fastPay, DenizBank’ın bu yıl Facebook şubesiyle birlikte dijital bankacılık alanında attığı önemli adımlardan biri. Herhangi bir banka hesabınız olsun ya da olmasın, istediğiniz her kişiye cep telefonunuz aracılığıyla 1 TL karşılığında para transferi yapabilmenize imkan veren fastPay, 2013’ün bu alandaki dikkat çekici projelerinden biri olmaya aday.

Kullanıcıya banka müşterisi olma zorunluluğu getirmeyen fastPay ile bir kişiye 490 TL‘den fazla olmamak kaydıyla günlük toplam 1990 TL para gönderimi yapılabiliyor. Kullanıcılar için etkin bir mobil araç olması hedeflenen fastPay, yurtiçi para transferinin yanı sıra kartsız para gönderme ve çekme gibi günlük hayatı kolaylaştıran hizmetleri de barındırıyor. Sistem ayrıca kullanıcılarına fastPay’e kafe ve restoran gibi üye işyerlerinden diğer bankacılık ürünlerini (kredi kartı, banka kartı, pos cihaz) kullanmadan bağımsız bir şekilde ödeme yapabilmelerini de sağlıyor.

DenizBank’ın geçtiğimiz yıl hayata geçirdiği Dijital Kuşak Bankacılığı projesiyle ortaya koyduğu dijital bankacılık vizyonunu destekleyen bu yeni hizmetine üye olmak için fastPay uygulamasını App Store, Google Play Store, İndiroid ve KVK Market’ten ücretsiz olarak indirebilmek mümkün. Standart cep telefonu kullanıcıları ise uygulamayı FAST KAYIT, TCKN bilgisi ve işlem yapmak için belirleyeceği PIN kodunu 3280‘e mesaj göndererek edinebiliyorlar.

Uygulama üzerinden fastPay bakiyenizi görebiliyor, para gönderip, üye işyerlerinde ödeme yapabiliyor ve telefon hattınıza TL yükleyebiliyorsunuz. Ayrıca uygulamadaki “Çak Gönder” özelliği sayesinde fastPay’i kullanan kişilerle telefonunuzu birbirine dokundurarak da para transferi gerçekleştirebiliyorsunuz. fastPay’den yaptığınız geçmiş işlemleri de listeleyebildiğiniz uygulamayla ilgili şu ana kadar hem pozitif hem de negatif yorumlar yapılmış. Arayüz ve tasarım bakımından bazı eksikleri bulunan uygulama yayınlanacak yeni güncellemelerle kısa sürede daha da çok beğenilecektir.

Sistemin en dikkat çekici özelliklerinden birisi olan üye işleriyle yapılan anlaşmaların fastPay kullanıcılarına getireceği avantajlara da ayrıca değinmek gerekiyor. Zira bu özellik, fastPay kullanıcılarının üye işyerlerinde yerlerinden kalkmadan uygulamada yer alan “Ödeme Yap” seçeneğini vasıtasıyla hesabı ödeyebilmesine fırsat tanıyor. Hatta bu sayede siz dışarıda olsanız bile sevdiklerinize yemek ısmarlayabiliyorsunuz.

Sistemin ödeme yaparken NFC mobil cüzdan veya pos makinesi gibi ek bir cihaza yer bırakmaması, özellikle yoğun saatlerde birçok kişinin kurtarıcısı olabilir. Günümüzde insanların özellikle iş çevresinin yoğun olduğu bölgelerde hesabını ödeyebilmek için sıra beklediği düşünülürse, üye işyerlerinin kapsamı genişletildiği takdirde fastPay’in ödeme kolaylığının bu anlamda bir fark yaratabileceği ortada.

Lansmanında öğrenciler, askerler ve ailelerine odaklanan fastPay’in bankaların para transferleri için aldıkları yüksek meblağlardan kurtulmak isteyen herkes için ideal olduğunu söyleyebiliriz. Zira fastPay’in para transerleri DenizBank ATM‘leri aracılığıyla yapılıyor ve üyeler bu sayede kartsız/kartlı para gönderebiliyor ve belki de en önemlisi kartsız para çekebiliyorlar. Bu nedenle fastPay sadece bireysel kullanıcıların değil aynı zamanda e-ticaret gibi diğer sektörel alanların da ilgisini çekecektir. Ayrıca ATM’ler fastPay üye işyerilerine yönelik ödeme tarafında yeni fırsatların sunulması da olası görünüyor. Açıkçası fastPay’in ilerleyen süreçte tıpkı Google Wallet benzeri bir ödeme sistemine dönüştüğüne şahit olabiliriz.

Bankalararası Kart Merkezi‘nin 2012 e-ticaret verilerine göre sektör toplamda 30.6 milyar dolar hacme ulaştı. Yılın üçüncü çeyreğini 8.5 milyar TL ile geride bırakan e-ticaret sektörü, son çeyrekte bu seviyenin altına düşerek yılı 7.9 milyar TL ile kapattı. Buna rağmen 2.8 milyar TL ile Aralık ayı yıl içindeki en yüksek aylık hacme ulaşılan ikinci dönem oldu.

İnternetten yapılan kartlı ödeme işlemlerini baz alan raporda geçen yıllara bakıldığında son iki yılda e-ticaret sektöründe yaklaşık olarak %35 oranında bir büyümenin yakalandığı görülüyor. 2010 yılında 15.2 milyar TL’lik bir hacme sahip olan e-ticaret sektörü, 2011’de de bu rakamı 22.8 milyar TL’ye taşımayı başarmıştı.

İşlem adedine gelindiğinde ise 2012’nin e-ticaret sektörü adına verimli bir yıl olduğunu yeniden görme fırsatı yakalıyoruz. Zira yerli ve yabancı kartların kullanımına yönelik tablonun tamamı 2011 yılından daha yüksek veriler içeriyor. Nitekim 2011’de 126 milyon olan işlem adedi 2012 yılında toplamda 162 milyona çıkarken bu fark, yaklaşık olarak %27’lik bir büyümeye tekabül ediyor.

Rapora göre 2012 yılında işlemlerin 4.8 milyon adedi yurt dışı kaynaklı olurken, 2011 yılına kıyasla yaklaşık 750 bin işlemlik bir büyüme söz konusu. Buna ek olarak yapılan harcamalar konusunda ise 2012 yılında yurt dışından elde edilen gelir 2.3 milyar dolar olarak kayıtlara geçiyor.

Kartlı ödemelerin e-ticaret üzerindeki etkisini incelemeye alan araştırmada katılımcıların %33’ünün internet üzerinden alışveriş yaptığı ifade edilirken, bu oranın yüksek gelirli tüketicilerde %42’ye kadar çıktığı kaydediliyor. Araştırmaya katılanların ortalama alışveriş sıklığının 2 haftada 1 olduğu göze çarparken, internetten yapılan alışverişlerde kredi kartını tercih etme oranı %82 olarak dikkat çekiyor. Bu alışverişlerin tutarı 200 TL’yi geçmediğine rastlayan BKM’ye göre 2008 yılından bu yana internet alışverişlerinde artış yaşanıyor.

İnternetten yapılan kartlı ödemelerin karşılaştırıldığı raporda Türkiye Avrupa ülkelerini geride bırakıyor. İngiltere’nin yüzde 14, Almanya’nın yüzde 13 büyüdüğü internetten ödeme liginde Türkiye’nin büyüme hızı yüzde 50. Bu sıralamada Türkiye’nin en yakın rakibi olan Polonya’nın bile büyüme grafiği sadece yüzde 24’ü gösteriyor. Yani Türkiye en yakın rakibine ciddi bir fark atmış durumda.

Her cüzdanda iki kredi kartı var

Tüketicilerin kredi kartı kullanım alışkanlıklarına derinlemesine bir bakış sunan raporda, ortalama kart sayısının 1.8 adet olduğu, aylık kullanım tutarının ortalama 751 TL civarında seyrettiğine dikkat çekiliyor. Katılımcıların %51’i sadece bir kredi kartı kullandığını söylerken, %22’si 3 veya daha fazla karta sahip olduğu cevabını veriyor.

Araştırma sonucunda kredi kartlarında limitlerin ortalama 3.870 TL olduğu ortaya çıkarken, her 100 kişiden 30’unun limiti 1.001 lira ile 2.000 TL arasında değişiyor. Kart kullanıcılarının %90’ı ise araştırmaya göre kart limitinin %80’ini aşmıyor. Kredi kartlarının bir ay içinde ortalama 7.8 defa kullanıldığına rastlanırken, aylık ortalama alışveriş tutarı ise 894 TL’de kalıyor.

Banka kartlarının özellikleri biliniyor ancak alışverişlerde tercih edilmiyor

BKM’nin Kart Monitör 2012 araştırması 2023’te Nakitsiz ödemeler hedefi konusunda da önemli bilgiler içeriyor. Elde edilen verilere göre banka kartının alışverişlerde kullanılabildiğinin farkında olan kullanıcıların yüzdesi bir hayli fazla (%74). Ancak banka kartlarından yapılan harcamalar kredi kartları kadar yüksek görünmüyor. Zira tüketiciler banka kartı ile ortalama 66 liralık alışveriş yapıyor. Katılımcıların %99’u banka kartına sahip olduğunu ifade ederken, aktif kullanımın ise %94 olduğu vurgulanıyor. Banka kartı kullanım amacının alışveriş yapmak olduğunu düşünenlerin oranı yüzde 27 iken, “para yatırmak ve çekmek için” diyenlerin oranı ise yüzde 46 olarak öne çıkıyor.

Tüketiciler borcu sevmiyor

BKM Kart Monitör 2012 Araştırması’na göre, her ne şartta olursa olsun kredi kartı borcunun kapatılmak istendiği ortaya çıkıyor. Araştırmaya katılanların yüzde 71’i kart borcunun tamamını ödediğini söylüyor. Katılımcıların yüzde 59’u kredi kartı borcunu ATM’lerden ödediğini belirtiyor. Banka şubesinden ödeme yapanların oranı yüzde 24 iken, otomatik ödeme tercihini kullananların oranı ise yüzde 15 oluyor.

Geçtiğimiz Haziran ayında kullanıma açılan BKM Express benzer ödeme sistemlerinde olduğu gibi kullanıcıların kredi kartlarını sisteme tanıtarak anlaşmalı e-ticaret sitelerinden alışveriş yapabilmelerini sağlıyor. BKM Express üyesi kart sahibinin, işlemlerinin bankasında kayıtlı cep telefonu numarasına gönderilen doğrulama kodu ile onaylanması ile sistemin güvenliği sağlayan unsur olarak öne çıkıyor. BKM Genel Müdürü Dr. Soner Canko’nun açıklamalarına göre şu an BKM Express’e üye olan 30’dan fazla  e-ticaret sitesi bulunuyor.

Şimdilik Akbank, Bank Asya, Finansbank, Garanti Bankası, ING Bank, TEB, İş Bankası, Vakıfbank, Yapı Kredi Bankası ve Ziraat Bankası kredi kartları ile çalışan sistem belirtilen göre yakında bütün bankaları kapsayacak. Bununla birlikte BKM Express uygulaması 2013’te mobile taşınacak ve bu sayede kullanıcılar, mobil cihazlar üzerinden de alışveriş yapabilme imkanı bulacak.

Diğer yandan Canko’nun deyimiyle Türkiye’de, son 5 yılda yıllık bazda yaklaşık %50 oranında büyüme yakalayan internet üzerinden yapılan kartlı ödemeler, gelişimini sürdürüyor. İnternetten alışverişin Türkiye’de hızla büyüdüğüne dikkat çeken Canko, e-ticarette kartlı ödemelerin bu yılı 30 milyar TL ile kapatmasını öngördüklerini belirtirken, 2023 yılı hedefinin ise 350 milyar TL’nin üzerinde olduğunun altını çizdi.

Gelecek planları arasında ekonomik hacmin yanı sıra bu yıl 57 milyon online işlem adedini 2023 yılında 600 milyona çıkarma hedefi de yer alıyor. Ayrıca BKM verilerine göre, e-ticaret sektöründe 2008 yılında, tüm kartlı işlemler içinde, her 100 TL’lik alışverişin 5 TL tutarındaki bölümü e-ticaret üzerinden gerçekleştirilirken, 2012 yılında bu rakam her 100 TL tutarındaki alışveriş için 9 TL’ye yükselmiş durumda. 2023 için öngörülen tutar ise 18 TL.

Sektörlere bakıldığında ise “havayolu harcamaları”açık ara ilk sırada yer alıyor. BKM verilerine göre havayolu harcamalarının %90’ı internet üzerinden gerçekleşiyor. Ekim ayı sonuna kadar olan dönemde, internetten yapılan kartlı ödemelerin ilgili sektörler içindeki payının seyahat acentelerinde %44 olduğu görülüyor. Bu sektörleri %36 ile sigorta, %30 ile hizmet, %23 oranı ile kulüp ve dernekler, %15 oranı ile doğrudan pazarlama ve %14 ile elektronik ve bilgisayar alımları izliyor.

Stripe kıza zamanda Amerika’da yer alan e-ticaret siteleri arasında tercih edilen bir sistem haline geldi. Planlanandan daha fazla talep gören Stripe yetkilileri dünyaya açılmanın ilk adımı olarak hizmetini Kanada’da yer alan e-ticaret sitelerine de sunmaya başlıyor. Şüphesiz ki artan online ticaret hacmi sektörün ihtiyaçlarını karşılayacak olan ürünlere de büyük bir pazar hacmi sağlıyor.

Stripe yetkilileri çözüm ortağı oldukları kuruluşların kolay kullanabildiği API’lere sahip olmasıyla övünen bir açıklamayla “yazılımcının gereksinimlerinden ancak yazılımcılar anlar” mantığı ile kurdukları şirketlerinin Kenya’dan tutun da Honduras’a kadar birçok ülkede test edilmeye başlandığını belirtiyorlar.

Ayrıca yetkililerin yaptığı açıklamada Kanada pazarına girmeden önce yaz boyu yaptıkları demo testlerde ortak çalıştıkları e-ticaret sitelerinde toplamda 38 milyon dolar gibi bir ödemeyi başarılı bir şekilde gerçekleştirdiklerini belirtiyorlar. Şirket en kısa zamanda Avrupa piyasasına gireceğini ve artan e-ticaret hacmiyle göze çarpan ülkemizde de 2013 yılında faaliyete geçeceklerini belirttiler.

Her ne kadar Stripe’ın kullanım açısından yaygın güncel ödeme sistemlerinden bir farkı olmasa da şirket yöneticileri sunmuş oldukları API dolayısıyla ödeme formlarının kuruma göre özelleştirilmesi ve daha az komisyonla bu işlemi gerçekleştirmelerini en büyük rekabet avantajları olarak belirtiyorlar.

Bakalım Stripe öncelikle Kuzey Amerika’da PayPal ve SquareUp, girmeyi düşündükleri Türkiye piyasasında da yerli markalar olan PayU ve iPara gibi ödeme sistemleriyle rekabetinde nasıl pazarlama stratejileri geliştirecekler.

Twitter’ın kurucusu Jack Dorsey tarafından 2009 yılında hayata geçirilen Square, AllThingsD’nin haberine göre aldığı son yatırım ile birlikte 3.25 milyar değere ulaştı. Square’e yapılan 200 milyon dolarlık yatırımı Starbucks, Citi ve Rizvi Traverse Management şirketleri paylaştı.

Starbucks ile olan ortaklık haberinde anlaşmanın sadece bundan ibaret olmadığı, kahve devinin 25 milyon dolar yatırımda bulunacağı ve CEO’sunu iOS ve Android cihazlara mobil ödeme aparatı üreten şirketin yönetimine göndermesinin de söz konusu olduğundan bahsetmiştik.

Yaptığı resmi bildiride sadece yatırımcıların ismini ve şirketin ulaştığı yıllık ödeme hacmine yer veren Square, yatırımla ilgili detay belirtmedi. Nitekim açıklamada, 1 yıl önce işlem hacmi 1 milyar dolar olan Square, bu yıl çalışan sayısını da 400’ün üzerine çıkararak yıllık bazda 8 milyar dolar işler hale geldiğine dikkat çekiliyor.

Şimdilik sadece ABD’de hizmet veren Square’in Avrupa ve dünyanın diğer pazarlarına açılma planı olduğunu biliyoruz. Bu açıdan şirketin aldığı son yatırım, bu konudaki hedeflerini gerçekleştirmesinde önemli bir rol oynayacaktır.