Halka arz öncesinde hisse başı değerini 26 dolar olarak sabitleyen Twitter’ın piyasa değerinin 18 milyar dolara ulaşması bekleniyordu. Bu senaryoya göre şirketin halka arzdan elde edecek nakit gelirin ise 1,8 milyar dolar civarında olacaktı.

Uzmanların halka arz öncesi Twitter’a hemen yatırım yapmayın uyarılarına rağmen şirketin hisseleri ilk dakikalardan itibaren büyük ilgi gördü. Borsaya 70 milyon hisseyle giren şirket Şirketin Stark Trek serisinden tanınan oyuncu Patrick Stewart, protesto için 365 gün limonata standı açmasıya bilinen 9 yaşındaki Vivienne Harr ve Boston Polis Teşkilatı’ndan bir temsilci tarafından çalınan gongun ardından gelen aşırı talep nedeniyle Twitter hisseleri halka arz macerasına 45.10 dolardan başladı.

%74’lük çıkışla borsaya adım atan Twitter’ın piyasa değeri ise 18 milyar dolardan 25 milyar dolara yükseldi. Facebook’tan sonra halka arzı en çok merak edilen ikinci sosyal ağ olan Twitter’ın hisseleri ilk bir saatte 50 dolara kadar yükselirken, %90’lık bir artışı ifade eden bu rakam şirketin piyasa değerini ise 35 milyar dolara kadar çıkardı.

Hisseler daha daha sonra 45-46 aralığında dengelenirken, şirket borsadaki ilk gününü 44.90 dolardan, %73’lük bir kazançla güçlü bir şekilde kapattı.

Bilindiği gibi Facebook hisseleri 38 dolar fiyatla borsada işlem görmeye başlamış, ancak ilk günün ardından ciddi bir düşüş yaşamıştı. Geride bıraktığımız Temmuz ayına kadar borsada toparlanamayan sosyal ağ, elde ettiği mobil reklam gelirlerini açıklamasıyla birlikte önce başladığı 38 dolar seviyesine yükseldi ardından ise çıkışını devam ettirerek borsada 50 doları görmeyi başardı.

Twitter’ın ilk gün başarısı analistleri de etkiledi. Zira piyasada Twitter’ın bu sürecin ardından büyük bir değer kaybı yaşamayacağını hatta daha da değer kazanacağı görüşü hakim. Diğer yandan yatırım için henüz erken olduğu yönündeki görüşler de tamamen kaybolmuş değil. Teknoloji şirketlerine güven olmayacağı konusunda ısrarcı olan yatırımcılar hala karlılığı yakalayamayan Twitter’ın halka arz başarısının balon olma ihtimali üzerinde duruyor.

Dosyada şirketin değerlemesi ile ilgili bir listeleme yapılmazken, Twitter’ın borsada TWTR kodu ile yer alacağı belirtiliyor. Henüz halka arz olacağı tarih ve işlem göreceği borsa hakkında bilgi sahibi olmadığımız sosyal ağın halka arzındaki hisse sayısının 472,613,753 olacağı ifade ediliyor.

Halka arz duyurusuyla birlikte Twitter’a ait bazı veriler de açıklandı. 2011 yılında 106 milyon dolar gelir elde eden şirket 2012 yılında bu rakamı 316.9 milyon dolara yükseltmiş olsa da 79 milyon dolarlık zarardan kurtulamadı. Buna göre şirket geçtiğimiz yıl itibarıyla gelirlerinde artış yaşasa da kar etmeyi başarabilmiş değil.

Bu yıla baktığımız zaman ise Twitter’ın ilk 6 ayda 253.7 milyon dolar ciro yaptığını görüyoruz. Ancak 2012’nin ilk yarısında ulaşılan 122 milyon dolara kıyasla daha iyi bir gelire işaret eden bu rakam şirketin yine de karlılığa geçtiği anlamına gelmiyor. Zira 2013’ün ilk altı ayında Twitter 69 milyon dolar zarar etmiş durumda.

Twitter’ın aktif kullanıcı sayısı ise 2013’ün Haziran ayı sonu itibarıyla 218 milyon kişiye ulaştı. Yılın ikinci çeyreğini kapsayan bu dönemde ulaşılan kullanıcı sayısı geçtiğimiz yıl ile kıyaslandığında ise sosyal ağın 85 milyon yeni kullanıcı kazandığını görüyoruz.

Geçmişte Twitter’ın 28-30 dolar aralığında 50 ila 55 milyon hisse ile 1.5 milyar dolar değerlemeye ulaşarak halka arz olacağı ifade ediliyordu. eMarketer verilerine göre 2013’ü 545 milyon dolar gelirle kapatması beklenen Twitter’in 2014 cirosunun ise 807 milyon dolara ulaşacağı tahmin ediliyor.

Bernstein 2000 girişimi incelediği çalışmasında halka arz sonrasında şirketlerin inovasyona verdikleri önceliğin azaldığı sonucuna ulaşmış. Patent başvurularının incelendiği araştırmada şirketlerin halka arz edildikten sonra AR-GE bölümlerine aldıkları personel sayısında azalma yaşandığı ve var olan çalışanların da üretkenliklerini kaybettikleri dile getiriliyor.

Çalışmada ortaya çıkan sonuçlara göre halka açılan girişimler, inovasyona satın almalar ile devam ediyor. Bir başka deyişle şirketler büyüdükçe ve hesap vermek zorunda oldukları yatırımcı sayısı arttıkça yeni şeyler üretmek yerine, üretilen başarılı ürünlere sahip olma eğilimine giriyorlar.

1985 – 2009 yılları arasında 2000 şirkete ait 40 bine yakın patentin incelendiği araştırmada halka açılan şirketlerin öncesine göre %40 daha az patent başvurusunda bulunduğu sonucu ortaya çıkmış.

Çalışmadan çıkan bir başka ilginç sonuç ise CEO ve yönetim kurulu başkanının aynı kişi olduğu şirketlerin inovasyona daha açık oldukları.

Çalışmayı Türkiye’deki internet girişimcileri için yorumlayacak olursak, büyümenin ve daha fazla sorumluluk sahibi olmanın yeni ürünler, yeni teknolojiler üretme konusunda bir engel oluşturabileceği sonucunu çıkartabiliriz. Eğer ortaklarınız arasında Steve Jobs gibi inovasyonu para kazanmanın önüne koyacak sıra dışı birisi yoksa, kendinizi ve ekip arkadaşlarınızı yeni ürünler geliştirmek konusunda biraz zorlamanız gerekebilir. Aksi takdirde bugün iyi gelirlere sahip olsanız bile yerinizde saymanız durumunda gelecekte işler aynı şekilde gitmeyecektir.

Çalışmanın tamamına Stanford Business School‘un internet sitesinden ulaşabilirsiniz.

Facebook hisseleri NASDAQ’ın dünkü seansını %5.28’lik artış ile tamamladı. 24.32 dolar değer ile günü kapatan Facebook aynı zamanda işlem hacmi bakımından da uzun süredir görmediği bir seviyeye ulaştı.

Geçtiğimiz Çarşamba çalışanlara ve yatırıcımlara ait hisselerin üzerindeki kilidin kaldırılması ile birlikte Facebook hisseleri %10’un üzerinde değer kazanmıştı. Facebook’un NASDAQ’taki son bir aylık performansına bakacak olursak, şirket hisselerinin bu dönemde (19 Ekim’den itibaren) %28 değer kazandığını görüyoruz.

Tüm bu veriler bize Facebook’un borsada ilk defa bu kadar ciddi bir yükseliş trendine girdiğini gösteriyor. Bu yükselişin nereye kadar devam edeceğini kestirmek güç ancak görünen o ki sosyal ağ yatırımcıları en düşük seviyenin 19 dolar olacağına ve gelirlerini artırabileceği yönünde ikna etmişe benziyor.

Kilitli hisselerin serbest kalmasının ardından Facebook’un NASDAQ’ta vereceği bir sonraki ciddi sınav dördüncü çeyrek raporu olacak. Üçüncü çeyrekte 1.2 milyar dolar gelir elde eden bir sene önceki aynı döneme göre gelirlerini 300 milyon dolar artırmayı başaran şirket dördüncü çeyrekte tatmin edici bir rapor sunmayı başarırsa yaklaşık 6 aydır borsada yaşadığı stresi ile defa üzerinden atabilir.

Facebook’un ardından gözler Twitter’a çevrilirken, şirketin bu konuda aceleci davranmadığı biliniyordu. New York Times‘ta yer bulan makalede Twitter’ın halka arz için 2014 yılını planladığı belirtiliyor. Makalede Facebook’un sosyal medya ikizi olarak tanımlanan Twitter’ın kardeşinin halka arzından ders çıkarması gerektiği söyleniyor.

Twitter, en çok kullanıcıya sahip ikinci sosyal ağ olurken, önceden eleştirildiği gelir modeli konusunda kısa sürede büyük yol katetti. Özellikle mobil reklam konusunda Facebook’u gerisinde bırakan şirketin 2014 yılında 1 milyar dolar gelir etmesi bekleniyor.

Reklam konusundaki gelişmelerin yanında Twitter’ın bir diğer avantajı ise Facebook’un aksine yüksek bir değere sahip olmayışı. Halka arz öncesinde 100 milyar dolar değere ulaşan Facebook’un aksine Twitter’a şu sıralar 10 milyar dolar paha biçiliyor. Ancak halka arzı için en az 1.5 yıl beklememiz gereken şirketin bu sürede değerinin ne ölçüde artacağını kestirmek bir hayli güç.

Önünde Groupon, Zynga, Linkedin ve Facebook gibi örnekler bulunan Twitter kendisinden önce halka açılan şirketlerin düştüğü hatalardan kaçınmak için yoğun bir savaş verecektir. Facebook’un aksine yönetiminde Jack Dorsey gibi bir ismin de bulunması Twitter’ın önemli artılarından birisi olarak tablodaki yerini alıyor.

101 milyon hisse satın alacak olan Facebook tüm bu işlem için 1.9 milyar dolar harcayacak.

Bunun  yanında dün Facebook  tarafından SEC’e sunulan dosyada, şirketin ve çalışanlarının hisseler hakkında gelecek planlarını bildirildi. 1.9 milyar dolarlık satın alımdan bahsedilmeyen raporda, şirket çalışanlarının hisselerine konulan kilidin tarihinin değiştiğini ve bazı üst yöneticilerin gerçekleştireceği hisse satışlarına yer verilmiş.

Facebook’un şirket çalışanlarının büyük bölümü için koyduğu yeni hisse satışı yasağı tarihi 29 Ekim. Bu tarih itibariyle 234 milyon hisse serbest kalacak.

Raporda, Mark Zuckerberg’in bir yıl içerisinde yeni hisse satışı yapmayacağı bilgisine yer verilirken, Marc Andreessen ve Donald Graham’ın kendilerine ait hisselerin bir kısmını satacakları belirtilmiş.

Facebook’un 38 dolardan sattığı hisseleri 4 ay sonra 19 dolardan satın alması, borsada şirketlerin sıkça başvurduğu bir yöntem. Borsada işler kötüye giderken şirketler önceden yüksek fiyata sattıkları hisseleri satın alma yoluna gidebiliyorlar. Bunun yanında Facebook’un borsada fazlalık yapan hisseleri satın alarak, talebi dengelemeye çalışacağı yorumunu da yapabiliriz. Facebook’un geri satın aldığı hisseler, 29 Ekim’den önce, şirketin hisse değerinin yükselmesini sağlayabilir.

Ama, Facebook gerçekten kaybetti mi? İki çeyrek üst üste $1 milyar kazanmış bir şirket kaybediyor sayılırsa, belki. Zuckerberg ne kaybetti? 8 yıl önce üzerinde “I’m CEO, Bitch” yazan kartviziti olan bir çocukken, bugün dünyanın ciddiye alınan zenginlerinden. Peki erken yatırımcıların kaybı var mı? Hisselerini satan Peter Thiel’ın $500,000 yatırıp, 7 yılda $1 milyar kazandığını ve zaten satmaya halka arzdan önce karar verdiğini düşünürsek, sanmıyorum. O halde sadece, finans dünyasında bir diğer adı kumarbaz olan borsa oyuncuları mı kaybetti? Ortada hakikaten bir başarısızlık var mı ve varsa kimin?

Bu konuya el atan Fortune yazarı Adam Lashinsky, sorulması gereken bazı sert soruları sordu ve morali bozulan Facebook çalışanlarını dırdırcılıkla suçladı. Lashinsky’nin makalesinin bize hatırlattığı bazı şeyler:

• Facebook’un değeri 8 yılda sıfırdan $40 milyara geldi.
• Daha evvelden bütün yatırımlardan yaklaşık $2.24 milyar kazanan Facebook’un kasasına, halka arzdan bir anda $16 milyar girdi.
• Facebook’un kurumsal yönetimi ve çalışanlarıyla yatırımcılarının kazançları, Facebook’un başarıyla yaptıklarından daha çok konuşulur oldu.
• Ve, en önemlisi, Facebook’un halka arzı gereksizdi. Çalışanlar istedi ve istediğini aldı.

Lashinsky’nin yorumuna göre, Facebook çalışanları sadece kendi açgözlülüklerinin kurbanı. Facebook yönetimi, kendi iddiasına göre, özel kalmak ve halka arz edilmemek istiyordu. Şirketi, halka açılmaya ABD Sermaye Piyasası Kurulu (SEC) itekledi, çünkü artık çok büyüyen Facebook, çok fazla çalışanına hisse vaad etmişti. Eski SEC kurallarına göre, 500’den fazla hissedarı bulunan her şirketin mali bilgilerini beyan mükellefiyeti var.

Ama öncelikle, Cargill gibi şirketlerin bize gösterdiği gibi, finansal sırları halka açmak, şirketi halka açmakla eş değil. Ayrıca, Mart ayında yenilenen JOBS Act revizyonuna göre, 500 hissedar limiti 2,000’e çıkarıldı ve istese Facebook bundan yararlanmanın yollarını arayabilirdi. Her şeyin ötesinde, SecondMarket gibi likit olmayan aktiflerin el değiştirdiği alternatif pazarlarda hisselerini satıp çalışanları mutlu edebilirdi.

Ama Facebook bunu yapmadı. Business Insider’ın bize hatırlattığı üzere, Google ve Microsoft gibi devlerden hisse vaatleriyle aşırılan büyük isimler, şirket yönetimi üzerinde çok fazla baskı kurdu. Facebook’un tamamen spekülasyondan oluşan değeri iştahlarını kabarttı ve eski şirketlerinde bildikleri halka arzdan başka hisse değerlendirme yollarını değerlendirmektense, tembellik ve aç gözlülük ettiler.

Sonuçta kaybettiler mi? Hayallerini, belki. Paralarını, hayır. Eskiden sadece spekülatif değere sahip hisseleri, artık gerçek değere sahip. İstedikleri zaman satarlar, istedikleri zaman çıkarlar, isterlerse o parayla başka yere yatırım yaparlar, isterlerse çatır çatır yerler. Artık paraları var.

Facebook’un halka arzında, kumarbazlardan ve şirketin imajından başka kaybeden henüz yok. Artık fakir sandığımız zenginlerin malıyla çenemizi yormayı bırakırsak, Facebook’un imajı da toparlar. Siz ne dersiniz?

Yavaş yavaş erken dönem yatırımcıları tarafından da terk edilmeye başlanan Facebook’un hisse değerinin bu denli düşmesinin ardında yatan en önemli sebep şirketin sahip olduğu düşük gelirler. Geçtiğimiz günlerde halka arz sonrasındaki ilk çeyrek raporunu yayınlayan Facebook, ikinci çeyreği 1.18 milyar dolar gelir ile kapatmıştı. Raporun açıklanmasının ardından şirketin hisseleri ilk defa (kısa süreli de olsa) 20 doların altına düşmüştü.

Business Insider‘da yayınlanan grafikte Facebook’un hisse değerinin (ilk rakamın bu kadar gerisinde kalmasına rağmen) olması gerekenin çok üstüne olduğu anlatılmaya çalışılıyor.

Fiyat kazanç oranlamasında Apple 7 teknoloji şirketi arasında birinci sırada yer alırken Facebook, Amazon ve Linkedin’in ardından üçüncü sırada kendisine yer buluyor. 2013’e ait tahmini gelirlere göre hisse fiyatlarının oranlandığı listeyi yorumlayan BI editörleri, büyümeye çalışan genç bir şirket olmasına rağmen 20 dolarlık Facebook için 32 puanın çok yüksek olduklarını dile getiriyorlar.

Gelirleri artırması yönünde büyük baskı gören ve görevinden ayrılması da gündeme gelen Zuckerberg’in ekibi son dönemde bir çok farklı alanda gelir modellerini hayata geçirdi. Sosyal ağ üzerinden gerçek para ile kumar oynatma açılımına giden sosyal ağın tüm bu çalışmalara rağmen en büyük beklentisi yine reklamdan. Fakat Facebook bu konuda Google kadar şanslı değil.

Halka arz öncesinde uzun bir süredir Facebook’un değeri 100 milyar dolar olarak konuşuluyordu. Hisselerin el değiştirme bedellerinden yola çıkarak elde edilen bu rakam, uzun bir süredir Facebook için bir psikolojik sınır işlevi görüyordu. 38 dolarlık hisse fiyatı da bu değerleme referans alınarak Facebook ve aracı kurumlar tarafından belirlendi. Beklenen yoğun talebin yanı sıra Facebook’un borsaya değerini düşürmeden giriş yapmasını sağlamak 38 dolarlık fiyatlandırmada karar kılınmasına sebep oldu. O günlerde 34-38 dolar arasında fiyatlandırma yapılacağı konuşuluyordu.

Facebook’un borsadaki başarısızlığının ardında yüksek değerlemenin yanında çok fazla hissenin satışa çıkarılması da yatıyor. Facebook ve hissedarları yoğun talep yaşanacağını öngörerek fazladan hisse satışı yaparken, talep arza yetişemedi ve bu durum da Facebook hisselerinin beklenen ilgiyi görmemesine ve 27 dolara kadar düşmesine neden oldu.

45 milyar dolarlık değer kaybının ardında yatan sebeplerden birisi de Facebook’un 100 milyar dolarlık değeri ile sahip olduğu gelirlerin örtüşmemesi. 2011’de 3.15 milyar dolar gelir ve 2012’nin ilk çeyreğinde 1 milyar dolar gelir, 205 milyon dolar net kar elde eden Facebook için 100 milyar dolarlık gerçekçi olmayan değerleme Facebook’un borsada yaşadığı başarısızlığı tek başına bile açıklamaya yetiyor. Facebook nispeten daha düşük (belki 25 dolar) hisse değeri ile halka açılsaydı, büyük ihtimalle daha fazla talep görecekti ve yükseliş trendine girerek hem yatırımcıların hem de Facebook ekibinin yüzünü güldürecekti. Ancak Facebook büyük oynadı ve oynanılan kumar tutmayınca okların aşağıyı gösterdiği iki hafta ve 45 milyar dolarlık değer kaybı ile borsaya adımını atmış oldu.

Başta küçük yatırımcılar olmak üzere, NASDAQ’ı takip edenler şimdilik Facebook hisselerinden uzak duruyor. Düşüş nereye kadar devam eder ve Facebook ne zaman yükseliş trendine girer (veya girer mi) bilinmiyor ancak bu sorunun cevabını NASDAQ koridorları yerine Palo Alto’daki Facebook ofisinde aramak gerekiyor. Facebook net karını arttırdıkça aynı oranda borsada gördüğü ilgi de artacaktır ve dolayısıyla hisse değerleri de yükselişe geçecektir. Son günlerde üst üste gelen yeni özellikler ve yeni gelir modelleri en başından beri halka arz konusunda isteksiz davranan Zuckerberg ve ekibinin bu konuda çaba sarf ettiğini bizlere gösteriyor.

Facebook hisseleri dün akşam borsayı 28.84 dolar değer ile kapattı. Bu rakam, bir önceki güne göre yaklaşık %10 değer kaybeden Facebook hisselerinin iki haftaya yaklaşan NASDAQ geçmişinde en düşük değer olarak kayıtlara geçti. Gün içerisinde Facebook hisseleri 28.69’a kadar düşerken pre-markette şu sıralar 28.44 dolardan işlem görüyor. 28.84 dolarlık hisse değeri, 114 milyar dolar ile halka arzı gerçekleşen Facebook’un değerinin iki hafta geçmeden 64 milyar dolara gerilemesine sebep oldu.

30 dolar Facebook için önemli bir barajdı. Son günlerde ilk düşüşün ardından stabil konuma gelen ve genelde günü ufak kayıplar veya kazançlar ile kapan Facebook, dünkü ani düşüşün ardından 30 dolar barajının altında kalarak yatırımcıların gözünde itibar kaybı yaşadı.

Zuckerberg ve Facebook COO’su Sheryl Sandberg borsadaki düşüşü durdurmak için muhtemelen şu günlerde hiç olmadığı kadar çok çalışıyorlardır. Facebook’un borsada yükselişe geçmesi için ilk etapta şirketin gelirlerinin yükselmesi gerekiyor. Bu yönde somut adımlar atan Facebook yönetimi, yeni gelir kalemleri oluşturmak için canla başla çalışıyor. Ancak daha önce de gündeme gelen söylentiler, Facebook’un ikinci ve üçüncü çeyrekte gelirlerinde düşüş yaşanacağı yönünde. Bunun yanında son günlerde gündeme tekrar gelen Facebook telefonu da ilerleyen günlerde şirketin borsada yükselişe geçmesinde yardımcı olması bekleniyor.