Yasanın oluşturulma sürecinde sessizliğini koruyan isimlerden biri olan BTK Başkanı Tayfun Acarer, yeni yasa ve site engellemeleriyle ilgili önemli açıklamalarda bulundu.

HaberTürk‘e verdiği röportajda TİB Başkanının kendi inisiyatifiyle engelleme yapmasına dönük eleştirilere değinen Acarer, “canının istediği her siteyi engelleyebilecek mi?” sorusuna şöyle cevap verdi: “Milyonda bir olacak bir şey. TİB Başkanının müdahalesi iki şarta bağlı, özel hayatın gizliliğinin ihlali ve gecikmesinde sakınca bulunan bir halin olması. Sakıncalı içeriklerin en fazla yüzde biri ya da ikisi özel hayatın gizliliğini ihlal eden resim ve videodur.”

“Uygulama 19 Mayıs’ta başlayacak”

Diğer yandan Acarer site engellemelerinin ne zaman başlayacağı konusunda ise şunları dile getirdi: “Erişim Sağlayıcıları Birliği henüz kurulmadığı için engellemeler başlamadı. Yasal olarak tanınan süre 3 ay. Kanun 19 Şubat’ta çıktı. Tüzük yazılacak ve Erişim Sağlayıcıları Birliği kurulacak. En geç 19 Mayıs’ta nihai uygulama başlayacak. Şu anda URL bazında yüzde yüz engelleme teknolojik olarak mümkün değil. Pek çok servis sağlayıcı bu teknolojiyi kurmamış.”

Sadece siyasiler değil, popüler insanlar ya da devletin çok önem verdiği kişilerin de özel hayatını ilgilendiren konularda müdahale edileceğini belirten Acarer, “Böyle bir durumda 4 saat içinde engelleyecek ama ardından 24 saat içinde tıpkı vatandaş gibi mahkemeye gidecek.” dedi.

Görüntülerin farklı kaynaktan dağılabileceğini ve bunu engellemenin de çok zor olduğunu kaydeden Acarer, çalışmaların İnternet Geliştirme Kurulu’nun raporu paraleinde iki yıl önce başladığını, dolayısıyla 17 Aralık operasyonuyla ilişkili bir karar alınmadığını da söyledi.

Çok tartışılan trafik bilgilerinin iki yıl boyunca saklanması konusuna da değinen Acarer, “IP adresleri ve data miktarı tutulacak. Gezdiğiniz sayfaların URL’leri saklanmayacak. Örneğin, Facebook’a girdiğim görünür ama içinde hangi sayfaları gezdiğim görünmez. Dini bir sayfaya mı gidiyorum yoksa porno sayfaya mı gidiyorum gözükmez.” diye konuştu.

Acarer’in röportajda verdiği bazı önemli cevaplar ise şöyle:

Ekşi Şözlük gibi sitelerde kişiler hakkında yorumlar engellenecek mi?

Bunlar kişilik haklarına müdahaleye giriyor. Mahkeme lehinize karar verirse engellenecek.

WhatsApp, Viber, Tango gibi uygulamalar üzerinden yapılan konuşmalar dinlenebiliyor mu?

Bu teknik bir detay. Tam olarak bilmiyorum.

Bu uygulamalar üzerinden yapılan yazışmalar trafik bilgisi olarak saklanacak mı?

Hayır, o içeriğe girer, içerik saklanmayacak.

VPN ya da V-Tunnel gibi tüneller üzerinden bu düzenlemeyi delmek mümkün olacak mı?

İnternette bir şeyi yüzde yapmak mümkün değil. Erişimi de içeriği de yüzde yüz çıkaramazsınız, izi kalır.

Google u-proxy uygulaması yaza geliyor. Yasayı etkisiz hale getirebilir mi?

Ne zaman gelir bilmiyorum. Hiç beklemediğimiz başka uygulamalar da gelebilir. İnternet sürekli gelişim içinde olduğu için bazı uygulamalar zamanla değişir. Ona göre mevzuat da değişir. Amaç yönetmeliği dar kalıplı değil esnek yapabilmek.

Düzenlemenin ortaya çıktığı ilk günlerde sadece bilişim hukukçularının tartışmalarına konu olan düzenleme, son birkaç gündür kullanıcıların da tepkisini çekti. İçinde site kapatma içeriğin yayınını durdurma gibi eylemleri hızlandıran ve yer sağlayıcı şirketleri bir nevi fişleme kurulu haline getiren maddelerin yer aldığı düzenlemeye en büyük tepki ise Korsan Parti Hareketi’nden geldi.

2011’deki internet filtresi uygulamasına karşı çıkan gruplardan biri olan Korsan Parti, geçtiğimiz Pazar günü resmi sitesi üzerinden “İnternet Yine ve Yeniden Tehlikede: SANSÜR ARTIYOR” başlıklı bir bildiri yayınladı. Teknoloji, bilgi ve kültürün temel insanlık hakları olduğunu savunan oluşum bildirisinde internet sansürünün yenilenerek geldiği konusunda kullanıcıları uyardı ve sansüre dur demeye çağırdı.

Bildiride 5651 sayılı kanunun yangından mal kaçırır gibi değiştirilmeye çalışıldığına dikkat çeken Korsan Parti, düzenlemenin meclisten geçmesiyle birlikte yaşanabileceklere ışık tutmaya çalışıyor. Zira bildiride de belirtildiği gibi yeni internet düzenlemesi internet yayıncılarını ve içerik özgürlüğünü köşeye sıkıştıracak birçok değişiklik barındırıyor. Örneğin, kanun teklifine göre tüm sitenin değil, sadece “sakıncalı” içeriğin erişime engellenmesini yani sansürlenmesini sağlayacak URL adresi ve içerik tabanlı erişim engellemesi yapılabilecek.

Diğer yandan halkın bir kesimini sosyal sınıf, ırk, din, mezhep, cinsiyet ve bölge ayrımına dayanarak “aşağılama” suçu da artık site sansürleme nedenleri arasına girecek. Erişime engellenen sitelere DNS değiştirme yoluyla girme yöntemi ise bu değişikliklerle birlikte tarihe karışacak.

Belki de en önemlisi erişim sağlayıcıları bir sansür birliğine dönüşecek. Yurttaş gazeteciliği ve bağımsız haber siteleri bir anlamda susturulacak, ancak etliye sütlüye dokunmayan internet yayıncıları hayatlarını devam ettirebilecek.

Bu arada AKP Şanlıurfa Milletvekili Zeynep Armağan Uslu ve bir grup AKP milletvekili tarafından sunulan kanun teklifinin yeni maddeleriyle birlikte Plan ve Bütçe Komisyonu’ndaki “Torba Kanun Tasarısı“na taşındığını da belirtelim. Alt komisyon tarafından kabul edilen tasarı, önümüzdeki Salı günü Plan ve Bütçe Komisyonu’nca yeniden görüşülecek.

Korsan Parti’nin “Bir Avuç” İnternetsever imzasıyla paylaştığı internet sansürü bildirisini sosyalmedya.co olarak biz de destekliyoruz. Bugüne kadar okuyucu hakları ve kamu yararını gözeterek sürdürdüğümüz habercilik anlayışımızın böyle bir yasayla engellenmesini kabullenmiyoruz. Tıpkı site kapatmalarıyla başlayan ve “İnternetime Dokunma” yürüyüşleriyle devam eden 2011 yılındak internet sansürü tartışmalarında olduğu gibi bu yeni internet düzenlemesine de karşı çıkıyoruz.

Siz de internet sansürüne “hayır” demek için düşüncelerinizi #SansüreHayırDe hashtag’iyle paylaşabilirsiniz.

Yasa teklifine göre erişim engelleme kararlarının uygulanabilmesinde artık yeni kurulacak olan servis sağlayıcıları ile erişim hizmeti verenler şirketlerin içinde bulunduğu Erişim Sağlayıcıları Birliği de rol oynayacak. Kararlar önce bu birliğe gönderilecek ve servis sağlayacıları bu kanalla haberdar edilecek. Zira birliğe üye olmayan servis sağlayıcılarının faaliyetlerini yürütmesi mümkün olmayacak. Erişim Sağlayıcıları Birliği kararlar konusunda itiraz hakkına da sahip olabilecek.

Bildirimlerin alan adı, IP adresi ya da internet sayfalarında bulunan iletişim araçları yoluyla alınan bilgilerle e-posta üzerinden yapılabilmesini de öngören kanun teklifi, yer sağlayıcı şirketlere hukuka aykırı içerikleri yayından çıkarmakla yükümlü kılıyor. Yer sağlayıcı şirketler aynı zamanda hizmet sunduğu siteyle ilgili trafik bilgilerini bir yıldan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmelikte belirlenecek süre kadar saklamakla ve bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini de sağlayacak.

Yer sağlayıcılık bildiriminde bulunmayan veya yükümlülüklerini yerine getirmeyen şirketler hakkında 2 bin TL’den 50 bin TL’ye kadar idari para cezası verilecek.

Düzenlemeye göre halkın bir kesimini, sosyal sınıf, ırk, din, mezhep, cinsiyet veya bölge farklılığına dayanarak alenen aşağılama unsuru yer alan içeriklerin erişimi engellenebilecek. Engelleme kararının gereklerini yerine getirmeyen erişim sağlayıcı şirketlere hapis cezası yerine adli para cezası verilecek.

Site ve içerik sahipleri açısından kanun teklifindeki en dikkat çekici değişiklikler ise 9. maddede yer alıyor. Zira düzenleme internet yayınlarının içeriği nedeniyle haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişilere, söz konusu site sahibine veya yer sağlayıcısına başvurarak içeriği kaldırma talebinde bulunma hakkı veriyor. Haklarının ihlal edildiğini düşünen kişiler eğer isterlerse bu adımı atlayarak direkt olarak sulh ceza hakimine başvurup, erişime engelleme kararı talep edebiliyor.

Kişilerin bunlara ek olarak cevap hakkını da kullanabiliyor. Bu kişilere içeriklerde yayındaki kapsamından fazla olmamak kaydıyla yayının yapıldığı yerde bir hafta süresince cevap yayınlatma hakkı bulunuyor.

İnternet sitenizde “Embed kod”  paylaşılması suretiyle, bir başka sitede yayınlanan içeriğin gösterilmesi hukuki açıdan problem yaratır mı?

Youtube veya benzeri video sitelerinde, telif hakkı içeren bu tür içeriklerin, internet sitenize sizin ve/veya kullanıcılarınızın tarafından “embed kod” vasıtası ile eklenmesi yürürlükte bulunan kanunlar sebebi ile sorun yaratabilecektir. Burada ilgili içeriğin bir başka platformda yayınlanmasına eser sahibinin izin verip vermemesi veya o platformda ilgili video’yu paylaşırken “embed kod” ya da paylaş butonunun eklenip eklememesinin hiçbir önemi yoktur. Çünkü bu konuda Fikir ve Sanat Eserleri Kanun’un 52. maddesi gayet açık ve nettir. FSEK md. 52 “Mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır.” Bu halde; ilgili içeriğin internet sitenizde paylaşılmasına ilişkin eser sahibi ve/veya bağlantılı hak sahibi ile aranızda haklarınızı ayrıntılı bir şekilde gösteren yazılı bir sözleşmeniz yok ise, bildirim halinde içeriğin kaldırılmaması sonucunda, ilgili meslek birliğinin şikayeti üzerine, internet siteniz FSEK md. ek 4 gereğince erişime engellenebilecektir. Bunun haricinde; FSEK md. 71/1 gereğince hakkınızda ceza davası açılabilecektir.

Site sahiplerinin internet siteleri hakkında erişime engelleme kararı verildiğini sonradan öğrenmelerinin nedenleri

Bu soruya cevap vermeden önce şunu belirtmem gerekiyor ki Fikir ve Sanat Eserleri Kanun’un Ek 4. maddesinin yazımı, dili ve uygulaması ancak bu kadar kötü olabilir. 5101 sayılı kanun ile 2004 yılında getirilen bu değişikliğin acilen tekrardan düzenlenmesi gerekmektedir. Kanun maddesi gereğince; hakları ihlal edilen eser sahibi/bağlantılı hak sahibi içeriğin kaldırılması için bildirimde bulunmaktadır. Bu bildirim genellikle ilgili internet sitesinin tespit edilen elektronik posta adresine yapılmaktadır. Site sahibinin, elektronik posta adresine gelen bu bildirimi atlaması, 3-4 gün süre ile elektronik postalarını kontrol etmemesi ya da benzer durumların yaşanması hallerinde; site sahipleri yapılan bildirimlerden ve sonrasında başvurulan hukuki yollardan haberdar olmamaktadır. Çünkü bağlantılı hak sahibinin savcılığa başvurması sonrasında ne savcılık makamı ne de erişime engelleme kararı veren Sulh Ceza Mahkemesi ilgili internet sitesine bu yönde yapılan bildirimin ulaşıp ulaşmadığını sorgulamamaktadır. (Fakat aynı mahkeme 5651 sayılı kanunun 9. Maddesi gereğince içerik çıkartma talep edilmesi halinde, içerik çıkartma talep eden kişinin öncesinde içerik veya yer sağlayıcısına ihtarname veya iadeli taahhütlü posta yolu ile bildirimde bulup bulunmadığını kontrol etmektedir.)

İnternet sitesi erişime engellenenlerin itiraz etme şekilleri

Fikir ve sanat eserleri kanunu ek 4. maddesi gereğince, internet sitesi erişime engellenenler; öncelikle erişime engelleme kararı veren sulh ceza mahkemesinden ve/veya soruşturma bürosundan dosyalarının savcılık soruşturma numarasını öğrenebilirler. Bunun sonrasında dosyanızın bulunduğu soruşturma savcılığına giderek çeşitli incelemelerde bulunmanız  gerekmektedir. Sıralayacak olursak;

a)      Şikayet tarihi, şikayetçinin şikayet hakkı olup olmadığı,

b)      Size ne şekilde ve hangi tarihte içerik kaldırma talebinde bulunulduğu,

c)      Telif hakkı içeren içeriğin sitenizde yayınlanma tarihi,

d)     Sizin haricinizde erişime engellenmesi talep edilen internet sitelerinin bulunup bulunmadığı; varsa bunlara ne şekilde bildirimde bulunulduğu,

e)      Cumhuriyet Savcılığının verdiği erişime engelleme kararının olup olmadığı; olmadığı takdirde doğrudan Sulh Ceza Mahkemesi’nden talepte bulunulup bulunulmadığı?

f)       Soruşturma öncesinde, müşteki tarafın herhangi bir değişik iş dosyası ile sizin sitenizde ilgili görsel ve/veya videonun paylaşıldığını tespit ettirip ettirmediği; tespitin doğruluğu ve tarafınıza  tebliğ edilip edilmediği?

g)      Soruşturma sırasında, savcılık kanalıyla herhangi bir bilirkişi raporunun alınıp alınmadığı; söz konusu raporun doğruluğu ve tarafınıza tebliğ edilip edilmediği,

Somut olaya göre değişiklik arz edebilecek bu ve buna benzer incelemeler neticesinde; kararı veren sulh ceza mahkemesinde bir dilekçe ile itiraz etmelisiniz. Sulh ceza mahkemesi itirazınızı yerinde görmez ise Asliye ceza mahkemesine gönderecektir. Asıl önemli husus ne şekilde itiraz edeceğinizdir. Bu tür durumda telif hakkı içeren içeriği platformunuzdan kaldırarak ve bunu taahhüt ederek internet sitenizin açılmasını talep edebilirsiniz. Fakat uygulamada bazen bu aşamada sorun yaşanmaktadır. Özellikle internet sitenizden ilgili içeriği kaldırdığınızı ispat etmeniz gerekebilir. Çünkü internet siteniz erişime engelli olduğu için ve bazı hakimlerin bilgisayarının “dns” ayarını değiştirmeyi bilmediğinden adliye koridorlarında kendi kendinizi ve yaptığınız işi sorgulayabilirsiniz. Bu durumda dosyanızın incelemesinin uzamaması için anlık pratik çözümler yaratarak o içeriğin gerçekten artık internet sitenizde bulunmadığı konusunda; mahkeme hakimini ikna etmelisiniz. Bunun haricinde; ihtilaf konusu telif hakkı içeren içerik ile ilgili elinizde yazılı izin ve/veya lisans sözleşmesi yok ise esasa ilişkin bir itiraz yapmanızı tavsiye etmem. Zira bir platform sahibi olmanız ve bu içeriğin bir başka kişi tarafından yüklenmesi, eser sahibinin bir başka ortamda kendi videosunu paylaşması ve/veya “embed kodu”nu açık bırakması ihtimallerinde bile elinizde yazılı bir belge olmaması sebebi ile telif hakkı içeren içeriğin sizin vasıtanız ile umuma arz edilmesi söz konusu olduğundan mevcut kanuni düzenlemelere aykırı hareket etmiş olacaksınız. Bu sebeple talebinizin reddedilme ihtimali oldukça yüksek olacaktır. Asliye Ceza Mahkemesi’ de yoğunluğu ve yapısı gereği sizin itirazını detaylı incelemeyecek ve matbu şekilde talebiniz reddedilecektir.

Sonuç olarak; 1950’li yıllar mantığı ile getirilmiş ve sonrasında ufak yamalar ile sonuç alınmaya çalışılan Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda artık köklü bir değişime gidilmesi gerektiği kanaatindeyim. Çünkü gelişen teknoloji ile mevcut kanun maddeleri çözüm odaklı bakıldığında örtüşmemektedirler. Fakat yapılması gereken değişiklikler Avrupa Birliği direktiflerinin bire bire bir çevirisi şeklinde mi olmalıdır? Fikrimce; Avrupa Birliği uyum sürecinde, ticaret kültürü, örf-adet ve yaşam tarzımızdan oldukça farklı yapılmaya çalışılan çeviri kanunların uygulama açısından başarılı bir sonuç vermesinin çok zor olacağı kanaatindeyim.