“Teknoloji hayatı basitleştirmeli” iletişimi üzerine kurgulanan kampanyada ünlü isimleri BKM ünlü isimleri konuk almış: Milli basketbolcu Işıl Alben, popüler oyuncu Sarp Apak ve başarılı girişimci Sina Afra. Kendi hayatlarından örnekler sunan farklı alanlarda uzmanlaşmış bu isimler, BKM Express’in ödeme süreçlerini hızlandırarak hayatı nasıl basitleştirdiğini anlatıyor.

Markanın tüm karelerde yer almak yerine videonun sonunda sadece işlevi ile ön plana çıktığı reklamları aşağıda inceleyebilirsiniz. Her bir filmde hikayeler ve hayatlar farklı olsa da aynı mesaj veriliyor: Basit Düşün! Basit yaşa!

Sarp Apak

Sina Afra

Işıl Alben

Geçtiğimiz günlerde Girişimcilik Vakfı’nı hayata geçiren Sina Afra ve Murat Özalp ile Can Ergelmiş tarafından kaleme alınan e-ticaret raporu iki bölümden oluşuyor. İlk bölümde dünyada ve Türkiye’de e-ticaret masaya yatırılırken, ikinci bölümde ise ülkemizde e-ticaret hacminin düşük olmasındaki nedenler ve buna karşın gelişim önerileri sunuluyor.

Çeşitli çalıştay ve yuvarlak masa toplantılarının yanı sıra Euromonitor, Forrester, Goldman Sachs, AT Kearney ve Deloitte gibi küresel araştırma şirketlerinin verilerinden yararlanılan raporda Türkiye pazarıyla ilgili bilgiler ise BKM, BTK, Boston Gmsulting Group, McKinsey, Euromonitor, TÜİK ve IDC gibi kurumlardan alınmış.

Rapor Türkiye’deki e-ticaret sektörü, tüketiciler, online perakendeciler, yatırımcılar, karar mercileri, e-ticaret modelleriyle ve tüm bunların ülkemizdeki girişimcilik ekosistemine olan etkileriyle ilgili önemli tespitler sunuyor.

Bunların ışığında ayrıca e-ticaret ve girişimcilikle ilgili konuları düzenleyen mevzuat değerlendirilirken, son dönemde sıkça konuşulan Türkiye’de e-ticaret hacminin düşüklüğü çeşitli öneriler ışığında ele alınıyor.

Bu anlamda raporda Türkiye’nin e-ticaret potansiyelini yakalayamamasının en önemli nedenleri olarak algı sorununun ve altyapı eksikliğinin öne çıkarıldığını görüyoruz. Rapora göre müşterilerin e-ticareti yeterince iyi bilmemesi nedeniyle e-ticarete duydukları ön yargı ve e-ticaretin gerçekleşmesi için gerekli teknolojik, mevzuat, finansman düzeni gibi altyapı eksikleri e-ticaretin büyümesinde en büyük engelleri oluşturuyor.

Birçok araştırma ve grafik tablo ile beslenen “Dijital Pazarın Odak Noktası e-Ticaret: Dünya’da Türkiye’nin Yeri, Mevcut Durum ve Geleceğe Yönelik Adımlar” raporuna buradan ulaşabilirsiniz.

Türkiye’de ise girişimciler yıllardır aradıkları melek yatırımcıları bu yıl da bulamadı. En iyimser tahminlere göre ülkemizde yaklaşık 200 melek yatırımcı bulunuyor. Bu konuda öne sürülen gerçekçi rakamlar ise 50’yi geçmiyor. Melek yatırımcı kaynaklı yatırım hacmi ise 10 milyon dolar civarında. Henüz 2013 rakamları açıklanmadı ancak 2012 yılında %116 gibi yüksek bir oranda büyüme elde eden Türkiye’deki melek yatırımcı piyasasının parlak bir dönemden geçtiğini söylemek imkansız. Umutlar çoktan 2014’e taşındı bile.

Devlet, melek yatırımcılara vergi verme yatırım yap dedi ama…

Esasında 2013 yılı Türkiye’de melek yatırımcılığın gelişimi açısından çok faydalı olacağı düşünülen devlet destekli bir adımla başlamıştı. Hazine Müsteşarlığı geçtiğimiz Şubat ayında “Bireysel Katılım Sermayesi Sistemi” adında yeni bir düzenlemeye imza atarak melek yatırımcılara vergi muafiyeti sağladı.

Bu sisteme dahil olan melek yatırımcılara “Bireysel Katılım Yatırımcısı” adı veriliyor. Bu kişilerden kişisel maddi varlıklarını  ve tecrübelerini başarı şansı gördükleri şirketlere henüz başlangıç aşamasında aktararak fayda sağlamaları bekleniyor. BKY lisansını alabilmeniz için yıllık 200 bin TL gelire ya da 1 milyon TL mal varlığına sahip olmanız gerekiyor. Sistem, deneyimi yüksek kişiler için ise parasal yükümlülükleri ortadan kaldırıyor.

Bireysel Katılım Yatırımcısı Lisansı alanlar %75 oranında vergi muafiyeti kazanıyorlar. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen araştırma, geliştirme ve yenilikçilik programları kapsamında projesi son beş yıl içinde desteklenmiş kurumlara iştirakte bulunan lisans sahipleri için  ise bu oran %100‘e kadar çıkıyor.

Basitçe anlatırsak BKY’ler Maliye’ye ödeyecekleri vergiyi, başarılı olacağına inandıkları girişimlere sermaye olarak yatırıyorlar. Karşılığında hisse senedi alarak şirketlerin yönetiminin bir parçası haline geliyorlar. BKS’nin melek yatırımcıyı vergiden muaf tutma şartı ise tek bir şirkete yıllık bazda en az 20 bin TL, en çok 1 milyon TL yatırım yapmış olmak.

Yatırım ortamının iyileştirilmesi ve iş yapma ortamını kolaylaştırılması hedefiyle sunulan BKS’de devletin amacı oldukça basitti. Yeni iş fikirleri finansman bulamamaktan ötürü rafa kaldırılmasın, ABD ve Avrupa’nın gerisinde kalan girişim ekosistemi aradaki farkı kısa sürede kapatsın. Bu nedenle yatırımcıya, “bana vereceğin vergi miktarıyla girişimlere destek ol” dendi. Bu sayede finansmana erişim sıkıntısı çeken erken aşama şirketler sermayeye daha kolay ulaşacak, piyasada profesyonellik artırılarak bir güven ortamı sağlanacaktı.

BKS ilk 9 ayda yatırımcıların PR malzemesinden öteye geçemedi

Hal böyle olunca BKS, melek yatırımcı olan ya da olma hayalindeki birçok kişi tarafından ilgi gördü. İlk etapta 14 başvuru kabul edilirken, Nisan ayında BKY olabilmek için başvuru yapan 8 yatırımcı lisanslarını düzenlenen tanıtım toplantısında Başbakan Yardımcısı Ali Babacan’ın elinden aldı.

Tahminler Şubat ayından bu yana yaklaşık 200 melek yatırımcının BKY olabilmek için başvuru yaptığı yönünde. Ancak bu sayıdan BKY lisansı alan melek yatırımcıların girişimcilere fayda sağladığı anlamı çıkmasın. Zira yaptığımız küçük çaplı araştırma BKY lisansı alan melek yatırımcıların son bir yılda neredeyse hiç yatırım yapmadıklarını gösteriyor.

Hazine Müsteşarlığı, yönetmelik gereği BKY lisansı alan kişilerin isimlerini açıklamıyor. Bu nedenle araştırmamızda başvurusu olumlu sonuçlanan 37 isme ulaşabildik. Bu isimler arasında halihazırda melek yatırımcı olanların yanı sıra hem Emre Kurttepeli, Sina Afra, Nevzat Aydın, Fırat İşbecer ve Fatih İşbecer gibi internet girişimcisi kimliği sahip kişiler, hem de kurumsaldan gelen Ali Sabancı, Ümit Boyner ve Hüsnü Özyeğin gibi iş insanları bulunuyor.

İstanbul Ticaret Odası kayıtlarına göre son bir yılda BKY olarak bireysel yatırım yapma hakkı kazanan bu 37 kişinin sadece 3 tanesi bir girişime yatırımda bulunmuş. Lisans alan melek yatırımcılar arasında yatırım sayısı bakımından Hasan Aslanoba ilk sırada yer alıyor. Yatırımlarını Aslanoba Capital üzerinden yapan Aslanoba’nın yılbaşından bu yana 25 yatırımı bulunuyor.

BKY’ler arasında yatırımı bulunan ikinci isim BIC Angel Investments Kurucu Ortağı ve Yönetim Kurulu Başkanı Joachim Behrendt. BKY lisansı alan ilk yabancı yatırımcı olan Behrendt’in biri kayıtlarda yer alan (GastroClub) iki yatırımı bulunuyor. (Diğeri telefonkilifim.com) Son bir yılda yatırım yapmış lisans sahipleri arasında bu iki isimle birlikte Markafoni‘nin Kurucusu ve CEO’su Sina Afra‘yı da görüyoruz.

Melekler tatilde!

Hazine Müsteşarlığı’nın Ekim ayı BKS İlerleme Raporu‘na göre 15 Şubat ile 31 Ekim tarihleri arasında sisteme toplam 5 yatırım başvurusu yapılmış. Başvuruların toplam tutarı ise 1.79 milyon TL. Rapora göre sistemde 159 lisanslı yatırımcı var. Yani bizim araştırdığımız 37 kişiden geriye kalan 122 BKY‘nin geride bıraktığımız 9 aylık süreçte sadece iki yatırımı bulunuyor.

Ortaya çıkan tabloya göre BKY lisansı alan melek yatırımcıların yatırım oranı %3,14‘te kalıyor. Yatırım miktarlarını bilmesek de BKY’lerin henüz elle tutulur bir destek sağlamadığı açık.

Halbuki sistemin amacı bu değil. Teşvik ile birlikte hedef bir yanda arzı güçlendirirken diğer yanda belirli standartlar oluşturarak ulaşılması kolay ve düzenli biri finansman yapısı oluşturmak. Nitekim Hazine Müsteşarlığı Mali Sektörle İlişkiler ve Kambiyo Genel Müdürü Ali Arslan yaptığı açıklamada önümüzdeki beş yıl içinde Türkiye’deki aktif bireysel katılımcı sayısının 600‘e çıkacağını, bu melek yatırımcıların ise 400 milyon TL yatırım yapacağını öngördüklerini belirtmişti. Arslan bu süreçte 2 bin başarılı şirket ortaya çıkacağını ve aynı zamanda 50 bin kişiye de istihdam sağlanacağını kaydetmişti.

İlk 9 ayda 200’e ulaşan BKY sayısı görünüşe göre 5 yıldan önce 600’ü görecek. Peki diğer öngörüler gerçekleştirilebilir mi? Yani şu an BKS’den bağımsız olarak 10 milyon TL civarında olan melek yatırım hacmi 2018’e kadar sadece BKY’lerden 400 milyon TL katkı alabilir, bunun sonucunda iki bin başarılı şirket kurulabilir mi?

Lisans başvurularında “Yenilikçi, büyüme potansiyeli olduğunu düşündüğüm çekirdek, başlangıç veya gelişim aşamasındaki şirketlerin hesabına doğrudan sermaye sağlayarak girişimcilerle ortaklık kurmak, aynı zamanda tecrübem ve birikimimle bu şirketlere/girişimcilere destek olmak istediğimi kabul ve beyan ederim” ifadesinin altına imza atan bu melek yatırımcıların çoğunun son bir yılda hiç yatırım yapmamış olmamaları BKS ile hızla gelişeceği düşünülen melek yatırım piyasası adına bir hayli düşündürücü.

Elbette her yatırım girişimler için fırsat yarattığı kadar aynı zamanda melek yatırımcı için de bir risk oluşturuyor. Fakat araştırmalar melek yatırımcıların girişimcilere sundukları sermayenin karşılığını 3.5 yıl içinde minimum iki kat olarak geri alabildiklerini söylüyor. Buna karşın miktarı ne olursa olsun ülkemizdeki yatırımların büyük bir çoğunluğu daha önce başarısı kanıtlanmış yurt dışı kaynaklı klon projelere yapılıyor. Birçok yatırımcı girişimcilere sorun bende değil sende diyor. Görünen o ki Türkiye’deki melek yatırımcılar yatırım yapma kriterlerini değiştirmedikçe BKS gibi sektöre çeki düzen getireceği düşünülen projeler yatırımcılar için PR malzemesinden öteye geçmeyecek.

18 Mart 2013’te Yıldız İşletme Kulübü’nün düzenlediği WWW Zirvesi ’13 isimli moderatörlüğünü yaptığım etkinliğin iki konuğu vardı: Gittigidiyor eski Genel Müdürü Cenk Angın ve Hepsiburada Genel Müdürü İlker Baydar. Etkinliği izlemeye gelen öğrencilerin sayısı 50’yi geçmezdi, Yıldız İşletme Kulübü’nden aldığım rakamlara göre web’den canlı yayınla izlenme sayısı da 660 olmuş. Ancak o oturumda Cenk Angın’ın belirttiği çok önemli bir bilgi vardı:

“Naspers’ın Markafoni’ye yaptığı yatırım ile Markafoni’nin değerlemesi 86 milyon Dolar oldu” dedi Angın. Yatırım haberinin ilk duyulduğu günlerde 210 milyon Dolar olarak duyurulmuş olsa da, aslında Markafoni’nin değerlemesinin 86 milyon Dolar olduğunu belirtti.

Bu ufak ama bir o kadar da önemli olan bilgiyi ilk defa Cenk Angın’dan dinlememiştim, 15-17 Şubat 2012 tarihlerinde eTohum’un Antalya’da gerçekleştirdiği Startup Turkey’de Webrazzi kurucusu Arda Kutsal ile sohbet ederken kendisi de aynı bilgiyi vermişti. Hatta bu konuda manipüle edildiğini de ayrıca belirtmişti.

Cenk Angın’ın WWW Zirvesi’nde paylaştığı bu bilgi, o ayın sonunda Ankara’da Ali Babacan’ın da katıldığı Bireysel Katılım Yatırımcılığı için başvuru yapan yatırımcılara verilen yemekte benim ağzımdan kulislerde dolaşıyormuş. Ben bunu nereden mi biliyorum?

Ankara’da Markafoni Konuşuluyor

16 Nisan’da Sina Afra’nın isteği ile kendisiyle biraraya geldiğimizde Afra, benim ağzımdan Radikal Gazetesi yazarı Güven Sak’a “Markafoni Yeni Karamürsel’i Nasıl Geçti?” başlıklı yazısına istinaden yazılan bir mailden bahsetti. Bu mailde, sözde ben Sak’a Markafoni’nin gerçek değerinin 86 milyon Dolar olduğunu yazmışım. Daha sonrasında ise Ankara’da kulislere de Sak tarafından bilgi bu şekilde sızdırılmış ve Sina Afra’ya ulaşmış. (Güven Sak’ın Markafoni’nin güdümünde yazdığını düşündüren bu yazısındaki yanlış ve eksik bilgilere ise hiç değinmiyorum, insan Dolar/TL paritesini bari hesap makinesi ile hesaplar, bilmiyorsa da susar)

Bu maili benim yazmadığımı söylediğimde, bu bilginin modere ettiğim panelde Cenk Angın tarafından telaffuz edildiğini de eklediğimde, Afra’nın cevabı “Ankara’dakiler yalan mı söyleyecek Fatih?” olmuştu. Bunun üzerine de normalde göstermesi yasak olan Naspers-Markafoni ortaklık sözleşmesini bana gösterdi ve ilgilenmediğimi de belirtmeme rağmen gördüm ki, belgenin hisse kısımlarında yazan bilgilere göre Markafoni’nin gerçek değerlemesi gerçekten de 86 milyon Dolar’dı. Ancak Markafoni inisiyatifi Brands Exclusive’in de dahil olduğu şekilde tüm grup 200 milyon Dolar’a yakındı, doğrudur. Demek ki 200-210 milyon Dolar şeklinde bahsedilen bu rakam havadan uydurulmamış, ancak Türkiye operasyonu 86 milyon Dolar’mış.

Ayrıca, Webrazzi’nin de yayınladığı “Deloitte Türkiye Raporuna E-Ticaret Damgasını Vurdu” başlıklı haberinde de bahsi geçen Deloitte M&A Review 2011 raporuna bakacak olursanız, rakamın aynı olduğunu görebilirsiniz.

Küçük bir not: Yukarıdaki bilgiler ışığında, Trendyol’un KPCB’den aldığı yatırım ile o gün itibariyle geldiği değer Markafoni’den daha yüksek bir değerdi.

Tüketici Paradigmasının Değişimi

Markafoni’ye yatırım yapan Naspers’ın geçtiğimiz hafta yayınladığı yılsonu öncesi ara raporu (Interim Results 2013) çok enteresan bir bilgiyi de içinde barındırıyor. Rapora göre Naspers’ın Markafoni operasyonuna olan güveni azaldığı gibi, başını Markafoni ve FashionDays operasyonlarının çektiği 110 milyon Dolarlık bir değer düşüklüğünden bahsediliyor. Rapordaki metni sizin için aşağıya yapıştırdık:

“An impairment charge of R1,1bn has been recognised in other gains/losses and relates mainly to some fashion businesses in our ecommerce segment, including FashionDays and Markafoni. We impaired some goodwill and other intangibles.”

R1,1bn olarak bahsi geçen rakamı pariteleyince ortaya çıkan sonuç 110 milyon Dolar’a tekabül ediyor.

Yukarıdaki metni yatırım uzmanlarına sorduğumuzda, meselenin Markafoni’nin taşınmazları ile ilgili olmadığını, bilanço beklentileri ve gayri maddi varlıkları ile ilgili olduğunu söylediler. Görünen o ki Markafoni’nin bilanço beklentileri ile Türk e-ticaret sektörünün gittiği noktalar birbirini tutmuyor. Bu söylem şu anlama da geliyor; Naspers’ın ağzından; “Markafoni’ye belki 10 birim yatırım yapmış olabiliriz, ancak şu an 8 birim”. Basit bir alegori ile rapor, Markafoni değerlemesinin düştüğünü söylemeye çalışıyor da olabilir yani. Aynı zamanda “impairment charge” veya “impaired asset” olarak nitelenen durum da bahsi geçen durumun iyileşmeyecekmiş gibi göründüğü ihtimalini güçlendiriyor.

Raporun devamında ise aşağıdaki ifadeler yer alıyor:

“The etailing segment saw revenue growth as we broaden categories and improve our fulfilment and delivery capabilities. We responded to some lagging flash-sales fashion units by impairing some investments and are repositioning them to include in-season, full-price merchandise.”

Rapora yapılan bu eklemede de Naspers’ın elektronik perakendecilik yatırımlarında, kategorileri ve dağıtım yeteneklerini artırdıkça bir kazanç büyümesi potansiyelini gördüğünü, ancak flash-sales yatırımlarında tökezlediğini ve çözümü de o yatırımları yeniden konumlayarak, bahsi geçen sitelere sezon ve tam fiyatlı ürünler eklemekte gördüğü açık olarak belirtilmiş.

Ticaret Sicil Gazetesi’ne baktığımızda ise Nasper’ın raporundan sadece birkaç gün sonra, Naspers’ın global e-ticaret yatırımlarından sorumlu olan CEO’su Bob Van Dijk’ın Markafoni Yönetim Kurulu’na atandığı görüyoruz. Acaba Markafoni çareyi tam-fiyatlı sezon malı satmakta mı arayacak? Bu soru, özel alışveriş sektörünün nereye gittiği konusunda önemli bir soru haline geliyor.

Konuyu Sina Afra ile telefonda görüştüğümüzde, kendisinin yorumu şu şekilde oldu: “Naspers’ın yayınladığı bu raporda, Naspers’ın flash-sales yatırımlarının başını Markafoni ve FashionDays çektiği için o kategoriyi temsil etmek adına böyle bir söylem kullanılmış olabilir. Bu söylem kullanılırken belki Markafoni de işaret edilmiş olabilir, bunu bilemeyiz.” Sina Afra ayrıca “Naspers’ın impairment charge şeklinde belirttiği bu söylem aynı zamanda bir taktik de olabilir, bu sene değer düşmesi, gelecek sene oransal olarak kazancın artmış olduğunu göstermelerine de yarayabilir, ancak bunu da bilemeyiz.” şeklinde eklemede bulundu.

Açıkçası ben bu zararın Markafoni’den veya operasyondaki kilit elemanlardan dolayı meydana geldiğini düşünmüyorum. Bu zarar aynı zamanda bence tüketici paradigmasının değişimi ile de ilgili. Tüketici, özellikle son 1 yıldır kendine sürekli olarak bir soruyu soruyor: “Sadece ucuz diye daha ne kadar fazla ayakkabı alabilirim ki?”.

E-ticaret sektörüne yakın olanlar, İstanbul’un Maslak-Levent bölgesinin özellikle Markafoni’nin de faaliyet gösterdiği fast-fashion kategorisinde fazlaca aktif bir rol oynadığını bilir. Fast-fashion cirolarının azımsanamayacak kadar fazla oranı Maslak-Levent bölgesinden gelir. En azından 2013’ün başına kadar böyleydi. 2013’ün başında Maslak-Levent bölgesindeki plazalar ortak bir kararla akşam 17:30’dan önce, özellikle de sabah saatlerinde içeriye Markafoni-Trendyol-Limango kutularının girmesini yasakladı.

Plaza girişlerinde inanılmaz bir trafiğe sebep olan binlerce kutu için bulunabilen tek çözüm buydu. Özellikle o kategorinin kırılma noktası işte bu sene başında Maslak-Levent hattında gerçekleşti. Satışlar düştü.

Trendyol’un Maslak’ta Trendyol Store ismiyle mağaza açmasının sebebini merak edenler var mı halen?

E-Ticaret Sektöründe Taşlar Yerinden Oynuyor

Geçtiğimiz günlerde tüm Türkiye’nin sosyalmedya.co’dan duyduğu Doğan Grubu’nun Limango’yu satın alması haberi ile birlikte Türk e-ticaret pazarından bir yabancı yatırımcı daha eksildi. Avrupa’nın en büyük 2. e-ticaret grubu Otto Group Türkiye pazarından çıkıyor, büyük haber! Limango, Arabulvar, Bonprix ve OGLI hepsi birden. Otto piyasamızdan umudunu kaybetmiş gibi görünüyor (tabi kendi stratejisine uygun davranmaya çalışıyor da olabilir).

Rocket’in çok kısa bir süre piyasada kalması ve nitelikli çalışan dengesini değiştirmesi, Türkiye e-ticaret piyasasını seven ve Emre Kurttepeli ile birlikte birçok e-ticaret yatırımı yapan Tiger’ın dahi uzun süredir niş e-ticaret kanalı yatırımı yapmaması (son 2 senede sadece evidea.com yatırımı), Otto Group’un çıkışı, bir zamanlar 4. büyük sayılan Vipdükkan.com’un kapanması, ilk 6 ayı içinde kapanan onlarca küçük e-ticaret sitesi ve şimdi de Doğan Grubu’nun e-iş alanlarındaki masif yatırımları. Hepsiburada ve Gittigidiyor ile kıyaslandığında Markafoni nispeten küçük bir şirket, global rakiplerine göre ise KOBİ seviyesinde sayılır. Tüm bunlara bakarak Türkiye e-ticaret pazarının 2014’ün gölgesine rağmen ne kadar da primitif olduğunu görebiliriz.

Türkiye’de aboneliğe dayalı modellerin tutmadığını, grup alışveriş modelinin çabucak tüketilip alandaki güveni eksilttiğini, internetten yapılan alışverişlerde ürünün görünen ve olanının arasında ciddi farkların olduğunu ve en önemlisi de halen kredi kartı ile online ödeme konusunda güvensizlik olduğunu da unutmamak gerektiğini düşünüyorum. ETİD, ETİCAD ve benzer kurumların regülatif ve bilgilendirici olacağına kukla olmayı seçtiğini ve basiretsiz yönetildiğini de eklersek durumun ne kadar vahim olduğunu görebilirsiniz. Ayrıca, Hepsburada ve Gittigidiyor dışında kalan tüm e-ticaret sitelerinin trafiklerinde ciddi düşüşler olduğunu ve onlardan boşalan yerleri de haber/spor kategorisindeki içerik sitelerinin aldığını, dijitale bugüne kadar yatırım yapmayan ama şimdilerde kesenin ağzını açan büyük medya gruplarının dahi web trafiği için kıyasıya rekabet ettiklerini de ekleyelim. Tabi eTohum gibi organizasyon/inkübatör/mentorluk şirketlerine yapılan başvuruların %50’sinden fazlası da e-ticaret kategorisindeki projeler ve bu projelerin arasında yatırım alan da resmen yok. Çünkü son zamanlarda internet sektörüne yapılan yatırımların %90’ının tek bir kişi tarafından yapıldığını düşünürseniz meseleyi gözünüzde büyütme şansınız azalıyor, ki aynı kişi eTohum’un kendisine dahi yatırım yaptı.

Hepsinin yanında, bugünlerde sektör ezberi haline gelen şekliyle küçük e-ticaret sitelerinin performans ajanslarına ortaklık teklif ederek Google Adwords gibi katma değerli hizmetlerden fayda sağlamaya çalıştığını ve rekabeti de artırdığını rahatlıkla söyleyebiliriz.

Yani Markafoni, Trendyol gibi siteler sadece birbirleri ile değil aynı zamanda birçok cephede küçüklerle de savaşmak durumunda kalıyorlar ve görünen o ki küçükler de nihayet kazanmaya başlıyor.

Konu Limango’nun yeni durumu gibi özel bir örneğe geldiğinde ise, Limango’nun reklamlarının şimdiden Hepsiburada ve Hürriyet’te çıkmaya başladığını hatırlatalım.

Son olarak ise Sina Afra’nın 2012 yılının başında bir PR söylemi olarak şu sözleri söylediğini hatırlıyorum: “Markafoni Türkiye’nin ilk milyar dolar değerlemeli internet şirketi olacak”.

Önümüzdeki günlerde Türkiye e-ticaret piyasası ile ilgili bir rapor daha yayınlıyor olacağız, bizi takip etmeye devam edin.

GÜNCELLEME #1

Markafoni’nin PR ajansı Marjinal Porter Novelli’den gelen tekzip metnini, noktasına virgülüne dokunmadan aşağıda yayınlıyoruz:

Sayın Fatih Güner,

Sosyalmedya.co websitesinde kaleme almış olduğunuz “E-Ticaret Sektöründe Taşlar Yerinden Oynuyor” başlıklı yazınızda müşterimiz Markafoni ve yönetim kurulu başkanı Sayın Sina Afra hakkında yer alan bilgilerin tamamen yanlış, hatalı veya eksik olması nedeni ile ekteki tekzipin websiteniz tarafından ivedilikle yayınlanmasını ve sözkonusu yazının yayından kaldırılmasını, aksi takdirde Vipindirim Elektronik Hizmetler ve Ticaret A.Ş. ve Sayın Sina Afra hakkında yayınlamış olduğunuz bu yanlış ve/veya hatalı bilgiler nedeni ile hem tüzel kişi hem de Sayın Sina Afra nezdinde her türlü kanuni yola başvurulmak zorunda kalınacağını işburada size ihtaren bildiririz.

6 Aralık 2013 tarihinde www.sosyalmedya.co adresinde yayınlanan “Türkiye E-ticaret Sektöründe Taşlar Yerinden Oynuyor” başlıklı yazınızda yer alan hatalı bilgiler konusundaki yanıtlarımız aşağıdadır.

Yazınızın “Ankara’da Markafoni Konuşuluyor” ara başlığının ikinci paragrafında yer alan “Bunun üzerine de normalde göstermesi yasak olan Naspers-Markafoni ortaklık sözleşmesini bana gösterdi” ifadesi kesinlikle gerçeği yansıtmamaktadır. Bu sözleşmenin üçüncü şahıslara gösterilmesi, sözleşmenin ticari sır olmasının yanında sözleşme şartlarına göre de yasak olduğu gibi, Markafoni Yönetim Kurulu Başkanı Sina Afra da söz konusu hissedarlık (Shareholders Agreement) sözleşmesini kesinlikle kimseye göstermemiştir. Ayrıca, hissedarlık sözleşmesi herhangi bir üçüncü kişiye gösterilmediği ve gösterilemeyeceği gibi, içeriğinde yer alan herhangi bir bilgi veya rakam da ne yazılı, ne de sözlü bir şekilde Sina Afra tarafından açıklanmamıştır.

Yine aynı paragrafta geçen “Belgenin hisse kısımlarında yazan bilgilere göre Markafoni’nin gerçek değerlemesi gerçekten de 86 milyon Dolar’dı. Ancak Markafoni inisiyatifi Brands Exclusive’in de dahil olduğu şekilde tüm grup 200 milyon Dolar’a yakındı, doğrudur. Demek ki 200-210 milyon Dolar şeklinde bahsedilen bu rakam havadan uydurulmamış, ancak Türkiye operasyonu 86 milyon Dolar’mış” ifadesi de aynı şekilde gerçeği yansıtmamaktadır. Markafoni söz konusu değerleme rakamını ticari sır niteliğinde olduğu için hiçbir zaman açıklamamıştır ve açıklamayacaktır. Her halükarda, Markafoni’nin değerlemesinin 86 milyon dolar olduğu bilgisi de doğru değildir. Raporda yer alan rakam şirketin değerlemesini değil, şirketin belli bir kısmını almak için yatırımcılara ödenen tutarı ifade etmektedir ve bu rakam 95 milyon dolardır.

(http://financialresults.co.za/2012/naspers_ar2012/downloads/01_the_naspers_group.pdf; 23. Sayfa)

Söz konusu yazının “Tüketici Paradigmasının Değişimi” ara başlığının altında yer alan “Ticaret Sicil Gazetesi’ne baktığımızda ise Nasper’ın raporundan sadece birkaç gün sonra, Naspers’ın global e-ticaret yatırımlarından sorumlu olan CEO’su Bob Van Dijk’ın Markafoni Yönetim Kurulu’na atandığını görüyoruz. Acaba Markafoni çareyi tam-fiyatlı sezon malı satmakta mı arayacak? Bu soru, özel alışveriş sektörünün nereye gittiği konusunda önemli bir soru haline geliyor” ifadesi spekülatif bir söylemdir ve yazının önceki bölümlerinde söz edilen konuyla hiçbir ilgisi bulunmamaktadır. Tarihlerin tamamen tesadüf eseri denk gelmesinden ibaret olan bu durumda, Ağustos 2013’te Naspers’ın eski CEO’su yerine gelen yeni global CEO Bob Van Dijk sadece Markafoni’nin değil, Naspers bünyesinde dünyada yer alan tüm e-ticaret şirketlerinin yönetim kuruluna atanması planlamış ve devam eden bir süreçtir ki bu durum da normal sürecin bir parçasıdır.

Tümüyle yanlış bilgilerden oluşan böyle haksız bir yazının tarafımızdan son derece olumsuz karşılandığını belirtir, söz konusu yazıyla ilgili bu tekzip metninin internet sitenizde yayınlanmasını rica ederiz.

Saygılarımızla,

Markafoni.com Yönetimi

GÜNCELLEME #2

Editörün notu olarak bir ekleme yapmak boynumun borcudur. Markafoni metninde 2. kısımda yer alan ve Bob Van Dijk’ın atanması konulu münferit olayın spekülatif olduğu konusunda hemfikir olabiliriz. Ancak bu atama durumu yine de raporun ertesinde garip görünmüyor değil, ben de buna işaret etmeye çalıştım. Markafoni’nin ilk ithamı olarak konu olan “Shareholders Agreement”ı gözlerimle gördüm ve de bu olay bahsettiğim bağlamda gelişti. Markafoni’nin kurumsal duruş olarak direkt bir şekilde yalanlaması anlaşılabilir, ancak aynı kurum tarafından bir defa daha yalancı olmakla itham edilmek benim tarafımdan kabul edilemez! 450 kişinin görev yaptığı böylesi bu kurumda kriz yaratmak elbette bizim vermek istediğimiz mesaj değildi, bu yüksekten bakma ve küçümsemeye bir dur demek gerekli. sosyalmedya.co’nun tam da bu noktada sektörün faydasını temsil ederken takındığı bu tavır yüzünden Markafoni ve suretinde Sina Afra tarafından ikinci defa yalancılıkla suçlanması düpedüz sektöre ihanettir. Bu da böyle bilinmeli.

Ekim Nazım Kaya’nın uzun süredir üzerinde çalıştığı kitapta Beriltech’in kurucusu Devrim Demirel, markafoni’nin kurucu ortağı Sina Afra, ReklamZ kurucusu Orkun Tekin, Çiçek Sepeti’nin kurucusu Emre Aydın, Uzmantv, İtiraf.com, Youlike gibi girişimleri ile tanıdığımız Ersan Özer, Mikro Ödeme’nin kurucusu Alper Akcan, Pozitron kurucusu Fatih İşbecer‘in aralarında bulunduğu 16 isim tecrübelerini okuyucu ile paylaşıyor.

Arşimed”in meşhur “Bana yeterince uzun bir kaldıraç ve bir mesnet verin, dünyayı yerinden oynatayım” sözünden yola çıkılarak hayata geçirilen Kaldıraç Etkisi’nde bir internet girişiminin başarıya ulaşması için nasıl bir yol haritasına sahip olması gerektiği anlatılıyor.

Başarıya ulaşmış internet girişimlerinin çıkış noktaları, ihtiyacın saptanması, nasıl büyüdükleri kitapta okuyucu ile paylaşılırken gelir-gider modelleri, nakit akış tabloları, işe odaklanma, satış ve pazarlama, medya ilişkileri, devletle yatırımcı ilişkileri gibi konularda girişimcilere yol gösteriliyor.

Kaldıraç Etkisi projesi ile Ekim Nazım Kaya başarılı isimlerin olumlu-olumsuz deneyimleri anlatarak genç girişimcilere ve girişimci adaylarına rehberlik etmeyi ve onların iş hayatında bir etki yaratmayı hedefliyor. Kitabın ulaştığı kitlenin genişliği oranında bu etkinin de artması amaçlanıyor.

Kaldıraç Etkisi projesi sadece bir kitaptan oluşmuyor. Geçtiğimiz yıl web sitesi yayın hayatına başlayan Kaldıraç Etkisi’nin bir de Twitter hesabı bulunuyor. Kaldıracetkisi.com adresinde yaklaşık bir yıldır sektörün önemli isimlerinin kaleminden internet girişimciliği üzerine makaleler yayınlanıyor.

Kaldıraç Etkisi, Türkiye’de az sayıda yazılan internet girişimciliği konulu kaynak kitaptan bir tanesi. Eğer internet sektörünün bir üyesi iseniz veya olmayı planlıyorsanız bu kitaba sahip olmanızı tavsiye ediyoruz. Kitap hakkındaki ilk yorumlara bu linkten ulaşabilirsiniz.

Wired UK tarafından İstanbul’un en iyi 10 girişimi sıralaması şu şekilde yapılmış.

1) Lidyana                                                   6) EnModa

2) Inploid                                                    7) Evmanya

3) Markafoni                                               8) Zizigo

4) Trendyol                                                 9) Tasit.com

5) Peak Games                                         10) Markmost

Türkiye için hazırlanan listede özel alışveriş ve dikey e-ticaret sitelerinin egemenliği sizin de dikkatinizi çekmiştir. Dünyanın en çok aktif kullanıcıya sahip üçüncü sosyal oyun şirketi Peak Games de kendisine beşinci sırada yer bulabilmiş.

İstanbul dışında Avrupa’nın 9 şehrinden girişimler de Wired tarafından derecelendirildi. O şehirler: Amsterdam, Barcelona, Stockholm Londra, Paris, Helsinki, Berlin ve Tel Aviv.

Goboti.com tasarım tişörtlerin satıldığı bir e-ticaret sitesi. Yalnızca Türk tasarımcıların ürünlerinin yer alacağı Goboti’de her gün o güne özel bir tişört tasarımcısı ile birlikte ön plana çıkacak.

Goboti’de Türkiye’de tişört tasarımları yapan ve bu tasarımlarını değerlendirmek isteyenler için de bir iş modeli sunuyor. Goboti bu konuda Tasera Elektronik Hizmetler ve Ticaret A.Ş.’nin ortakları arasında bulunan Kıvanç Arkaç ve Bülent Haksal’ın benzer konsepte sahip e-ticaret sitesi Tasarti.com ile bir ortaklık düzenliyor. Goboti’de sunulan tişörtler Tasarti.com’da satışa sunulan veya haftanın tişörtü yarışmasında dereceye giremeyenler arasından seçilebildiği gibi yine Goboti’de yayınlanması istenilen tişörtler için Tasarti.com üzerinden başvuruda bulunmak gerekiyor.

Goboti’nin ilk gününde sunulan tasarım tişörtleri aşağıda görebilirsiniz.

Tasera’nın ilk projesinin ismi belli oldu: Goboti.com. Dün Sina Afra tarafından Twitter’da açıklanan proje hakkında diğer detayları ise ‘henüz’ bilmiyor.

Goboti.com sayfasını ziyaret ettiğimizde ‘Yakında Güzel Şeyler Olacak’ mesajıyla karşılaşıyoruz. Sina Afra da Twitter’daki duyurusunda Goboti’nin ‘ezber bozan’ bir proje olacağı ‘müjdesini’ takipçilerine verdi.

Tasera ile ilgili hazırladığımız içerikte şirketin faaliyet alanları arasında ‘Koruyucu amaçlı olanlar hariç her türlü malzemeden yapılmış iç-dış giysiler,çoraplar. Ayak giysileri. Baş giysileri.‘ ibaresinin yer aldığını sizlerle paylaşmıştık. İsminden bu yönde bir çıkarım yapamasak da Goboti’nin iç çamaşırı ve çorap satışına yönelen ve abonelik sistemi ile çalışan bir e-ticaret sitesi olacağı ihtimali halen epey yüksek.

E-ticaret sektörünün önemli isimlerini bir araya getiren Tasera ve ilk projesi Goboti.com hakkında detayları öğrendikçe sizlerle paylaşmaya devam edeceğiz.

Startup Cup’ta üçüncü hafta maçlarının skorları şu şekilde:

Pozitron: 3- Yemeksepeti: 1

Mekanist: 5 – Magnet: 5  (Penaltılar: 10 – 9)

Maçkolik: 7- Inveon: 4

Lidyana: 5 – Markafoni: 4

Üçüncü hafta maçları ile sona eren turnuvada sıralama da şu şekilde gerçekleşti:

1. Lidyana
2. Markafoni
3. Pozitron
4. Yemeksepeti
5. Mekanist
6. Magnet
7. Maçkolik
8. Inveon

Startup Cup ekibi tarafından Lidyana – Markafoni final maçı için hazırlanan keyifli videoyu aşağıda izleyebilirsiniz.

Habertürk’ün haberine göre Lidyana ekibi Avrupa’dan 10 fon ile görüşmelerde bulundu. Konu ile ilgili bir açıklamada bulunan Hakan Baş, 10 Mayıs’a kadar görüşmelerin sonlandırılacağını ve anlaşmanın imzalanacağını dile getiriyor.

Üç aylık geçmişe sahip Lidyana.com, takı ve aksesuar alanında hizmet sunuyor. Habertürk’e ilk üç ayı değerlendiren Onur Kınay, bu süre içerisinde normal bir e-ticaret sitesinin 7-8 ayda yakaladığı ciroya eriştiklerini dile getirirken, her ayı bir sene gibi yaşadıklarını belirtiyor. Bununla birlikte Kınay sonbahar aylarında bijuteri ve gümüş ağırlıklı yeni bir marka oluşturacaklarını ve bu markanın mağazalarda sunulacağı bilgisini veriyor.

E-ticaret sektöründen Sina Afra, Tolga Tatari, Ahmet Sarı, Nevzat Aydın gibi güçlü isimlerin ortağı olduğu Lidyana.com Ocak ayında açıldığında geniş ve güçlü hissedar listesi ile dikkatleri üzerine çekmeyi başarmıştı. Arda Turan’ı da ortakları arasına alarak adından söz ettiren Lidyana.com, Burcu Esmersoy, Sinem Kobal gibi popüler isimler ile yaptığı çalışmalar ile dikkatleri üzerine çekmişti.

Lidyana.com’a  yatırım yapacak Avrupalı şirket Türkiye pazarında hali hazırda bulunan yatırım fonlarından birisi olabileceği gibi tüm dünyanın dikkatini çeken Türkiye e-ticaret pazarına güçlü bir ortaklık ile giriş yapmak fırsat kollayan yeni bir isim olabilir. Bu konuda yeni bilgiler aldıkça sizlerle paylaşmaya devam edeceğiz.