İnterneti sıkı bir denetim altında tuttuğu bilinen İran’ın yeni sansür yöntemi ise ilginç. Zira AFP’nin haberine göre İran, sosyal ağları kontrol etmek amacıyla kullanıcıların erişimini kısıtlayacak yeni bir yazılım geliştiriyor.

İran Polis Şefi General İsmail Ahmadi Mogadam tarafından yapılan açıklamada, oluşturulacak akıllı sistemin İranlıları sosyal ağlardaki zararlı içeriklerden korurken, faydalanabilecekleri içeriklerden de mahrum bırakmayacağı belirtildi. İran yönetiminin mevcut internete ulaşımı engelleme çabalarının başarıya ulaştığını söylemek mümkün değil. Zira birçok İran vatandaşının hükümetin uyguladığı sınırlamaları aştığı biliniyor.

Diğer yandan bugüne kadar sosyal ağları tamamen sınırlama niyetinde olan ülke yönetiminin Mogadam’ın ifadelerine göre bu kararından vazgeçtiği görülüyor. Nitekim Mogadam da açıklamasında “sosyal ağların akıllı bir şekilde kontrol edilmesi tamamen engellenmesinden daha iyi” sözleriyle hükümetin bu niyetini dile getiriyor.

Mogadam söz konusu yazılımın ne zaman devreye gireceği ve hangi sosyal ağları kapsayacağı konusunda ise bir bilgi vermedi. Ancak uygulamaya İran’da oldukça popüler olan Facebook ve Twitter ile başlanacağı tahmin ediliyor. İran yönetiminin de esas olarak hedefinde, muhaliflerin aktif olarak kullandıkları bu iki sosyal ağ ve burada yer alan din karşıtı söylemler bulunuyor.

Tüm dünyada demokrasi rüzgarları estiren “Arap Baharı”, anlaşılan İran ve benzer yönetim anlayışına sahip Müslüman ülkelerde aynı etkiyi gösteremedi. 2009 yılından bu yana interneti kontrol etme çabası içinde olan İran, tıpkı Çin gibi popüler uygulamaları yasaklayıp yerine alternatifler üreterek yoluna devam ediyor.

İran’ın helal internete geçiş süreci, bakanlıklardan başlayarak bütün ülke işletişimini kapsayacak şekilde 2013 yılının Mart ayına kadar devam edecek. Hükümet yetkililerinin açıklaması ise yerel internetin, ülkenin bir süredir mücadele ettiği siber saldırılara karşı güçlendirilmesinden ibaret. İran’ın internetle kesilen bağının ne boyutta olduğu ise şimdilik tam olarak bilinmiyor. Zira ülkenin Google ve Gmail’e olan erişimini durduran İran Hükümeti, bu hizmetlerin belirli incelemeden geçirildikten sonra haklarında nihai kararın verileceğini belirtti.

Hükümet yetkilileri aynı zamanda birkaç gün içinde tüm devlet kurumları ve ülke çapındaki şirketlerin ulusal bilgi ağına bağlanacaklarını, İran halkının ise kısa bir süre içinde intranete dahil olacağı açıklamasını yaptı.

Halihazırda 2009’daki Cumhurbaşkanı Ahmedinecad’a Yeşil Hareket ile birlikte çıkan karar neticesinde İran’ın Facebook ile Twitter ile olan bağı da sekteye uğramış, hükümet internete sıkı bir denetim uygulamaya başlamıştı. Diğer yandan Stuxnet ve Flame virüsleri nedeniyle hem uranyum zenginleştirme programı hem de petrol ticaretinde ciddi darbeler alan İran’ın ağzı internet nedeniyle bir hayli yanmış durumda.

Sosyal medya ve ürünlerinin müslüman ülkelerde nasıl bir infiale neden olduğuna geçen hafta şahit olduk. İslam karşıtı öğeler içeren Youtube videosuyla alevlenen gösteriler bir ABD büyükelçisinin ölümüyle sonuçlandı. Her ne kadar İran Hükümeti bu olayla ilişkisi olup olmadığı hakkında somut bir açıklama yapmamış olsa da, bu tip eylemlerin önüne geçme konusunda uygulanacak en mantıklı yolun insanlar arası iletişimde önemli kanallardan biri haline gelen interneti kapatmak olmadığı da ortada.

İran’da halihazırda internet sıkı denetim altında. Var olan sansürlerin çoğu epey ilkel ve DNS hileleri ile aşılabiliyor, ama muhaliflerin özellikle eleştirdiği devlet takipçiliği durdurulamıyor. Sadece kimlik numarasıyla verilecek e-posta hesabı gibi bizim meclisimizi de meşgul eden cingöz fikirlerle dolu İran hükümeti, sonunda ara çözümlerin hepsini kenara itip bütün dünyayı saran dijital ağdan çekiliyor.

Pazar günü Tahran’ın Amir Kabir Teknik Üniversitesi’nde katıldığı konferansta konuşan Bakan Taghipour’a göre, internet bir-iki belirli ülkenin elinde olmamalı. İran yöneticileri uzun zamandır internetin Batılı güçlerin elinde olan bir ideolojik savaş aracı olduğunu ve engellenmesi gerektiğini tekrarlasa da, son zamanlarda ülkeyi sarsan siber saldırılar, sözde ahlakı bozulan gençlerden çok daha ciddi bir tehdit oluşturuyor.

Gerçek şu ki, İran siber savaşta namlunun ucunda fazla kaldı. Ülkenin uranyum zenginleştirme programı, 2010 yılında Stuxnet virüsü yüzünden sekteye uğramış, aylarla ölçülebilecek emek çöpe gitmişti. Mayıs ayında keşfedilen ve Kaspersky tarafından “en gelişmiş virüs” denilen Flame ise, petrol ticaretine darbe vurmuştu. Temmuz ayında belirsiz bir virüs, geceleri nükleer santrallerde AC/DC’nin “Thunderstruck” şarkısını çalarak hala güvenliğin sağlanamadığını göstermişti. Flame ve Stuxnet’in arkasında ABD ve İsrail’in olduğu ise geniş kabul gören bir söylenti.

Şu ana kadar İran’ın geçmek istediği kapalı ağ sistemini Kuzey Kore dışında başarmış bir ülke yok. Sadece birkaç görevlinin girebildiği gerçek internetle hiçbir bağlantısı olmayan Kwangmyong adlı ağa, dial-up ile bütün Kuzey Kore’den erişilebiliyor. Özellikle bilimsel konularda, gerekli dilekçe sunulursa devlet internetten bazı sayfaları indirip, sansürledikten sonra Kwangmyong’da yayınlanabiliyor. İran’ın modelinin nasıl işleyeceği konusunda ise elimizde bilgi yok.