En uzun gece için son dönemde sosyal medyada oldukça eğlenceli şeyler dönüyordu ve bu yıl markaların yaptıkları paylaşımlar dolayısıyla patlama yaşandı diyebiliriz. Hem kullanıcılar hem de markalar durmaksızın paylaştılar.

Yapılan paylaşımlar içerisinde ise kahve markaları öne çıkmayı başardı. Evet, “en uzun” gece olmasına rağmen prezervatif markalarından daha başarılı oldular.

Nescafe’nin bir süredir tanıtımlarına ağırlık verdiği Nescafe 3’ü 1 Arada Extra ürünü için hazırladığı bu Türkiye’nin en uzun reklamı oldukça eğlenceli bir iş olmuş. 5 dakika 15 saniye ile eski rekor olan 5 dakika 8 saniyeyi kırdılar. Videonun konsepti, seslendirme, animasyonlar ve grafikler ile gerçekten harika bir reklam filmi olmuş.

Bu reklam hem televizyonda hem de sosyal ağlarda paylaşılırken Cafe Crown’dan güzel bir atak ile cevap gelmesi de geceyi neşeli hale getiren güzel bir detay oldu.

İki markanın gizliden de olsa bir birine mesaj vermesi, atışması Türkiye’de pek de alışkın olmadığımız bir şey. Hele ki “güzel” bir atışma pek görmedik.

Reklamı değil, etkisi uzun. #21Aralık #EnUzunGece pic.twitter.com/Fky5Asgr6R

— Café Crown (@CafeCrown) December 21, 2015

Kişinin sosyal medya hesaplarının sayılarının çeşitlenerek artışına karşılık arkadaşlarla ne kadar yakın olduğunu ortaya çıkarmayı hedefleyen araştırmanın bulguları ile devam edelim. Kişilerin Facebook listelerindeki arkadaş sayısı çoğalırken, yüz yüze iletişimin ise aynı oranda artmadığını ortaya çıkaran rapor değişen iletişim kanallarımızın en önemli örneklerinden biri olarak duruyor.

Gençler Facebook’ta kimlerle arkadaş?

Araştırmaya göre 15-17 yaş grubunda olanlar daha yakın görüştükleri (arkadaş, aile, yakın akraba) ile Facebook’ta da arkadaş. Halihazırda yakın çevresiyle arkadaş olmalarıyla birlikte bu yaş grubu gençlerin, Facebook arkadaşları ile daha yakın ilişki içinde olduğu belirtiliyor.

Facebook’ta iletişim kurma

18-24 yaş grubundaysa yüz yüze görüşmediği arkadaşların fazlalılığı dikkat çekiyor. 15-17 yaş grubu gençlerin yüzde 54’ü 18-24 yaş grubu gençlerin ise yüzde 71’i Facebook arkadaşlarını birebir tanıdığını paylaşmış. Facebook arkadaşlarıyla 1 defadan fazla iletişim kuranların oranı ise araştırmaya konu olan tüm yaş gruplarının yüzde 50’sini oluşturuyor.

15-17 yaş grubundaki gençlerin yüzde 43’ü Facebook üzerinden düzenli ilişki kurarken, 18-24 yaş arasında bu oran yüzde 33’e düşüyor.  18-24 yaş aralığındaki grubunda sosyal çevrenin genişlemesi ile birlikte Facebook arkadaşlığı daha yüzeysel kaldığını çıkarmamız mümkün.

Facebook’tan doğum günü kutlama

15-17 yaş arası gençlerin yüzde 39’u Facebook’taki arkadaşlarının doğum günlerini yüz yüze kutlarken, 18-24 yaş grubunda bu oran yine yüzde 29’da kalıyor. Yaş gruplarından bağımsız olarak sadece Facebook üzerinden arkadaşlarının doğum gününü kutlayan gençlerin oranı ise yüzde 47.

Facebook iletişimi & yüz yüze iletişim

Bulgular, yaş ilerledikçe Facebook’taki arkadaş sayısının çeşitlenip çoğaldığını, ancak yüz yüze iletişimin aynı oranda artmadığını ortaya koyuyor. Örneğin, tüm yaş gruplarında “Facebook’tan arkadaşlarımın ne yaptığını görüyor / takip ediyorum, eskisi kadar yüz yüze / telefonla görüşmüyoruz” ifadesine “kesinlikle katılıyorum” diyenlerin oranı yüzde 35, “biraz katılıyorum” diyenlerin oranı ise yüzde 39. Toplamda gençlerin yüzde 74’ünün “Facebook’tan arkadaşlarımın ne yaptığını görüyorum, eskisi kadar yüz yüze görüşmüyoruz” fikrine az ya da çok katıldığı ortaya çıkıyor.

Gençler Facebook’ta ne kadar vakit geçiriyor?

Gençlerin günde ortalama 2 saatini Facebook’ta geçirdiğini belirten araştırmada, Facebook’ta vakit geçirirken o sırada fiziken başka sosyal ortamlarda olmayı engel olarak görmediği sonucuyla dikkat çekiyor. “Ailem veya arkadaşlarımla sohbet ederken aynı zamanda Facebook’ta da zaman geçiriyorum” ifadesine “her zaman” diyerek katılanların oranı yüzde 14, “çoğunlukla” diyenlerin oranı yüzde 28, “ara sıra” diyenlerin oranı yüzde 36, “nadiren” diyenlerin oranı yüzde 18, “hiçbir zaman” diyenlerin oranı ise yüzde 4.

“İsviçre’de bir başka (snowboard) organizasyonuna daha imza atan Nescafe takımını kutlarız!” 15 Şubat 2010’da Nescafe’nin Twitter’dan takipçilerine gönderdiği mesaj.

“Artık kendimize gelmeliyiz. Ligdeki kötü sonuçlardan dolayı hepimiz üzgünüz. Artık puan kaybetmemeliyiz. Takımın taraftarların desteğine ihtiyacı var.” 27 Şubat 2010’da Felix Magath’ın Facebook’taki sayfasından taraftarlara çağrısı.

Nescafe – Kaddafi ilişkisi ve Felix Magath’ın Facebook sayfası… Yukarıdaki iki dijital mecra hikayesinin birbiriyle doğrudan bir ilişkisi yok. Ancak doğru soruları sorduğumuzda iki hikayenin de benzer paydada tartışılabileceğini görebiliriz. Hikayelerin ilkinde Kaddafi’nin garip Nescafe demecine karşılık olarak, online mecrada iletişimi arttırmak için açılan Nescafe’nin Twitter sayfasındaki son mesajı görüyoruz. Yani Nescafe’nin Kaddafi’ye cevabını görmek için sayfaya girenler, İsviçre’de gerçekleşen organizasyon hakkında günler önce atılan tebrik mesajıyla karşılaşıyor. İkinci hikayede ise ligdeki kötü gidişattan dolayı istifası istenen Alman futbol kulübü Schalke 04’ün teknik direktörü Felix Magath’ın, offline itibarını yeniden konumlandırmak için oluşturduğu Facebook sayfasından taraftarlara seslenişini görüyoruz.

Web 2.0 devriminin getirdiği en temel yeniliklerden birisinin, kullanıcıların arasındaki fiziksel mesafenin veriler aracılığıyla da olsa kısalması olduğunu söyleyebiliriz. Yalnızca salt bireyler arasında değil; gerçek dünyadaki itibarlarını yeniden konumlandırmak ya da pekiştirmek için sanal dünyada yerlerini alan markaların ve ünlü isimlerin de tüketicileriyle aralarındaki mesafe azaldı. Sürecin bizi getirdiği nokta ise geçmişte merak unsurunu körükleyen ulaşılmazlık faktörünün yerini ulaşılabilirlik ve şeffaflığın alması oldu.

Herkesin katılım sağlayabildiği sosyal medyanın demokratik dinamiklerine kıyasla, yalnızca markaların ve ünlülerin kitlelere ulaşma imkanının olduğu ve geri kalan bizlerin ancak altın günlerinde ufak da olsa kitlelere fikir belirtebildiği geçmişin geleneksel anlayışında, birebir iletişim yoluyla markaların itibar koruması bir gereksinim değildi. Şimdi ise altın günleri küresel bir hal aldı. Artık bir İngiliz, bir Fransız, bir Alman ve bir Türk gerçekten bir araya gelip tuttukları takım (Schalke 04) ya da içtikleri kahve (Nescafe) hakkında konuşabiliyorlar. Bu yeni alışkanlıklar ise markaların itibarlarını korumaları için yeni stratejiler edinmelerini gerektiriyor.

Libya’da Şubat’ın sonuna doğru artan protestolar Kaddafi’yi henüz tahtından indiremedi ancak Kaddafi’nin göstericilere yönelik bir açıklaması Nescafe’yi sosyal medyada en çok konuşulan markalardan (bkz: Trendistic grafiği) biri haline getirdi. Bu durumun sebeplerinden biri Kaddafi’nin “insanlar içine hap atılmış Nescafe içip protestolara katılıyor” dediği absürd açıklaması, diğeri ise açıklamanın üzerinden 3 gün geçmesine rağmen Nescafe’nin Twitter hesabından konuya dair hala açıklama yapmamış olması. Kaddafi’nin Nescafe güzellemesini gören ve markanın tepkisini merak edip Twitter hesabına girenler konuyla alakasız olan tebrik mesajını görüyorlar. Gerçek şu ki, bu tip alışılmamış olaylar, markaların kendilerini ifade etmeleri için çekici fırsatlar olabileceği gibi, aynı zamanda atılan herhangi dikkatsiz bir adımın geri dönüşünün onarılamaz sonuçlara yol açabileceği durumlardır. Küresel ölçekte tartışılan ve devrilmesi beklenen bir devlet başkanının demeci üzerine markanızın sosyal medyaya malzeme olması durumunda geri çekilip beklemek yerine ne yapabilirdiniz? Online mecradaki varlığıyla proaktif olması beklenen Nescafe markasını, Kaddafi’nin absürd açıklamasına reaksiyon göstermediği için eleştirebilir miyiz?

Geçen sene Schalke 04’ün ligi ikinci bitirmesinde büyük payı olan, bu sene ise ardı ardına gelen yenilgilere çare bulamayan ve istifaya çağrılan teknik direktör Felix Magath’ın Facebook sayfasından taraftarlara seslenmesi ve itibarını yenileme çabası şimdilik doğru bir yol gibi görünüyor. Bu stratejinin şimdilik de olsa doğru olduğunu her durum güncellediğinde aldığı binlerce like’tan da anlayabiliriz. Peki yeterli mi? Değil. Çünkü siz online ortamda ne kadar sevimli ya da yapıcı olursanız olun gerçek dünyanın parametreleri, etrafımızdaki dinamikleri belirleyen ana etmenler olmaya devam edecektir. Nitekim, Magath’ın Facebook açılımına rağmen kötü sonuçların devam etmesine karşılık olarak Schalke 04 taraftarları tribünlerde, yani offline ortamda, açtıkları “unlike” pankartlarıyla salt online itibar yönetiminin işe yaramayacağını kanıtladılar. Burada Magath’ın yapması gereken şey, online mecradaki varlığını istikrarlı bir şekilde sürdürmek ve offline mecrada daha fazla maç kazanmak gibi gözüküyordu ki, Magath’ın geçtiğimiz günlerde görevine son verildi.

Yazıyı iki olayı tek bir potada eriterek sonlandıralım: Online mecrada var olmak ve itibarı korumanın yollarını aramak kaçınılmazdır ve ancak offline mecranın dengelerini yine de gözetmek durumundasınız.