediyorlar. Bunu sayıya dökersek %80 oranında salt etkileşimci ürünleri internetten araştırıyor ancak bunun %63’ü gerçek mağazalardan alışveriş yapmaya yöneliyor.

Sadece Alışveriş Yapanlar grubu alışveriş konusunda direkt olarak internetten besleniyor. Bu grubun %90’ı ürünleri internetten araştırırken yarısı mağaza içindeyken cep telefonları ile internete bağlanıp araştırma yapmaya devam ediyorlar. Bu gruptaki %37 oranındaki tüketicinin sosyal medya kanallarının kişisel bilgilerinden beslenerek onlara fırsat sunduğundan habersiz olması ise ilginç bir ayrıntı.

Pasif Kişilikler ise internet ve sosyal medyada en az zaman geçiren grubu oluşturuyor. Bu grubun sadece %48’i sosyal ağ üyesiyken internetten alışverişi pek tercih etmiyorlar. Ancak bu grubun diğer kişiliklere nazaran mobil cihazlarından alışveriş yapıyor olması da dikkati çeken bir veri.

Proaktif Koruyucular internette gizliliklerine en dikkat eden ve kişisel bilgilerini paylaşmaktan çekinen grubu oluşturuyor. Ancak hedef kitle pazarlaması konusunda en bilinçli grup olarak göze çarpan bu kişiliklerin %82’si pazarlamacıların arama ve tarama geçmişlerini baz alarak kendilerini hedefleyebileceği konusunda bilgi sahibi.

Online Tüketicilerin Çoğu Kişisel Verilerini Paylaşmaktan Memnun

Grupların geneline yani tüm online kişiliklere bütün olarak bakıldığında ise değişik sonuçlara ulaşılıyor. Örneğin tüketicilerin yüzde 64’ü kişisel verilerinin satıcılar ve reklamcılar için değerli olduğuna inanıyor. Ayrıca tüketicilerin yüzde 60’ı gizlilik ayarlarının web tarayıcıları üzerinden nasıl değiştirileceğini bilirken %55 oranında online tüketici marka ve pazarlamacıların kişisel bilgilerinden yola çıkarak onlara özel teklifler göndermesine sıcak bakıyor. Tüketicilerin neredeyse yarısı ise mağaza içinde alışveriş yaparken cep telefonlarından fiyat kontrolü yapmayı tercih ediyor.

BKM verilerine göre Ocak ayında online alışveriş hacmi 3,37 milyar TL‘ye ulaştı. Geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre %27,1’lik büyüme gösteren online alışveriş sektörü Aralık ayında 2,83 milyar TL olarak açıklanmıştı.

3,37 milyar TL, Türkiye için yeni bir rekor. Daha önce geçtiğimiz yıl Temmuz ayında rekor kırılmış ve 3,18 milyar TL hacme  ulaşılmıştı.

İşlem sayısında da aynı şekilde bir rekor kırıldı. Ocak ayında Türkiye’de ilk defa 17.5 milyon online alışveriş gerçekleşti. Daha önceki rekorun sahibi 16,9 milyon işlem ile Aralık ayı idi. Geçtiğimiz yıl Ocak ayında ise yurt içi ve yurt dışında toplam 13.3 milyon işlem gerçekleştirildi.

İşlem başına harcanan tutar 194 TL

Ocak 2012 verilerine baktığımızda işlem başına ortalama harcamanın 194 TL olduğunu görüyoruz. Sigorta, uçak bileti, otel rezervasyonu bile harcamalar ortalamanın yükselmesinde büyük etkiye sahip olduğunu hemen belirtelim zira BKM’nin verileri sadece e-ticaret sitelerini değil sanal posla yapılan tüm işlemleri kapsıyor.

Bankalararası Kart Merkezi geçtiğimiz ay yayınladığı raporda 2012 yılında online alışveriş hacminin 30.6 milyar TL’ye ulaştığını açıklamıştı.

Ocak ayı verilerine Bankalararası Kart Merkezi‘nin internet sitesinden ulaşabilirsiniz.

Bankalararası Kart Merkezi‘nin 2012 e-ticaret verilerine göre sektör toplamda 30.6 milyar dolar hacme ulaştı. Yılın üçüncü çeyreğini 8.5 milyar TL ile geride bırakan e-ticaret sektörü, son çeyrekte bu seviyenin altına düşerek yılı 7.9 milyar TL ile kapattı. Buna rağmen 2.8 milyar TL ile Aralık ayı yıl içindeki en yüksek aylık hacme ulaşılan ikinci dönem oldu.

İnternetten yapılan kartlı ödeme işlemlerini baz alan raporda geçen yıllara bakıldığında son iki yılda e-ticaret sektöründe yaklaşık olarak %35 oranında bir büyümenin yakalandığı görülüyor. 2010 yılında 15.2 milyar TL’lik bir hacme sahip olan e-ticaret sektörü, 2011’de de bu rakamı 22.8 milyar TL’ye taşımayı başarmıştı.

İşlem adedine gelindiğinde ise 2012’nin e-ticaret sektörü adına verimli bir yıl olduğunu yeniden görme fırsatı yakalıyoruz. Zira yerli ve yabancı kartların kullanımına yönelik tablonun tamamı 2011 yılından daha yüksek veriler içeriyor. Nitekim 2011’de 126 milyon olan işlem adedi 2012 yılında toplamda 162 milyona çıkarken bu fark, yaklaşık olarak %27’lik bir büyümeye tekabül ediyor.

Rapora göre 2012 yılında işlemlerin 4.8 milyon adedi yurt dışı kaynaklı olurken, 2011 yılına kıyasla yaklaşık 750 bin işlemlik bir büyüme söz konusu. Buna ek olarak yapılan harcamalar konusunda ise 2012 yılında yurt dışından elde edilen gelir 2.3 milyar dolar olarak kayıtlara geçiyor.

Belirtilene göre 2008 yılında her 100 liralık işlemin 5 lirası internetten yapılırken, 2012 yılında bu tutar 9 liraya yükseldi. BKM bu oranın 2023 yılında 18 liraya yükseleceğini öngörürken, internetten yapılan kartlı ödeme sayısının 600 milyon adede, toplam tutarın ise 356 milyar liraya ulaşacağı tahmin ediliyor.

Türkiye’deki internet kullanımını da mercek altına alan araştırmada, kullanıcıların alışkanlıkları hakkında ilginç veriler sunuluyor. Kart Monitör Araştırmasına katılanların %64’ünün internet kullanıcısı olduğu kaydedilirken, bu oranın 18-34 yaş grubunda %76’ya, çocuk sahibi olmayanlarda ise %85’e kadar çıktığı vurgulanıyor.

Diğer yandan rapora göre Türkiye’de internet en çok sosyal ağlar için kullanılıyor. Katılımcıların %72’si interneti sosyal ağlara ulaşabilmek için kullandığı ifade ederken, e-posta (%60)ve gazete okumak (%56) cevapları en çok tercih edilen eylemler olarak dikkat çekiyor. İş ve finans dünyasını yakından ilgilendiren verilere göre katılımcıların %21’i bankacılık işlemleri, %18’i online alışveriş, %19’u seyahat amacıyla interneti kullanıyor.

Raporda ayrıca 2012 yılında internetten yapılan kartlı ödeme tutarının 30 milyar lira olması öngörülürken, bu büyüme performansı ile 2015 yılında 64 milyar lira, 2023 yılında ise 350 milyar liralık hacme ulaşılacağı tahmin ediliyor. Buna ek olarak 2012’de internetten 157 milyon defa bir ‘tık’ ile alışveriş yapılırken, 2015 yılında bu rakamın 210 milyona, 2023 yılında ise 600 milyona ulaşması bekleniyor.

Toplam alışveriş yüzdesine oranı (%9) bakımından Türkiye’nin henüz internet kullanımına adapte olduğunu söylemek zor. Buna rağmen internetten yapılan mevcut alışverişler özellikle e-ticareti önemli derecede destekliyor. Sektör bazında baktığımızda internetten alışverişlerde en avantajlı şirketlerin havayolları alanında faaliyet gösterdiği ortaya çıkarken, bu sektörle iç içe olan seyahat acenteleri ikinci sırayı alıyor. Yayınlanan bilgilere göre havayollarından bilet almak için yapılan alışverişin %90’ı internetten geçiyor.

Kartlı ödemelerin e-ticaret üzerindeki etkisini incelemeye alan araştırmada katılımcıların %33’ünün internet üzerinden alışveriş yaptığı ifade edilirken, bu oranın yüksek gelirli tüketicilerde %42’ye kadar çıktığı kaydediliyor. Araştırmaya katılanların ortalama alışveriş sıklığının 2 haftada 1 olduğu göze çarparken, internetten yapılan alışverişlerde kredi kartını tercih etme oranı %82 olarak dikkat çekiyor. Bu alışverişlerin tutarı 200 TL’yi geçmediğine rastlayan BKM’ye göre 2008 yılından bu yana internet alışverişlerinde artış yaşanıyor.

İnternetten yapılan kartlı ödemelerin karşılaştırıldığı raporda Türkiye Avrupa ülkelerini geride bırakıyor. İngiltere’nin yüzde 14, Almanya’nın yüzde 13 büyüdüğü internetten ödeme liginde Türkiye’nin büyüme hızı yüzde 50. Bu sıralamada Türkiye’nin en yakın rakibi olan Polonya’nın bile büyüme grafiği sadece yüzde 24’ü gösteriyor. Yani Türkiye en yakın rakibine ciddi bir fark atmış durumda.

Her cüzdanda iki kredi kartı var

Tüketicilerin kredi kartı kullanım alışkanlıklarına derinlemesine bir bakış sunan raporda, ortalama kart sayısının 1.8 adet olduğu, aylık kullanım tutarının ortalama 751 TL civarında seyrettiğine dikkat çekiliyor. Katılımcıların %51’i sadece bir kredi kartı kullandığını söylerken, %22’si 3 veya daha fazla karta sahip olduğu cevabını veriyor.

Araştırma sonucunda kredi kartlarında limitlerin ortalama 3.870 TL olduğu ortaya çıkarken, her 100 kişiden 30’unun limiti 1.001 lira ile 2.000 TL arasında değişiyor. Kart kullanıcılarının %90’ı ise araştırmaya göre kart limitinin %80’ini aşmıyor. Kredi kartlarının bir ay içinde ortalama 7.8 defa kullanıldığına rastlanırken, aylık ortalama alışveriş tutarı ise 894 TL’de kalıyor.

Banka kartlarının özellikleri biliniyor ancak alışverişlerde tercih edilmiyor

BKM’nin Kart Monitör 2012 araştırması 2023’te Nakitsiz ödemeler hedefi konusunda da önemli bilgiler içeriyor. Elde edilen verilere göre banka kartının alışverişlerde kullanılabildiğinin farkında olan kullanıcıların yüzdesi bir hayli fazla (%74). Ancak banka kartlarından yapılan harcamalar kredi kartları kadar yüksek görünmüyor. Zira tüketiciler banka kartı ile ortalama 66 liralık alışveriş yapıyor. Katılımcıların %99’u banka kartına sahip olduğunu ifade ederken, aktif kullanımın ise %94 olduğu vurgulanıyor. Banka kartı kullanım amacının alışveriş yapmak olduğunu düşünenlerin oranı yüzde 27 iken, “para yatırmak ve çekmek için” diyenlerin oranı ise yüzde 46 olarak öne çıkıyor.

Tüketiciler borcu sevmiyor

BKM Kart Monitör 2012 Araştırması’na göre, her ne şartta olursa olsun kredi kartı borcunun kapatılmak istendiği ortaya çıkıyor. Araştırmaya katılanların yüzde 71’i kart borcunun tamamını ödediğini söylüyor. Katılımcıların yüzde 59’u kredi kartı borcunu ATM’lerden ödediğini belirtiyor. Banka şubesinden ödeme yapanların oranı yüzde 24 iken, otomatik ödeme tercihini kullananların oranı ise yüzde 15 oluyor.

Geçtiğimiz Haziran ayında kullanıma açılan BKM Express benzer ödeme sistemlerinde olduğu gibi kullanıcıların kredi kartlarını sisteme tanıtarak anlaşmalı e-ticaret sitelerinden alışveriş yapabilmelerini sağlıyor. BKM Express üyesi kart sahibinin, işlemlerinin bankasında kayıtlı cep telefonu numarasına gönderilen doğrulama kodu ile onaylanması ile sistemin güvenliği sağlayan unsur olarak öne çıkıyor. BKM Genel Müdürü Dr. Soner Canko’nun açıklamalarına göre şu an BKM Express’e üye olan 30’dan fazla  e-ticaret sitesi bulunuyor.

Şimdilik Akbank, Bank Asya, Finansbank, Garanti Bankası, ING Bank, TEB, İş Bankası, Vakıfbank, Yapı Kredi Bankası ve Ziraat Bankası kredi kartları ile çalışan sistem belirtilen göre yakında bütün bankaları kapsayacak. Bununla birlikte BKM Express uygulaması 2013’te mobile taşınacak ve bu sayede kullanıcılar, mobil cihazlar üzerinden de alışveriş yapabilme imkanı bulacak.

Diğer yandan Canko’nun deyimiyle Türkiye’de, son 5 yılda yıllık bazda yaklaşık %50 oranında büyüme yakalayan internet üzerinden yapılan kartlı ödemeler, gelişimini sürdürüyor. İnternetten alışverişin Türkiye’de hızla büyüdüğüne dikkat çeken Canko, e-ticarette kartlı ödemelerin bu yılı 30 milyar TL ile kapatmasını öngördüklerini belirtirken, 2023 yılı hedefinin ise 350 milyar TL’nin üzerinde olduğunun altını çizdi.

Gelecek planları arasında ekonomik hacmin yanı sıra bu yıl 57 milyon online işlem adedini 2023 yılında 600 milyona çıkarma hedefi de yer alıyor. Ayrıca BKM verilerine göre, e-ticaret sektöründe 2008 yılında, tüm kartlı işlemler içinde, her 100 TL’lik alışverişin 5 TL tutarındaki bölümü e-ticaret üzerinden gerçekleştirilirken, 2012 yılında bu rakam her 100 TL tutarındaki alışveriş için 9 TL’ye yükselmiş durumda. 2023 için öngörülen tutar ise 18 TL.

Sektörlere bakıldığında ise “havayolu harcamaları”açık ara ilk sırada yer alıyor. BKM verilerine göre havayolu harcamalarının %90’ı internet üzerinden gerçekleşiyor. Ekim ayı sonuna kadar olan dönemde, internetten yapılan kartlı ödemelerin ilgili sektörler içindeki payının seyahat acentelerinde %44 olduğu görülüyor. Bu sektörleri %36 ile sigorta, %30 ile hizmet, %23 oranı ile kulüp ve dernekler, %15 oranı ile doğrudan pazarlama ve %14 ile elektronik ve bilgisayar alımları izliyor.

2012 rakamları itibarıyla e-ticaret sektöründe Şubat ayından bu yana istikrarlı bir büyümeyle karşı karşıyaydık. Temmuz ayıyla birlikte zirve yapan sektörde, Ağustos ayında hem yapılan işlem sayısı hem de toplam satışlarda bir düşüş söz konusu.

Raporda 2.82 milyar liralık hacmine ulaşan işlem tutarının 2.53 milyarının yurt içi harcama olarak kayıtlara geçtiği görülüyor. Yurt dışı harcamalar ise 290 milyon lira olarak belirtiliyor. Geçtiğimiz aya oranla yaklaşık 400 milyon liralık bir düşüş yaşayan sektör, aynı zamanda %11 oranında bir küçülme yaşadı.

İnternette yapılan kartlı ödeme işlemlerini baz alan raporda, işlem adedi ise Ağustos ayında bir önceki aya göre küçük de olsa yükseliş gösteriyor.  Zira yerli ve abancı kartların yurtiçi kullanım adedi Ağustos ayında 14 milyon 393 binden 14 milyon 409 bine çıktığını görüyoruz.

Yaz aylarında yaşanması muhtemel durgunluğu ifade eden Ağustos ayı rakamlarına göre işlem başına yapılan harcama tutarı ise 195 lirada kaldı. Diğer yandan kabaca bir hesap yaptığımızda Türkiye’deki e-ticaret hacminin 30 milyon liranın üstünde bir yerde kapatacağını görmek mümkün. Bu durumda e-ticaret hacminin en kötü ihtimalle geçtiğimiz yıla oranla (22.9 milyon lira) %31 oranında bir büyüme yakalaması muhtemel görünüyor.

BKM’nin resmi internet sitesinden yayınlanan raporda, geçtiğimiz yıllara ait detaylı verileri de inceleyebilirsiniz.