Her ne kadar yeni duyurulmuş olsa da Nisan ayında kurulan TikoBus, Haziran ayından bu yana kullanıcılara hizmet veriyor. TikoBus’ın çatı platformu ClickBus ise geçtiğimiz yıl Rocket Internet’in yatırımıyla Brezilya, Kolombiya, Meksika, Tayland, Almanya, Polonya ve Pakistan’da hizmet veriyor ve dünya genelinde ayda ortalama 60.000 otobüs bileti satışı gerçekleştiriyor.

Rocket Internet’in TikoBus ile yeniden Türkiye pazarında yer alacak olması sektör adına dikkat çekici bir gelişme. Bu anlamda TikoBus’ın hedeflerini ve farklılaşacağı yönleri TikoBus Genel Müdürü Ömer Küçükdere şöyle açıklıyor:

“Gelecek dönemlerde  olacağı ve otobüs bileti satışlarının online’a kayacağını düşünüyoruz. Tabii bu noktada farklılaşmak büyük önem taşıyor. TikoBus olarak kullanıcılarımıza fonksiyonel özellikler sunuyoruz. TikoBus seçtiğiniz güzergaha seyahat eden firmaları saniyeler içinde fiyat ve saat alternatiflerine göre sıralayarak, en uygun otobüs seferini kolayca seçmenizi sağlıyor. Üstelik seyahat planınızın değişmesi durumunda TikoBus’tan aldığınız otobüs biletinizi, hiçbir ücret ödemeden iade edebiliyorsunuz. Kullanıcılarımıza bu hizmeti sunarken dikkat ettiğimiz en önemli unsurlardan biri de sitemizin kullanılabilirlik açısından en üst seviyede olması. TikoBus.com.tr’de alışveriş yapan her müşterimizin aradığı seferi kolayca sorgulaması ve biletini satın alması için çalışmaktayız.”

Seçtiğiniz güzergahta seferi bulunan firmaları fiyat ve saat alternatiflerine göre sıralayarak bilet satın alabildiğiniz TikoBus’ta aldığınız biletleri ücret ödemeden iade edebiliyorsunuz. Ödeme konusunda PayU altyapısından yararlanan TikoBus henüz mobil platformlarda yer almıyor. Küçükdere’den aldığımız bilgiye göre TikoBus’ın mobil uygulamaları yakında kullanıcılarla buluşacak.

Ömer Bey’in ifadesine göre ClickBus’ın 2014 hedefi, yıl sonu itibaryla globalde toplam 1 milyon otobüs bileti satışına ulaşmak. Bu anlamda ClickBus’in Türkiye girişiminde ise kısa vadede en iyi kullanıcı deneyimini sunan online bilet satış platformu olma ve pazardaki en zengin otobüs firması portföyüne sahip olma hedefleri bulunuyor.

18 Mart 2013’te Yıldız İşletme Kulübü’nün düzenlediği WWW Zirvesi ’13 isimli moderatörlüğünü yaptığım etkinliğin iki konuğu vardı: Gittigidiyor eski Genel Müdürü Cenk Angın ve Hepsiburada Genel Müdürü İlker Baydar. Etkinliği izlemeye gelen öğrencilerin sayısı 50’yi geçmezdi, Yıldız İşletme Kulübü’nden aldığım rakamlara göre web’den canlı yayınla izlenme sayısı da 660 olmuş. Ancak o oturumda Cenk Angın’ın belirttiği çok önemli bir bilgi vardı:

“Naspers’ın Markafoni’ye yaptığı yatırım ile Markafoni’nin değerlemesi 86 milyon Dolar oldu” dedi Angın. Yatırım haberinin ilk duyulduğu günlerde 210 milyon Dolar olarak duyurulmuş olsa da, aslında Markafoni’nin değerlemesinin 86 milyon Dolar olduğunu belirtti.

Bu ufak ama bir o kadar da önemli olan bilgiyi ilk defa Cenk Angın’dan dinlememiştim, 15-17 Şubat 2012 tarihlerinde eTohum’un Antalya’da gerçekleştirdiği Startup Turkey’de Webrazzi kurucusu Arda Kutsal ile sohbet ederken kendisi de aynı bilgiyi vermişti. Hatta bu konuda manipüle edildiğini de ayrıca belirtmişti.

Cenk Angın’ın WWW Zirvesi’nde paylaştığı bu bilgi, o ayın sonunda Ankara’da Ali Babacan’ın da katıldığı Bireysel Katılım Yatırımcılığı için başvuru yapan yatırımcılara verilen yemekte benim ağzımdan kulislerde dolaşıyormuş. Ben bunu nereden mi biliyorum?

Ankara’da Markafoni Konuşuluyor

16 Nisan’da Sina Afra’nın isteği ile kendisiyle biraraya geldiğimizde Afra, benim ağzımdan Radikal Gazetesi yazarı Güven Sak’a “Markafoni Yeni Karamürsel’i Nasıl Geçti?” başlıklı yazısına istinaden yazılan bir mailden bahsetti. Bu mailde, sözde ben Sak’a Markafoni’nin gerçek değerinin 86 milyon Dolar olduğunu yazmışım. Daha sonrasında ise Ankara’da kulislere de Sak tarafından bilgi bu şekilde sızdırılmış ve Sina Afra’ya ulaşmış. (Güven Sak’ın Markafoni’nin güdümünde yazdığını düşündüren bu yazısındaki yanlış ve eksik bilgilere ise hiç değinmiyorum, insan Dolar/TL paritesini bari hesap makinesi ile hesaplar, bilmiyorsa da susar)

Bu maili benim yazmadığımı söylediğimde, bu bilginin modere ettiğim panelde Cenk Angın tarafından telaffuz edildiğini de eklediğimde, Afra’nın cevabı “Ankara’dakiler yalan mı söyleyecek Fatih?” olmuştu. Bunun üzerine de normalde göstermesi yasak olan Naspers-Markafoni ortaklık sözleşmesini bana gösterdi ve ilgilenmediğimi de belirtmeme rağmen gördüm ki, belgenin hisse kısımlarında yazan bilgilere göre Markafoni’nin gerçek değerlemesi gerçekten de 86 milyon Dolar’dı. Ancak Markafoni inisiyatifi Brands Exclusive’in de dahil olduğu şekilde tüm grup 200 milyon Dolar’a yakındı, doğrudur. Demek ki 200-210 milyon Dolar şeklinde bahsedilen bu rakam havadan uydurulmamış, ancak Türkiye operasyonu 86 milyon Dolar’mış.

Ayrıca, Webrazzi’nin de yayınladığı “Deloitte Türkiye Raporuna E-Ticaret Damgasını Vurdu” başlıklı haberinde de bahsi geçen Deloitte M&A Review 2011 raporuna bakacak olursanız, rakamın aynı olduğunu görebilirsiniz.

Küçük bir not: Yukarıdaki bilgiler ışığında, Trendyol’un KPCB’den aldığı yatırım ile o gün itibariyle geldiği değer Markafoni’den daha yüksek bir değerdi.

Tüketici Paradigmasının Değişimi

Markafoni’ye yatırım yapan Naspers’ın geçtiğimiz hafta yayınladığı yılsonu öncesi ara raporu (Interim Results 2013) çok enteresan bir bilgiyi de içinde barındırıyor. Rapora göre Naspers’ın Markafoni operasyonuna olan güveni azaldığı gibi, başını Markafoni ve FashionDays operasyonlarının çektiği 110 milyon Dolarlık bir değer düşüklüğünden bahsediliyor. Rapordaki metni sizin için aşağıya yapıştırdık:

“An impairment charge of R1,1bn has been recognised in other gains/losses and relates mainly to some fashion businesses in our ecommerce segment, including FashionDays and Markafoni. We impaired some goodwill and other intangibles.”

R1,1bn olarak bahsi geçen rakamı pariteleyince ortaya çıkan sonuç 110 milyon Dolar’a tekabül ediyor.

Yukarıdaki metni yatırım uzmanlarına sorduğumuzda, meselenin Markafoni’nin taşınmazları ile ilgili olmadığını, bilanço beklentileri ve gayri maddi varlıkları ile ilgili olduğunu söylediler. Görünen o ki Markafoni’nin bilanço beklentileri ile Türk e-ticaret sektörünün gittiği noktalar birbirini tutmuyor. Bu söylem şu anlama da geliyor; Naspers’ın ağzından; “Markafoni’ye belki 10 birim yatırım yapmış olabiliriz, ancak şu an 8 birim”. Basit bir alegori ile rapor, Markafoni değerlemesinin düştüğünü söylemeye çalışıyor da olabilir yani. Aynı zamanda “impairment charge” veya “impaired asset” olarak nitelenen durum da bahsi geçen durumun iyileşmeyecekmiş gibi göründüğü ihtimalini güçlendiriyor.

Raporun devamında ise aşağıdaki ifadeler yer alıyor:

“The etailing segment saw revenue growth as we broaden categories and improve our fulfilment and delivery capabilities. We responded to some lagging flash-sales fashion units by impairing some investments and are repositioning them to include in-season, full-price merchandise.”

Rapora yapılan bu eklemede de Naspers’ın elektronik perakendecilik yatırımlarında, kategorileri ve dağıtım yeteneklerini artırdıkça bir kazanç büyümesi potansiyelini gördüğünü, ancak flash-sales yatırımlarında tökezlediğini ve çözümü de o yatırımları yeniden konumlayarak, bahsi geçen sitelere sezon ve tam fiyatlı ürünler eklemekte gördüğü açık olarak belirtilmiş.

Ticaret Sicil Gazetesi’ne baktığımızda ise Nasper’ın raporundan sadece birkaç gün sonra, Naspers’ın global e-ticaret yatırımlarından sorumlu olan CEO’su Bob Van Dijk’ın Markafoni Yönetim Kurulu’na atandığı görüyoruz. Acaba Markafoni çareyi tam-fiyatlı sezon malı satmakta mı arayacak? Bu soru, özel alışveriş sektörünün nereye gittiği konusunda önemli bir soru haline geliyor.

Konuyu Sina Afra ile telefonda görüştüğümüzde, kendisinin yorumu şu şekilde oldu: “Naspers’ın yayınladığı bu raporda, Naspers’ın flash-sales yatırımlarının başını Markafoni ve FashionDays çektiği için o kategoriyi temsil etmek adına böyle bir söylem kullanılmış olabilir. Bu söylem kullanılırken belki Markafoni de işaret edilmiş olabilir, bunu bilemeyiz.” Sina Afra ayrıca “Naspers’ın impairment charge şeklinde belirttiği bu söylem aynı zamanda bir taktik de olabilir, bu sene değer düşmesi, gelecek sene oransal olarak kazancın artmış olduğunu göstermelerine de yarayabilir, ancak bunu da bilemeyiz.” şeklinde eklemede bulundu.

Açıkçası ben bu zararın Markafoni’den veya operasyondaki kilit elemanlardan dolayı meydana geldiğini düşünmüyorum. Bu zarar aynı zamanda bence tüketici paradigmasının değişimi ile de ilgili. Tüketici, özellikle son 1 yıldır kendine sürekli olarak bir soruyu soruyor: “Sadece ucuz diye daha ne kadar fazla ayakkabı alabilirim ki?”.

E-ticaret sektörüne yakın olanlar, İstanbul’un Maslak-Levent bölgesinin özellikle Markafoni’nin de faaliyet gösterdiği fast-fashion kategorisinde fazlaca aktif bir rol oynadığını bilir. Fast-fashion cirolarının azımsanamayacak kadar fazla oranı Maslak-Levent bölgesinden gelir. En azından 2013’ün başına kadar böyleydi. 2013’ün başında Maslak-Levent bölgesindeki plazalar ortak bir kararla akşam 17:30’dan önce, özellikle de sabah saatlerinde içeriye Markafoni-Trendyol-Limango kutularının girmesini yasakladı.

Plaza girişlerinde inanılmaz bir trafiğe sebep olan binlerce kutu için bulunabilen tek çözüm buydu. Özellikle o kategorinin kırılma noktası işte bu sene başında Maslak-Levent hattında gerçekleşti. Satışlar düştü.

Trendyol’un Maslak’ta Trendyol Store ismiyle mağaza açmasının sebebini merak edenler var mı halen?

E-Ticaret Sektöründe Taşlar Yerinden Oynuyor

Geçtiğimiz günlerde tüm Türkiye’nin sosyalmedya.co’dan duyduğu Doğan Grubu’nun Limango’yu satın alması haberi ile birlikte Türk e-ticaret pazarından bir yabancı yatırımcı daha eksildi. Avrupa’nın en büyük 2. e-ticaret grubu Otto Group Türkiye pazarından çıkıyor, büyük haber! Limango, Arabulvar, Bonprix ve OGLI hepsi birden. Otto piyasamızdan umudunu kaybetmiş gibi görünüyor (tabi kendi stratejisine uygun davranmaya çalışıyor da olabilir).

Rocket’in çok kısa bir süre piyasada kalması ve nitelikli çalışan dengesini değiştirmesi, Türkiye e-ticaret piyasasını seven ve Emre Kurttepeli ile birlikte birçok e-ticaret yatırımı yapan Tiger’ın dahi uzun süredir niş e-ticaret kanalı yatırımı yapmaması (son 2 senede sadece evidea.com yatırımı), Otto Group’un çıkışı, bir zamanlar 4. büyük sayılan Vipdükkan.com’un kapanması, ilk 6 ayı içinde kapanan onlarca küçük e-ticaret sitesi ve şimdi de Doğan Grubu’nun e-iş alanlarındaki masif yatırımları. Hepsiburada ve Gittigidiyor ile kıyaslandığında Markafoni nispeten küçük bir şirket, global rakiplerine göre ise KOBİ seviyesinde sayılır. Tüm bunlara bakarak Türkiye e-ticaret pazarının 2014’ün gölgesine rağmen ne kadar da primitif olduğunu görebiliriz.

Türkiye’de aboneliğe dayalı modellerin tutmadığını, grup alışveriş modelinin çabucak tüketilip alandaki güveni eksilttiğini, internetten yapılan alışverişlerde ürünün görünen ve olanının arasında ciddi farkların olduğunu ve en önemlisi de halen kredi kartı ile online ödeme konusunda güvensizlik olduğunu da unutmamak gerektiğini düşünüyorum. ETİD, ETİCAD ve benzer kurumların regülatif ve bilgilendirici olacağına kukla olmayı seçtiğini ve basiretsiz yönetildiğini de eklersek durumun ne kadar vahim olduğunu görebilirsiniz. Ayrıca, Hepsburada ve Gittigidiyor dışında kalan tüm e-ticaret sitelerinin trafiklerinde ciddi düşüşler olduğunu ve onlardan boşalan yerleri de haber/spor kategorisindeki içerik sitelerinin aldığını, dijitale bugüne kadar yatırım yapmayan ama şimdilerde kesenin ağzını açan büyük medya gruplarının dahi web trafiği için kıyasıya rekabet ettiklerini de ekleyelim. Tabi eTohum gibi organizasyon/inkübatör/mentorluk şirketlerine yapılan başvuruların %50’sinden fazlası da e-ticaret kategorisindeki projeler ve bu projelerin arasında yatırım alan da resmen yok. Çünkü son zamanlarda internet sektörüne yapılan yatırımların %90’ının tek bir kişi tarafından yapıldığını düşünürseniz meseleyi gözünüzde büyütme şansınız azalıyor, ki aynı kişi eTohum’un kendisine dahi yatırım yaptı.

Hepsinin yanında, bugünlerde sektör ezberi haline gelen şekliyle küçük e-ticaret sitelerinin performans ajanslarına ortaklık teklif ederek Google Adwords gibi katma değerli hizmetlerden fayda sağlamaya çalıştığını ve rekabeti de artırdığını rahatlıkla söyleyebiliriz.

Yani Markafoni, Trendyol gibi siteler sadece birbirleri ile değil aynı zamanda birçok cephede küçüklerle de savaşmak durumunda kalıyorlar ve görünen o ki küçükler de nihayet kazanmaya başlıyor.

Konu Limango’nun yeni durumu gibi özel bir örneğe geldiğinde ise, Limango’nun reklamlarının şimdiden Hepsiburada ve Hürriyet’te çıkmaya başladığını hatırlatalım.

Son olarak ise Sina Afra’nın 2012 yılının başında bir PR söylemi olarak şu sözleri söylediğini hatırlıyorum: “Markafoni Türkiye’nin ilk milyar dolar değerlemeli internet şirketi olacak”.

Önümüzdeki günlerde Türkiye e-ticaret piyasası ile ilgili bir rapor daha yayınlıyor olacağız, bizi takip etmeye devam edin.

GÜNCELLEME #1

Markafoni’nin PR ajansı Marjinal Porter Novelli’den gelen tekzip metnini, noktasına virgülüne dokunmadan aşağıda yayınlıyoruz:

Sayın Fatih Güner,

Sosyalmedya.co websitesinde kaleme almış olduğunuz “E-Ticaret Sektöründe Taşlar Yerinden Oynuyor” başlıklı yazınızda müşterimiz Markafoni ve yönetim kurulu başkanı Sayın Sina Afra hakkında yer alan bilgilerin tamamen yanlış, hatalı veya eksik olması nedeni ile ekteki tekzipin websiteniz tarafından ivedilikle yayınlanmasını ve sözkonusu yazının yayından kaldırılmasını, aksi takdirde Vipindirim Elektronik Hizmetler ve Ticaret A.Ş. ve Sayın Sina Afra hakkında yayınlamış olduğunuz bu yanlış ve/veya hatalı bilgiler nedeni ile hem tüzel kişi hem de Sayın Sina Afra nezdinde her türlü kanuni yola başvurulmak zorunda kalınacağını işburada size ihtaren bildiririz.

6 Aralık 2013 tarihinde www.sosyalmedya.co adresinde yayınlanan “Türkiye E-ticaret Sektöründe Taşlar Yerinden Oynuyor” başlıklı yazınızda yer alan hatalı bilgiler konusundaki yanıtlarımız aşağıdadır.

Yazınızın “Ankara’da Markafoni Konuşuluyor” ara başlığının ikinci paragrafında yer alan “Bunun üzerine de normalde göstermesi yasak olan Naspers-Markafoni ortaklık sözleşmesini bana gösterdi” ifadesi kesinlikle gerçeği yansıtmamaktadır. Bu sözleşmenin üçüncü şahıslara gösterilmesi, sözleşmenin ticari sır olmasının yanında sözleşme şartlarına göre de yasak olduğu gibi, Markafoni Yönetim Kurulu Başkanı Sina Afra da söz konusu hissedarlık (Shareholders Agreement) sözleşmesini kesinlikle kimseye göstermemiştir. Ayrıca, hissedarlık sözleşmesi herhangi bir üçüncü kişiye gösterilmediği ve gösterilemeyeceği gibi, içeriğinde yer alan herhangi bir bilgi veya rakam da ne yazılı, ne de sözlü bir şekilde Sina Afra tarafından açıklanmamıştır.

Yine aynı paragrafta geçen “Belgenin hisse kısımlarında yazan bilgilere göre Markafoni’nin gerçek değerlemesi gerçekten de 86 milyon Dolar’dı. Ancak Markafoni inisiyatifi Brands Exclusive’in de dahil olduğu şekilde tüm grup 200 milyon Dolar’a yakındı, doğrudur. Demek ki 200-210 milyon Dolar şeklinde bahsedilen bu rakam havadan uydurulmamış, ancak Türkiye operasyonu 86 milyon Dolar’mış” ifadesi de aynı şekilde gerçeği yansıtmamaktadır. Markafoni söz konusu değerleme rakamını ticari sır niteliğinde olduğu için hiçbir zaman açıklamamıştır ve açıklamayacaktır. Her halükarda, Markafoni’nin değerlemesinin 86 milyon dolar olduğu bilgisi de doğru değildir. Raporda yer alan rakam şirketin değerlemesini değil, şirketin belli bir kısmını almak için yatırımcılara ödenen tutarı ifade etmektedir ve bu rakam 95 milyon dolardır.

(http://financialresults.co.za/2012/naspers_ar2012/downloads/01_the_naspers_group.pdf; 23. Sayfa)

Söz konusu yazının “Tüketici Paradigmasının Değişimi” ara başlığının altında yer alan “Ticaret Sicil Gazetesi’ne baktığımızda ise Nasper’ın raporundan sadece birkaç gün sonra, Naspers’ın global e-ticaret yatırımlarından sorumlu olan CEO’su Bob Van Dijk’ın Markafoni Yönetim Kurulu’na atandığını görüyoruz. Acaba Markafoni çareyi tam-fiyatlı sezon malı satmakta mı arayacak? Bu soru, özel alışveriş sektörünün nereye gittiği konusunda önemli bir soru haline geliyor” ifadesi spekülatif bir söylemdir ve yazının önceki bölümlerinde söz edilen konuyla hiçbir ilgisi bulunmamaktadır. Tarihlerin tamamen tesadüf eseri denk gelmesinden ibaret olan bu durumda, Ağustos 2013’te Naspers’ın eski CEO’su yerine gelen yeni global CEO Bob Van Dijk sadece Markafoni’nin değil, Naspers bünyesinde dünyada yer alan tüm e-ticaret şirketlerinin yönetim kuruluna atanması planlamış ve devam eden bir süreçtir ki bu durum da normal sürecin bir parçasıdır.

Tümüyle yanlış bilgilerden oluşan böyle haksız bir yazının tarafımızdan son derece olumsuz karşılandığını belirtir, söz konusu yazıyla ilgili bu tekzip metninin internet sitenizde yayınlanmasını rica ederiz.

Saygılarımızla,

Markafoni.com Yönetimi

GÜNCELLEME #2

Editörün notu olarak bir ekleme yapmak boynumun borcudur. Markafoni metninde 2. kısımda yer alan ve Bob Van Dijk’ın atanması konulu münferit olayın spekülatif olduğu konusunda hemfikir olabiliriz. Ancak bu atama durumu yine de raporun ertesinde garip görünmüyor değil, ben de buna işaret etmeye çalıştım. Markafoni’nin ilk ithamı olarak konu olan “Shareholders Agreement”ı gözlerimle gördüm ve de bu olay bahsettiğim bağlamda gelişti. Markafoni’nin kurumsal duruş olarak direkt bir şekilde yalanlaması anlaşılabilir, ancak aynı kurum tarafından bir defa daha yalancı olmakla itham edilmek benim tarafımdan kabul edilemez! 450 kişinin görev yaptığı böylesi bu kurumda kriz yaratmak elbette bizim vermek istediğimiz mesaj değildi, bu yüksekten bakma ve küçümsemeye bir dur demek gerekli. sosyalmedya.co’nun tam da bu noktada sektörün faydasını temsil ederken takındığı bu tavır yüzünden Markafoni ve suretinde Sina Afra tarafından ikinci defa yalancılıkla suçlanması düpedüz sektöre ihanettir. Bu da böyle bilinmeli.

Ayakkabı ve çanta dikeyinde hizmet veren Spartoo, 2005 yılında kuruldu. Fransa merkezli şirket 27 Avrupa Birliği ülkesinin tamamında faaliyet gösteriyor. Bu anlamda Türkiye şirketin AB dışından faaliyet göstereceği ilk şirket olma özelliğini taşıyor.

Spartoo geçtiğimiz yıl içerisinde 25 milyon euroluk bir yatırım aldı. Belçikalı yatırım şirketi Sofina dışında şirketin var olan ortakları A Plus Finance, CM-CIC Capital Privé, Endeavour Vision ve Highland Partners da yatırım turuna katıldı. 2010 yılında Spartoo belirttiğimiz şirketlerden 12 milyon euroluk bir  yatırım almıştı.

Ekim ayında alınan 25 milyon euroluk yatırımın şirketin yeni pazarlara açılması sürecinde kullanılacağı açıklandı. Bu süreç içerisinde agresif bir büyüme politikası edinen Fransız şirket 20 ülkedeki operasyonuna 7 yeni ülkeyi daha kattı.

Spartoo, sekiz yılı aşkın süredir tanınmış ayakkabı ve çanta markalarını ziyaretçileri ile buluşturuyor. 2012 yılında 150 milyon euro ciro yapan Spartoo’da 30 binin üzerinde ürün satılıyor. Sitenin aylık tekil ziyaretçi sayısı ise 12 milyon.

Hatırlarsanız Zappos’un Avrupa’daki diğer klonu olan Zalando da geçtiğimiz yıl içerisinde Türkiye pazarına girmişti. Zidaya ismiyle Türk kullanıcıların karşısına çıkan Rocket Internet girişimi şirketin Türkiye’yi terk etmesiyle birlikte kapatılmıştı.

Henüz yorum yapmak için erken ancak, Spartoo’nun Türkiye pazarına girecek olması bir süredir yeni yabancı oyuncu sıkıntısı çeken Türk e-ticaret sektörü için oldukça olumlu bir haber. 30 binin üzerinde ürünü 27 ülkede müşterilerine ulaştıran alışveriş sitesi, hem ayakkabı sektörüne hem de online alışveriş pazarına canlılık getirecektir.

Yakın zamanda Türkiye pazarını terkeden Rocket Internet’in bir ürünü ve ünlü Square ödeme siteminin bir klonu olan Payleven Almanya’da Payleven’ı taksicilerin kullanımına sundu.

Şimdilik test sürecinde olan taksi ödeme sistemi sadece başkent Berlin’de kullanıma sunuldu ve beklenen alışkanlığı yaratması halinde tüm ülkedeki taksilerde kullanılacağı açıklandı.

Aynen Starbucks gibi taksilerin de her bireyin sürekli kullandığı bir alan olduğunu ve Payleven’ın iOS uygulaması ile kart okuyucusunun gücünü birleştirdiğini düşündüğümüzde pratik olarak da hayatı kolaylaştırıcı bir kavram olarak nitelendirmek mümkün.

Payleven’in “Chip & PIN” ödeme sistemini günlük hayatta Almanya’da uygulamaya geçirmesiyle Avrupa’da bir ilk yaşanırken, Payleven’ın Avrupa rakibi iZettle’ın da Almanya DZ BANK ve Deutsche Telekom aracılığıyla benzer hizmetleri vermek için çalışmalarını başlattığını duyurması gün geçtikçe yeni ödeme sistemlerinin günlük hayatta kullanıma geçeceğinin bir göstergesi.

Samwer Kardeşler’in sahibi olduğu Rocket Internet’ten yapılan açıklamada Berlin taksilerinde test edilen uygulamanın test süreci bittikten sonra sadece Almanya’da değil aralarında Brezilya, İtalya, Hollanda, Birleşik Krallık ve Polonya’nın da bulunduğu Payleven’ın faaliyet gösterdiği diğer ülkelerde de benzer kullanım ortaklıkların yapılacağı duyuruldu.

Groupon, diğer şirketler gibi kredi kartlarından ödeme alabilmek için üretilen plastik aparatı işletmelere ücretsiz olarak sunuyor. Groupon Payments’ın resmi internet sayfasında şirketin her Discover, MasterCard ve Visa ödemesinden %1.8, American Express’ten ise %3 oranında komisyon alıyor.

Düşük fiyat konusunda iddialı olacağı belirtilen hizmet, başlangıç oranları bakımından rakiplerinden önde görünüyor. Zira Square işletmelerden %2.75 komisyon talep ederken, PayPal Here ise %2.7 alıyor.

Temmuz ayında borsada çalkantılı günler yaşayan Groupon, Ağustos ayında da şirket tarihinde ilk defa kar ettiğini açıklamıştı. Groupon Payments şimdilik sadece ABD içinde hizmet veriyor. Bu nedenle Square’in domine ettiği ABD pazarında ne yapacağı merak konusu. Ancak mevcut iş ortaklıkları nedeniyle elde ettiği tecrübe ve avantajların uluslararası pazardan Groupon’un önünü açabileceğini de unutmamak gerek.

Bugün Webrazzi‘de son dakika gelişmesi olarak yayınlanan haberde Arda Kutsal‘ın ağzından Rocket Internet’in Türkiye operasyonunu kapatacağını okuduk. Haberde Rocket Internet’e ait e-ticaret sitelerinin artık alım yapmayacağından ve yakın süre içerisinde olası satış işlemlerinin ardından şirketin Türkiye’yi terkedeceğinden bahsediliyor. Arda Kutsal bu gelişmeyi ‘Türkiye internet pazarı için kötü bir haber’ olarak nitelendiriyor.

Sizleri bundan 9 ay önceye, Rocket Internet’in ülkede ilk girişimlerinin açılmaya başlandığı günlere, 26 Aralık 2011 tarihine götürmek istiyorum. O gün sizlere Rocket Internet Agresifliği Türkiye’de de Başladı: Zalando başlıklı yazıda Rocket’ın Türkiye operasyonu hakkında ulaştığımız detaylardan bahsetmiştik. sosyalmedya.co’nun en çok tartışılan ve okuyuculardan en çok tepki aldığı içeriklerden birisi olan bu yazıda Almanya kökenli Rocket Internet’in globaldeki repütasyonundan Türkiye’nin de nasibini alacağı (almaya başladığı) vurgulanırken, seri işten çıkarmaların başladığı ve 3-4 aylık projeler için yüksek maaş ile işe alınan kişilerin görevine son verildiği bilgisine de yer veriliyordu.

O yazı bir çok açıdan ses getirdi ve sektöre de bir hayli faydası dokundu. Rocket Internet’in bu stratejisini öğrenen (bizim de bir çoğunu tanıdığımız) sektör çalışanları Rocket Internet ile yaptıkları iş görüşmelerini yarıda kesti veya görüşmekten vazgeçtiler. Bunun yanında Rocket Internet gerçeği Türkiye’de ilk defa bu kadar açık şekilde dillendirilmiş oldu.

Her şey olmuş bitmiş iken yayınlanan haberin dokuz ay öncesinde sizlere bu konuları taşımamızın ve sektörü uyarmamızın bugünkü Webrazzi haberinden çok daha anlamlı olduğunu ve bunun yanında haber değerinin de çok daha fazla olduğunu umarız sizler de fark etmişsinizdir. Bu iki sebep dolayısıyla o dönemde bir hayli haksız söyleme maruz kalmıştık. Zaten neredeyse her e-ticaret haberinde yaranmaya çalıştığımız e-ticaret abilerinden bahsediliyor, alışkınız.

sosyalmedya.co’da yayınlanan alışılmışın dışındaki her yazının altında otomatik olarak (bazıları epey sert üslupla yazılmış) eleştirel yorumlar yapılıyor. Kendi isimleri veya sahte isimlerin arkasında kimisinin gerçek olduğuna kendilerinin bile inanmadıkları yorumları yazan okuyucularımızdan katkıları için her zaman olduğu gibi yine teşekkür ediyoruz. Ancak bugün son dakika haberi olarak sunulan gelişmeleri sosyalmedya.co’da 9 ay önce okuduğunuzu ve bahsettiklerimizin doğruluk derecesini sizler de görmüşsünüzdür diye umut ediyoruz.

Geçmiş turlarda olduğu gibi bu son yatırım anlaşmasının da finansal boyutları açıklanmadı. Ancak Zalando sözcüsünün açıklamasına göre, J.P. Morgan Asset Management ve Quadrant Capital Advisors da şirketten %1 civarında hisseye sahip oldu.

İki önemli yatırımcıdan gelen bu destek, Zalando açısından iyi geçen bir yılın ardından elde edilmiş bir ödül gibi. Geçtiğimiz yıl 626 milyon dolar gelir elde eden Zalando’nun bu yılki cirosu henüz açıklanmadı. Ancak 2011 yılında %300 gibi uçuk bir oranla büyüyen şirket, yetkililerin açıklamasına bakılırsa bu performansını bu yıl da devam ettiriyor. Zira şirket bu yıl Barcelona’da düzenlenen European E-commerce Award’ta, H&M, ASOS ve Amazon’u geride bırakarak “En İyi Sınır Ötesi Web Mağazası” ünvanını kazandı.

Zalando’nun %44’ü halen Rocket İnternet’in elinde. Şirketin geçmişinde yer alan yatırımcılar Holzbrinck Ventures % 13, Tengelmann Ventures % 8, Investment AB Kinnevik % 16 ve geçtiğimiz Şubat ayında katılan DST Global % 9 oranındaki hisseleriyle Zalando’nun destekçileri arasında bulunuyor.

Rocket Internet’in Türkiye pazarında da Zidaya adında bir Zappos klonu bulunuyor. Ayakkabı, giyim, aksesuar ve kozmetik ürünlerinin yer aldığı bir alışveriş sitesinde, tıpkı Zalando da olduğu gibi birçok markaya ait ürünler, indirimli fiyatlarla kullanıcılara sunuluyor.

PayPal dün, akıllı telefonlar üzerinden ödemede Square’den farklı bir yol izleyen Card.io‘yu satın aldığını açıkladı. Card.io, kredi kartlarının akıllı telefonlar üzerinden fotoğraflarını çekerek ödeme alan bir sisteme sahip.

PayPal blogunda duyurulan satın almanın tutarı hakkında herhangi bir bilgiye yer verilmiyor. Card.io ekibi PayPal’ın San Jose’deki ofisinde çalışmalarına devam edecek.

PayPal geçtiğimiz yıl da benzer bir satın alma gerçekleştirmiş ve mobil ödeme üzerine çalışan Zong ekibini 240 milyon dolara bünyesine katmıştı. Açıklama o dönem PayPal başkanlığı yürüten daha sonra kısa dönem Yahoo’da CEO pozisyonunda çalışan ve CV krizi sebebiyle görevinden ayrılmak zorunda kalan Scott Thompson tarafından yapılmıştı.

Nisan ayında 5 milyar dolar işlem hacmine ulaşan ve günde üzerinden ortalama 15 milyon dolar para geçen Square’in tek rakibi tabii ki PayPal değil. Avrupa’ya açılmayı planlayan Sqaure’i bu kıtada şimdilik iki rakip bekliyor. Birisi klonlarıyla ünlü Rocket Internet’in EvoPay isimli mobil ödeme sistemi olurken diğeri de daha ciddi bir girişim olan ve geçtiğimiz günlerde 25 milyon euro yatırım alan İsveçli iZettle.

İlk kez Square tarafından bulunan bir kredi kartı okuyucusu ile akıllı telefonları ve tabletleri pos cihazına dönüştüren mobil ödeme sistemi ABD’de birçok işletmenin ilgisini çekiyor. Bu yıl itibarıyla 5 milyar dolarlık işlem hacmine ulaşan Square’in, bu kadar verimli ve büyük bir potansiyele sahip bir pazarda yalnız olması beklenemezdi. PayPal’ın Here adlı ürünüyle Mart ayında girdiği bu pazarın bir diğer oyuncusu ise Samwer Kardeşler’in klonlarıyla dünyaya nam salan Rocket Internet şirketi oluyor.

Daha önce ZenPay ismiyle Alman girişim blogu Deutsche Startups’tan tarafından duyurulan yeni klonun ismi TheNextWeb tarafından yayınlanan habere göre bu kez kesinleşti. Habere göre EvoPay alan adı Rocket Internet CFO’su  Arnt Jeschke tarafından tescil ettirildiği ve verilen adres şirketin adresiyle aynı olduğu belirtiliyor.

EvoPay’in sitesinde sistem, tıpkı Square’de olduğu gibi küçük işletmeler için kredi kartından ödeme almanın en kolay yolu olarak tanıtılıyor. Ayrıca sistemin akıllı telefon ve tabletler sayesinde, güvenli ve düşük maliyetli olduğu ifade ediliyor. Ancak EvoPay, henüz Rocket Internet’in bünyesinde yer alan şirketler listesinde görünmüyor. EvoPay’in internet sitesinin yanı sıra iPhone versiyonu da yayında.

EvoPay’in ne zaman hizmete gireceği ve hangi ülkelerde faaliyet göstereceği hakkında şu anda bir bilgi bulunmuyor. Bununla birlikte işletme sahiplerine sunacağı teklif ve avantajlar da muamma. Bunlarla birlikte dünyada klonladığı girişimlerle özgün girişimcileri bezdiren Rocket Internet’in, yakında ABD dışına açılmayı planlayan Square ile yollarının kesişip kesişmeyeceği ayrı bir merak konusu.

Rocket Internet bilindiği gibi internet girişimlerinin klonlarını oluşturan, ardından klonlarını yine bu girişimlere veya başka gruplara satarak zengin olmuş bir şirket. Bu nedenle birçok girişimcinin tepkisini çekiyor.  2011 yılının Ekim ayında Türkiye’ye hızlı bir giriş yapan Rocket Internet’in ülkemizdeki operasyonuna ise devam ediyor. Şirketin Sporena ile başlayan Türkiye macerası Evimister, Westwing, Zalando ve son olarak üç yeni e-ticaret sitesi Bamarang, Eleseri ve Zidaya ile devam etti.

TechCrunch’ın Deutsche Startups adlı blogu kaynak göstererek yayınladığı habere göre, Samwer Kardeşlerin Square klonunun ismi Zenpay. Şimdilik Zenpay’ın ne zaman ve nerede açılacağı belli değil ancak Rocket Internet için bu yeni girişim önem sırasında birinci sırayı alıyor. Hatta haberde Rocket Internet’in Zenpay’ı küresel çapta hayata geçirmeyi planlandığı bilgisine yer veriliyor.

Ayrıca adını, halihazırda ABD’de bulunan ZenPayroll adlı girişimden alan klonun, Rocket Internet’in Groupon’da yaşadığı tecrübe nedeniyle başarılı olabileceği haberde belirtilenler arasında yer alıyor.

Rocket Internet klonunun bu konuda Square’den farklı bir yol izlediği açıkça görülüyor. Keza 2010 yılında kurulan Square American Express ile işbirliğinde olmasına rağmen halen sadece ABD’de kullanılabiliyor. Yurtdışına açılmak için ABD’de yeterli büyüme oranını yakalamayı bekleyen Square’in ayakları yere basan bir plan yaptığını söylebiliriz. Bu açıdan Rocket Internet’in şu an için yaygınlaşması meşakkatli olan mobil ödeme sistemini nasıl küresel düzeyde kullanılabilir kılacağı merak konusu.