Kabul edilen önergelere göre trafik bilgisi yeniden tanımlandı. Trafik bilgisi, taraflara ilişkin IP adresi, verilen hizmetin başlama ve bitiş zamanı, yararlanılan hizmetin türü, aktarılan veri miktarı ve varsa abonelik bilgilerini içerecek.

Siber Güvenlik Bilmecesi

TİB Başkanlığı, siber güvenlikle ilgili bilgileri ve mahkemelerce talep edilen trafik bilgilerini içerik, yer veya erişim sağlayıcılardan isteyebilecek. Trafik bilgisi ancak bir suç soruşturması veya kovuşturması kapsamında mahkemelerce talep edilmesi halinde TİB Başkanlığı tarafından içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı veya erişim sağlayıcıdan alınarak, verilecek.

Görüşmelerde yasada “siber güvenlikle ilgili durumlar” tam olarak belirlenmediği için TİB Başkanının hangi durumlarda bu yetkisini kullanarak içerik ve yer sağlayıcılardan bilgi talep edebileceği şimdilik bilinmiyor. Ayrıca TİB Başkanı için “özel hayat” gerekçesiyle yayından kaldırdığı içerikler konusunda 24 saatte sulh ceza hakimliğine başvurma şartı getirildi. Fakat daha önce mahkemenin de “48 saat içinde karar vereceği” şeklinde duyurulan konuyla ilgili hüküm komisyondan geçen metinde yer almadı. Böylece TİB başkanı tarafından yayından kaldırılan içerikler konusunda yargı sürecinin ucu açık bırakılmış oldu.

TİB Başkanının erişime engelleme kararı 24 saat içinde mahkemeye gidecek

TİB Başkanı tarafından verilen erişimin engellenmesi kararı, 24 saat içinde sulh ceza hakiminin onayına sunulacak. Hakim, onayına sunulan konuyla ilgili 48 saat içinde karar verecek. Kabul edilen önergeyle birden fazla sulh ceza mahkemesinin olduğu yerlerde bilişim suçlarına bakacak mahkemeleri HSYK belirleyecek.

Diğer yandan mahkemenin, 48 saat içinde başvuruyu karara bağlamasına ilişkin konu netlik kazanmadı. Komisyonda kabul edilen önergeler ise şöyle:

“Mevcut kanunun 2. Maddesinin birinci fıkrasının ‘Trafik Bilgisi’ başlıklı (j )maddesi, “ Taraflara ilişkin IP adresi, verilen hizmetin başlama ve bitiş zamanı yararlanılan hizmetin türü, aktarılan veri miktarı ve varsa abone kimlik bilgilerini”,

” Bu maddeye göre soruşturma aşamasında verilen hâkim kararı ile 9.cu ve 9/A maddesine göre verilen hâkim kararı birden fazla sulh ceza mahkemesi bulunan yerlerde Hâkim ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenen Hâkim ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenen sulh ceza mahkemeleri tarafından verilir”.

Kanunun 9/ A maddesinin 8. Fıkrasının son cümlesi madde metninden çıkarılıyor ve şöyle düzenleniyor: “Başkan tarafından verilen erişimin engellenmesi kararı, Başkanlık tarafından 24 saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur.”

3 maddeye eklenen iki fıkra da şöyle: Başkanlık, bu kanunun 4. Maddesi, üçüncü fıkrası, 5. Maddesinin beşinci fıkrası ve 6. Maddenin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca siber güvenlikle ilgili bilgileri ve mahkemelerce talep edilen trafik bilgilerini isteyebilir.

Trafik bilgisi ancak bir suç soruşturması ve/ veya kovuşturması kapsamında mahkemelerce talep edilmesi halinde Başkanlık tarafından içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı ve/ veya erişim sağlayıcıdan alınarak verilir. “

İşte yürürlüğe giren yeni internet yasası:

Erişim Sağlayıcıları Birliği kurulacak

Yeni internet yasasına göre Erişim Sağlayıcıları Birliği kurulacak. Buna göre internet hizmeti veren sağlayıcılar bir birlik kuracak ve bu birliğin temel görevi TİB’den (Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı) gelen kapatma ya da engelleme taleplerini hayata geçirmek olacak. Devlet gözetiminde kurulan bu yeni birlik, her servis sağlayıcıya bu birliğe üye olmak zorunluluğu getiriyor.

Yer sağlayıcılık bildiriminde bulunmayan veya yükümlülüklerini yerine getirmeyen şirketler hakkında 2 bin TL’den 50 bin TL’ye kadar idari para cezası verilecek.

Aşağılamaya site kapatma

Düzenlemeye göre halkın bir kesimini, sosyal sınıf, ırk, din, mezhep, cinsiyet veya bölge farklılığına dayanarak alenen aşağılama unsuru yer alan içeriklerin erişimi engellenebilecek. Engelleme kararının gereklerini yerine getirmeyen erişim sağlayıcı şirketlere hapis cezası yerine adli para cezası verilecek.

URL engelleme geliyor

Yasanın en çok tartışılan konularından biri de URL tabanlı erişime engelleme uygulamasıydı. Yürürlüğe giren yasada engelleme kararı çıkan içerikler bütün site kapatılmadan sansürlenebilecek.

Trafik bilgileri 2 yıl saklanacak

Yeni yasaya göre internet servis sağlayıcıları trafik bilgilerini 2 yıl boyunca saklamak zorunda. Ancak bu bilgilerin nasıl saklanacağı, kimlerin denetiminde ve gözetiminde olacağı net değil. Ancak bu bilgiler kullanılarak herhangi bir kişinin siyasi profilinden tuttuğu takıma kadar her türlü kişisel eğilimi öğrenilebilecek.

Hapis cezası kalkıyor

Daha önceki 5561 sayılı yasada içerik sağlayıcılar zararlı içerikleri kaldırmadığında hapis cezası ile karşı karşıya kalıyorlardı. Bu yüzden Facebook ya da Twitter gibi şirketlerin Türkiye’de temsil ofisi yer almıyor. Yeni yasa hapis yerine para cezası getiriyor.

DNS değiştirip yasaklı sitelere girmek tarihe karışıyor

Bizi Çin, İran ve Suudi Arabistan ile aynı düzeye getirecek (!) URL bazlı engellemeler de bu yasa ile hayata geçiyor. Zira DNS tabanlı engellemenin yanı sıra, URL ve IP tabanlı engelleme de yapılabilecek. Diğer bir deyişle erişimin engellendiği sitelere DNS değiştirip girmek de mümkün olmayacak.

İçerik sağlayıcı TİB’in talep ettiği tüm verileri TİB’e vermek zorunda. Aynı şekilde içerik sağlayıcı TİB’in talep ettiği tüm tedbirleri almakla yükümlü. İçerik sağlayıcı özgür değil!

Her fırsatta Anayasa’ya ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne aykırı olduğu dile getirilen bu yasa değişikliğine karşı bizim de aralarında yer aldığımız birkaç internet yayıncısı ve STK haricinde pek fazla ses çıkaran olmadı. Derinleştirilen internet sansürünün eninde sonunda kendilerini de bulacağının henüz farkında olmayan büyük çoğunluk ise halen sessizliğini korumaya devam ediyor. Bu noktada esas kaybeden ise Türkiye’deki internet kullanıcıları oldu.

Meclis’teki Torba Yasa Teklifi görüşmelerinde internet erişimi ile ilgili 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 82, 93, 94, 95 ve 96. maddeler sırasıyla görüşüldü. Değişikliklere karşı milletvekillerinin sunduğu önergeler ise reddedildi.

Görüşmelerin ardından kanunun son şekli şöyle oldu:

“MADDE 85- 4.5.2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun 2. maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bentler eklenmiştir;

“n) Birlik: Erişim Sağlayıcıları Birliğini,
o) Erişimin engellenmesi: Alan adından erişimin engellenmesi, IP adresinden erişimin engellenmesi, içeriğe (URL) erişimin engellenmesi ve benzeri yöntemler kullanılarak erişimin engellenmesini,
ö) İçeriğin yayından çıkarılması: İçerik veya yer sağlayıcılar tarafından içeriğin sunuculardan veya barındırılan içerikten çıkarılmasını,
p) URL adresi: İlgili içeriğin internette bulunduğu tam internet adresini,
r) Uyarı Yöntemi: İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişiler tarafından içeriğin yayından çıkarılması amacıyla öncelikle içerik sağlayıcısına, makul sürede sonuç alınamaması halinde yer sağlayıcısına iletişim adresleri üzerinden gerçekleştirilecek bildirim yöntemini.”

MADDE 86- 5651 sayılı Kanunun 3. maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir;
“(3) Bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri yurt içinden ya da yurt dışından yürütenlere, internet sayfalarındaki iletişim araçları, alan adı, IP adresi ve benzeri kaynaklarla elde edilen bilgiler üzerinden elektronik posta veya diğer iletişim araçları ile bildirim yapılabilir.”

MADDE 87- 5651 sayılı Kanunun 4. maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir;

“(3) İçerik sağlayıcı, Başkanlığın bu Kanun ve diğer kanunlarla verilen görevlerinin ifası kapsamında; talep ettiği bilgileri talep edilen şekilde Başkanlığa teslim eder ve Başkanlıkça bildirilen tedbirleri alır.”

MADDE 88- 5651 sayılı Kanunun 5. maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir;

“(2) Yer sağlayıcı, yer sağladığı hukuka aykırı içeriği bu Kanunun 8 inci ve 9 uncu maddelerine göre haberdar edilmesi halinde yayından çıkarmakla yükümlüdür.”

“(3) Yer sağlayıcı, yer sağladığı hizmetlere ilişkin trafik bilgilerini bir yıldan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmelikte belirlenecek süre kadar saklamakla ve bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini sağlamakla yükümlüdür.

(4) Yer sağlayıcılar, yönetmelikle belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde yaptıkları işin niteliğine göre sınıflandırılabilir ve hak ve yükümlülükleri itibarıyla farklılaştırılabilirler.

(5) Yer sağlayıcı, Başkanlığın talep ettiği bilgileri talep edilen şekilde Başkanlığa teslim etmekle ve Başkanlıkça bildirilen tedbirleri almakla yükümlüdür.

(6) Yer sağlayıcılık bildiriminde bulunmayan veya bu Kanundaki yükümlülüklerini yerine getirmeyen yer sağlayıcı hakkında Başkanlık tarafından on bin Türk Lirasından yüz bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir.”

MADDE 89- 5651 sayılı Kanunun 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki “ve teknik olarak engelleme imkanı bulunduğu ölçüde” ibaresi çıkartılmış, aynı fıkraya aşağıdaki (ç) ve (d) bentleri eklenmiş, üçüncü fıkrasında geçen “(b) ve (c)” ibaresi “(b), (c), (ç) ve (d)” şeklinde değiştirilmiştir.

“ç) Erişimi engelleme kararı verilen yayınlarla ilgili olarak alternatif erişim yollarını engelleyici tedbirleri almakla,

d) Başkanlığın talep ettiği bilgileri talep edilen şekilde Başkanlığa teslim etmekle ve Başkanlıkça bildirilen tedbirleri almakla,”

MADDE 90- 5651 sayılı Kanunun 6. maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 6/A maddesi eklenmiştir;
“Erişim Sağlayıcıları Birliği

MADDE 6/A- (1) Bu Kanunun 8 inci maddesi kapsamı dışındaki erişimin engellenmesi kararlarının uygulanmasını sağlamak üzere Erişim Sağlayıcıları Birliği kurulmuştur.

(2) Birlik özel hukuk tüzel kişiliğine haizdir. Birliğin merkezi Ankara’dır.

(3) Birliğin çalışma usul ve esasları Kurum tarafından onaylanacak Tüzükle belirlenir. Tüzük değişiklikleri de Kurumun onayına tabidir.

(4) Birlik, Tüzüğünün Kurum tarafından incelenerek uygun bulunmasını müteakip faaliyete başlar.

(5) Birlik, 5.11.2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu kapsamında yetkilendirilen tüm internet servis sağlayıcıları ile internet erişim hizmeti veren diğer işletmecilerin katılmasıyla oluşan ve koordinasyonu sağlayan bir kuruluştur.

(6) Bu Kanunun 8. maddesi kapsamı dışındaki erişimin engellenmesi kararları erişim sağlayıcılar tarafından yerine getirilir. Kararların uygulanması amacıyla gerekli her türlü donanım ve yazılım erişim sağlayıcıların kendileri tarafından sağlanır.

(7) Bu Kanunun 8. maddesi kapsamı dışındaki erişimin engellenmesi kararları gereği için Birliğe gönderilir. Bu kapsamda Birliğe yapılan tebligat erişim sağlayıcılara yapılmış sayılır.

(8) Birlik, kendisine gönderilen mevzuata uygun olmadığını düşündüğü kararlara itiraz edebilir.

(9) Birliğin gelirleri, üyeleri tarafından ödenecek ücretlerden oluşur. Alınacak ücretler, Birliğin giderlerini karşılayacak miktarda belirlenir. Bir üyenin ödeyeceği ücret, üyelerin tamamının net satış tutarı toplamı içindeki o üyenin net satışı oranında belirlenir. Üyelerin ödeme dönemleri, yeni katılan üyelerin ne zamandan itibaren ödemeye başlayacağı ve ödemelere ilişkin diğer hususlar birlik tüzüğünde belirlenir. Süresinde ödenmeyen ücretler Birlikçe kanuni faizi ile birlikte tahsil edilir.

(10) Birliğe üye olmayan internet servis sağlayıcıları faaliyette bulunamaz.”
MADDE 91- 5651 sayılı Kanunun 7. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir;

“(2) Ticari amaçla olup olmadığına bakılmaksızın bütün internet toplu kullanım sağlayıcılar, konusu suç oluşturan içeriklere erişimin engellenmesi ve kullanıma ilişkin erişim kayıtlarının tutulması hususlarında yönetmelikle belirlenen tedbirleri almakla yükümlüdür.

(3) Ticari amaçla toplu kullanım sağlayıcılar, ailenin ve çocukların korunması, suçun önlenmesi ve suçluların tespiti kapsamında usul ve esasları yönetmelikte belirlenen tedbirleri almakla yükümlüdür.”

“(4) Bu maddede belirtilen yükümlülükleri ihlal eden ticari amaçla toplu kullanım sağlayıcılarına, ihlalin ağırlığına göre yönetmelikle belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde uyarma, bin Türk Lirasından on beş bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verme veya üç güne kadar ticari faaliyetlerini durdurma müeyyidelerinden birine karar vermeye mahalli mülki amir yetkilidir.”

MADDE 92- 5651 sayılı Kanunun 8. maddesinin ikinci fıkrasının dördüncü cümlesinden sonra gelmek üzere “Erişimin engellenmesi kararı, amacı gerçekleştirecek nitelikte görülürse belirli bir süreyle sınırlı olarak da verilebilir.” cümlesi eklenmiş, dördüncü fıkrasında yer alan “(2) ve (5)” ibaresi “(2), (5) ve (6)” şeklinde değiştirilmiş, onuncu fıkrasındaki “altı aydan iki yıla kadar hapis cezası” ibaresi “beş yüz günden üç bin güne kadar adli para cezası” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 93- 5651 sayılı Kanunun 9. maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir;
“İçeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi

MADDE 9- (1) İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden gerçek ve tüzel kişiler ile kurum ve kuruluşlar, içerik sağlayıcısına, buna ulaşamaması halinde yer sağlayıcısına başvurarak uyarı yöntemi ile içeriğin yayından çıkarılmasını isteyebileceği gibi doğrudan sulh ceza hakimine başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini de isteyebilir.

(2) İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişilerin talepleri, içerik ve/veya yer sağlayıcısı tarafından en geç yirmi dört saat içerisinde cevaplandırılır.

(3) İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik hakları ihlal edilenlerin talepleri doğrultusunda hakim bu maddede belirtilen kapsamda; erişimin engellenmesine karar verebilir.

(4) Hakim, bu madde kapsamında vereceği erişimin engellenmesi kararlarını esas olarak, yalnızca kişilik hakkının ihlalinin gerçekleştiği yayın, kısım, bölüm ile ilgili olarak (URL, vb. şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle verir. Zorunlu olmadıkça internet sitesinde yapılan yayının tümüne yönelik erişimin engellenmesine karar verilemez. Ancak, hakim URL adresi belirtilerek içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle ihlalin engellenemeyeceğine kanaat getirmesi halinde, gerekçesini de belirtmek kaydıyla, internet sitesindeki tüm yayına yönelik olarak erişimin engellenmesine de karar verebilir.

(5) Hakimin bu madde kapsamında verdiği erişimin engellenmesi kararları doğrudan Birliğe gönderilir.
(6) Hakim bu madde kapsamında yapılan başvuruyu en geç yirmi dört saat içinde duruşma yapmaksızın karara bağlar. Bu karara karşı 4.12.2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir.

(7) Erişimin engellenmesine konu içeriğin yayından çıkarılmış olması durumunda hakim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.

(8) Birlik tarafından erişim sağlayıcıya gönderilen içeriğe erişimin engellenmesi kararının gereği derhal, en geç dört saat içerisinde erişim sağlayıcı tarafından yerine getirilir.

(9) Bu madde kapsamında hakimin verdiği erişimin engellenmesi kararına konu kişilik hakkının ihlaline ilişkin yayının veya aynı mahiyetteki yayınların başka internet adreslerinde de yayınlanması durumunda ilgili kişi tarafından Birliğe müracaat edilmesi halinde mevcut karar bu adresler için de uygulanır.

(10) Sulh ceza hakiminin kararını bu maddede belirtilen şartlara uygun olarak ve süresinde yerine getirmeyen sorumlu kişi, beş yüz günden üç bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.”

MADDE 94- 5651 sayılı Kanunun 9. maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 9/A maddesi eklenmiştir;
“Özel hayatın gizliliği nedeniyle içeriğe erişimin engellenmesi

MADDE 9/A (1) İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler, Başkanlığa doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilir.

(2) Yapılan bu istekte; hakkın ihlaline neden olan yayının tam adresi (URL), hangi açılardan hakkın ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgilere yer verilir. Bu bilgilerde eksiklik olması halinde talep işleme konulmaz.

(3) Başkanlık, kendisine gelen bu talebi uygulanmak üzere derhal Birliğe bildirir, erişim sağlayıcılar bu tedbir talebini derhal, en geç dört saat içinde yerine getirir.

(4) Erişimin engellenmesi, özel hayatın gizliliğinin ihlal eden yayın, kısım, bölüm, resim, video ile ilgili olarak (URL şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yoluyla uygulanır.

(5) Erişimin engellenmesini talep eden kişiler, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiğinden bahisle erişimin engellenmesi talebini talepte bulunduğu saatten itibaren 24 saat içinde sulh ceza hakiminin kararına sunar. Hakim, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edilip edilmediğini değerlendirerek vereceği kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Başkanlığa gönderir; aksi halde, erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar.

(6) Hakim tarafından verilen bu karara karşı Başkanlık tarafından 5271 sayılı Kanun hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir.

(7) Erişimin engellenmesine konu içeriğin yayından çıkarılmış olması durumunda hakim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.

(8) Özel hayatın gizliliğinin ihlaline bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde doğrudan Başkanın emri üzerine erişim engellenmesi Başkanlık tarafından yapılır. Bu karara karşı sulh ceza mahkemesine itiraz edilebilir.”

MADDE 95- 5651 sayılı Kanunun 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendinde yer alan “yayınları önlemeye” ibaresinden sonra “, internetin güvenli kullanımını sağlamaya, bilişim şuurunu geliştirmeye” ibaresi eklenmiş, beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir;

“(5) Başkanlık; Bakanlık bünyesinde 26.9.2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uyarınca oluşturulan İnternet Geliştirme Kurulunca internetin yaygınlaştırılması, geliştirilmesi, yaygın ve güvenli kullanılması gibi konularda yapılacak öneriler ile ilgili gerekli her türlü tedbir veya kararları alır.”

“(6) Başkanlık, ulusal siber güvenlik faaliyetleri kapsamında, siber saldırıların tespiti ve önlenmesi konusunda, içerik, yer, erişim sağlayıcılar ve ilgili diğer kurum ve kuruluşlarla koordinasyon sağlar, gerekli tedbirlerin aldırılması konusunda faaliyet yürütür ve ihtiyaç duyulan çalışmaları yapar.

(7) Başkanlık kanunlarla kendisine verilen görevlerin ifası amacıyla araştırma ve geliştirme merkezleri kurabilir.”

MADDE 96- 5651 sayılı Kanunun 11. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “yer veya erişim sağlayıcı olarak faaliyet icra etmesi amacıyla yetkilendirme belgesi verilmesine” ibaresi “yer, erişim ve toplu kullanım sağlayıcıların yükümlülüklerine” şeklinde değiştirilmiştir.”

5651 sayılı kanunun eksikleri 2009 yılında bu yana tartışılıyordu. Geçmişte başta BTK olmak üzere sektörün içindeki STK’ların da yer aldığı bir oluşumla internette düzenlenmesi gerek alanlar konusunda hemfikir olmuş, 30 üyesi bulunan İnternet Kurulu’nda kusurlu alanlar üzerine çalışmalar yapılmış, buna karşın “Güvenli İnternet” internet adı verilen filtreleme paketleri nedeniyle internet sansürü tartışmaları zirve yapmıştı.

Binlerce kişinin sokağa dökülüp internet sansürüne hayır dedikleri o günlerden bu yana İnternet Kurulu’nun üye sayısı 30’dan 5’e düşürülürken platformun ismi İnternet Geliştirme Kurulu olan amacı ve görev tanımı tamamen konuyla alakası bir başka oluşuma dönüştürüldü. Aynı zamanda STK temsilcileri de bu değişiklikle birlikte bir anlamda söz haklarını kaybetti.

Seçimler öncesi susturma harekatı

Bir yanda birçok sorunu çözeceği düşünülen Kişisel Verileri Koruma Kanunu bekletilirken yaklaşan seçimler öncesi internet yayıncılarını ve sosyal medyayı susturacak yeni internet düzenlemesi hepi topu üç haftalık bir süreçte torba kanuna dönüştürülerek meclise sunuldu.

Geride bıraktığımız bu süre zarfında internet dünyası içinde yer alan hiçbir kişi ya da şirkete bir fayda sağlamayan bu yasanın Türkiye’de yaşayan insanların ifade özgürlüğünü yok edeceğinden defalarca kez bahsettik. Dün son bulan görüşmelerle birlikte torba kanun yumuşatılmış ya da farklılaştırılmış gibi gösterilen muğlak değişikliklerle kabul edildi.

Görüşme sonrası torba kanunda neler değişti ya da değişmedi?

Torba kanunun görüşmeler sonucunda dün Ulaştırma Bakanı Lütfi Elvan’ın değindiği konulara paralel bir hal aldığını söylemek mümkün. Zira yasa artık öncelikle özel hayatın gizliliği veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması durumunu ön plana çıkarıyor. Bununla birlikte Bakanın engelleme yetkisi kaldırılırken, bu imkan sadece TİB Başkanı’na veriliyor. Sonuç itibarıyla engelleme yine emir ya da talimatla yapılabiliyor.

Diğer yandan engelleme sadece özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiği durumlarda uygulanacağı belirtiliyor. Ancak bu konunun sınırları belirsiz ve nasıl uygulanacağı henüz bilinmiyor. Düzenlemeyle birlikte Tüzel kişilerin TİB’e başvurarak itiraz etme hakkı elinden alınırken, özel hayatı ihlal gerekçesiyle sadece gerçek kişilerin başvurması sağlanıyor.

Dolayısıyla özel hayatın gizliliği durumunda talimatla site engellemeleri yapılabilecek. Ancak engelleme kararlarına yönelik olarak sulh ceza mahkemesine itiraz etmek de mümkün olacak. Nitekim yasanın en büyük ve olumlu değişikliği de bu maddede yapılmış durumda. Ancak torba kanunun kullanıcı aleyhine olan diğer tüm maddeleri duruyor.

2009’da yapılan anti-tekel anlaşması gereği Microsoft’un Windows işletim sisteminde kullanıcılara Internet Explorer haricindeki tarayıcıları seçme hakkı tanıması gerekiyordu. Ancak Windows 7 Service Pack 1’de söz konusu seçim ekranının çıkmaması ve kullanıcıların bu nedenle yine Internet Exporer’ı seçmek zorunda kalması anlaşmanın bozulmasına neden oldu.

Microsoft ise savunmasında seçim ekranının çıkmamasını meydana gelen bir hatanın neden olduğunu öne sürerken, bu durum Avrupa Birliği’nin gözünden anlaşma şartlarının yerine getirilmemiş olması gerçeğini değiştirmiyor. Nitekim geçtiğimiz Ekim ayında tamamlanan soruşturma sonrasında birlik, Microsoft’un anlaşmayı ihlal ettiğine karar vermişti.

Avrupa Birliği’nin kararını açıklamasından önce Microsoft’un mali gelirlerinin %10’u kadar ceza alacağı tahmin ediliyordu. Ancak bununla birlikte AB’nin takriben 740 milyon avro civarındaki bu rakamdan daha düşük bir ceza belirleyeceği de konuşuluyordu.

Diğer yandan Microsoft aldığı 561 milyon avroluk cezanın yanı sıra anlaşma şartlarına uyum göstermemesi nedeniyle ceza alan ilk şirket oldu. Dolayısıyla ilerleyen süreçte benzer soruşturma ve cezalar diğer şirketler için de gelebilir. Avrupa Birliği’nden daha önce toplam 2.6 milyar dolarlık cezaya çarptırılan Microsoft, yine de en yüksek ceza miktarı konusunda Intel’i geçemedi. Zira AB Komisyonu 2009 yılında Intel’e işlemci piyasasındaki hakim durumunu kötüye kullanarak rekabeti ihlal etmek suçundan 1,06 milyar avroluk rekor para cezası vermişti.

Konuya ilişkin olarak hükümet adına söz alan Sağlık Bakanı Recep Akdağ; ”Bize düşen bu konudaki mevzuatı geliştirmek, toplumun internete erişimini kolaylaştırırken zararlarından korumaktır” şeklinde konuştu. İnternet güvenliği konusuna değinen Akdağ, güvenli internet için çeşitli tedbirlerin alınması gerektiğini vurguladı. Sağlık Bakanı Akdağ ayrıca; çocuk ve gençlerde internet bağımlılığı, internette yer alan uygunsuz içerikler gibi konulara da değindi ve bunlarla ilgili olarak aileleri uyardı. Hükümet olarak TBMM’de konuyla ilgili komisyon kurulmasını olumlu karşıladıklarını belirten Akdağ, ”İnternetin komplikasyonlarıyla, özgürlükleri kısıtlamadan akılcı şekilde mücadele ederken, bilgi teknolojilerinin geliştirilmesini teşvik etmek ve toplumda çok daha yaygın kullanılmasını sağlamak zorundayız” dedi.

CHP Grubu adına konuşan İzmir Milletvekili Erdal Aksünger ise, konuyla ilgili bir eylem planı hazırlanması ve “Bilişim Başkanlığı” kurulması gerekliliğini savundu. Geçtiğimiz yıl içerisindeki tablet pc satışları ile ilgili istatistiklere değinen Aksünger; “2011 yılında 50 milyon tablet satıldı, 2012’de 80 milyon satılacak. Biz 17 milyon tablet alacağız. Bunları çocuklara verdiğinizde Türkiye’yi çöplüğe atma ihtimali var. 17 milyon tablette, uluslararası şirketin yazılım programını kullanacaksınız. Çocuklar bu yazılımların müptelası olacak” şeklinde konuştu. Bilişim ve internet hukukunun hayata geçirilmesi gerektiğini de vurgulayan CHP’li Aksünger internet güvenliği ile ilgili önemli vurgular yaptı.

MHP Grubu adına konuşan Tokat Milletvekili Reşat Doğru ise internet bağımlılığının yalnız çocuları değil, aileleri de ilgilendiren bir hastalık olduğunu söyledi. Araştırma komisyonu kurulmasına kendilerinin de sıcak baktığını vurgulayan Doğru, bu konuda geç kalındığını da sözlerine ekledi.

Görüşmeler sonrasında; internet kullanımı ve çocukların internetin zararlarından korunması konusuna ilişkin 17 kişilik bir TBMM Araştırma Komisyonu kurulması genel kurulda kabul edildi.

İnternet kullanımının hemen her haneye rahatlıkla girebildiği günümüzde, çocukların internet vasıtasıyla maruz kalabilecekleri ruhsal ve fiziksel sorunlar hakkında araştırma yapılmasını talep eden milletvekilleri, olası bir soruna neden olan siteler hakkında gerekli işlemlerin uygulanması gerektiğini belirttiler. Başta cinsel istismar olmak üzere, aileler tarafından kontrol edilmeyen ya da edilemeyen durumların ortaya koyabileceği olası sonuçların araştırılması isteniyor. Sanal kumar, yoğun şiddet görüntüleri ve oyunları, bilgisayar başında aşırı süre kalınması ve bunun getirdikleri, uyuşturucuya özendirme ve psikolojik yönden ağır gelebilecek görüntülere maruz kalma gibi noktalara dikkat çeken milletvekilleri, konuyla ilgili kapsamlı bir araştırma yapılması adına TBMM Başkanlığı’na yazılı başvuruda bulundular.

Başvurunun ardından TBMM çalışmaları ve yönergeleri çerçevesinde işlemlerin başlatılacağı ve önerinin kabul edilmesi halinde kapsamlı bir araştırma yapılacağı tahmin ediliyor. Diğer yandan 22 Kasım itibariyle fiilen hayatımıza giren filtre uygulamasının gerekçeleri arasında gösterilen benzer maddelerin TBMM Araştırma Komisyonu tarafından değerlendirilip değerlendirilmeyeceği bilinmiyor. Zira BTK ve filtre uygulamasında katkısı bulunan kurumların ellerinde, şikâyet ve benzeri rahatsızlıkların dile getirildiği kabarık bir dosyanın olduğu öne sürülüyordu.

TBMM Araştırma Komisyonu tarafından yapılacak olası bir araştırmanın ardından, çocuklarda ve gençlerde saptanacak internet temelli herhangi bir müdahale gerektirecek durumun ortaya çıkmaması halinde BTK ve söz konusu diğer kurumların nasıl bir davranış sergileyecekleri şimdiden merak konusu.