Bu ünlü soru 1983 yılında Apple’ın kurucusu Steve Jobs tarafından o zaman Pepsi markasının CEO’su olan John Sculley’e iş teklifinde bulunurken sorduğu sorudur.

1985 yılına kadar her şey güzel gidiyordu ancak bilinmeyen bir sebepten dolayı birbirleriyle bir daha asla görüşmeme kararı aldılar. Sculley, yeni kitabı “Moonshot”’ta yazdığına göre Steve Jobs ile Apple kampüsünde veya Standford Üniversitesinde günlük yürüyüşlere çıktıklarını ve bu yürüyüşlerden öğrendiği en önemli şeylere “zooming” adını verdiklerini belirtiyor.

Steve kendisine ne zaman yürüyüş teklifinde bulunsa kendisine aktarmak istediği yeni fikirleri olduğunu anladığını belirtiyor ve Jobs’un yürüyüş boyunca bu fikirleri üzerine hayaller kurduğunu anlatıyor.

Jobs her zaman diğer firmaları yakından takip ederek neyin üzerinde çalıştıklarını veya geliştirmekte oldukları şeyleri inceleyerek bu girişimlerden ilham almaya çalışırdı (En büyük fikri Mac’i yapmak için aldığı ilham gibi).

Daha sonra edindiği fikirleri nasıl basitleştireceğini ve kitlelere daha çekici hale getireceğini bulmaya çalışırdı.

Apple ile kısa sürelik ayrılık yaşadığı sırada grafik tabanlı bilgisayar prototipi üreten Xerox PARC firmasında çalışan Steve Jobs, Sculley Apple CEO’su iken $25.000 bu firmanın prototip ürününü satın almasıyla Jobs’un Apple’a geri dönüşü başlıyor. Jobs, Apple’a hızlı bir dönüş yaparak kullanımı çok daha kolay harika bir bilgisayar tasarımı fikri ile işe başlıyor.

Sculley’in aktarımına göre Jobs Apple geri döndüğünde geleceği daha iyi görmeye ve tasarlamaya başlamıştı.

Sculley, Jobs’u tarif ederken, öncelikle fikirleri bulduğunu ve bu fikri nasıl basite indirgeyeceği üzerine yoğunlaştığını ve son olarak en büyük başarısının fikirlerini uygulayabilmesi olarak tanımlıyor.

Sculley, Jobs’u bir dahi ve bu güne kadarki en başarılı CEO olarak tanımlıyor ve bunu desteklemek için Jobs’un en büyük fikirleri ile geleceği tasarlarken herkesin kullanabileceği ürünlerin tasarımlarında olan başarısından bahsediyor (iPod, iPhone ve Mac gibi).

Sculley diyorki: “Gelecek, olabilecekleri gerçekleşmeden önceden görebilenlerindir”.

Barselona’da bir grup futbol sever için, Drone kullanılarak interaktif bir futbol keyfi yaşatan Pepsi cihazı daha önce kullanılmamış bir alanda deniyor; hakem olarak sahada tutuyor. Projeksiyon cihazları kullanılarak saha ve çevresi de büyük bir stadyum gibi kullanılıyor ve sonuç olarak ortaya oldukça eğlenceli bir iş çıkıyor.

30,000 programlanabilir LED ışık kullanan Pepsi ekibi kelimenin tam anlamıyla bir futbol şöleni yaşatmayı başarmış. Bakalım Drone ve projection mapping teknolojisi daha ne gibi farklı kullanımlarla karşımıza çıkacak.

FMCG sektörünü mercek altına aldığımız bu dosyamızda sorularımıza yanıt vererek dosya konumuza katılan markalar (alfabetik sıra ile):

1. Coca-Cola Türkiye (Kurumsal kimlik ile)
2. Kimberly Clark Türkiye (Kotex markası ile)
3. PepsiCo (Yedigün markası ile)
4. Starbucks
5. Unilever (Kurumsal kimlik ile)
6. Yıldız Holding (Kurumsal kimlik ile – perakende sektörü içinde kategorize ediyor fakat holdingin markaları FMCG sektöründe)

Fortune 500’ün senelik olarak yayınladığı ve dünyanın ciro bakımından en büyük markalarını sıraladığı listeye bu markalar (özellikle global olanlar) düzenli olarak dahil olur zaten.

Markaların özel projeleri ve sektör yorumlarından önce FMCG sektörü ve sosyal medya ile ilgili genel bir bakış yapalım.

BoomSocial’ın Türkiye Hızlı Tüketim sektöründe kategorilenmiş toplam 350 firmanın 1-30 Nisan 2013 tarihleri arasında de hesapladığı sonuçlara göre:

350 firmanın Nisan ayı boyunca hazırladığı toplam 11,580 iletisi, toplam 921,350 beğeni, 281,460 yorum ve 218,629 paylaşım aldı. Sektördeki sayfaların Nisan ayı ortalama hayran sayısı 90,268. Her iletiyi sayfa hayranlarının ortalama %0.088’i beğendi, %0.027’si yorumladı ve %0.021’i paylaştı.  Ay boyunca ileti başı 79.6 beğeni, 24.3 yorum ve 18.9 paylaşım gerçekleşti.

[table id=15 /]

Kaynak: BoomSocial, 1-30 Nisan 2013, FMCG sektörü, Türkiye

Socialbakers.com verilerine göre de Türkiye Facebook istatistiklerinde Sektöre göre Ortalama Etkileşim Oranı’na bakıldığında FMCG sektörü, moda ve elektronik sektörünün de önüne geçerek 4. sırada yer alıyor.

Markalar arasındaki rekabet daha çok topluluk yönetiminde mi hissediliyor?

Anlaşılacağı gibi Türkiye FMCG sektöründe trafik yoğun. Dijital iletişimde öne çıkan sosyal medyanın yanı sıra event’lerle pekiştirilen dijital kullanımlar ve mobil de etkisini gösteriyor. Coca-Cola İnteraktif Pazarlama Müdürü Yüce Zerey, interaktif pazarlama fonksiyonlarından sosyal medya pazarlaması ve mobil pazarlamanın sektörde daha çok odaklanılan fonksiyonlar olarak göze çarptığını söylüyor. Zerey’e göre markalar arasındaki rekabet daha çok topluluk yönetiminde hissedilirken, markaya katma değer sağlayan diyaloglar üretecek, toplulukların sadakatini arttıracak içerikleri, hikayeleri üretenler fark yaratıyor.

PepsiCo İçecek Kategori ve İş Geliştirme Müdürü Seren Çankırı da FMCG sektörünün dünyadaki sıkı rekabetinin dijital platformlara yansıdığını saklamıyor. Çankırı’ya göre geleneksel kanallardaki rekabetin dijital bağlantıları kuruluyor ve bu da rekabetin aynı hızda dijital kanallara yönlenmesini sağlıyor.

Unilever Türkiye Medya Direktörü Aslı Günaydın da son 10 yılda çok önemli bir büyüme kaydeden FMCG sektöründe, rekabete açık bir sektör olması nedeniyle dinamiklerin çok hızlı değiştiğini ve iletişim teknolojilerinin de öneminin bu değişimle doğru orantılı olarak arttığını belirtiyor. Günaydın, dijital mecraların medya harcamaları arasındaki payını hızla artırdığını ifade ederken; öte yandan e-ticaret sektörünün katlanarak büyümesi de göz önünde bulundurulduğunda, dijitalin satış kanalları ve ürünlerin tüketiciye sunumu gibi süreçlerde de değişim yaşanıyor.

Bu yılın ilk aylarında başladığı sosyal oyun projesiyle oyunseverlerin takdirini kazanan Pepsi, yeni kampanyasında Xbox kazanmak için kutuların altındaki şifrelerle çekilişe katılmak gerekiyor. Katılanlar arasından çekilişle belirlenecek 100 şanslı kişi Xbox oyun konsoluna sahip olacak.

Buna ek olarak Türkiye’nin Mynet, Peak Games, King.com ve Stardoll gibi popüler sosyal oyunlarından puan ve oyun içi hediyeler de Pepsi kapaklarının altında oyunseverleri bekliyor. 20 Mart 2013 tarihine kadar devam edecek kampanyaya Pepsi kapakları altındaki şifreleri ad, soyad ve adres bilgileriyle 5757’ye kısa mesaj göndererek veya bilgilerinizi Pepsi Türkiye Facebook sayfasındaki uygulama bölümüne girerek katılabilirsiniz.

Oyunun eğlenceli yanı ile Pepsi’yi bir araya getirmeyi hedefleyen bu dikkat çekici kampanyada şifrelerle ekstra puan kazanabileceğiniz oyunların listesi ise şu şekilde:

Bubble Witch Saga 35.000 King Coin

Çanak Okey 5.000 ML

Okey Plus 30.000 Chip

Stardoll 50 Starcoins (5 Stardollars)

101 Plus 30.000 Chip

Bil ve Fethet 5.000 Altın

Bubble Pirates 10 Ruby

Kebap Dunyasi 10.000 coins

Mynet Çok Kullanıcılı Oyunlar 2500 ML

Mynet Tavla 2500 ML

Okey 3 günlük Gold Üyelik

Sanal Okey 5.000 Chip

Tavla Plus 30.000 Chip

İşletmeler içeçek firmalarıyla kendilerine büyük avantajlar sağlayan anlaşmalara imza atıyorlar. Bu anlaşmalar sonucunda promosyon ürünler, indirim, tabela ve hatta elektrik masraflarının karşılanması yanında işletmenin boyutuna göre astronomik rakamlar Coca-Cola ve Pepsi gibi markalar tarafından sunuluyor. Pepsi bu tür anlaşmalara daha sık yöneliyor; zira ülkemizde çoğunluk önüne seçenek sunulduğunda Coca-Cola’yı tercih ediyor.

Coca-Cola ve Pepsi’nin bu durumu bizlere arama motoru pazarında Google ve Bing‘i anımsatıyor. Büyük çoğunluk Google’ı kullanırken Bing yaptığı anlaşmalar sonucunda bir çok sitede/uygulamada varsayılan arama motoru olarak karşımıza çıkıyor. Bazılarında Bing kullanmak (aynı restoranlarda olduğu gibi) zorunlu tutulurken bazılarında diğer arama motorları seçenek olarak sunuluyor. Bing’in hali hazırda Facebook, RIM, Baidu gibi büyük firmalar ile bu tip anlaşmaları bulunuyor.

Microsoft’un arama motoru pazarındaki stratejisi yukarıda bahsettiğimiz ikili anlaşmalar üzerine kurulu. Facebook’ta yaptığınız aramalar size Bing kaynaklı sonuçları sunarken, Blackberry akıllı telefonlarda (eğer değiştirmezseniz) aramalarınız Bing üzerinden gerçekleşiyor. Çin pazarının hakimi Baidu ise İngilizce aramalarda Bing desteğini arkasına almış durumda.

Geçtiğimiz aylarda Türkiye pazarına giriş yapan Yandex de Microsoft’unkine benzer bir strateji üzerinden ilerliyor. Şubat ayında Yandex’in Twitter’ın gerçek zamanlı aramalar için yeni ortağı olduğunu sizlere duyurmuştuk. Microsoft’un da benzer bir çalışma içerisinde olduğu biliniyor.

Yandex’in menüye kola kategorisinden mi giriş yapacağı yoksa farklı tatlar arayan müşteriler için yeni bir alternatif mi sunacağı sorusu akıllara geliyor. Türkiye’de üst üste sunduğu hizmetler ve televizyon reklamları ile öne çıkmaya çalışan Yandex’in arama deneyiminde Google ve Bing’ten farklı olarak sunduğu bir yenilik henüz yok. Menüdeki en egzotik tad olarak geçtiğimiz günlerde trafiğini %227 arttırdığını açıklayan, kişisel mahremiyete verdiği önem ve reklam politikası ile sempati toplayan DuckDuckGo‘yu gösterebiliriz.

Peki menüde neden ayran yok? Türkiye’den neden bir arama motoru çıkmadığı sorusu sık sık gündeme gelir. Malumunuz arama motoru yüksek teknoloji, maddi güç ve muazzam bir iş planı gerektiriyor. Google’ın iş modelini (video paylaşım sitesi, sosyal ağ, harita ve diğer hizmetler) benimseyen ve devlet tarafından desteklenmesi muhtemel Türk yapımı bir arama motoru Yandex ve Baidu’nun ülkelerinde yaşadığı başarının aynısını Türkiye’de yaşayabilir. Ancak ülkemizde internet teknolojileri henüz e-ticaret seviyesinde iken bu tür bir girişimi önümüzdeki zaman dilimi içerisinde beklemek de yanlış olabilir.

15 Temmuz’a kadar başvurusu süresi bulunan programa katılabilmek için üç tane koşul bulunuyor: teknoloji firması olmak, en fazla iki yıldır faaliyet gösteriyor olmak ve sunulacak ürün veya hizmetin piyasaya sürülmeye hazır olması.

Gelecek vadeden iletişim ve teknoloji firmaları, üretim veya hizmet teknolojilerini “Sosyal Medya Pazarlama”, “Mobil Pazarlama”, Mekan Bazlı Teknoloji”, “Dijital Video” ve Oyun/Eğitim Platformları” kategorilerinden birine dahil ederek programa katılabiliyorlar.

İlk değerlendirmeyi geçen adaylar hazırladıkları sunumlar Pepsi, Walker’s, Tropicana ve Quaker markalarının üst düzey yöneticileri tarafından değerlendirilecek. Bu sunumlar ayrıca programa danışmanlık hizmeti veren OMD, Mashable, Wired, Highland Capital Partners ve Weber Shandwick’ın uzmanları tarafından da değerlendirilecek. Daha sonra seçilen finalistler PepsiCo markalarıyla pilot uygulamaya başlayacak ve kazanan 10 firma 10’ar bin dolar ödüle sahip olacak.

Progamla ilgili daha detaylı bilgi ve başvurular için www.pepsico10.com adresini ziyaret edebilirsiniz.