İsrail merkezli bir şirket olan Waze, milyonlarca kullanıcının gerçek zamanlı olarak yol bilgisi paylaştığı bir sosyal trafik ve navigasyon uygulamasına sahip. 47 milyon kullanıcısı bulunan Waze, üyelerin diğer kişilerin paylaştığı trafik ve navigasyon bilgilerinden faydalanmasını amaçlıyor.

Oldukça hızlı büyüyen ve birçok ülkede popüler olan uygulama, bir süredir aralarında Apple ve Microsoft’un da bulunduğu bazı teknoloji devlerinin markajındaydı. Apple’ın satın alma teklifini bir kez reddeden Waze için Facebook’un ciddi bir teklif yaptığı öne sürüldü. Belirtilene göre şirkete anlaşma için 800 ila 1 milyar dolar arasında bir rakam sunuldu.

Daha önceki iddiaların aksine bu kez ortada gerçekleşmesine oldukça yaklaşılan bir satın alma anlaşmasının olduğunun altını çizmek gerek. Zira Techcrunch‘un haberine göre her iki şirket de özel görüşmelerin varlığını onaylamış durumda.

Bugüne kadar toplamda 67 milyon dolarlık destek alan Waze’in arkasında Kleiner Perkins, Li-Ka Shing, Blue Run Ventures, Magma Venture Partners ve Vertex Venture Capital gibi yatırımcı şirketler bulunuyor. 110 ülkede hizmet veren uygulamada geçtiğimiz yıl 500 milyon harita düzenlemesi yapıldı.

2013’ün ilk çeyreğinde aylık aktif mobil kullanıcı sayısını 751 milyona çıkaran Facebook için mobil hizmetlerin geliştirilmesi bir hayli önemli. Bu anlamda uyguladığı mobil stratejinin karşılığını yıldan yıla bazda %54’lük kullanıcı artışıyla alan sosyal ağ, Waze ile birlikte bu alandaki hedefini daha da pekiştirmek niyetinde.

BBC‘ye konuşan Google temsilcisi Nathan Tyler’ın da doğruladığı bu gelişme, şirketin ürünleri isimlendirirken uyguladığı uluslararası kurumlardan yardım aldığı onay sürecinin bir parçası. Yani şirketin bu değişiklikle birlikte Filistin’i resmi bir devlet olarak tanıdığını söylemek mümkün.

Tyler, açıklamasında Google’ın bu tür konularda kendi başına karar vermediğini, ülkeleri isimlendirirken farklı kaynaklardan yararlandıklarına dikkat çekerken, Filistin konusunda da Birleşmiş Milletler, ICANN, ISO ve diğer uluslararası kurumların izlediği yolu takip ettiklerinin altını çizdi.

Filistin cephesindeki bu olumlu gelişmeye karşı taraf olan İsrail’den de yanıt gecikmedi. İsrail Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Yigal Palmor aracılığıyla Google verdiği bu karardan duydukları üzüntüyü dile getirirken, diplomatik bir varlığa sahip olmayan özel bir internet şirketinin uluslararası siyasete dahil olmasının nedenini anlayamadıklarını ifade etti.

Şimdiden İsrail’in tepkisini çeken Google Filistinlilerin harita üzerindeki isteklerini ise şimdilik göz ardı ediyor. Zira Google Haritalar’da halen Filistin Toprakları ifadesi yer alıyor.

İsrail Finans Bakanı Yuval Steinitz’in Reuters‘e yaptığı açıklamaya göre şu ana kadar saldırıların sadece bir tanesi başarılı oldu. Ancak Çarşamba gününden bu yana ülkenin resmi internet sitelerine saldırı düzenleyen Anonymous tarafında farklı rakamlar telaffuz ediliyor. Operasyonlarının ismini OpIsrael koyan aktivist grubun yayınladığı listeye göre 663 web sitesi saldırılar sonucunda ‘etkisiz hale getirilmiş.’

Yuval Steinitz, hack girişimlerinin büyük bölümünün İsrail ve Filistin kaynaklı olduğunu söylüyor. Bilgisayar bölümlerinin saldırılar ile baş edebildiğini dile getiren Steinitz, yıllardır yaptıkları yatırımların meyvelerini topladıkları için memnun olduklarını da dile getiriyor.

Anonymous grubu yayınladıkları basın bülteninde hack girişimilerine sebep olarak İsrail’in saldırılar ile birlikte Gazze’nin internet bağlantısını kesmesini gösteriyorlar ve ülke yönetiminin kader ortağı örnek olarak da eski Mısır devlet başkanı Hüsnü Mübarek’i gösteriyorlar.

İsrail’in geçtiğimiz hafta Gazze’ye başlattığı saldırılar sosyal medya açısından da bir ilk olmuştu. İsrail Savunma Güçleri’ne ait Twitter adresinden Gazze’ye başlatılan operasyon resmi olarak duyurulmuş ve çeşitli iletiler ile kamuoyunun desteği istenmişti.

İsrail Savunma Güçleri‘nin (IDF) resmi Twitter hesabından yayınlanan iletiler bu örneklerin aksine, sosyal medyanın savaş gibi olumsuz bir durum için de kullanılabileceğini bizlere gösteriyor. Dün Gazze’ye başlatılan operasyonu Twitter hesabından duyuran IDF, Twitter’da savaş duyurusu yapan ilk kuruluş olarak tarihe geçti.

Aşağıdaki üç Twitter iletisi dün IDF’in resmi Twitter hesabından yayınlandı. İlki Gazze bölgesine başlatılan saldırıları haber verirken, ikinci tweette ise Hamas’ın en etkili isimlerinden Ahmed Jabari’nin öldürüldüğü coşkulu bir dille ilan ediyor. Üçüncü iletide ise Gazze’deki Filistin güçlerinin son on iki yılda gerçekleştirdiği iddia edilen saldırılardan bahsediliyor ve İsrail’in kendini savunma hakkının olduğunun bilinmesi isteniyor.

The IDF has begun a widespread campaign on terror sites & operatives in the #Gaza Strip, chief among them #Hamas & Islamic Jihad targets.

— IDF (@IDFSpokesperson) November 14, 2012

Ahmed Jabari: Eliminated. twitter.com/IDFSpokesperso…

— IDF (@IDFSpokesperson) November 14, 2012

More than 12,000 rockets hit Israel in the past 12 years. RT if you think #Israel has the right to defend itself. twitter.com/IDFSpokesperso…

— IDF (@IDFSpokesperson) November 14, 2012

Dün başlayan İsrail saldırıları sonrasında Türkiye’de ve tüm dünyada Twitter kullanıcıları kullanıcılar Gazze halkına desteklerini göstermeye başlamışlardı. Görünen o ki İsrail yönetimi de yine Twitter üzerinden kendi propagandalarını yapmaya ve operasyon ile ilgili kendi bakış açılarını sunmayı amaçlıyor.

Eminim ki Jack Dorsey ve ekibi Twitter’ı kurarken böyle bir amaçla kullanılacağını hiç düşünmemişlerdi. Nefret söylemininden sıkça şikayet ettiğimiz sosyal medyanın devletler için savaş propagandası yapacakları bir mecraya dönüşmesi sosyal ağı amacından saptıracağı gibi nefret söylemini de körükleyecektir. Bakalım Twitter yönetimi bu konuda bir düzenlemeye gidecek mi?

Mail.ru 2005 yılında açıkladığı verilerle 30 milyon abonesi bulunduğunu ve site üzerinden günde 25 milyon e-posta gönderimi yapıldığını deklare etmişti. Rus internet kullanıcıların %90’ı tarafından kullandığını iddia eden Mail.ru bununla yetinmeyip uzun süredir uluslararası arenaya çıkma planları yapıyordu. Bu sebeple Rusça tınlamayan kısa, yeni, ve akılda kalıcı bir markaya ihtiyaç duyan şirket My.com’u seçti.

Rusya’da e-posta, blog, görsel gibi birçok farklı hizmet veren şirket, uluslararası pazarda da Allods Online, Perfect World ve Lord of the Rings Online gibi oyunlarla hizmet veriyor. Rusya dışındaki hedef kitlesi için hizmetlerin tercüme edildiği ve ara yüzlerinin uyarlandığı bir merkez de işleten Mail.ru geçtiğimiz yıl e-posta servisini Ukrayna pazarına götürdü.

Mail.ru daha önce de Facebook, Groupon ve Zynga’nın da aralarında bulunduğu birçok önemli ABD şirketine yatırım yapmıştı. Hali hazırda Almanya, İsrail ve Letonya’da ofisleri bulunan Mail.ru’nun uluslararası pazarda genişlemesi bundan sonra My.com markası altında gerçekleşecek.

Kaspersky, virüsü kısaca şöyle tanımlıyor: “Gauss, amacı bilinmeyen bir başlık taşıyan, ulus-devlet destekli bankacılık Truva atıdır.” Her modülü ünlü matematikçi adları içeren virüsün adı, ana modüldeki Alman Johann Carl Friedrich Gauss’dan geliyor. Şifreli ve kötü huylu başlığın amacı, virüsün çaldığı verilerden bağımsız ve hangi durumlarda aktive olduğu belli değil.

Araştırmalara göre en az 10 aydır aktif olan virüs, girdiği bilgisayardan olabildiğince çok kişisel bilgi toplamayı amaçlıyor. Ama her şeye rağmen yayılımcı bir virüs değil. Bulaştığı sisteme bağlanan USB modüllere yayılan virüs, USB modülün gittiği bütün bilgisayarlardan da veri topluyor. Ama bunu o bilgisayarlara yayılmadan yapıyor ve bilgileri USB’ye kaydediyor. Yayılımcı olmadığı halde aşırı fazla sayıda bilgisayarda keşfedilen virüsün, binlerce bilgisayara teker teker mi yerleştirildiği, yoksa henüz keşfedilmemiş, karmaşık bir solucana mı sahip olduğu bilinmiyor.

Stuxnet ve Flame’in arkasında, her ne kadar resmi olarak üstlenilmemiş olsa dahi, İsrail ve Amerika olduğuna kesin gözle bakılıyor. Hedeflediği ülkeler ve bilgilerin yüklendiği sunucular takip edildiğinde ortaya çıkan sonuç bu. Bu birkaç yıla yayılan sibersavaş projesi o kadar başarılı oldu ki, İran devlet dairelerinin internetten uzaklaştırılmasına bile yol açtı.

Özellikle Lübnan bankalarından oluşan hedef kurumlar listesinde Bank of Beirut, EBLF, BlomBank, ByblosBank, FransaBank, Credit Libanais, Citibank ve PayPal var. Virüsün tam amacı asla öğrenilemeyebilir ve veri gönderdiği birçok sunucunun kapanmasına bakılırsa görevini çoktan tamamlamış olabilir. Her ne olursa olsun, uranyum zenginleştirmesini yavaşlatmak gibi “ulvi” amaçlara hizmet etmediği kesin.

Sosyal ağların penetrasyonu dünya genelinde yüksek olmasına rağmen ülkeden ülkeye ziyaretçi sayısı değişiklilik gösteriyor. Geçtiğimiz Nisan ayında, İsrail bir ay içerisinde ortalama 10,7 saat ile sosyal ağlarda ziyaretçi başına en yüksek oranda zaman harcayan ülke oldu. Rusya ziyaretçi başına ortalama 10,3 saat ile ikinci sırada yer alırken onu 8,4 saat ile Arjantin takip etti. Türkiye ise 7,8 saatlik ortalaması ile Filipinlerin ardından 5. sırada yerini aldı.

Geçtiğimiz yılın başında buna benzer bir araştırma yapan Nielsen, küresel olarak sosyal ağ sitelerinin 2007 yılından bu yana aldığı trafiklerle ilgili bir grafik paylaşmıştı. Buna göre 2007 yılında insanlar 2 saatlik bir trafik sağlarken bu rakam 2009 yılında beş buçuk saate çıkmıştı. Tabii ki bu sonuca varılmasında o zamandan bu zamana kullanıcısı sayısında yaşanan artışın ve sosyal medya platformlarının daha popüler hale gelmesinin etkisi olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Asıl mesele ise bu çalışma sürecinde izlenilen yöntemlerdir aslında.

İsrail Başkonsolosluğu’nun Facebook üzerinden yaptığı çalışma ise “sosyal medyada varolmak” fikri açısından düşünülünce hoş, izlenilen yöntem açısından bakıldığında ise nahoş bir görüntü çiziyor.

İsrail Başkonsolosluğu’nun düzenlediği etkinliğe göre 18-29 Mayıs arasında Facebook üzerinden yazılı ya da görsel olarak gönderilen sorular 30 Mayıs tarihinde Başkonsolos Moshe Kamhi tarafından cevaplanacak. Buraya kadar sorun yok ve aslında bu proje duygusal iletişim açısından çok güzel bir adım. Zira İsrail ve Türkiye arasındaki duygusal ve diplomatik bağlar, iki ülke arasındaki ticari bağlar duygulardan bağımsız olarak devam etmek zorunda olsa da, son birkaç yıldır epey gerildi. İsrail ve Türkiye açısından pozitif bir ortama doğru atılacak her adım barışı özleyen kitleler tarafından elbet kucaklanacaktır.

Ancak Facebook üzerinden atılan bu olumlu adımın ya gerektiği kadar ilgi görmemesinden ya da başkonsolosluğun yanlış stratejisinden dolayı istismar edilmesinden açıkçası çekiniyorum.

Biliyorsunuz, Facebook üzerinden yapılan kampanyalarda birçok firma sayfasına daha fazla hayran kazanmak için kampanya katılım şartı olarak kullanıcıdan sayfanın beğenilmesini talep eder. Aynı yöntemi yukarıdaki etkinliğe ev sahipliği yapacak olan “İsrail Türkiye’de” isimli İsrail Konsoloslukları sayfası da -maalesef- kullanıyor. Yani Başkonsolos Kamhi’ye Türkiye ve İsrail arasındaki bağların nasıl iyiye gidebileceğine dair bir soru sormak için “İsrail Türkiye’de” ismindeki sayfayı beğenmek zorundasınız.

Takdir edersiniz ki hem “İsrail Türkiye’de” başlığı dolayısıyla hem de zaten iki ülke arasında kitleler nezdindeki mevcut negatif iletişimden dolayı bu etkinlik aslına bakarsanız -maalesef- hedefi bulamayacak bir PR çalışması olacaktır.

Zaten kullanıcılar gerçek isim ve soyisimleri ile Facebook’ta yer alıyorken ve sorular için moderasyon halen geçerli olacakken, soru sormak isteyen ancak İsrail-Türkiye ilişkileri konusunda hassas duran kullanıcıların sayfayı beğenmek zorunda bırakılması hem ilgiyi azaltacaktır, hem de bu konuya duygusal yaklaşabilecek kişilerin aşırı tepki vermelerine neden olacaktır diye düşünüyorum.

Dileriz İsrail Konsoloslukları ilgili Facebook sayfalarındaki soru sormak için sayfayı beğenme şartını kaldırır ve herkes sorusunu sorabilir. İki ülke ve halkları arasında atılacak olan bu iletişim adımının doğru yöntemlerle uygulanması herkesin yararına olacaktır.

Filistinlilerin İsrail’e karşı gösterdiği direniş hareketine verilen isim olan İntifada, basit olarak anlatılmak gerekirse silkinmek, ayağa kalkmak ve direnmek anlamlarına geliyor. İntifadaların ilki 1987 yılında, İsrail askerlerinin Filistinli sivillere uyguladığı orantısız güçten dolayı ortaya çıkmış ve Filistin halkı intifada paydası altında güçlü bir sivil direniş göstermişti. İntifadaların ikincisi ise 2000 yılında Ariel Şaron’un Mescid-i Aksa’yı ziyareti üzerine başlatılmış ve ancak bu seferki hareketin içerisinde sivil direnişin yanında silahlı bir hareket de söz konusu olmuştu.

AFP ajansına göre Facebook’un kurucusu Mark Zuckerberg ile görüşen İsrail Kamu Diplomasisi Bakanı Yuli Edelstein, sayfanın içerdiği şiddet öğelerinden dolayı kapatılmasını rica etti ve yapılan görüşmelerin ardından sayfa kapatıldı. İsrail cephesi bu kararı memnuniyetle karşılarken, Filistin cephesinden ise bu kararın insan haklarına ve ifade özgürlüğüne aykırı olduğuna dair bir tepki geldi.

Bundan önce başta Tunus, Mısır ve Libya’daki gösterilerde olmak üzere birçok gelişmekte olan ülkede sosyal ağlar insanları hızlı ve etkili bir şekilde bir araya getirmeyi başarmıştı. İntifada da aynı şekilde kitlelerin bir araya gelişini temel aldığı için sosyal ağlar üzerinden bir strateji izlenmesi çok doğal gözüküyor. 350 bin kişilik bir sayfanın kapatılması hareket için kısa vadede bir geriye dönüş gibi gözükse de benzer sayfalar şimdiden yeniden açılmaya başlamış durumda. Unutmamak gerekiyor ki kısıtlamalar ve yasaklar, harekete geçmeye hazır kitleler için kolaylıkla bir motivasyon aracı olarak kullanılabilirler.