Sponsored Stories’i en basit haliyle gibi arkadaşlarınızın beğenilerinin reklama dönüşmesi olarak tanımlamak mümkün. Diğer bir deyişle Facebook, kullanıcılarına “Bak arkadaşın bunu beğendi, haydi durma, sen de beğen” diyerek Sponsored Stories reklam formatını satın almış markaların sayfalarını ve ürünlerini beğendirmeye ve o markayla etkileşime geçmeye teşvik ediyor. Arkadaşlarımızın etkileşime geçtiği sayfalar, uygulamalar ve etkinlikleri kapsayan ve haber kaynağımızda beliren Sponsored Stories ancak 2014’ün ikinci yarısını göremeyecek.

2011’in başında Facebook’un hayata geçirdiği Sponsored Stories 9 Nisan itibariyle sosyal ağa veda ediyor olsa da başka reklam formatlarına dönüşerek aslında Facebook’ta yer almaya devam edecek. Örneğin sayfa beğenisini artırma amacıyla oluşturulan bir sponsorlu hikaye, “Page Like” reklam formatına dönüştürülerek bu şekilde hizmet vermeye devam edecek.

Facebook, Sponsored Stories reklam formatını kaldırmalarının sebebini ise değişen reklam modelleri içinde Sponsored Stories’in tek başına bir hükmü kalmaması olarak özetliyor. Tüm reklam formatlarının içine sosyal bağlamı ekleyen, diğer bir deyişle her reklamın içinde sponsorlu hikaye kullanma stratejisini belirleyen Facebook, Sponsored Stories’in tek ve ayrı bir reklam ürünü olarak kalmasının manası olmadığını söylüyor. Zira bu reklam formatı değişiklikleriyle birlikte Sponsored Stories satın alan reklamveren sayısı da oldukça azalmış durumda.

Facebook geçen Haziran ayında sosyal reklamlarının hepsinin özünde sosyal bağlam olacağını duyurmuş ve önümüzdeki dönem için yol haritasını bu yönde çizdiğini belirtmişti. Bu kapsamda Sponsored Stories’e tek başına ihtiyacı kalmayan Facebook bunun yerine reklamverenlere Page Post ve Page Like gibi reklam formatlarını sunarak markaları bu modellere yöneltmeyi planlıyor.

BuzzFeed‘in haberine göre ABD’de açıklan bir dava sonucunda Facebook, karşı taraf ile anlaşma yoluna giderek milyon dolar ödemeyi kabul etti. Davanın konusu ile Sponsorlu Hikayeler içeriklerinde izinsiz kullanılan kullanıcı bilgileri.

Şimdi Facebook’u reklam gelirlerini bilgilerini kullandığı üyeler ile paylaşmak gibi bir zorunluluk bekliyor. 20 milyon doları ABD’de beğenilerini diğer kullanıcılara sunduğu üyelerine dağıtacak olan Facebook’un üye başına 10 dolarlık ödeme yapmasına karar verilmiş

3 Aralık 2012 tarihinden önce Sponsorlu Hikayeler içeriklerinde adı geçen kullanıcılar bu adresteki formu doldurarak ücret ödenmesi talebinde bulunabilecekler.

Şimdilik 20 milyon dolar ve ABD’deki 150 milyon kullanıcı ile sınırlı kalan bu gelir paylaşımı ilerleyen zamanlarda diğer ülkelere de sıçrayabilir. Facebook yönetiminin son isteyeceği şey ise gelirlerini bedava hizmet sunduğu üyeleri ile paylaşmak olacaktır. Yakın zamanda bu olasılık için tedbirlerin alınacağı bir kullanıcı sözleşmesi ile karşılaşabiliriz.

Sosyal medya ve mobil reklamcılık şirketi MediaBrix‘in ABD’de 2516 kişi üzerinde yaptığı araştırmada kullanıcıların sosyal ağlarda bulunan reklamlar hakkındaki düşünceleri sorulmuş. Çıkan sonuçlar ise marka ve reklamverenlerin pek hoşuna gitmeyecek türde. Zira katılımcıların %62’si, son 12 ay içinde Twitter’da karşılaştıkları reklamların ardından o markayla ilgili algılarının negatife döndüğünü veya hiç değişmediğini ifade etmiş.

Diğer yandan genel gelirlerinin büyük bir çoğunluğunu reklamlardan elde eden Facebook için de durum aynı. Katılımcıların %72‘si  Facebook’ta gördükleri sponsorlu reklamlar, %85’i ise sponsorlu videolar karşısında benzer tepkileri veriyorlar.

Promosyonlu tweetlerin yapı olarak normal tweetlere benzemesi ve haber akışında gösteriliyor oluşu kullanıcıların yanılmasına neden olabiliyor. Nitekim araştırma bulgularına göre katılımcıların %42‘si promosyonlu tweetlerin yanıltıcı olduğunu düşünüyor.

Günlük hayata baktığımızda sonuçlar, araştırmada ortaya çıkan tabloya yakın olacaktır. Buna rağmen Facebook ve Twitter, kendi reklam sistemlerinin banner gibi geleneksel olarak görülen pazarlama araçlarından daha etkili olduğunu iddia ediyor. Fakat görünüşe göre reklamveren ve markaların sosyal ağlarda yürüttükleri reklam kampanyaları konusunda daha dikkatli davranmaları gerekiyor.

Facebook geliştiricileri, ‘Sponsored Stories’ başlığı altında sunulan reklam içeriklerinin sayfayı beğenmeyenlere de gösterilmesini sağlayacak yeniliği test etmeye başlayacaklarını duyurdular. Mobil ve masaüstü versiyonlarında sunulması beklenen reklamlar önümüzdeki günler içerisinde kullanıcının karşısına çıkabilir.

Bu yenilik kimseyi şaşırtmasa da Facebook’un reklamları sosyalleştirme mottosuyla pek uyuşmuyor. Sosyal ağın reklam modellerini ilk sunduğu dönemlerde sadece beğendiğiniz veya arkadaşlarınız tarafından beğenilen markalara ait reklamların sunulacak olması böylece reklam deneyiminin ‘sosyalleşeceği’ söyleniyordu.

Facebook’un bu yeniliği sosyal ağda çok az şeyi değiştirecektir. Zaten hali hazırda daha ekonomik seçenekler ile sunulan reklamlar fan sayısını artırmak ve kampanyaları duyurmak için kullanılıyorken haber akışındaki içeriklerin de bu şekilde kullanılmaya başlanması dünyanın sonunu getirmeyeceği gibi hali hazırda tek ekranda 6-7 reklam gören üyeler için farkedilmeyecek bir değişiklik olacaktır. Facebook’un şu sıralar şiddetle gelirlerini artırmaya ihtiyaç duyduğunu düşünürsek, eski bir engelin ortadan kalkması tabii ki şirketin yararına olacaktır.

Reklam yayınlanmaya başladığı App Center’ın da rüzgarını arkasında alan Facebook bu sefer (üçüncü çeyrekte) yatırımcılara müjdeli haberi verecek gibi gözüküyor.

Facebook’un reklam modelinde yaptığı yeni düzenleme ile markalar, Sponsored Stories içeriklerini sadece mobil kullanıcıların veya sadece web üzerinden bağlanan kullanıcıların görüntülemeleri için optimize edebilecekler.

Facebook’un sadece mobile yönelik reklam sunma seçeneği, uygulama sahipleri için büyük bir fırsat sunacak. Markalar, mobil için özel sunacakları reklam içerikleri ile  kullanıcıları uygulamalarına yönlendirebilecekler.

Bunun yanında yeni düzenleme mobile yönelen yerel firmalar için de önemli bir artı oluşturuyor. İşletmeler/mağazalar sundukları hizmetleri/ürünleri yakınlarındaki Facebook kullanıcılarına görüntüleyebilecekler. Reklam içeriklerinde sundukları fırsatları/indirimleri sadece o an için çevrelerinde bulunan Facebook kullanıcılarına sunabilecekler.

Mobil reklam markalar için yeni takipçiler kazanmak ve kısa süreli kampanyaları duyurmak için önemli bir seçenek olurken, sadece mobilden bağlanan milyonlarca üyesi bulunan Facebook için de gelirlerini arttırmak için önemli ve göz ardı edilemeyecek bir fırsat (zorunluluk da diyebiliriz) olarak dikkat çekiyor.

Facebook websitesinde sayfa başına dört ila yedi reklama yer verirken, mobil uygulamasında  günde sadece bir kaç reklam (ABD’de) gösteriliyor. Bu durum da Facebook’un gün geçtikçe reklamdan daha az para kazandığı gerçeğini gözler önüne seriyor.

Peki Facebook’un daha fazla reklam vererek bu işten karlı çıkması mümkün mü?

Facebook; 2004 yılında ilk açıldığında hemen hemen hiç reklam olmayan bir web sitesiyken zaman içinde m.facebook.com adında özel bir mobil websitesi ile iPhone, BlackBerry, Android ve tüm mobil cihazlar için uygulamalar çıkardı.

Başlarda bu ufak arayüzler bilgisayar başında değilken Facebook’a göz atmamıza imkan sağlıyorken, telefonlarımızın gelişmesi ve uygulamaların da iyileşmesiyle beraber artık her yerde kullanıyoruz. Bugün 18 yaş üstü 78 milyon Amerikalı mobil Facebook kullanıcısıyken ve ayda ortalama 7.3 saatlerini harcarken, toplam 160 milyon kullanıcı ortalama 6.5 saat geçiriyor. Diyebiliriz ki Facebook web sitesinin tahtına mobil oturdu.

Bunun üzerine mobilden para kazanması gereken fakat kullanıcıların geleneksel mobil reklamlarından nefret ettiğini bilen Mark Zuckerberg çözümü tüm Facebook ekranını kaplayan sıkıcı bannerlar yerine web sitesinde de kullanılan ‘Sponsored Stories’de buldu.

İlk olarak Mart ayında başlayan bu uygulama için yapılan açıklama ‘Sponsored Stories’in bir arkadaşınızın beğendiği bir şirketin sayfası, oynamaya başladığı bir oyun veya daha önceden beğendiğiniz bir sayfadan yapılan bir postla ilgili olabileceği yönünde. Henüz bu içerikler rahatsız edici boyutlara ulaşmasa da sayıları arttıkça kullanıcıların tepkisini çekmesi ve ziyaretçi sayısını düşürmesi muhtemel.

Dünya genelinde Google+, Kore’de Cyworld, Japonya’da Mixi, Brezilya ve Hindistan’da Orkut, Rusya’da ise vKontakte ile savaş içerisinde olan Facebook, bugüne kadar mobil trafiğinden bir kazanç elde etmemişti.

Mobil işletim sistemleri üzerinde Apple ve Google’ın hakimiyet kurmuş olması, sosyal ağ rakiplerinin operatör ve/veya telefon üreticileri ile anlaşabilme ihtimalleri Facebook için bir tehdit oluştururken, sosyal ağ devi tüm kullanıcılarına ulaşabilmesi için sahip olduğu mobil teknolojilerin, sistem ve ağların üzerinde tam kontrolünün olması gerektiğine inanıyor.

Tüm bu faktörlerin arasındaki birlikteliğin sağlıklı bir şekilde sağlanmaması Facebook’un kullanıcıları ile arasındaki bağı zayıflatacağı gibi rakipleri için de bir avantaj olabilir.

Kullanıcı alışkanlığından olumsuz etkilenmemek için mobilde reklama yer vermeyen, Aralık ayında 425 milyon aktif mobil kullanıcısı olan Facebook, mobil reklam stratejisi ile bu büyük trafiği artık gelire çevirmeyi planlıyor. Twitter’in izlediği yolu takip eden Facebook, kullanıcıların Timeline’ında sponsorlu mesajlara yer verecek.

AllFacebook’un haberine göre Facebook mobil uygulaması aylık trafiğinin 60 milyonunu diğer uygulamalara yönlendiriyor. Geçtiğimiz günlerde Facebook mobil uygulamasına Apple’ın mobil işletim sistemi iOS için yeni geliştirmeler eklendiği duyurulmuştu. Uygulama “Haber Kaynağı”, Zaman Tüneli, arkadaşlık istekleri, yer imleri ve arama özellikleri eklenerek mobil kullanıcılar için daha kullanışlı hale getirildi.

Bu durum adını duyurmak isteyen veya mevcut durumunu geliştirmeye çalışan birçok şirket için hayati bir öneme sahip. Keza uzmanlar 2015 yılına kadar mobil uygulama pazarının inanılmaz boyutlara geleceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Facebook’un Mobil Geliştiriciler Sorumlusu James Pearce, Facebook Geliştiricileri Blogu’nda Facebook mobil uygulamasının başarıları hakkında örnekler paylaştı. Bu örneklerden bazıları şöyle;

–          Sosyal profesyonel ağ uygulaması BranchOut, günlük 350 binden fazla mobil kullanıcı topluyor.

–          Wooga’nın iOS oyunu Diamond Dash, Facebook üzerinden aylık 1,9 milyon mobil kullanıcı alıyor.

–          The Washington Post Social Reader, Facebook’tan her ay 10 milyon ziyaretçi çekiyor. Üstelik bu rakam aylık hedefinin 5 katına denk geliyor.

–          Yahoo News, Facebook Open Graph’ı kullanmaya başlamasıyla birlikte 14 Şubat’tan bu yana mobil uygulamasına 3.5 kat daha fazla trafik sağlamayı başardı.

Financial Times’ın haberine göre Facebook, mobil reklam konusunda önemli bir aşama kaydetti. Bu konuda reklam ajansları ile görüşme yapan sosyal ağ yöneticileri Mayıs ayında gerçekleşmesi beklenen halka arz öncesinde, mobil kullanıcılara reklam içerikleri sunmayı hedefliyor.

Facebook’un mobil reklamları için başlangıç tarihi olarak Mart ayı gösteriliyor. Daha önce de Aralık ayında konu gündeme gelmiş ve yine Mart ayında sosyal ağın Sponspored Stories içerikleri ile mobil üzerinden reklam vermeye başlayacağı konuşulmuştu.

Facebook, mobil reklam konusunda reklam ajansları ile görüşse de Financial Times’ın haberinde dayandırdığı kaynağa göre, şirket bu meseleyi kendi içerisinde halledecek ve dışarıdan destek almayacak.

Mobil reklam pazarı, Facebook için -özellikle halka arz öncesinde- oldukça cazip bir pazar. IDC’nin verilerine göre sadece ABD’de 2011 yılındaki mobil reklam hacmi 635 milyon dolara ulaştı. 2011 için dünyada mobil reklam pazarı için öngörülen rakam ise 4 milyar dolar idi.

Bununla birlikte IPSOS’un araştırmasına göre her 10 akıllı telefon sahibinden 8’i alışveriş yaparken cihazlarından destek alıyor. Sadece bu istatistik bile mobile reklam vermek isteyen markaların ve dolayısıyla Facebook’un iştahını kabartmaya yetiyor.

Facebook, Sponsored Stories’i haber kaynağında üyelerine her gün bir içeriği geçmeyecek şekilde sunacak. Bu içerikler kullanıcıların arkadaşlarının veya kendi beğendikleri sayfalara ait reklamlar olacak.

Facebook’un 2011 başında markalara ve sayfa sahiplerine sunduğu Sponsored Stories, 6 farklı alanda üyelerin karşısına çıkıyordu. Yan sütunlarda yer alan bu reklamlar şimdi de sosyal ağın üyeleri tarafından en çok kullanılan bölümü olan haber kaynağında görüntülenecek.

Aşağıdaki örnekte de görebileceğiniz üzere, haber kaynağında yer alacak reklamlar, diğer kullanıcılar tarafından yapılan paylaşımlardan çok farklı olmayacak. Bu içerikleri diğer paylaşımlardan ayırt edecek olan tek nokta sağ alt bölümlerinde yer alan ‘Sponsored’ ibaresi.

Reklamlar, zaman içerisinde internet kullanıcılarının müdavimleri oldukları sitelerde dikkatlerini çekmeyi başaramazlar. Facebook da yeni reklam politikasıyla algıda seçicilik sonucunda ortaya çıkan kayıplarını telafi etmeye çalışıyor gibi gözüküyor.

Bakalım Facebook’un bu yeni reklam düzenlemesi, markalardan ve sosyal ağın üyelerinden nasıl tepki görecek? Zira Facebook, önceli zamanlarda reklam politikaları ile ilgili sık sık üyelerinin eleştirilerine maruz kalmıştı.