Firefox, Google Chrome’da olduğu gibi sekmelerden oluşan bir ana sayfa görünüme bürünmeye başlıyor. Mozilla’nın “Directory Tiles” adını verdiği bu yeni özellikle birlikte her kutucukta farklı türden içerikler yer alacak. Bazılarında kullanıcının bulunduğu konuma göre popüler siteler yer alırken bazılarında da Mozilla’nın iş ortaklarının sponsorlu içerikleri yer alacak.

Mozilla, bu sekmelerin kendi ekosistemini yansıtacağını söylerken kullanıcıların hoşlanabileceği içeriklerden oluşacağını söylüyor. Ancak Mozilla’nın “sponsorlu içerik” olarak belirttiği durum tam olarak ticari reklamlar. Şimdiye kadar reklamlardan uzak durmak için elinden geleni yapan Mozilla’nın Firefox aracılığıyla yeni bir gelir kapısı açmak istediği burada dikkat çekici.

Zire Firefox, Google Chrome gibi rakiplerinin aksine online reklam sektöründen kasıtlı şekilde uzak duruyordu. Hatta geçen sene tarayıcıya gelen son güncellemeyle üçüncü parti reklam teknolojilerini Firefox engellemeye başlamıştı. Şimdi bu yeni duyurusuyla reklamları direkt olarak sekmeler aracılığıyla kullanıcılara sunacağını söyleyen şirket, reklamlara olan düşmanlığını bir kenara bırakmış gözüküyor.

Kar gitmeyen bir kuruluş görünümünü benimseyen Mozilla’nın reklamlarla gelir artırma yolunu seçmesi ise oldukça şaşırtıcı. Şirket reklam ortakları hakkında bir açıklama yapmasa da kendi deyimleriyle Mozilla’yı daha yönlü ve sürdürülebilir bir proje haline getirecek yeni sekme görünümünün sponsorlu içeriklerle birlikte sadık kullanıcılarından nasıl bir tepki alacağı ise merak konusu.

Beklentileri yüksek olmayan kullanıcılar için sunulan Keon modeli, aynı zamanda fiyatıyla da oldukça mütevazı bir akıllı telefon olarak dikkat çekiyor. 3.5 inç HVGA ekrana sahip Keon’da 1 GHz hızında Qualcomm Snapdragon işlemci, 512 MB RAM ve 3 MP kamera yer alıyor. Wi-Fi, Bluetooth 2.1, Radio FM ve MicroSD girişi gibi özellikleri de bulunan Keon vergi dahil 119 dolar fiyatla satılıyor.

Geeksphone’un daha iyi özelliklere sahip diğer modeli Peak ise 4.3 inç qHD IPS ekran, 1.2 GHz Qualcomm Snapdragon işlemci, 8 MP ön ve 2 MP arka kamerasıyla öne çıkıyor. Tıpkı Keon gibi Wi-Fi, Bluetooth 2.1, Radio FM ve MicroSD özellikleriyle donatılan Peak de 194 dolardan satışa sunuluyor.

Şimdilik sadece şirketin web sitesi üzerinden online olarak İspanya’da satılan Firefox OS’lu telefonlar önümüzdeki günlerde yine internet siparişi ile diğer ülkelere de gönderilecek. Şirket yetkililerinin The Next Web‘e yaptığı açıklamaya göre Firefox OS’lu akıllı telefonlar öncelikli olarak Brezilya, Kolombiya, Macaristan, Meksika, Karadağ, Polonya, Sırbistan, İspanya ve Venezuela’da satışa çıkacak.

iOS, Android, Windows Phone ve Blackberry 10 gibi rakipleri karşısında ne yapacağı merakla beklenen Firefox OS’un Geeksphone ile attığı bu ilk adımı, işletim sisteminin diğer üreticilerin de desteğiyle vites artıracağı 2014 yılına hazırlanması için iyi bir fırsat olarak değerlendirmek mümkün. Zira LG, Sony ve Huawei gibi üç büyük akıllı telefon üreticisi ve 17 GSM operatörünün gelecek planları arasında yer almayı başaran Firefox OS’un 2014 yılından itibaren tam anlamıyla piyasalarda yer alması bekleniyor.

Safari’ye esas hızını sağlayan Nitro Javascript motorunu üçüncü parti geliştiricilerin kullanımına sunmayan Apple, rakipleri tarafından sürekli eleştiriyor. Cnet‘in haberine göre ABD’nin Teksas eyaletinde düzenlenen SXSW etkinliğinde konuşan Mozilla CEO’su Jay Sullivan, Apple’ın rakiplerine karşı düşmanca tavrını, yani iOS’un uygulama geliştiricilere istedikleri ürünü tasarlayabilmelerine imkan tanımayan yapısını değiştirmedikçe Firefox’un bu platforma geri dönmeyeceğini açıkladı.

Geçtiğimiz yıl Eylül ayında tarayıcısını App Store’dan çeken Mozilla, şu an için iOS’ta temsil edilmiyor. Sullivan’ın ifadelerine bakılırsa Mozilla Firefox’u gelecekte yeniden iOS’ta görmek pek mümkün olmayacak. Zira Apple’ın bu tür konularda taviz vermeyen bir şirket olduğu herkesin malumu.

Apple’ın şu anda mobil tarayıcı pazarının %55’ini elinde bulunduruyor oluşu Mozilla açısından kilit noktalardan biri. Bu anlamda Mozilla’nın kar amacı gütmediği biliniyor. Ancak şirket verdiği bu kararla önemli bir kullanıcı kitlesini elinin tersiyle itmiş oluyor.

Diğer yandan Apple’ın özellikle tarayıcı konusunda uzun zamandır konuksever bir yaklaşım sergilemiyor. Safari’nin pazardaki konumundan ödün vermek istemeyen Cupertino merkezli şirket, varsayılan tarayıcı konusunda kullanıcıların başka seçenekleri değerlendirebilmesinin önünü tıkıyor.

Şirketin geçtiğimiz ay yayınladığı raporda Internet Explorer, pazar payını %54.77′den 55.14’e yükseleşini devam ettirmişti. Windows’un yerleşik tarayıcısı olmasının da verdiği avantajla önemli bir liderlik elde eden Internet Explorer, Şubat ayında %0.68’lik yükselişle payını %55.82’ye çıkardı.

Yeni tarayıcıların piyasadaki konumlarını güçlendirmesiyle birlikte Internet Explorer’ın eski sürümleri de piyasadaki yerlerini kaybetmeye devam ediyor. Internet Explorer 9 bu ay payını %21.67’te tutarken, halen dünyanın en popüler tarayıcısı durumundaki Internet Explorer 8 %0.16 oranında bir düşüş yaşasa da Firefox ve Chrome gibi rakiplerinin önünde yer alıyor.

Ocak ayında %19.94’te kalan Firefox ise, %0.18 gibi küçük bir adımla bu kez tarayıcı pazarında %20 barajını aşmayı başardı. Net Applications verilerine göre Firefox’ın Şubat ayındaki pazar payı %20.12’ye yükseldi.

Diğer yandan Şubat ayı Google Chrome için oldukça kötü geçti denebilir. Zira geçtiğimiz ay pazarda kan kaybetmesine karşın %17.48 paya sahip tarayıcı, Şubat ayında %16.27’ye geriledi. Aylık tabloya baktığımız büyüme ve gerilemelerin çok küçük yüzdelerde gerçekleştiğini görüyoruz. Bu nedenle Chrome’un son üç ayda devam eden düşüşünü %1.7’lik bir kayıpla ile sürdürmesi birçok kullanıcı tarafından piyasanın en iyisi olarak gördüğü tarayıcı için düşündürücü.

Geçtiğimiz ay ilk defa CES 2013 Fuarı’nda sahneye çıkan Firefox OS, LG, Sony ve Huawei’nin gelecek planlarına dahil olmayı başardı.

Xperia serisi ile akıllı telefon pazarında varlığını sürdürmeye çalışan Sony’nin, 2014 yılında Firefox OS’li bir cihaz piyasaya süreceğini duyuruldu. Ortaklık ilk defa İspanyol Telefonica’nın hizmet verdiği ülkelerde Firefox işletim sistemli Xperia Z akıllı telefon ve tablet satacağını açıklamasıyla ortaya çıktı.

Sony, bu konuda en önde giden üretici firma değil. Zira Japon şirketten bir gün önce LG ve Huawei de Firefox’a cihazlarında yer vereceklerini açıklamışlardı. Sony’den daha erken davranan iki şirket 2013 ortalarında iş ortağı oldukları 17 GSM operatörü üzerinden ilk örnekleri piyasaya sürmüş olacaklar.

Bu üç teknoloji devinin dışında Alcatel ve ZTE gibi üretici firmalar da daha önce Firefox OS’e cihazlarında kullanacaklarını duyurmuşlardı.

Mozilla ekibi için bir müjdeli haber de Twitter’dan geldi. Twitter blogundan yapılan açıklamada Firefox OS uygulamasının hazırlanmaya başlandığının ve ilk cihazlar piyasaya sürüldüğünde hazır olacağı duyuruldu. Uygulama ‘Web Aktiviteleri’ isimli özellik dışında diğer versiyonların aynısı olacak.

Bakalım Firefox OS ve kullanıcıya sunacağı HTML 5 teknolojisi iPhone, Android, Windows Phone ve Blackberry 10 karşısında nasıl bir performans sergileyecek?

Google’ın resmi blogundan yapılan açıklamada, 24 Aralık tarihinde Chrome üzerinde biri *.google.com” uzantılı olmak üzere iki yetkisiz güvenlik sertifikasına rastlandığı ve bunların bloke edildiği belirtiliyor. Yaptığı araştırmada sorunun TürkTrust tarafından verilen aracı sertifikadan kaynaklandığını öğrendiklerini ifade eden Google, bu durumun taklit amacıyla herhangi bir web sitesi için bir sertifika oluşturmada kullanılmasına yol açabileceğinin altını çizdi.

İki sertifikanın sadece biri izinsiz site oluşturmak için kullanılırken, Chrome’da güncellemeye giden Google, diğer şirketleri de uyardı. Microsoft, yayınladığı “Microsoft Security Advisory (2798897)” adlı belgede Google ile benzer bir açıklama yaparak TürkTrust bağlantılı sertifikaları engellediğini duyurdu. “*.EGO.GOV.TR” ve “e-islam.kktcmerkezbankasi.org” adresli iki yanlış sertifika yetkilendirmesi bulgusuna ulaştıklarını kaydeden şirket, bunların bir tanesinin sahte dijital sertifikalar oluşturulmasında kullanıldığına dikkat çekti.

Mozilla ise kendi duyurusunda Türktrust’ın kök sertifikaları dahil bütün eylemlerini askıya aldığı bilgisini paylaştı. TürkTrust’ın kök dosyasındaki değişiklik talebini değerlendirmeye alan şirket, aldığı önlemleri uygulamaya devam etti.

TürkTrust cephesinde ise durum vahim. Bir sertifika kurumu olarak itibarı uluslararası çapta yara alan şirket savunmasında, olayın 2011 yılının Ağustos ayında şirketlere SSL sertifikası yerine yanlışlıkla CA sertifikası verilmesinden ibaret olduğunu, arkasında herhangi bir güvenlik ihlali, saldırı veya hack amacı bulunmadığını vurguladı. Sorunun özünde sadece bir hatalı veri taşıma işleminin yattığına değinen şirket, denetimlerinin başarılı bir şekilde devam ettiğini ekledi.

Geçtiğimiz aylarda Firefox Social API’sini test etmeye başlayan Mozilla, yeni altyapısına uygun ilk sosyal ağ entegrasyonunu gerçekleştirdi. Facebook Messenger deneyimini Firefox’a taşıyan Mozilla, kullanıcılarına sosyal ağdaki arkadaşlarıyla sohbet etme imkanı sundu.

Bu yeni entegrasyon, Firefox kullanıcılarının hangi sitede olurlarsa olsun Facebook’taki arkadaşlarıyla iletişim kurabilmesini sağlıyor. Tarayıcı ekranının sağ tarafına bir sütun şeklinde yerleşen Facebook Messenger, bilinen özellikleriyle kullanıcılara hizmet veriyor. Bunun yanı sıra gezinti araç çubuğunun sağ tarafına konumlandırılan Facebook menüleriyle ise, sosyal ağ ile bağlantıda kalabiliyor, ayrıca sohbet uygulamasını kapatıp açabiliyorsunuz.

Sosyal ağ entegrasyonunu kullanabilmeniz için öncelikle Mozilla’nın yeni tarayıcısı Firefox 17‘ye sahip olmanız gerekiyor. Ardından Messenger for Firefox sayfasını ziyaret ederek “Turn on” düğmesi ile özelliği tarayıcınıza ekleyebilirsiniz. Facebook Messenger entegrasyonu ile birlikte sadece sohbet özelliği gelmiyor. Entegrasyonu aktif hale getirdiğinizde yeni yorumlar, bildirimler, mesajlar ve arkadaşlık istekleri gibi Facebook içi durumlardan Firefox’ta bulunduğunuz sayfadan ayrılmadan haberdar olabiliyorsunuz.

Mozilla ile Facebook ortaklığı gelecekte Firefox ile ilgili başka projelerin de habercisi. Ancak Mozilla’nın Firefox’a sosyal özellikler kazandırma yaklaşımı Facebook ile sınırlı değil. Zira şirket, daha sosyal bir tarama deneyimi sağlamak için yeni ortaklıkların yapılacağını belirtiyor. Bu doğrultuda Firefox’un yeni hedefi Twitter veya LinkedIn gibi görünüyor.

Her ay 160 milyon tekil ziyaretçiden veri toplayan ve müşterilerine 40.000 kadar web sitesi izleten Net Applications’ın verilerine göre Internet Explorer, %54.13‘lük payıyla dünya çapındaki pazar liderliğini sürdürüyor. Eylül ile Ekim ayı arasında Internet Explorer, %0.50 gibi dikkat çekici bir büyüme kaydederken, geçtiğimiz hafta piyasaya sürülen Internet Explorer 10‘un etkisini şimdilik görmek mümkün değil. Ancak yeni tarayıcının ilerleyen haftalarda Internet Explorer’ın pazar payını daha da artıracağını söyleyebiliriz.

Şu anda pazardaki payı %19 civarında olan Firefox ise, geçtiğimiz ay pazar payında %0.09 oranında kayıp yaşadı. Zira Firefox elinde tuttuğu pazarın beşte birlik hakimiyetini de Ekim ayında kaybetmiş oldu.Firefox’un yeni sürümü (Firefox 16) ise henüz çok yeni olması nedeniyle %5.84‘lük payı geçemedi.

Yeni sürümün olaylı bir şekilde olsa da piyasada yer alması, Firefox 15′in pazar payında doğal olarak bir gerilemenin yaşanmasına neden oldu. Firefox 15, %3.09‘luk bir düşüşle pazarda, %7.82‘ye geriledi. Mozilla, yeni sürümlerle kullanıcılarını memnun etse de istenen seviyeye yaklaşmakta güçlük çekiyor.

Google’ın tarayıcısı Chrome ise Ekim ayında %0.31 gibi önemli bir kayıpla Firefox’un hemen ardında yer alıyor. Eylül ayındaki düşüşünü Ekim ayında da durduramayan Chrome’un %18.55‘lik pazar payı ile yakın bir gelecekte Firefox’u geçebileceğini söylemek yersiz olur. Ancak geçtiğimiz aylarda yayınlanan Chrome 22‘nin Firefox’u yakalamasına yardımcı olacağı düşünülüyordu. Nitekim Firefox’a çok fazla yaklaşamasa da Chrome 22’i Google’ın tarayıcıları arasında %13.25‘lik artışla %15.02 oranında bir pay yakalamayı başardı.

ZTE’nin web tarayıcı Firefox’u yapan Mozilla ile ortak çalışmasının sebebi, Google’ın Android ve Microsoft’un Windows işletim sistemleri dışında başka sistemlere geçme planının bir parçası. Android kullanan bazı telefon üreticileriyle yasal sorunlar yaşayan akıllı telefon pazarının lideri Apple ise bu tercihin başlıca sebebi.

Reuters‘e konuşan ZTE sözcüsü David Dai Shu “Bu ortaklık, çeşitli işletim sistemleriyle çalışan ürünler arasında dengeyi yakalamak için geliştirdiğimiz büyük bir planın parçası olarak kuruldu. Sadece Android veya Windows’a bağımlı olmak istemiyoruz” açıklamasını yaptı.

ZTE’nin Mozilla işletim sistemini yılın son aylarında, işletim sistemini kullanacak cihazı ise ya aynı zamanda ya da önümüzdeki yılın başında piyasaya sürmesi bekleniyor. Şirket ayrıca Baidu ve Alibaba gibi Çinli internet firmalarının geliştirdiği web tabanlı bir işletim sistemi üzerinde de çalışıyor.

ZTE’nin telefonlarının çoğu Android ile çalışırken  ‘Tania’ adını verdiği seri Windows işletim sistemi kullanıyor.

Temmuz ayında Mozilla Deutsche Telekom, Sprint, Smart, Telecom Italia, Telenor ve Etisalat gibi mobil operatörlerin Firefox platformunu desteklediğini duyurmuştu.

Mozilla Firefox Home uygulaması Temmuz 2010 yılında yayınlanmış ve App Store tarafından bir aydan fazla bir sürede onaylanarak iki şirket arasında ufak çaplı bir probleme neden olmuştu. Mozilla uygulamanın kaldırılmasının ardından Firefox Home ürünlerinin iOS odaklı ürün geliştirme açısından kendilerine büyük bir tecrübe katarak Mozilla ile iOS arasındaki senkronizasyonu nasıl sağlayacakları hakkında öğretici olduğunu vurguladı. En son Şubat 2011’de güncellemesi yapılan uygulama, Mozilla yetkililerine Apple iOS platformunun iç yüzünü anlamada değerli veriler sağladığını ancak Firefox Home’u artık geride bırakarak yeni projelere odaklanmaları gerektiği belirtiliyor.

Uygulamanın yayından kaldırılmasınra rağmen Mozillanın resmi sitesinde iPad ve iPhone için Firefox Home destek sayfası hala yayında bulunmakta. Firefox Home, Mozilla Firefox masaüstü tarayıcısı üzerinden sayfa geçmişine ve yer imlerine iPhone ve iPad’tren ulaşma imkânı sağlıyordu.

Mozilla’nın elde ettiği bu deneyimlere bağlı olarak yeni bir iOS odaklı ürün geliştirip geliştirmeyeceği merak konusu.