Atletizim için her zaman beyin jimnastiği gerekli olmasa da bir CEO için veya herhangi bir şirketteki muhasebeci için beyin egzersizleri yapması, yoğun ve özel zamanlar için olmazsa olmazlardan.

Herhangi bir şekilde şampiyon olmak için beyin tokluğunuzun olması şart. Bunun için beyninizi aşağıdaki 4 şekilde eğitebilirsiniz.

1- Kazanmak için oyna! 

İster bir sporcu olun isterseniz bir şirket çalışanı hiç farketmez! Eğer başarılı olmak istiyorsanız önce kendinizi inandırmalısınız. Tom Brady oyuna girdiği zaman “kazanmak için burdayım” diyerek kendini hazırlıyor. İngiltere’de yapılan araştırma basit bir düşüncenin ciddi bir şekilde başarıyı artırdığını göstermiş. Siz de ilk önce derin bir nefes alın ve “bunu en iyi şekilde yapacağım” diyerek kendinizi hazırlayın. Bu düşünce şekli sizi hazırlayacaktır ve başarı şansınızı artıracaktır.

2- Dikkat/farkındalık üzerine pratik yapın!

Çalışmalar, beynin strese verdiği tepkiler bakımından çok ilginç değişiklikler gösteriyor. Günümüzün karmaşıklığında farkındalık oldukça büyük bir avantaj sağlıyor. Bu nedenle meditasyon yaparak endişe ve tepkileriniz üzerinde daha fazla kontrol sahibi olmanız size çok büyük avantaj sağlayacaktır.

Meditasyonun size nasıl bir fayda sağlayabileceğini Kobe Bryant örneğiyle izleyelim.

3- Başarıyı görselleştirin. 

Olimpiyat koşusunda altın madalya almış olan Lindsey Vonn, “yarış noktasına gelene kadar bu yaşırı kafamda 100 kere koşmuştum. Her noktasında nasıl olacağını, neler yaşayacağımı çok iyi biliyordum” diyor.

Eğer ulaşmak istediğiniz noktaya kafanızda ulaşırsanız ve bunu gerçekten adım adım yaparsanız gerçek hayatta da faydasını görürsünüz. Tabi bir de bunu gerçekten yaparsanız (çizerek, görselleştirerek, koşarak…) o zaman her şey çok daha anlamlı olacaktır.

4- Kendi kendinizi motive eden konuşmalar yapın

Bir röportajında Lebron James’e Cleveland Cavaliers’ı Miami Heat’de oynamak için neden bıraktığı sorulunca “Lebron James için en iyisini ve onu en çok mutlu edecek şeyi yapmaya çalıştım” diye cevap veriyor. Uzun süre sosyal medya ve basın neden kendinden 3. tekil şahıs olarak söz ettiğini tartışsa da aslında başarısının arkasında yatan şeylerden birisi buydu.

Araştırmalar, kendini motive eden kişilerde kaygının azaldığını ve daha iyi kararlar aldıklarını gösteriyor. (Tabi ki başkalarından da duymak daha iyi gelecektir) Bu nedenle önemli bir işe girişmeden önce kendinize isminizle hitap ederek “Bunu yapabilirsin Metin!” gibi motive eden cümleler kurun. Garip gelecektir fakat kendi isminizle hitap etmek duygularınızı daha iyi kontrol etmenizi sağlayacaktır ve böylece elinizdeki enerjiyi çok daha iyi kullanacaksınız.

Her ne olursa olsun bir şampiyon gibi düşünmeye çalışın. Antrenmanlarınızı, hazırlıklarınızı veya yapmanız gereken her neyse onu en iyi şekilde yapın ve beyninizi de bu duruma hazırlayın.

Çoğunlukla zamanın ruhundan, gün içinde yoğunluğumuz bitmiyor. Başarılı insanları herkesten ayıran birinci şart: günün yoğunluğunu verime dönüştürebilmek. Gün içinde hepimizin sayısız kararlar alması gerekiyor ancak odaklanacağı şeyleri seçebilenler, herkesten her zaman on adım önde yürüyenler oluyor.

2- Erken uyanırlar.

Erken kalkan yol alır. Şehrin gürültüsü, sosyal medyanın cıvıltısı derken çoğu zaman güne nasıl başladığımızı ve öğle yemeği zamanının nasıl geldiğini anlamıyoruz bile. Ancak güne yalnızca bir saat erken başlamanın kafanızı nasıl pırıl pırıl yapacağını deneyimlemeden bilemezsiniz. Hatta belki de sabah 5’te kalkarak bir günde iki gün yaşamaya bile başlayabilirsiniz: Bunu pratiğe dökenlerden biri tanıdık bir isim; Ferrarisini Satan Bilge Robin Sharma’nın Sabah 5 Kulubü’ne bir göz atabilirsiniz.

3- Meditasyon yaparlar.

Sabah erken, öğlen arasında veya gecenin bir vakti. Meditasyon, eğer onu gözünüzde büyütmezseniz, zamanla alışacağınız muhteşem bir pratiktir. Hem de başarılı insanların zihinlerini en iyi şekilde yönetebilmesinin de başlıca kaynaklarındandır.

4- En iyilerle çalışmaya odaklanırlar.

En iyilerle bir arada olmak demek karşılıklı olarak sürekli beslenebilmek demek. Fizik ve Kimya dallarında iki Nobel sahibi Madam Curie’nin eşiyle paylaştığı iki önemli şey, ilk Nobel’i ve laboratuvarı. Çalışkanlıklarıyla bilinen bu iki bilim insanının büyük kızlarının da Nobel sahibi olduğunu ekleyelim. Bu da işlerinin en iyisi olup işlerini tutkuyla yapanların, gelecek kuşaklara nasıl da iyi örnek olduklarının bir gerçeği.

5- Bedenlerine iyi bakarlar.

İyi beslenme, her gün hareket etme ve iyi uyku. Bedenimize yeterince iyi bakmazsak, başarılarımız nasıl devamlı olabilir? Üstelik son yapılan araştırmalar gösteriyor ki uyku dengemizin beyin sağlığımızla ciddi bir bağlantısı olabiliyor.

 6- Dengeli bir yaşamları vardır.

Başarı her ne kadar sürekli para kazanmak, ışıl ışıl bir kariyerle parlamak gibi dursa da aileye ve sevdiklerine yeterince zaman ayırmadıkça gittikçe solan bir niteliğe de sahip. Üstelik mola vermeyi bilmek, bilgeliğin de bir göstergesi.

7- Gözleri pozitif olandadır.

Sürekli işin eksik yanlarını görmek de bir yere kadar. Günün sonunda eksiklikleri bir sonraki güne atabilmek ve küçük zaferlerin tadını çıkarabilmek gerek. Başarılı olanlar, gözlerine pembe gözlükleri takmadan, eğrisiyle ve doğrusuyla bir günü değerlendirebilenlerdir.

8- İlerlemelerinin kaydını tutarlar.

Başarılı birçok insanın günlük tuttuğunu duymuşsunuzdur. İlerlemenin tek günde olmayacağını bildikleri gibi, birçok küçük başarının art arda dizilmesinin kaydına yeri geldiğinde tekrar göz atabilmek paha biçilmezdir. Bu maddenin güzel bir sürprizi olarak; Haruki Murakami’nin edebiyatçı kimliğiyle koşu günlüklerinin kayıtlarını tuttuğu “Koşmasaydım Yazamazdım” kitabını tavsiye edelim.

 9- Başarılarını kendileri yaratırlar.

Başarılı insanlar, ilgi duydukları konularda çalışma özgürlüğüne sahip olanlardır. Özgürlüğün en iyi arkadaşıysa sorumluluktur. Doğru bir sorumluluk duygusuyla hareket eden her başarılı insan, şans rüzgarları ondan yana esmediğinde bile başarılı kalmasını bilecektir. Böyle olunca istikrarlı bir yolda ilerlemek de zor olmasa gerek.

 10- Detaylı bir plan olmazsa olmazlarıdır.

Dahiler dahi plansız olduklarında başarılı olabileceklerini düşünmezler. Bir roman yazmak, bir konçerto bestelemek — hiçbiri tek bir günün işi değildir. Kağıda geçsin veya dehasının zihninde olup bitsin, tüm başarılar ancak planla varolabilirler.

11- Asla ertelemezler ya da bahane üretmezler.

Ertelemek göz açıp kapayıncaya kadar gerçekleştirebileceğimiz bir eylem. Zor olanıysa ertelemeden ve bahane üretmeden iştahla önümüzdeki işe devam etmek. Başarılı insanlar kendilerini ödüllendirme mekanizmalarını çözmüş insanlar olarak, ertelemenin günden güne bulaşan bir hastalık olduğunu bilirler. Bahane ve ertelemeleri hayatlarına nadiren dahil ederler.

Yale Üniversitesi’nden araştırmacılar neden hareket edemediğimize dair bir cevap bulmuşlar. Araştırmalara göre stres, beynin “kendine hakim olma” bölgesini küçülttüğünü ortaya çıkarmış. Yani stres yaptıkça irademize hakim olma yeteneğimiz kelimenin tam anlamıyla azalıyor.

Bu hasarı büyük boyutlara ulaşmadan önce azaltmak bizim elimizde. Aşağıdaki maddeleri uygulamaya başlarsanız hasarı azaltabilirsiniz.

1- Hayır demeyi öğrenin

San Francisco Üniversitesi araştırmacılarına göre “hayır” demekte zorlanan kişiler stres ve hatta depresyon yaşayan kişiler. Yani stres altında hayır deme irademizi kaybediyoruz. Hayır kelimesi, kullanmaktan korkmamamız gereken güçlü bir kelime. “Düşünmüyorum, sanmıyorum” gibi politik cümleler kurmak kendinize olan güveninizi de zedeler. Eğer cevap gerçekten “hayır” ise, “hayır” demeyi bilin.

2- Bağlantıyı kesmeyi bilin 

Teknoloji geliştikçe 24 saat birbirimizle ve dünyayla bağlı hale gelir olduk. Eğer iş mailleri sizi strese sokuyorsa iş dışında bildirimleri kapatın ve iş maillerinize bakmayın. Sadece maillerinizi belirli gün ve saatlerde kontrol etmek bile stres oranınızı büyük oranda düşürür.

3- Negatif insanları olabildiğince nötürleştirin 

Zor insanlarla başa çıkmak oldukça sinir bozucu ve stresli bir iştir. Bu nedenle enerjinizi emen negatif insanlardan olabildiğince uzak durun. Eğer böyle biriyle görüşmek zorundaysanız kendisinin hayat enerjisi emen bir kişi olduğu düşüncesini aklınızdan çıkarmadan yaklaşın ve beklentilerinizi sıfıra indirin.

4- Kin tutmayın

Kin tutmak, size stresten başka bir duygu kazandırmayacaktır. Kin tutmak, sadece olayı düşünmek savaşa hazır durumda sizi dimdik ayakta tutar fakat aslında böyle bir şeye ihtiyacınız yoktur. Eğer buna devam ederseniz bu durum strese neden olur ve vücudunuza çok ciddi zararlar verebilir. Stres, kalp ve damar hastalıklarının büyük nedenlerinden biri ve kin tutmak çok büyük bir stres nedeni. Duygusal olarak zeki kişiler bu nedenle kin tutmazlar. Kindarlığı bir kenara bırakırsanız yaşayacağınız rahatlık tarih edilemez.

5- Dikkatinizi toplayın

Dikkatli olmak, farkındalığınızı geliştirmek sizi farklı konular arasında geçişlerden alıkoyar. Yani odaklanmanızı sağlar. Bir konuda odaklanmayı başardığınız zaman geri kalan şeyleri kenara bıraktığınız için strese girmemiş olursunuz. Bu nedenle dikkatinizi toplamak için meditasyon yapmalısınız. Bunu öğrendikten sonra meditasyon sırasında olmasa bile daha dikkatli ve ruhsal olarak daha sakin olduğunuzu görebileceksiniz.

6- Olaylara farklı bir bakış açısıyla bakmayı öğrenin 

Endişelerimizin çok büyük bir bölümünün yersiz olduğunu biliyoruz. Bunun temel nedeni olayları anlama şeklimiz. Genelde çarpık bir anlayışa sahip oluyoruz. “Her şey yanlış gidiyor”, “hiç bir işe yaramaz” gibi düşüncelerden önce duruma farklı bir bakış açısıyla bakmayı denemelisiniz. Eğer gerçekten yanlış giden bir şeyler varsa onları bu bakış açısıyla tespit edip daha rahat bir şekilde ilerleyebilirsiniz. Yani farklı bakış açısı size olaylara farklı bir şekilde yaklaşma imkanı verir. Olayın kendisinden çok sonuç odaklı hareket ederek de bu sorunun üstesinden gelebilirsiniz.

7- Destek sisteminizi kullanın

Her şeyi kendi başınıza halledemezsiniz. Böyle durumlar için en etkili yöntem, zayıflıklarınızın farkıda olmanız ve gerekli durumlarda destek almanız. Herkesin hayatında zor anlarında danışabileceği, destek talep edebileceği birileri vardır. Sizin hayatınızdaki bu kişiyi bulmanız ilk adım olabilir. Bu kişiyi bulun ve zorlu durumlarda ona ihtiyacınız olduğunu paylaşın. Endişelerinizi ve neden stresli olduğunuzu anlatın, yorumlarıyla size farklı bir bakış açısı sağlayacaktır.

Yardım istemek bir zayıflık değildir. Aksine kaygılarınızı hafifletecek ve güvendiğiniz kişiyle ilişkilerinizi güçlendirecek bir yöntemdir.

Bir rubik küpü bize bu konuda yardımcı olabilir, ancak herkes onun testine yanaşmayabilir ;)
İyisi mi biz, bir rubik küpüyle karşınızdaki kişiye zeka testi yapmış kadar size zeka konusunda yol gösterecek 6 özelliğimizi sunalım:

1- Hayatta bir yerde mutlaka bir kaybetmişlikleri vardır. (Ve bunun bilincindedirler.)
Kendini çokça sorun aşmış, hatta hayatta aşmış gibi gösterenlere Elon Musk gibi yaklaşabilirsiniz. Elon Musk, görüştüğü kişilere karşılaştıkları zor sorunları nasıl çözdüklerini sorarak onların zeki olup olmadıklarını anlayabildiğini söylüyor. Eğer karşısındaki kişi sorunu detaylı ve birçok katmandan bakarak anlatabiliyorsa, sorunu gerçekten kişinin kendi zekasıyla çözdüğünü anlıyormuş. Zaten biz de Elon Musk’ın zekasına bakarak bu konuda yanılmayacağını biliyorduk.

Evet, hayat sorunsuz asla değil. Ancak zeki insanlar, sorunlarından sorumlu olmakla gurur duyar ve çözümlerin mutlaka bir yerde varolduğunu bilirler. Üstüne üstlük sorunları ve buldukları cevapları yeniden gündeme getirmekten de asla gocunmazlar. Çünkü kendi zekalarına güvenirler.

2- Zevk aldıkları şeyleri bir süreliğine erteleme yetenekleri vardır.
Fiziksel tiyatro oyununuzun prömiyerine dört  gün kalmışken, Uludağ’a gidip çok sevdiğiniz snowboard sporunu icra etmek pek zekice bir yaklaşım değil gibi. Öncelikleri iyi belirleyebilmek, özellikle de zaafları düzenleyebilmek, zekanın en büyük bileşenlerinden. Zeki kişiler nice istek ve zaaflarına, akılları sayesinde yenik düşmemeyi başarabilenlerdir.

3- Zor konuları sadeleştirebilir ve bu konularda derinlere dalabilirler.
Derinliğini bilemediği sulara kimse dalmak istemez. Sadeleştirmenin içindeyse derinliği en baştan kavrayabilmek yatar. Herhangi bir durumu veya problemi tanımladığınızda ve basitçe anlatabildiğinizde, zekayı çözümde nasıl kullanabileceğinizin yolu da, başta kabaca da olsa, otomatikman çizilmiş olur. Zeki insanlar da zaten bu yola çıkmaktan çekinmeyenlerdir.

4- Okurlar. Hem de bol bol.
İyi bir okuyucu olmak, aslında yerinizden kalkmadan birçok kişinin kılığına girmekle eşdeğer. Her kitap başka bir dünyadır, her kahramanın hikayesi sizi bambaşka bakış açılarına davet eder. Zeki insanlar bunun kıymetini bilirler. Her farklı kitapta, farklı bir yolculuğa dalmaya hazırdırlar. Hem ne demiş Amerikalı girişimci ve kişisel gelişimci Jim Rohn: “Seçtiğiniz alanda haftada bir tek kitap okursanız, 10 yılda 500’ün üzerinde kitap okumuş olursunuz. Bu da, sizi alanınızdaki %1’lik dilime sokar.” Zeki insanlar için konusu ve türü ne olursa olsun, iyi bir kitap her şeye değer.

5- Kendileri gibi insanlarla takılırlar.
Yine Jim Rohn’un şu isabetli sözünü alıntılayalım: “Hayatınızdaki en yakın 5 kişinin ortalamasısınız.“ E, üzüm üzüme bakıp boşuna kararmıyor. Etrafınızda en çok vakit geçirdiğiniz insanlar kim? Zeki insanlar, bunu iyi seçerler. Hem zekiyseniz ve kendi hayatınızın ipleri elinizdeyse, kendi çevrenizi oluşturmaktaki başarınız da muhtemelen kaçınılmaz olacaktır. Tabii ki de zeki kişiler insan faktörü devreye girdiğinde hayatta birçok farklı senaryoya dahil olacaklarını bilirler. Ancak bunun zekayla çözülemeyecek bir şey olmadığının da farkındadır. Hayattaki ustaca seçimlerin hepsi aslında birer zeka işidir.

6- Bir şeye nasıl odaklanacaklarını bilirler.
Odaklanma, zeki insanların sıkıntı çekmediği bir konu! Bir düşünün: Çoğunluğu zaten hayatta kendi yolunu çizme konusunda başarılı, çoğu sevdiği işlerde çalışıyor ya da sevdiği atmosferi oluşturabilmek için elinden geleni yapmaktan kaçınmıyor. Bu insanların yeri geldiğinde lazer odaklı bir Zen rahibinin seviyesine çıkmasına şaşmamak gerekiyor. Hal böyleyken Steve Jobs’un neden Zen’den bu kadar etkilendiğini anlamak da mümkün.

Çoğu lider halen zayıflığa sebep olan geleneksel yöntemlerle boğuşmaktadır. Başarılı bir lider kendine güvenmelidir. Tüm riskleri alarak yeni değişimlere açık olmalı ve uygulayabilmelidir. Tecrübelere dayalı gelişimler ile yönetme en iyi yönetme yöntemlerinden biridir.

Hızlı değişimlere karşı her şeyi bilmek ve kontrol etmek bazen zordur. Değişikliğe gitmeye karar verdiğinizde ekibinize her zamankinden daha çok güvenmeniz gerekir.

Çoğu kişi hayatında belirsizlikler olmasından hoşlanmaz. Önündeki kapıların ardını, açmadan da görebileceği kadar tanıdık yollardan geçebilmek ister. Ancak bu her zaman mümkün olmayabilir. Özellikle de hız ve değişim çağına ayak uydurmak için teknolojiyle böylesine iç içe yaşarken kendimizi sık sık güncellememiz gerekebilir. Değişim küçük de olsa büyük de olsa, bazı alışkanlıklarımızı etkileyeceği kesindir.

Yönetici olarak yapmanız gereken çalışanlarınızla piyasada neler olup bittiğine dair dürüst, inandırıcı bir diyalog kurmaktır. Rakiplerin neler yaptığını, karşı karşıya kalabileceğiniz potansiyel tehditleri, olası durumları gözler önüne serin. Diğer yandan fırsatları beraber analiz edin. Mümkün olduğunca etkileşime açık bir ortamda planladığınız değişim stratejisinden bahsedin, çalışanları kendi fikirlerini paylaşmaya, değişimin içinde aktif bir şekilde yer almaya davet edin. Müşterilerden, hissedarlardan ve sektörün ileri gelenlerinden değişimle ilgili destek almaya açık olun.

Acil durum duygusunu yarattıktan sonra, değişim hareketinin rotasını çizecek, rehberlik edecek takımlar kurulmalı. Dönüşümün kaçınılmaz ve acil olduğu duygusu insanları bu harekete gönüllü olarak yardımcı olmaya, liderlik etmeye teşvik eder. Kişisel riskleri göze almalarını sağlar. Hiç kimse katkıları için ödül beklentisine girmez. Ancak, istekli ve heyecanlı bir ekip bu işi başarabilir.

İnsanları değişime ikna etmek güçlü bir liderlik gerektirir. Değişimi yönetmek yetersiz kalır, liderlik etmek gerekir. İnsanları bir araya getirip değişimi hayata geçirecek takımlar oluşturmak bu değişim liderlerinin işi olmalıdır. Bu rehber kişilerin diğer çalışanlarla doğru duygusal bağlarının, yetenek ve algı seviyelerinin olduğuna emin olun. Takımlar arasında koalisyon değişimi hızlandıracak ve çalışanların süreçleri daha hızlı benimsemelerini sağlayacaktır.

İlk değişimle ilgili konuşmaya başladığınızda kafanızda birçok fikir ve çözüm önerisi olabilir. Bu karışık fikirleri belli bir sıraya dizmeli, karşınızdakilerin kolayca anlayacağı bir sisteme oturtmalısınız. Değişim stratejisinin basit ve uygulanabilir olması çok kritiktir. Takımınıza basit bir vizyon ve strateji çizin. Değişimin gerekçeleri net olmalı.

Mümkün olduğu kadar çok sayıda insanı değişim süreçlerine dahil edin, onlara değişimle ilgili bilgi verin ve kişilerin ihtiyaçlarına değişimin nasıl karşılık vereceği konusunda yol gösterin. İletişim konusunda teknolojinin aleyhinize değil, lehinize çalışmasını sağlayın.

İlk etapta değişimin başarısını ölçmek için küçük hedefler koyun. Hem ölçmesi hem de ulaşılması kolay olsun. Böylece, kısa sürede çevrenizdekilerin ilgisini çekebilir ve değişime ılımlı yaklaşmalarını sağlayabilirsiniz. Ayrıca, çok sayıda değişim sürecini bir arada yönetmek yerine, mevcut süreçleri kısa sürede tamamlayın, daha sonra yenilerine başlayın.

Birçok değişim projesinin başarısız olmasının sebebi, değişimdeki başarının çok hızlı beklenmesi. Gerçek değişimin diplere nüfuz etmesi gereklidir. Hızla kazanılmış başarılar uzun soluklu değişimin sadece başlangıcını işaret etmekte. Ve çoğu zaman sürekli olmamaktadır.

Değişim süreklilik gerektirir. Her başarıda sadece nelerin iyi gittiğine değil, nelerin daha iyi yapılabileceğine de bakılmalıdır. Pürüzler saptanmalı, iyileştirilmeli, süreçler daha etkin hale getirilmelidir. Vizyonunuz gerçekleşinceye kadar rehavete kapılmayın. Bir değişim dalgasını, diğeri izlesin. Değişim yorgunluğu tuzağına düşmeyin. Çok fazla çalışmak fiziksel ve duygusal olarak çöküntüye sebep olabilir. Dengeyi iyi kurun. Çok katı ve uzun vadeli planlar bir noktada tekleyebilir. Daha esnek dönüşüm planları hazırlayın. Ulaşamadığınız hedeflere ulaşmış, gerçekten başaramadığınız işleri tamamlamış gibi davranmayın. Eksikliklerinizi görmelisiniz. Küçük başarılarla tatmin olup, gevşemeyin, acil durum duygusunu sürekli canlı tutmalısınız.

Yöneticileri ekiplerinin hem kilit oyuncuları hem de koçlarıdır. Ekiplerin motivasyonu, gerektiğinde başarıya tahrik etme ve tutarlı olmasını sağlayarak bu ekibin başarı dolu bir yolda ilerlemesini sağlamak tamamen yöneticilerin liderlik yeteneğini tanımlar.

İşte, ekiplerini ustaca yönetmesini sağlayan başarılı liderlerin alışkanlıkları:

Ortak çalışmaya dayalı olmak
Sürekli komutlar üretme yerine, yöneticilerin takım uyumu sağlamaya çalışması ve tüm ekip üyelerini kapsayan çalışmalar yürütmesi ekipte olumlu bir hava yaratır. Ekibi korku, kibir ve şiddetle yönetmek yerine gerçekten ekibin bir parçası gibi rol almak başarılı liderlerin en önemli özelliğidir.

Ortak hedeflere sabitlenerek birlikte çalışmanın başarıya ulaşmada derin etkileri vardır. Bu ortak çalışma prensibini ekip üyelerine aşılamak liderlik yapmanın görevlerindendir. Yöneticiyle beraber ekip üyelerinin ortak dayanışma içinde olması şirket için çok değerli sonuçlar üretecektir.

İlişki odaklı olmak
Büyük liderler, insanları yönetir sayıları değil. Sayılar önemli ama daha önemlisi ekip üyeleriyle yöneticinin birbirleriyle olan ilişkileridir.

İyi bir yöneticinin personeline güvenmesi ve onlardan en iyi verimi alması için onların korkusuz davranmalarını öğretmesi gerekiyor.

Eşit davranmak
Büyük yöneticiler, ekip üyeleriyle yakından çalışmayı tercih eder.

Ancak bunu yaparken tüm çalışanlara eşit davranmaya dikkat etmeliler. Çünkü çalışanlara farklı davranmanız ekip üyeleri arasında kıskançlığa sebep olabilir. Büyük liderler, çalışanların tepki ve reflekslerini iyi bir şekilde analiz edebilmelidir. Ve çalışanlarına bu bilgiler doğrultusunda yaklaşmalıdır. Büyük liderler, gerektiğinde ekip üyelerine kendi tarzında küçük hediyeler almalıdır böylelikle hem morallerini yüksek tutar hem de aralarında daha sağlam bir ilişki kurabilirler.

Öğrenmeye açık olmak
Günümüzde hızlı gelişen teknolojiyle beraber çalışma stratejileri de değişmektedir. Büyük lider olmanın gerekliliklerinden biri de bu durumun farkında olmak ve teknolojik gelişmeleri şirkete adapte edebilmektir.

Siz bir yönetici olarak her zaman bu gelişmeleri takip edemeyebilirsiniz bu gayet anlaşılabilir bir durumdur. Ancak büyük lider olmanın göstergelerinden biri de bu gelişmeleri ekibinizin bir üyesi masaya getirdiğinde yeni şeylere açık olmaktır. Yenilikleri bir yönetici olarak her zaman siz getiremeyebilirsiniz bazen bu fikirler çalışanlarınız tarafından önerilebilir sizin de bu tür gelişmelere açık olmanız gerekmektedir.

Her zaman her şeyi bilemeyiz ama yeni şeylere ve önerilere açık olmak kişisel gelişimin en önemli adımıdır. Dinlemek ve öğrenmek, toplantılarda başarılı sonuç almak isteyen tüm liderler için olması gereken bir özelliktir.

1.İnançlarınızı sorgulayın. 

Eğer fikirleri inanılabilir bulduğunuz için mantıklı ve doğru olarak kabul ediyorsanız, inançlarınız bilginin ötesine geçiyor demektir. Yani bir fikir konusunda bir inanca sahipseniz, onu pek de araştırmıyorsunuz. Güçlü ve meydan okunmayan inançlar, hedeflerinizi başarıp başarmamanız konusuna etkili olur. Örneğin, bir çok küçük işletmenin başarısız olacağına inanıyorsanız, kendi işletmenizi kurmayacaksınızdır. Eğer ürününüzü ödeme yapılmaya değer görmüyorsanız, hiçbir zaman onu satamazsınız. Ve eğer mesajınızın yeteri kadar güçlü ve önemli olduğuna inanmıyorsanız, onu asla paylaşmayacaksınız.

Kendinize sorun: İnançlarınızı destekleyen gerçekler neler?

2. Bakış açınızın aksini ispatlayacak gerçekleri arayın.

Biz insanlar, haklı olmayı severiz. Ve haklı olma arzumuzu korumak için, fikrimizi destekleyecek kanıtlar ararız. Üstelik onlara ters düşen kanıtları görmezden geliriz. Yani sürekli kendi fikrinizi destekleyecek veriler ve kanıtlar ararken, gerçeği göz ardı edersiniz. Bu bir anlamda hile yapmak! Çünkü bu durumda, hatalıyken dahi yaptıklarınızın doğru olduğunu düşünüyorsunuz. Eğer yeni asistanınızın yetersiz olduğunu düşünüyorsanız yaptığı işte sürekli problemler ve hatalar ararsınız. Performans değerlendirme zamanı geldiğinde ise elinizdeki veriler, eksikliklerin upuzun bir listesi haline gelir. Bu şekilde de tabi ki  baştan sona haklı olduğunuzu düşünürsünüz. Oysa bakış açınızı çürütecek kanıtları toplamaya gönüllü olmak, sadece problemleri sezmenize yardımcı olmakla kalmaz aynı zamanda bakış açınızı da kuvvetlendirir.

Kendinize sorun: bakış açınızı çürütmek için hangi kanıtları topladınız?

3.Başarı ihtimalini tahmin edin. 

Herkes bir ya da bir kaç gerçekten uzak bilgiyi ezbere söyleyebilir ancak çok az insan istatistikleri tam anlamıyla kavrayabilir ve çok daha azı onları kullanarak karar verebilir. İzleyeceğiniz yolu, olayın gerçekleşebilme ihtimalini göz önünde bulundurmadan bir olaya dayandırdığınızda baz oranını ihmal etmiş olursunuz. Baz oranı, nüfusta bir olayın gerçekleşme sıklığıdır. Buna örnek olarak; boşanma oranlarını, suç oranlarını ve üniversite mezuniyeti oranlarını gösterebiliriz.

Baz oranı ihmali ise göz alıcı görüşler eşliğinde sizi asıl amacınızdan saptırır ve istatistiksel olarak neyin mümkün olduğunu size unutturur. Eğer kendi işinizi kurmayı düşünüyorsanız fakat ondan önce MBA yapmak istiyorsanız; MBA yapan küçük işletme sahiplerinin yüzdesini bilmek size yardımcı olacaktır. Benzer bir şekilde eğer sizi milyoner yapacağını vaat eden bir programa kayıt olmayı düşünüyorsanız, bu oluşumun websitesinde yazan alıntıları okumak yerine daha derin bir araştırma yapmak faydalı olacaktır.

Kendinize sorun: Daha neyi bilmeye ihtiyacım var?

4. Yanılabileceğinizi göz önünde bulundurun. 

Geçen yıl Dünya Kupası’nı kimin alacağını biliyor muydunuz? Peki ya Oscar’ı hangi filmin kazanacağını? Ocak ayında hangi hisselerin düşüşe geçeceğini? Bu sorulardan herhangi birine “evet” diyorsanız, geri görüş önyargısına sahipsiniz demektir. Neler olacağını bildiğinizi iddia ediyorsunuz fakat bu iddiayı olay gerçekleştikten sonra dile getiriyorsunuz. Dahası, buna inanıyorsunuz.

Geri görüş önyargısı oldukça karışık bir kavram. Öyle ki; yapılan bir araştırma insanların kendi tahminlerini ya da öngörülerini yanlış hatırladığını gösteriyor.

Şimdi küçük bir oyun oynayalım: Google, Siri ya da Cortana’ya danışmadan söyleyin; Rahibe Teresa’nın kaç yaşında öldüğünü biliyor musunuz? Bir tahminde bulunun ve cevabı kendinize söyleyin. Eğer sizi şu andan tam bir ay sonrasında çağırsam, bir çoğunuz;biraz önce fısıldadığınız gerçek rakam yerine, öldüğü yaşa daha yakın bir rakamı telaffuz ettiğinizi söylerdiniz. Geri görüş önyargısının yarattığı en ciddi problem ise hatalarınızdan öğrenme konusunda başarısız olmanız. Bu huy sizin yaptığınız hataları unutturduğu için aslında anlaşılabilir bir durum.

Kendinize sorun: Geçmişte hangi konularda yanıldınız?

5.Bir duyguyu ne zaman takip edip ne zaman görmezden geleceğinizi öğrenin. 

Duygularınız olmadan iyi kararlar verebilir misiniz? Muhtemelen, fakat bazı durumlarda bu konuda daha fazla ve uzun süre çalışmak gerekiyor.  Duygular beynin karar veren bölümüne hızlı ve apaçık mesajlar gönderir bu da sırasıyla tüm bu bilgi ile ne yapacağınızı belirler. Duygu yüklü mesajlar çok yüksek sesli olduğunda, kararlarınızı etkiler. Bu da davranışlarınızın duygularınızdan etkilenmesine yol açar.

O anki duygularınız, objektifliğinizi bozabilir ve bir durum ya da insan hakkındaki yargılarınızı etkileyebilir. Olumlu duygular kendinizi olduğunuzdan daha yetenekli görmenize, riskleri azımsamanıza, potansiyel kazançları abartmanıza ve önceliklerinizi değiştirmenize yol açabilir. Bizi iyi hissettiren şeyler daha önemli, gerekli ve değerli görülebilir. Bizi daha iyi hissettiren insanlar daha yardımsever ve özgün görünebilir. Madalyonun öteki yüzünde ise negatif duygular var. Negatif duygular, yeteneklerinizi azımsamanıza, riskleri gözünüzde büyütmenize, sonuçları abartmanıza ve önceliklerinizi görmezden görmenize yol açabilir. Bizi kötü hissettiren şeyleri önemsiz, gereksiz veya değersiz olarak görebiliriz.

Kendinize sorun: Bu makale size kendinizi nasıl hissettirdi?

1. Hedefleriniz ya da standartlarınız çok yüksek tutmak

O kadar yüksek ki genellikle gerçekçi değil. Eğer en iyisini yapamazsanız bazen vazgeçiyorsunuz.

2. Her hatayı başarısızlık olarak görmek 

Eğer biri bir şeyi sizden daha iyi yaparsa, başarısız olduğunuzu hissediyorsunuz. Hatalarınızı başkalarından gizleyebiliyorsunuz. Bunun için kök salmış bir utanç söz konusu ki bunu aşmanızda fayda var.

3.  Kendinize yabancılaşmak 

Bu durum özellikle kendi mükemmeliyet anlayışınıza uymadığınızda gerçekleşir.

4. Risk almayı sevmemek

Çünkü eğer alırsanız mükemmel bir şekilde görevi yerine getirme ya da problemi çözme garantisi yok. Böylece başarabileceğiniz bildiğiniz daha güvenli görevleri alıp durursunuz.

5. Sonuçlara takılıp kalmak

Öğrenme ve çalışma süreçlerinden, yeni şeyler denemekten ve başka kişilerin görüşlerini değerlendirmekten keyif almıyorsunuz. Sadece sonuçla ilgileniyorsunuz.

6. Ya hep ya hiç düşüncesine sahip olmak 

Temel olarak bir şey ya mükemmeldir ya da başarısızlıktır.

7. Eleştiriyi ya da geri bildirimi hoş karşılamamak

Bu başkalarının düşüncelerine sağlıksız bir biçimde bağlanmaktan kaynaklanıyor. Eğer bir kusurunuz ortaya çıkarsa başkalarının sizi redd edeceğini düşünüyorsunuz.

8.  Etrafınızdakilere kendi gerçekçi olmaya standartlarınızı uygulamak

Başkaları beklentilerinizi karşılamadığında onlara eleştirel yaklaşıyorsunuz. Sonuç olarak size güvenen insanlarla iyi ilişkilerinizi sürdürmeniz zor olabilir.

9. İşleri delege etmemek 

Diğer insanların işi sizin kadar mükemmel yapamayacağından endişe duyduğunuza göre sizin kadar yetkin olabilecek kişilere dahi görevleri delege etmekten çekiniyorsunuz.

10. Sürüncemede bırakmak

Bir şeyleri kusurlu olarak yapmaktan endişe duyarak devinimsiz hale geliyor ve hiç bir şey yapamaz hale geliyorsunuz. Bu daha başarısızlık hissi yaratıyor ve çok kötü bir döngüye yakalanıyorsunuz.

Peki ya çözüm?

Önce gerçeklik testi: Yukarıdaki maddelerin bazıları size uyuyor mu? Eğer uyuyorsa, çok fazla endişelenmenize lüzum yok. Eğer bir takım olumlu değişiklikler yapmaya niyetiniz varsa size güzel haberlerimiz var!

1. Gerçekçi hedefler belirleyin. 

Bir kaç tane uzun vadeli (1 yıldan 5 yıla kadar) hedef belirleyin ve bunları yıllık, üç aylık, aylık ve hatta haftalık hedeflere bölün. Yol boyunca daha küçük hedefleri gerçekleştirmek kendinizi iyi hissettirecektir. Böylece koca bir Everest’e tırmanıyormuşsunuz gibi hissetmeyeceksiniz.

2. Duygularınızı dinleyin.

Eğer bir karar hakkında kaygılı, korkmuş ya da stresli hissediyorsanız, kendinize çıtayı çok yükseğe koyup koymadığınızı sorun. Duygularınız size, kendinizi baltalayacak gerçek dışı bir hedefe koştuğunuzu söyleyebilir.

3. Hatalardan korkmayın. 

Hatalarınıza, size şahane deneyimler kazandıracak bir evrimin parçası olarak bakın. Fakat öncelikle bunu incelemek için cesarete ihtiyacınız var ki her yaptığınız hatan ders alabilesiniz. Sonuçta büyüyeceksiniz.

Elbert Hubbard’ın da dediği gibi: “Hayatınızdaki en büyük hata sürekli bir hata yapmaktan korkmaktır.”

4. Kişisel kurallarınızı yeniden düzenleyin. 

Sert, adil olmayan veya yardımcı olmayan bir kuralı tanımlayın. Şimdi onu daha yardımsever, esnek ve affedici kelimelerle yeniden ifade edin. Şimdi kuralınız ne durumda?

Yardımsever, esnek ve affedici yeni kuralınız: _____________________

5.  Siyah/beyaz düşünüş şeklini ve kelimelere dikkat edin.  

Olayları siyah ve beyaz olarak düşünmek veya bu tarz düşünceleri dile getirmek konusunda dikkatli olun. Bu tarz düşünce ve sözler genelde sizi gerçekçi olmayan beklentilere götürür. Kendinize “Aşırı uçlarda mı düşünüyorum?” diye sorun.

Bu tarz düşünce ve sözleri örneklemek gerekirse: “Ekibimin bana ihtiyacı var. Asla hata yapmamalıyım.” ya da “Eğer bütçeyi tutturamazsak tüm proje başarısız olacak”

Sonuç;

Bir lider olarak mükemmeliyetçiliğin verimli hayatınızdan ve yaratıcılığınızdan çaldığını anlamanız çok önemli. Bu durum, yapılan son araştırmalara göre, bazı sağlık problemlerine (ve hata ölüme) yol açabilir.

Eskiden birden fazla dil öğrenmeye çalışan veya konuşan insanlar için kafa karışıklığı, çatışma ortaya çıkar denilirdi. Ortaya bir karışım çıktığı doğru, bir dili konuşurken diğer dilinde algılarının açık olacağı ve çalışacağı ortadadır. Böylece beyin kasları daha çok çalışacak ve zihinsel kaslar güçlenecektir. Yani bu “çatışma” olumsuz bir durumdan ziyade olumluya işaret eder.

İki dilli deneyim çocukların diğer yönlerini de zihinsel olarak olumlu etkilemektedir. Problem çözmeden, planlamaya ve odaklanmaya kadar birçok anlamda olumlu bir etki yaratmaktadır.

Ebeveyn olarak sadece zeki olmasından çok farklı yeteneklerinin olmasını da istediğinizden eminiz. Sosyal beceriler kazanmak gibi.

Birden fazla dil konuşanların sadece zeka olarak değil sosyal beceri ve iletişim anlamında da yaşıtlarından daha ileri bir seviyede olduğu Cornell Üniversitesinde yapılan araştırmalar sonucu ortaya çıkmıştır.

Birden fazla dil öğrenen ve konuşan çocuklar üstün iletişim becerilerine ve daha geniş bir dünya görüşüne sahip olabiliyorlar.

Kendi deneyimlerime dayanarak söylüyorum; birden fazla dilin konuşulduğu bir yerde doğup büyüdüm ve sonrasında da yurtdışında 100’den fazla dilin konuşulduğu bölgelerde yaşadım. Böyle ortamlarda yetişen çocuklar belki bir dili çok akıcı veya aksansız konuşamıyor olabiliyorlar ama çok farklı kültürle iç içe büyümüş ve farklı deneyimleri yaşamış oluyorlar.

Daha cesaretli ve istekli oluyorlar. Farklı bakış açılarına sahip oluyorlar. Farklı ortamlara çabuk adapte oluyorlar ve bir yere gittiklerinde ortak noktalardan çok farklılıkları bulup yeni şeyler keşfetme peşinde oluyorlar.

Benim deneyimlerim yapılan araştırmalar gibi değil ve herhangi bir test de yapmış değilim ama size söyleyebileceğim tek şey; çocuklarınızın birden fazla dil öğrenebilmesi için sizin de birden fazla dil bilme gibi bir zorunluluğunuz yoktur, onları cesaretlendirin yeter.

Sosyal medya profesyonelleri olarak biz 2016’da sosyal medyanın nereye gideceğini bilmeliyiz. Yeni trendleri öngörebilmeli, kendi markalarımız için bu öngörülerden nasıl çıkar sağlayacağımızı planlamalı ve sonraki aşamada bunu gerçekleştirebilmeliyiz. Bunu yapmak kesinlikle sosyal medya yöneticisinin görevidir. Gelişen sosyal medya karşısında sosyal medya yöneticilerinin de aynı oranda gelişmesi gerekmektedir.

İşte sosyal medya yöneticilerinin 2016 yılında geride kalmamak için becerilerini geliştirmesi gereken alanlar:

Kanal yönetimi

Televizyon, radyo, gazeteler, elektronik posta…  hepsi birer kanaldır. Her bir sosyal ağ aynı zamanda bir kanaldır. Sosyal medya yöneticilerinin bütün bu kanalları nasıl kullanılacağını bilmesi gerekir.

2016 yılında kanal yönetim becerileri çeşitli nedenlerde daha da önem kazanacaktır.

Birincisi, sosyal ağlara yeni özellikler ve işlevler katarak onların kapsamını genişletiyoruz. Tüm bu özellikleri kullanarak bu yeni içeriklerin nasıl çalıştığı ve her bir hesabın denetimini yapabilmekle başlamak gerekiyor. Ayrıca her bir yeni özelliğin stratejilerinize olan etkilerini ve nasıl kullanabileceğinizi öğrenmeniz gerekiyor.

İkincisi, mantıksız gelebilir ama tüm sosyal ağlar bir ortak noktada buluşmaya başlıyor. Twitter, daha çok Facebook gibi görünmeye başladı. Facebook ise Periscope ve LinkedIn benzeri araçlar yayınladı. Her bir sosyal ağ videolar üzerinde yoğunlaşıyor. Gittikçe tek tip görünmeye başlayacaklardır. Aslında aksi yönde gitmesi gerekiyordu. Tüm bu sosyal ağlar arasındaki farkları çözmeye çalışın. İncelikleri bulun ve bunlara değinin. Bu şekilde sosyalliği ön plana çıkarabilirsiniz.

Son olarak önümüzde ki yılda bazı sosyal ağların dikkatle takip edilmesi gerekiyor. Birçok marka Snapchat’in 2015 yılındaki haline dönebilir. Sosyal medya yöneticisinin tüm bu yeni ağları takip edip, denemeleri ve işlevlerini kavramaları gerekmektedir.

Müşteri hizmetleri (Önemi artmaya devam edecek)

Olması gereken tüm işletmelerin sosyal medyanın müşteri hizmetleri için ne kadar önemli bir kanal olduğunu bilmesidir. Ve bu hizmet için sosyal medya desteği ekipleri kurularak müşteri desteği verilmeye çalışılması gerekmektedir. Ancak mevcut durum böyle değil. Söz konusu sosyal medya kanalı üzerinden müşteri desteği olunca birçok işletme bunu göz ardı ediyor. Sosyal medya üzerinde müşteri desteği sosyal medya yöneticisi tarafından yönetilebilir hale getirilebilir.

Sosyal medya yöneticileri müşteri desteği hizmeti sunduklarında müşteriye yaklaşım yöntemlerini iyi bilmesi gerekiyor. Bu yöntemlere göre ekipler oluşturup bu alanda gerekli eğitimi sağlamaları gerekmektedir. Bu ekibe şirket çalışanları dahil etmeden sadece bu alanda eğitim görmüş kişilerden oluşması çok önemlidir. Özellikle küçük işletmelerde sosyal medya kanalı üzerinden müşterilere destek sunmak sosyal medya yöneticileri için hayati önem taşıyacaktır.

İçerik üretimi

İçerik üretimi, internetteki uçsuz bucaksız içeriğin arasından marka için spesifik bir tema çerçevesinde seçim yaparak bunu anlamlı ve organize biçimde sunmaya çalışmak, iş tanımı özetle bilgiyi/veriyi incelemek, ayıklamak, sınıflandırmak, düzenlemek ve yayınlamak olarak tarif edilebilir. Birçok şirket artık bunu bir pazarlama aracı olarak başarılı bir çevrimiçi varlık edinmek için kullanıyor.

2016 yılında, içerik üretimi sosyal medya yöneticileri için vazgeçilmez bir trend haline gelecektir. Birçok işletme sosyal medya kanallarını daha güçlü kullanma eğiliminde olacaktır.

Videografi

Geçen yılın video yılı olduğu gibi 2016 yılında da videolara eğilim daha da artacaktır. Tüm sosyal medya alanında ki uygulamalar video izlenmesinde inanılmaz rakamlara ulaşmaya devam ediyor.

Şirketlerin %70’i videoların en etkili pazarlama aracı olduğunu düşüncesinde. Video izleyen tüketiciler için markaların başlıca yapması gereken şey, tüketicilerin ihtiyaçlarını anlamak ve çözmek. “Nasıl Yapılır?” videoları veya ilginç videolar iyi sonuç verecektir. Yine de markaların belli mobil pazarlama stratejileri kullanması gerekiyor. Bu, kullanıcıların hızlı bir şekilde sahip olma deneyimi yaşamalarını kolaylaştırıyor.

Videolar şirketlerin tanıtımında çok önemli rol oynadığı görülüyor ancak bunu başarılı bir şekilde sonuçlandırmak için sosyal medya uzmanlarının video içeriği ve diğer tüm detaylarla ilgili çok dikkatli davranması gerekiyor. Sosyal medya uzmanlarının videonun stratejilerdeki yerini ve önemini çok iyi kavraması gerekmektedir.

Bütçe yöneticisi

Sosyal medya reklam harcamalarının 2015’teki büyümeyle beraber 2016 yılında da artmaya devam etmesi bekleniliyor. Artan sosyal medya kanalları bütçeyi takip etmenizi zorlaştırabilir bu yüzden işletmeniz adına sosyal medyada yaptığınız reklamları yönetebilmek için ekstradan bir araç kullanmanız işlerinizi daha yönetilebilir kılacaktır. Sosyal medya uzmanlarının bu araçları kullanmasını bilmesi gerekiyor. Reklam giderlerinin takip edilebilmesi sosyal medya yöneticilerinin geleceği için hayati bir önem taşımaktadır.

Analizler

Analizlerin önemini herkes biliyor ancak analitik firmalara sosyal medyadaki önemi için gereken değer halen verilmiyor. Analitikler vereceğiniz her bir kararınızda yardımcı olur. Neyi, nerede, ne zaman yayınlayacağınızı, bu yayına ne kadar ücret ödemeniz gerektiğini ve işinize olan katkıları gibi birçok soruya cevaplar bulmanızı sağlar.

Sosyal medya araçları artık sadece beğenme ve takipleşmenin yapıldığı ortamlar değil. Yönetim ve gelir takibi sosyal medyanın yönetiminin büyüyen parçalarındandır. Sosyal medya kanallarının kendi analitikleri araçları mevcuttur (Twitter analytics, Youtube Insights, Facebook Insights, Google Analytics). Sosyal medya uzmanlarının bu araçları çok iyi kullanması gerekmektedir.

Dijitalleşen dünyada web ve SM analitiği gelecek vadeden mesleklerin başında geliyor. Büyük bir ihtimalle yakın gelecekte, istatistik, müşteri&web analitiği ve SM pazarlama konularını harmanlayabilen kişiler revaçta olacak.  Önleminizi alıp, şimdiden web analitiği hakkında uzmanlaşmanız size büyük fayda getirecektir.

Proje yönetimi

Sosyal medya yöneticileri için beceri gerektiren bu son alan Proje yönetimidir.

Gün geçtikçe çok çeşitli alanlarda iş yoğunluğu yaşamaya başlayacaksınız. Yaptığınız her şey de çok dikkatli olmanız gerekiyor. Bir sosyal medya yöneticisinin günlük işleri muhtemelen şu şekildedir:

• Günün içeriğini belirleme
• İşletmelerle ilgili haberleri takip et
• Sosyal medya stratejinizi ana pazarlama kampanyalarına göre oluşturun
• İçerik küratörlüğü çalışmalarını paylaşma
• 5 sosyal ağ kullanıcısıyla bağlantı içerisinde olmak
• Müşteri hizmetleriyle ilgili soruları cevaplandırmak
• CEO’nun Periscope üzerinde ki yayınlarını organize etmek
• Bir sonraki günün sosyal içeriklerinin planını yapmak

Tüm bir hafta boyunca sosyal medya yöneticilerinin bu listeye uyması projelerin yönetiminde uzmanlaşmasını sağlar.

Proje aktivitelerini yönetmek için pek çok farklı yaklaşım vardır. Fakat hangi metodoloji kullanılmış olursa olsun, genel olarak projenin hedefleri, zaman çizelgesi ve maliyetine dikkatli bir şekilde özen gösterilmeli, projenin katılımcılarının rol ve sorumlulukları da kesinlikle gözden kaçırılmamalıdır.