Sadece benim arkadaş listemde bile arkadaşlarımın yeni doğmuş bebeklerinin ve çok sevdiği evcil hayvanların hesabı mevcut. Tabi küçük işletmelerin “yaratıcı” pazarlama anlayışını es geçmemek gerekiyor. Kimi hesaplar düşük yapılmış bir bebeğin onuruna açılmışken bazı hesaplar eşinin onu aldatıp aldatmadığını öğrenmek ya da onu, fotoğraflara yapılan yorumlar ile kıskandırmak için açılabiliyor.

Birden fazla hesabı olan kişiler teknik olarak Facebook yasasını çiğniyor: Kullanıcı başına yalnızca bir hesap açılabilir.

Bu yukarıda bahsettiğimiz kişileri veya en basitinden hem iş profili hem de kişisel paylaşımları için özel bir profil oluşturan bir öğretmen “Facebook suçlusu”. Buna rağmen Facebook 2014 yıllık raporuna göre hesapların yüzde 4.3’ten 7.9’a varan kısmı kopya hesap. Sınıflandırılmamış profiller (işletmeler, evcil hayvanlar veya organizasyonlar  vb. için oluşturulan) ise Facebook kullanımında yüzde 0.8 ile 2.1’lik kısmı oluşturmakta. Ve hesapların yüzde 0.4’ü ile 1.2’lik kısmı ise “istenmeyen” hesap yani hacker, spammerlara ait ve yazılım tarafından oluşturulan BoostLikes.com ya da SocialFormulae.com şirketlerinin oluşturduğu sahte hesaplar.

Bu sahte hesapların vereceği zarar ciddiye alınmalı çünkü bu yıl Mark Goodman’ın da kitabına not düştüğü üzere her gün 160.000 Facebook sayfası hackleniyor. Hackerlar profilinize girerek kişisel bilgilerinizi tahrif ederek:

•Hacklenen hesabın ve arkadaşlarının cep telefonu numaraları için veri madenciliği yapma
•Durum güncellemelerini tarayarak evden uzak olan kişileri tespit etme
•Birini sinsice izleme
•Tüm arkadaş listesine virüs içeren linkler gönderme
•Daha çok hesabı hacklemek üzere arkadaş listesi model alınarak başka Facook profili oluşturma
•Kimlik hırsızlığı yapmak için bilgi toplama

Dâhil olmak üzere tüyler ürpertici birçok şey yapmak üzere hareket ediyorlar.

Neyse ki yapacağınız küçük bir araştırmanın ışığında gerçek ve sahte bir Facebook profilini kolayca ayırt edebilirsiniz. İşte birinden alacağınız bir arkadaşlık teklifi karşısında ya da hali hazırda arkadaşınız olanlar için dikkat etmeniz gereken maddeler.

Durum güncellemelerini kontrol edin

Gerçek Facebook kullanıcılarının yüzde 15’inin aksine sahte hesapların yüzde 43’ü asla durum güncellemesinde bulunmuyor. Yine de sahte profiller ortalama bir kullanıcıdan 6 kat daha fazla olmak üzere muazzam bir arkadaş miktarına sahip.

Aşırı fotoğraf etiketlemesine dikkat edin
Sahte profiller gerçek profillerin fotoğraf etiketlemesinden daha çok insan etiketliyor. Sahte bir profil her dört fotoğraf başına 1 yerine (bir Facebook kullanıcısı için ortalama rakam) 136 etiket kullanıyor. Sahte profillerin fotoğrafları, aile ya da arkadaşlarla çekilen otantik karelerin aksine daha göz alıcı olma eğilimine sahipler çünkü sıklıkla stok fotoğraf kullanıyorlar.

Kadın olmak, biseksüel olmak ya da üniversite mezunu olmak ile ilgili alışılmışın dışında heyecan gösteren yabancılara dikkat edin
Sahte hesapların yüzde 60’ı biseksüel ve yüzde 97 ise kadın olarak tanımlanmış ya da kendilerini öyle tanıtıyor. Yüzde 68’i ise üniversite mezunu olduğunu iddia ediyor. Konum da önemli bir faktör. Sahte hesaplar Facebook’un sahte hesapları henüz yakalamaya başlamadığı Endonezya ya da Türkiye gibi ülkelerden olduğunu belirtiyor. BBC News geçtiğimiz günlerde bu fikri destekleyen bir test yaptı.  Muhabir Rory Cellan-Jones kendi yarattığı sahte şirkete ait Virtual Bagels isminde sahte bir şirket sayfası oluşturdu. 24 saat içinde çoğu şirket gibi sahte olan kullanıcılardan gelen 1,600 beğeni kazandı. Profillerin neredeyse hepsi Facebook’un yasak olduğu Mısır gibi ülkelerde konum bildirmişlerdi.

Beğenilere ve ilgi alanlarına tekrar bakın.
BBC News’un bulgularına rağmen kullanıcılar nadiren şirket ya da eğlence ile ilgili sayfaları beğeniyor. Ve eğer tamamen yabancı biriyle inanılmaz derecede ortak yönünüz varsa bu bir rastlantı değil. Biri gerçekten sizin profilinizi hacklemeye çalışıyorsa sizinle konuşma başlatma umuduyla beğenilerinizi ve ilgi alanlarınızı kopyalıyor olabilir.
Peki ya hali hazırda dost canlısı olmayan bir sahte hesap ile arkadaş olduğunuzu öğrenirseniz? Çoktan verilmiş zararı geri almak zor olabilir fakat ters giden bir şeyler olmadığından emin olmak için yapabileceğiniz şeyler mevcut. İlk önce ve en başta yapılması gereken şu; sahte hesabı arkadaşlıktan çıkarın, engelleyin ve siteye spam olarak rapor edin. Böylece Facebook, profili ortadan kaldırabilir. Arkadaşlarınıza ve ailenize sahte hesabı söyleyin ki onlar da gardını alsın. Ayarlarınızdan ortak arkadaşınız bulunmayan insanlardan gelen arkadaşlık istekleri engelleyebilirsiniz. Ayrıca arkadaşlarınızın profilinizde görünmesini engelleyebilirsiniz. Böylece potensiyel hackerlar listenizdeki her hangi birine erişemeyecektir.

Facebook’un Topluluk Kuralları Rehberi’ne göre şirket, bulduğu her sahte hesabı engelliyor ve umumi görünüşündeki tüm bilgiyi ortadan kaldırıyor fakat hesabı tamamen silmiyor. Profil, hesap ismi başka biri tarafından alınmasın diye teknik olarak aktif fakat gerçekte aktif olmayan bir pozisyonda server’da saklanıyor. (Bu durum hesabı hacklenenler için ciddi bir problem olabiliyor. Tüm fotoğraflarına, durum güncellemelerine ve bilgilerineerişimleri engelleniyor. Bu durumdan mağdur olanlara verilerin bir kopyasını göndermiyor. Ve mağdurlar yeni hesap açabilmek için şirketin iznine tabi oluyorlar.)

Çoğu zaman takip ettiğiniz hesapların belli bir süre sonra aktif olmadığını, diğer bir deyişle çok fazla tweet paylaşmadığını fark ediyorsunuz. Buna ek olarak takip ettiğiniz hesapların bazıları spam ve sahte hesap çıkabiliyor. Ancak kabarık bir takip edilen listesine sahipseniz bunları manuel olarak ayıklamak oldukça zaman kaybettirici ve uğraştırıcı bir iş.

Bu sebeple genel Twitter performansınızı artıracak ve takip ettiğiniz Twitter hesaplarını analiz ederek yönetmenizi sağlayacak üç ücretsiz aracı sizler için inceledik:

Manage Flitter

Ücretsiz bir uygulama olan Manage Flitter ile takip edilenler listenizi filtreleyerek yönetmeniz mümkün. Manage Flitter üzerinden sizin takip ettiğiniz ama sizi takip etmeyen hesapları tespit edebilir; İngilizce tweet atmayanları görüntüleyebilir; hesapların etkinliğini baz alarak sıralayabilirsiniz. 30 gündür aktif olmayan hesapları da böylelikle görüntüleyerek seçtiklerinizi tek tıkla takip listenizden çıkarabilirsiniz.

Ayrıca Manage Flitter’dan takip ettiğiniz hesapların sahte ya da spam hesaplar olup olmadığını da anlamanız mümkün. Sonrasında tek yapmanız gereken filtrelerden tespit ettiğiniz “gereksiz” hesapların üzerine tıklayarak takibi otomatik olarak bırakmak.

UnTweeps

UnTweeps daha çok pasif Twitter hesaplarını tespit etmek için kullanabileceğiniz bir araç. Takip edilen listenizden uzun süredir tweet atmayan kullanıcıları tespit ederek silmek ve yenilerine yer açmak istiyorsanız UnTweeps basit kullanımı ile bu işi birkaç dakikada yapmanızı sağlıyor.

UnTweeps’te varsayılan pasiflik süresi 30 gün olarak ayarlanmış durumda ancak dilerseniz bu zaman dilimini kendiniz de belirleyebiliyorsunuz. Ayrıca hiç tweet atmamış hesapları da bu şekilde görüntüleyebiliyorsunuz. Daha sonrasında UnTweeps’in listelediği hesaplardan takip etmek istemediklerinizi seçip listenizden çıkarabiliyorsunuz.

Tweepi

Twitter hesabınızı yönetmek için kullanabileceğiniz diğer bir ücretsiz araç olan Tweepi “grid” arayüzüyle dikkat çekiyor. Buradan takip ettiğiniz hesapları tanımlayan özellikleri ekleyip çıkararak daha sınırlandırılmış sonuçlara ulaşabiliyorsunuz.

Örneğin Tweepi’nin bu özelliğinden faydalanarak takip ettiğiniz kullanıcılardan onaylı hesap olanların en son tweet attığı zamana uygun filtreleyebilirsiniz. Daha sonrasında kullanıcıların yanında yer alan info tuşundan hesap detaylarına ulaşabilirsiniz. Eğer hesabı takip etmek istemiyorsanız da yine hemen “unfollow” (takibi kaldır) tuşuna basarak takip listenizi kriterlerinize göre hafifletebilirsiniz.

New York Times‘da yer bulan makalede Twitter’da 20 milyon sahte hesabın yer aldığı belirtiliyor. 500 milyon üyeye sahip olan sosyal ağın %4’ünü oluşturan sahte hesaplar dev bir pazarın oluşmasına neden oluyorlar.

NYT’daki içerikte sahte Twitter hesaplarının oluşturduğu pazarın 40 ile 360 milyon dolar arasında bir büyüklüğe sahip olduğu dile getiriliyor. Bugün ABD’de bir kullanıcı bin takipçiye ortalama 18 dolara sahip olabiliyorken, sadece bir hesaptan 2 – 30 dolar arası gelir elde ediliyor.

Her ne kadar bu konuda yaptırıma gitmemekle suçlansa da Twitter yönetimi sahte hesaplar ile elindeki iş gücü oranında savaşıyor. Sahte takipçi satan 5 şirkete dava açan Twitter, sahte hesapları düzenli olarak kapatıyor. Ancak sürekli yenilerin açılması ve sahte – gerçek profil ayırımının gittikçe zorlaşması sosyal ağın elini kolunu bağlıyor.

Twitter yönetimini bu konuda zora sokan bir gerçek var. Zira sosyal ağın kullanıcılarının %40’ı Twitter’da tipik sahte profil davranışları gösteriyorlar. Genelde kendileri tweet yazmayıp beğendikleri iletileri paylaşan bu kullanıcılar sınırlı sayıda kişiyi takip ederken profillerini aktif olarak kullanmıyorlar.

Bu konuda daha detaylı bilgi için Takipçi Satın Alma Piyasasından Rakamlar başlıklı içeriğimize göz atabilirsiniz.

Bağımsız Facebook ölçüm servisi PageData’nın sayılarına göre, dünyanın en popüler Sayfalar’ı onbinler, bazen yüzbinlerle ölçülen Like kaybetmeye başladı. Bu her ne kadar yüzdeye vurulduğunda saygın sayfalarda %1’den ufak bir düşüşe tekabül etse de, kullanıcılarında yaklaşık %95 azalma gören aktör yönetmen Orço Hahaybi 700.000’den fazla kullanıcı kaybetmiş durumda!

Öte yandan, Socialbakers’da görülebileceği üzere, son hafta içerisinde özellikle %50’ye yakın kullanıcı kaybeden Doğu Avrupa ülkeleri, akla sosyal ağın Rus sahte hesaplarından kurtulmaya başladığı sinyalini veriyor. Kaspersky gibi bir siber-güvenlik devini doğuran Rus internet kültürü, hackerları ve korsanları ile tanınıyor.

Hesap temizliğinin başlayabileceği ipuçları, Facebook’un bazı kullanıcıların arkadaşlarına hesapların gerçekliğiyle ilgili sorular sormasıyla belirmişti.  Temmuz ayında, BBC’den Rory Cellan-Jones, hayali bir simit markası yaratıp, Facebook üzerinden reklam vermiş; marka bir hafta içerisinde 3,000’den fazla sahte Like almıştı. Facebook’un kendi yatırımcılarını uyarmak için sahte hesap cenneti olarak gösterdiği Türkiye’de, henüz ciddi bir hareketlenme yok.

Temmuz ayının sonunda ABD’de başkan adayı Mitt Romney’nin başına gelen yumurta hesap skandalı ve sonrasında kampanyanın dijital direktörü Zac Moffatt’ın sahte takipçi satın aldıkları iddialarını reddetmesi ile alevlenen tartışmalar, sahte hesapları ortaya çıkaran uygulamalar ve öte yandan ünlülere tweet başına ödenen paralar ile Sponsorlu Tweetler derken “sahte” etkileşimler sosyal medyanın yadsınamaz bir gerçeği haline geldi. Gartner’a göre Facebook’ta beğenme ve paylaşma, YouTube’da markaların videolarını favorilere ekleme şeklinde ortaya çıkan sahte etkileşimler uzun vadede de azalmayacak hatta tüketici topluluklarının baskısına maruz kalacak.

İki yıl içerisinde Fortune 500 listesinden en az iki büyük şirketin sahte derecelendirme yüzünden başı ABD Federal Ticaret Komisyonu’yla derde girecek. Komisyon 2009 yılında kaynağı açıklanmayan olumlu yorumların sahte veya yanıltıcı reklam kapsamına girebileceğine dair karar almıştı.

Ücretli sosyal medya olgusu, kişilerin bu platformlarda daha fazla zaman harcamasına ve markaların kendileri için en değerli olan kullanıcı kaynaklı içerikleri ayırt etmekte zorlanmasına yol açıyor.Gartner’dan Jenny Sussin  bu durumu ”İnternet nüfusunun neredeyse yarısının sosyal ağlarda yer aldığı gerçeğinden yola çıkarak, kuruluşlar daha büyük takipçi kitleleri, videolarda daha fazla tıklanma, daha olumlu yorumlar ve sayfalarında daha fazla beğeni için birbirleriyle yarışıyorlar” şeklinde açıklıyor.

Her ne kadar Federal Ticaret Komisyonu hukuki kararlarıyla tavrını belli etse de Twitter, Facebook gibi platformların da ellerini taşın altına koyması gerekiyor.Reklam üzerine gelir modellerini oluşturan sosyal platformlar, gerçek içerik ile reklam arasındaki doğru dengeyi bulamazlarsa, tüm iş modelini çökerterek  altın yumurtlayan tavuğu  kesme tehlikesiyle karşı karşıyalar. Şu an zaten zayıf olan sosyal medyaya duyulan kamu güveninin daha da azalması ise işin bir diğer boyutu.

Facebook’un yayınladığı rakamlara göre hesaplarının %4.8’i sahte, %2.4’ü yanlış kategori ve %1.5’i istenmeyen türden. Sahte hesap denilen şey bir kullanıcının açtığı birden çok hesap, sayfa yerine kullanıcı olarak açılan hesaplar yanlış kategori, istenmeyen hesaplar ise spam gönderen hesaplar.

83 milyon epey yüksek bir rakam olsa da, esas endişe verici durum birçok like ve CTR’ın bu sahte hesaplardan gelmesi. Geçen ay test için hayali bir marka sayfası yaratıp, bir haftada dünyanın o markayla alakasız yerlerinden 3,000’den fazla Like almasını eleştiren BBC muhabirinden bahsetmiştik. Geçen hafta ise Limited Press adlı dijital dağıtımcı firma, Facebook reklamlarına tıkların %80’inin botlardan geldiğini iddia etmiş ve sayfasını silerek sosyal ağdan ayrılma kararı almıştı.

Facebook’un yatırımcılarını uyardığı bazı diğer riskler: Büyümeyi sürdürememe, henüz çok para getirmeyen mobil bağlantıların hızlı artması, mobil piyasasında varlıklarının hizmeti sunan başka şirketlere bağımlı olması, sıkı rekabetin hüküm sürdüğü bir piyasada olmaları, hükümetlerin interneti kontrol etme çabaları, Facebook’un gelirinin neredeyse %20’sini sağlayan Zynga’da işlerinin iyi gitmemesi, özellikle Pages arasında şirket hesaplarına başkalarının girmesinde dolayı güven kaybı, kullanıcıların sıkılması… Liste böyle uzayıp gidiyor.

Facebook’tan yapılan açıklamaya göre sosyal ağdaki profillerin %5-%6’sını sahte hesaplar oluşuyor. Bu yüzde bizlere 845 milyon hesabın yaklaşık olarak 40 milyonunun sahte olduğu bilgisini veriyor.

Peki bu 40 milyona ulaşan sahte hesaplar Facebook için ne anlama geliyor? Öncelikle tabii ki 845 milyon kullanıcı rakamının gerçek olmadığı ve sosyal ağın gerçek aktif aylık kullanıcı rakamının 800 milyon civarında olduğunu söyleyebiliriz. Bunun yanında Facebook’un temel gelir kalemi olan reklamların bu 40 milyon sahte hesap tarafından da görüntülendiğini hesaba katarsak, reklam içerikleri için sosyal ağa para ödeyen şirketlerin ortalama %5-%6’lık bir kayıp yaşadığını düşünebiliriz.

Facebook’ta keyif için açılan sahte hesapların yanında, fan sayısını arttırmak gibi amaçlarla açılan ve çeşitli yazılımlar ile yönetilerek sayfa veya içerik beğendirilen sahte hesaplar da oldukça yaygın. Eminim ki siz de ‘Şu kadar liraya garantili 20.000 hayran‘ tarzı ilanlar ile karşılaşmışsınızdır.

Bunun yanında açtıkları sahte hesaplar ile gerçek kullanıcılar ile iletişime geçen ve onları dolandırmaya çalışan kişiler ile de sıkça karşılaşıyoruz. Geçtiğimiz günlerde yayınladığımız infografikte, sahte hesapların ortak özellikleri ve bu hesaplardan korunmak için alınabilecek tedbirler yer alıyor.

Facebook’ta sahte hesaplardan kaçınmanın en sabit yolu, ortak arkadaşınız olup olmadığını kontrol etmek olabilir. Ancak bu zeki arkadaşlar çevrenizdeki kullanıcıları kandırmayı başardılarsa bu yöntem de devre dışı kalabiliyor.

Araştırma şirketi Barracuda tarafından yapılan araştırma, sahte Facebook hesaplarına ait ilginç bilgiler sunuyor. 2,884 Facebook üyeliğinin incelendiği çalışmanın sonuçlarını, aşağıdaki infografikte bulabilirsiniz.

İnfografiğe göre sahte profillerin %97’sinin ‘sahipleri’ kadın. Bu var olmayan Facebook kullanıcılarının %58’i kadınlara ve erkeklere ilgi duyduklarını ilan ediyorlar. Ancak araştırmaya göre Facebook’ta gerçek kullanıcıların sadece %9’u iki cinsiyete de ilgi duyduklarını profillerinde belirtiyorlar.

Sahte profil sahiplerinin ortalama 726 arkadaşı olurken, Facebook’ta ortalama arkadaş sayısı 130.

Kim bu insanlar ve neden sahte hesaplar üzerinden tanımadıkları kişilere arkadaşlık teklifi gönderiyorlar? Bu sorunun bir çok cevabı var. Kimisi eğlenmek, kimisi de sahte bir kişilik arkasından da olsa Facebook’ta popüler olmak için bu yola başvuruyor. Ancak, Facebook üzerinden bu yöntem ile dolandırıcılık niyetinde bulunanlara da özellikle dikkat etmemiz gerekiyor.