Sadece benim arkadaş listemde bile arkadaşlarımın yeni doğmuş bebeklerinin ve çok sevdiği evcil hayvanların hesabı mevcut. Tabi küçük işletmelerin “yaratıcı” pazarlama anlayışını es geçmemek gerekiyor. Kimi hesaplar düşük yapılmış bir bebeğin onuruna açılmışken bazı hesaplar eşinin onu aldatıp aldatmadığını öğrenmek ya da onu, fotoğraflara yapılan yorumlar ile kıskandırmak için açılabiliyor.

Birden fazla hesabı olan kişiler teknik olarak Facebook yasasını çiğniyor: Kullanıcı başına yalnızca bir hesap açılabilir.

Bu yukarıda bahsettiğimiz kişileri veya en basitinden hem iş profili hem de kişisel paylaşımları için özel bir profil oluşturan bir öğretmen “Facebook suçlusu”. Buna rağmen Facebook 2014 yıllık raporuna göre hesapların yüzde 4.3’ten 7.9’a varan kısmı kopya hesap. Sınıflandırılmamış profiller (işletmeler, evcil hayvanlar veya organizasyonlar  vb. için oluşturulan) ise Facebook kullanımında yüzde 0.8 ile 2.1’lik kısmı oluşturmakta. Ve hesapların yüzde 0.4’ü ile 1.2’lik kısmı ise “istenmeyen” hesap yani hacker, spammerlara ait ve yazılım tarafından oluşturulan BoostLikes.com ya da SocialFormulae.com şirketlerinin oluşturduğu sahte hesaplar.

Bu sahte hesapların vereceği zarar ciddiye alınmalı çünkü bu yıl Mark Goodman’ın da kitabına not düştüğü üzere her gün 160.000 Facebook sayfası hackleniyor. Hackerlar profilinize girerek kişisel bilgilerinizi tahrif ederek:

•Hacklenen hesabın ve arkadaşlarının cep telefonu numaraları için veri madenciliği yapma
•Durum güncellemelerini tarayarak evden uzak olan kişileri tespit etme
•Birini sinsice izleme
•Tüm arkadaş listesine virüs içeren linkler gönderme
•Daha çok hesabı hacklemek üzere arkadaş listesi model alınarak başka Facook profili oluşturma
•Kimlik hırsızlığı yapmak için bilgi toplama

Dâhil olmak üzere tüyler ürpertici birçok şey yapmak üzere hareket ediyorlar.

Neyse ki yapacağınız küçük bir araştırmanın ışığında gerçek ve sahte bir Facebook profilini kolayca ayırt edebilirsiniz. İşte birinden alacağınız bir arkadaşlık teklifi karşısında ya da hali hazırda arkadaşınız olanlar için dikkat etmeniz gereken maddeler.

Durum güncellemelerini kontrol edin

Gerçek Facebook kullanıcılarının yüzde 15’inin aksine sahte hesapların yüzde 43’ü asla durum güncellemesinde bulunmuyor. Yine de sahte profiller ortalama bir kullanıcıdan 6 kat daha fazla olmak üzere muazzam bir arkadaş miktarına sahip.

Aşırı fotoğraf etiketlemesine dikkat edin
Sahte profiller gerçek profillerin fotoğraf etiketlemesinden daha çok insan etiketliyor. Sahte bir profil her dört fotoğraf başına 1 yerine (bir Facebook kullanıcısı için ortalama rakam) 136 etiket kullanıyor. Sahte profillerin fotoğrafları, aile ya da arkadaşlarla çekilen otantik karelerin aksine daha göz alıcı olma eğilimine sahipler çünkü sıklıkla stok fotoğraf kullanıyorlar.

Kadın olmak, biseksüel olmak ya da üniversite mezunu olmak ile ilgili alışılmışın dışında heyecan gösteren yabancılara dikkat edin
Sahte hesapların yüzde 60’ı biseksüel ve yüzde 97 ise kadın olarak tanımlanmış ya da kendilerini öyle tanıtıyor. Yüzde 68’i ise üniversite mezunu olduğunu iddia ediyor. Konum da önemli bir faktör. Sahte hesaplar Facebook’un sahte hesapları henüz yakalamaya başlamadığı Endonezya ya da Türkiye gibi ülkelerden olduğunu belirtiyor. BBC News geçtiğimiz günlerde bu fikri destekleyen bir test yaptı.  Muhabir Rory Cellan-Jones kendi yarattığı sahte şirkete ait Virtual Bagels isminde sahte bir şirket sayfası oluşturdu. 24 saat içinde çoğu şirket gibi sahte olan kullanıcılardan gelen 1,600 beğeni kazandı. Profillerin neredeyse hepsi Facebook’un yasak olduğu Mısır gibi ülkelerde konum bildirmişlerdi.

Beğenilere ve ilgi alanlarına tekrar bakın.
BBC News’un bulgularına rağmen kullanıcılar nadiren şirket ya da eğlence ile ilgili sayfaları beğeniyor. Ve eğer tamamen yabancı biriyle inanılmaz derecede ortak yönünüz varsa bu bir rastlantı değil. Biri gerçekten sizin profilinizi hacklemeye çalışıyorsa sizinle konuşma başlatma umuduyla beğenilerinizi ve ilgi alanlarınızı kopyalıyor olabilir.
Peki ya hali hazırda dost canlısı olmayan bir sahte hesap ile arkadaş olduğunuzu öğrenirseniz? Çoktan verilmiş zararı geri almak zor olabilir fakat ters giden bir şeyler olmadığından emin olmak için yapabileceğiniz şeyler mevcut. İlk önce ve en başta yapılması gereken şu; sahte hesabı arkadaşlıktan çıkarın, engelleyin ve siteye spam olarak rapor edin. Böylece Facebook, profili ortadan kaldırabilir. Arkadaşlarınıza ve ailenize sahte hesabı söyleyin ki onlar da gardını alsın. Ayarlarınızdan ortak arkadaşınız bulunmayan insanlardan gelen arkadaşlık istekleri engelleyebilirsiniz. Ayrıca arkadaşlarınızın profilinizde görünmesini engelleyebilirsiniz. Böylece potensiyel hackerlar listenizdeki her hangi birine erişemeyecektir.

Facebook’un Topluluk Kuralları Rehberi’ne göre şirket, bulduğu her sahte hesabı engelliyor ve umumi görünüşündeki tüm bilgiyi ortadan kaldırıyor fakat hesabı tamamen silmiyor. Profil, hesap ismi başka biri tarafından alınmasın diye teknik olarak aktif fakat gerçekte aktif olmayan bir pozisyonda server’da saklanıyor. (Bu durum hesabı hacklenenler için ciddi bir problem olabiliyor. Tüm fotoğraflarına, durum güncellemelerine ve bilgilerineerişimleri engelleniyor. Bu durumdan mağdur olanlara verilerin bir kopyasını göndermiyor. Ve mağdurlar yeni hesap açabilmek için şirketin iznine tabi oluyorlar.)

Uygulamanın etkileşimler bölümünde “Takipçilerdeki değişiklikler” başlığıyla “Dondurulmuş hesapları ve spam hesapları kaldırdık. Takipçi listen ve takip ettiğin kişi sayısı değişmiş olabilir.” uyarısı yer alıyor. Instagram böylelikle eğer takip ettikleriniz ya da takipçileriniz arasında pasif hesap ya da spam hesap varsa bunların sayısında bir azalma farkedebileceğiniz konusunda sizi uyarıyor.

Bilindiği gibi başta Twitter olmak üzere birçok sosyal ağda takipçi satın alma trendi var. Parayla takipçi satın alan hesaplar böylelikle haksız rekabete yol açarken Instagram’da da durum farklı değil. Parayla beğeni, takipçi, yorum satın alan hesapların artması sebebiyle Instagram buna bir dur deme vaktinin geldiğini düşünüyor olmalı.

Bu bahar temizliğinin önemi ise Instagram’ın spam’lere karşı ilk en kapsamlı savaşı olması. Instagram her ne kadar bundan yaklaşık bir buçuk sene önce spam hesapların varlığını kabul etmiş olsa da buna yönelik büyük bir adım atmamıştı.

Hatırlanacağı gibi geçen sene Twitter da büyük bir temizliğe girişmiş ve birçok sahte hesabı silmişti. Instagram da benzer bir adım atarak sahte takipçi olayına bir son vermek istiyor. Ayrıca şirketin aktif olmayan hesapları silmesi de eğer uzun süredir giriş yapmadığınız bir Instagram hesabınız varsa onu da kaldıracağı anlamına geliyor. Buna ek olarak Instagram’ın sildiği hesaplara ait kullanıcı adlarını da başka kullanıcılara açtığını belirtmekte fayda var.

Imperial College London tarafından yapılan araştırma kapsamında 160 bin tweet incelendi. The Daily Mail‘de yer verilen araştırmaya göre gerçek hesap sahipleri haftanın her günü Twitter üzerinde aktifken en fazla sabah 7 ile geceyarısında tweet gönderiyor. Buna karşılık spam hesapların tamamen rastgele saatlerde tweet gönderdikleri görülüyor. Araştırma buna göre gerçek ve sahte hesapların ayırt edilebileceğini öne sürüyor.

Arkasında gerçek bir insanın olmadığı, otomatik olarak atılan tweetler için belirli bir periyod tespit edemeyen araştırmacılar buna rağmen bu hesapların genellikle hafta içinde daha aktif olduğunu ve çoğunlukla sabah 8 ile akşam 8 arasında tweet gönderdiklerini ileri sürüyor. Bu saatlere bakarak karşınızdaki kullanıcının gerçek bir insan mı, yoksa bir makine mi olduğunu tespit etmeniz daha da kolaylaşıyor.

Ayrıca gerçek hesap sahiplerinin böylelikle tweet atma periyodlarını tespit etmiş olan araştırma, kullanıcılar dünyanın farklı bölgelerinden, farklı profillere sahip olsa da Twitter kullanımında aynı düzeni izlediğini ortaya çıkarır nitelikte. Araştırmacılar, bu bulgunun Twitter’ı bir iletişim aracı olarak kullanan kişilerin benzer Twitter alışkanlıklarına sahip olduğunu işaret ettiğini söylüyor.

Sonuç olarak araştırma Twitter’da sizi takip eden bir hesabın gerçek bir insan mı yoksa otomatik olarak tweet atan bir sahte hesap mı olduğunu anlamanız için bir çözüm önerisi sunuyor. Takip ettiğiniz ya da sizi takip eden kullanıcıların tweet attığı saat ve günlere dikkat etmenizin sizin için bir ipucu olabileceğini öne süren araştırma, sahte takipçi tespit yöntemlerine böylelikle yeni bir bakış açısı getiriyor.

BarracudaLabs‘in araştırması sahte takipçi satın alma borsasının hızla geliştiğini ortaya çıkardı. Sahte Twitter takipçisi satan kanallara ulaşan BarracudaLabs, buradan sahte takipçilerin hesaplarını tespit edip Twitter’ın gittikçe büyüyen sahte hesap ekonomisini mercek altına aldı. Araştırmaya göre bin Twitter takipçisi için ödenen toplam bedel geçen seneye göre %60 oranında artmış durumda. 1147’den fazla sahte takipçiye sahip hesabın tespit edildiği araştırma bu hesapların ortalama 52,432 takipçiye sahip olduğunu ortaya koyuyor. Sahte takipçi satın alan hesapların 88 adedi yüz binden fazla takipçiye sahipken bu hesaplardan 16’sının bir milyondan fazla takipçisi olduğu araştırmada ulaşılan diğer bir bulgu. Sahte takipçi satan kaynaklar bu kullanıcıların %100 aktif olacağının sözünü verirken “Fakers” gibi sahte takipçilerin foyasını ortaya çıkaran programlarda gerçek kullanıcı olarak gözükmelerini sağlıyor.

Sahte takipçiler kadar sahte hesaplar da Twitter’ın canını sıkan başka bir durum. Araştırma bu doğrultuda 99,494 adet sahte hesap tespit etmiş. Bu sahte hesaplar ortalama olarak 7 aydır var olan hesaplar. Ortalama olarak 60 kullanıcıyı takip eden bu hesapların 77 tweeti ve 32 takipçisi var. Tespit edilen bu sahte hesapların %63’ü gerçek kullanıcıların bilgileri kopyalanarak oluşturulmuş. Bazı gerçek hesapların da birden fazla sahte hesaba sahip olduğu da ayrıca gözlemleniyor.

Sahte hesaplar gerçek Twitter kullanıcılarını birebir taklit ettiği için Twitter ve genel kullanıcıların gözünden kaçma ihtimalleri çok yüksek. Taklit ettikleri hesapların fotoğraflarını, profil bilgilerini kopyalayarak kendi hesaplarına tıpatıp uygulayan dolandırıcılar diğer sahte hesapları takip ederek takipçi sayılarını arttırma yolunu seçiyorlar. Minimum sayıda takipçiye sahip bu hesaplar, genelde gündemdeki hashtag’leri içeren tweetler atma eğilimdeler. Böylece gerçek bir Twitter hesabı olduklarına çoğu Twitter kullanıcısını inandırıyorlar.

Sahte hesapları tespit etmeye yarayan StatusPeople, Fakers, TwitterAudit gibi servisler olsa da bu yeni nesil sahte hesapları tespit etmede çok başarılı değiller. Bu da Twitter kullanıcılarını “Acaba sahte takipçilerim var mı”, “Takip ettiğim hesap gerçek mi” kuşkularından kurtarmaya yetmiyor. Sahte takipçi ekonomisi büyüdükçe Twitter’da takipçi paranoyası da devam edecek gibi görünüyor.

Sahte takipçi konusunun tekrar gündeme gelmesinin sebebi Status People isimli web sitesinin geliştirdiği Fakers isimli uygulama. Herhangi bir Twitter hesabının sahip olduğu sahte takipçileri ortaya döken (döktüğü iddia edilen) uygulama o kadar popüler oldu ki şirketin kurucularından Rob Waller, CNN’de canlı yayın konuğu oldu.

Eğer Fakers uygulamasının sunduğu veriler doğru ise gerçekten de çok büyük bir Twitter balonu ile karşı karşıyayız. Zira bütün markaların, ünlülerin, hatta siyasilerin takipçilerinin büyük bölümü uygulamaya göre sahte.

Social Selling University de bu sıcak konu hakkında bir infografik yayınlayarak güncel bilgileri bir araya getirmiş. İnfografikte Twitter’ınki ile birlikte sahte hesapların da tarihi hakkında kısa bir bilgilendirme sunuluyor. Örneğin ilk sahte hesap 2007 yılında açılmış.

İnfografikte tabii ki Status People verilerinden de yararlanılmış ve ünlü isimlerin ‘kirli çamaşırları’ ortaya dökülmüş. En çok takip edilen 10 hesabın ikisi dışında (Obama ve Youtube) hepsi %30’un üzerinde sahte takipçiye sahip. Listede en yüksek oran ise %37 ile Twitter’ın bizzat kendisine ait.

Milan’ın IULM Üniversitesi’nde Kurumsal İletişim ve Dijital Diller Profesörü Marco Camisani Calzolari, içinde Samsung, Starbucks, Blackberry, Wholefoods ve Pepsi’ninde bulunduğu 39 büyük markanın Twitter hesaplarını analiz etti ve takipçilerinin büyük oranının sahte hesaplar ve botlardan oluştuğunu ortaya çıkardı.

Bu oranın en yükseği ise %46 ile @DellOutlet oldu. @DellOutlet’in Twitter takipçi sayısı 1.5 milyon seviyesinde ve neredeyse yarısı gerçek olmayan hesaplarda oluşuyor.

Dell’in sosyal medya müdürü bu konu hakkında Twitter hesaplarını kimlerin takip ettiklerini kontrol etmediklerini ve bu konuda özel bir çalışma yapmadıklarını belirtti. Bot ve sahte hesapları tanımlayan programlar mevcut fakat bu programların %100 çalışmadığı için kullanmadıkları söylüyor.

Araştırmanın sonucuna göre belirlenen hesaplar arasında Starbuck %6.88 oranıyla en az bot ve sahte takipçiye sahip olan marka oldu.

Facebook’tan yapılan açıklamaya göre sosyal ağdaki profillerin %5-%6’sını sahte hesaplar oluşuyor. Bu yüzde bizlere 845 milyon hesabın yaklaşık olarak 40 milyonunun sahte olduğu bilgisini veriyor.

Peki bu 40 milyona ulaşan sahte hesaplar Facebook için ne anlama geliyor? Öncelikle tabii ki 845 milyon kullanıcı rakamının gerçek olmadığı ve sosyal ağın gerçek aktif aylık kullanıcı rakamının 800 milyon civarında olduğunu söyleyebiliriz. Bunun yanında Facebook’un temel gelir kalemi olan reklamların bu 40 milyon sahte hesap tarafından da görüntülendiğini hesaba katarsak, reklam içerikleri için sosyal ağa para ödeyen şirketlerin ortalama %5-%6’lık bir kayıp yaşadığını düşünebiliriz.

Facebook’ta keyif için açılan sahte hesapların yanında, fan sayısını arttırmak gibi amaçlarla açılan ve çeşitli yazılımlar ile yönetilerek sayfa veya içerik beğendirilen sahte hesaplar da oldukça yaygın. Eminim ki siz de ‘Şu kadar liraya garantili 20.000 hayran‘ tarzı ilanlar ile karşılaşmışsınızdır.

Bunun yanında açtıkları sahte hesaplar ile gerçek kullanıcılar ile iletişime geçen ve onları dolandırmaya çalışan kişiler ile de sıkça karşılaşıyoruz. Geçtiğimiz günlerde yayınladığımız infografikte, sahte hesapların ortak özellikleri ve bu hesaplardan korunmak için alınabilecek tedbirler yer alıyor.

McDonald’s da bu dolandırıcılık akımından nasibi alan firmalardan birisi. Zira son günlerde, restoran zincirine ait hediye kartlarının paylaşıldığı iddia edilen Twitter iletileri ile karşılaşıyoruz.

#mcdonalds gift card hashtagi ile Twitter kullanıcılarına gönderilen iletilerde yer alan linkler, McDonald’s web sitesi yerine yetişkinlere hizmet sunan çöpçatanlık sitelerine yönlendiriyor. Açılan sayfada “Join Now” (Şimdi Katıl) butonunun tıklanması isteniyor. Tıklanıldığında da ücretli bir servis, kullanıcılardan para sızdırmaya çalışıyor.

Bu dolandırıcılık girişimlerinden korunmak için Twitter kullanıcılarının  yapması gereken şey ise oldukça basit: şüpheli olduğunu düşündükleri linklere tıklamamak. Kısa süreli bir inceleme ile sahte olduğu kolayca anlaşılan Twitter hesapları tarafından size gönderilen linklere tıklamayarak kendinizi koruyabileceğiniz gibi, bu linkleri gönderen hesapları da Twitter’a bildirerek kapatılmaları için yardımda bulunabilirsiniz.