Duygusal zeka, kişinin kendisi ve başkaları arasındaki duyguları okuma, hissetme ve bunlara cevap verme becerisini ifade eder. Ve evet, kişisel ilişkileri yönetirken olağanüstü bir nitelik gibi görünebilir. Ancak duygusal zekanın iş yaşamındaki verimliliğinizi etkileyebileceğini öğrendiğinizde çok şaşıracaksınız.

İşyerinde duygusal zeka ilkeleri

Önce duygusal zekanın genel bir tanımından bahsettik. Şimdi de çalışma ortamında nasıl çalıştığını inceleyelim. Duygusal zeka, üç ana boyutta ortaya çıkar:

Farkındalık ve düzenleme: İlk olarak, duygusal zekanın içsel tarafından bahsedebiliriz. Bu boyut, iç duygularınızı tanıma, analiz etme ve yanıt verme becerinizle ilgilidir. Örneğin, bir fikriniz var ve bunu grup içerisinde açıkladığınızda karşınızdaki insanlar size güldüğünde hissettiğiniz hayal kırıklığını veya aşağılamayı tanımanıza ve bu duyguyu kontrol edebilmenize olanak tanır.

Empati: Başkalarının ne hissettiğini kolayca anlayabilmenizi sağlar. Bu da onlarla daha derin ve yansıtıcı düzeyde bağlantı kurmanıza, motivasyonlarına ve kim olduklarını anlamanıza olanak tanır.

Sosyal beceriler: Duygusal zeka, size daha iyi sosyal beceriler sunar. Bu nedenle farklı hedef kitlelere hitap edebilirsiniz.

Zaten, bu özelliklerin yararını kolayca görebilirsiniz. Ancak duygusal zekanın size her gün nasıl daha verimli çalışmanızı sağladığı konusuna odaklanalım.

Duygusal tepkileri anlama ve kontrol etme

Kendi duygusal tepkilerinizi anlama yeteneğine sahip olduğunuzda, rahatsız edici durumlara karşı duygusal dalgalanmalara veya verimsiz tepkilere daha az duyarlı hale gelirsiniz. Öfke ya da panik olma hali zihninizi yarışa zorlar ve sizi rasyonel düşünmekten alıkoyar. Ayrıca hedeflere tek tek odaklanmanızı engeller. Bu da zaman kaybına neden olur ve verimliliğinizi anında tehlikeye atar.

Bunun yerine, bu duyguları nasıl kontrol edebileceğinize odaklanalım.

Stres yönetimi ve kişisel bakım

Girişimcilik peşinde koşanların her gün ne kadar çok stresle mücadele ettiklerinden fazlaca bahsediyoruz. Neredeyse her gün zor kararlarla karşı karşıya kaldıklarından ve düzenli olarak uzun saatler çalıştıklarından… Öyle ki; duygusal yönden zeki insanlar, kendi sınırlarını bilir ve işin stresinin ne zaman ilerlemeye başladığını anlayabilirler.

Dahası, öğle yemeğinde veya bir haftalık tatilde ekstra sadece 10 dakika mola verirler.

Başkalarıyla iş birliği yapmak

Tahmin edebileceğiniz gibi, duygusal açıdan akıllı liderler, diğer insanlarla iş birliği yaparken çok daha iyi ve hızlı bir tempoya sahiptirler. Bu insanlar, kolayca karşılarındaki insanların zayıf ve güçlü yönlerini anlayabilirler. Ayrıca empati kurabildikleri için fedakarlık yapmaktan da çekinmezler.

Stresle ilgili zor olan şey (ve onunla birlikte gelen endişe) kesinlikle gerekli bir duygudur. Beynimiz, bu duygusal durumu en azından bir derece hissetmelidir. Çünkü , stres uzamadığı sürece zararsızdır. Berkeley ve California Üniversitesi’nde yapılan araştırmalar, orta düzeyde stres yaşamadan dolayı terslik yaşandığını ortaya koymuştur. Ayrıca, stresin kontrol altında tutulmasının ne kadar önemli olduğu da pekiştirilmektedir. Doktora öğrencisi Elizabeth Kirby liderliğindeki çalışma, stresin başlangıcının beynin, bellekten sorumlu yeni hücrelere yöneldiğini tespit etmiştir. Bununla birlikte, bu etki yalnızca stres kesintili olduğunda görülür. Stres, uzun bir süre içinde birkaç dakikadan fazla devam ederse, beyin yeni hücreler geliştirme yeteneğini bastırır.

Kirby bununla ilgili olarak; “Stresi aralıklı olarak yaşadığınızda beynin uyanık kalmasını sağlarsınız. Ayrıca uyanık kaldığınızda daha iyi performans sergilersiniz. Hayvanların yaşadığı aralıklı stresi, bulundukları fiziksel ortamdaki tehditler şeklinde, deneyimlediklerini söylüyor. Uzun zaman önce, bu insanlar için de geçerliydi. İnsan beyni evrimleştikçe ve karmaşıklığı arttıkça, stresle mücadele etme yeteneği gelişti.”

1. Sahip oldukları şeyleri takdir ederler

Şükrettiğiniz şeyleri düşünmek için zaman ayırmak, ruh halinizi de geliştirir. Çünkü stres hormonu, kortizolü yüzde 23 oranında azaltır. Kaliforniya Üniversitesi’nde yapılan araştırmalar, günlük olarak bir şükran tutumu geliştirmeye çalışan kişilerin daha iyi bir ruh haline, enerjiye ve fiziksel refaha sahip olduğunu keşfetti.

2. Farz etmekten kaçınırlar

Farz etme ifadeleri; stres ve endişeye sürüklemekten başka bir şeye yaramaz. İşler, farklı yönde gidebilir ve olasılıklar hakkında endişe ederek harcadığınız zaman, zaman kaybından başka bir şey değildir.

3. Pozitif kalmayı başarırlar

Olumlu düşünceler, dikkatinizi tamamen stres içermeyen bir şeylere odaklanmanıza yardımcı olur. İşler, iyi giderken ve modunuz iyiyken, bu nispeten kolaydır. İşler, kötü gittiğinde, zihniniz olumsuz düşüncelere maruz kaldığında, zorluk yaşamanız normaldir. Bu anlarda ne olursa olsun pozitif düşünün. İçinde olduğunuz günle ilgili pozitif bir şeyler düşünemiyorsanız önceki güne, hatta önceki haftadaki pozitif şeylere odaklanın.

4. Teknolojiye ara verirler

Stresi azaltmanın bir yolu; bazen teknolojiden uzaklaşıp nefes almakla ilgilidir. Telefonunuzu kapatmak, sizi kısa süreli de olsa stresli durumlardan uzaklaştırır. Teknoloji, ne yazık ki 24 saat erişilebilmeniz için beklenti sağlar. Herhangi bir e-posta ya da telefonunuza gelen bir mesajla canınız çok kolay sıkılabilir. Bu yüzden çevrimdışı olduğunuz zamanları iyi değerlendirin. Bu molaların ne kadar ferahlattığına ve haftalık programınızdaki stresi nasıl azalttığına şaşıracaksınız. İlk adımın olumsuz yansımaları için endişeleniyorsanız, belki de bunu önce bir Pazar sabahı denemelisiniz. Çevreniz de çevrimdışı harcadığınız süreyi kabul etmeye başladığında teknolojiye harcadığınız zamanı giderek azaltabilirsiniz.

5. Kafein alımını sınırlandırırlar

Kafeinin içilmesi adrenalinin serbest bırakılmasını tetikler. Adrenalin, ayakta kalmak, savaşmak ya da tehditlere karşı mücadele etmek için sergilenen bir efordur. Avcılıkla ilgileniyorsanız, fazla adrenaline ihtiyacınız olabilir. Ama kısa bir e-postaya yanıt vermek için kafein almasanız da olur. Kafein, beyninizi ve vücudunuzu gergin hale getirir ve yarattığı stres aralıklı değil kalıcı bir strestir.

6. Uykularını almaya dikkat ederler

Duygusal zekanızı arttırmak ve stres düzeylerinizi yönetmek için uykunun önemi yadsınamaz. Uyurken beyniniz tam anlamıyla şarj olur. Kendini kontrol edebilme, dikkat etme, yeterince uyumadığınızda stres seviyenizi arttırır. Uyku yoksunluğu, stres hormonu seviyelerini tek başına yükseltir. Stresli projeler, genellikle uyku vakti olmadığını hissetmenizi sağlar, ancak iyi bir gece uykusu için vakit ayırmanız, sizi kontrol altına almanızı engelleyen şeylerden korur.

Aynı anda birden fazla topu havada tutmanız gerekebilir. Stres, hayatımızın günlük rutini haline gelmiş bulunmakta ve stres yönetimi deyimi son yıllarda çok popüler hale gelmiş bulunmaktadır.

Hayatın her anında karşılaşabileceğimiz stres, uzun süreli olunca sağlık ve odak sorunu ortaya koymaktadır. Özel ve iş hayatınızda stresin etkilerinden korunmak için bazı yollar bulmanız gerekir.

Stres ile mücadele etmeniz için uzmanlar tarafından önerilen stratejilere bakalım:

Duyarlı bir şekilde iletişim kurun
Başkaları ile konuşurken beyninizin düşüncesizce fikirlerinizi dile dökmesi kolaydır. Duyarlı konuşmalar, muhabbetler kapasitenin artmasını sağlar. Daima dikkatli konuşun, odaklanın ve anı deneyim edin.

Stresin birikmesine izin vermeyin
Vücudunuz bir şeye ihtiyaç duyduğunda o ihtiyaç ile ilgili bazı uyaranlar verir size. Acıktığınızda yemek yersiniz, susadığınızda ise su içersiniz. Bir rahatsızlığınız veya ağrınız olduğunda bu uyarıları gözden kaçırmayın ve bu sorunları meydana getiren şeyleri ortadan kaldırın. İşe ara verin, kestirin, egzersiz yapın veya bir check-up yapın. Size neyin iyi geldiğini bulun ve uygulayın.

Kendinizi merkeze koyun
Hayatı durdurup kendinizi merkeze oturtun. Bilgisayardan uzak durun ve hayatınıza odaklanın. Meditasyon yapın. Anı yaşayın

Nefes alın
Stresli olduğunuz zaman, kısa ve düzensiz nefes alışverişi yapın. Stresin geldiğini hissettiğiniz an derin nefes alın. Gözlerinizi kapatın ve derin, tam bir nefes alın ve sonra aynı şekilde verin. Gün boyunca günde birkaç kez yapın.

Biraz daha kibar olun
Ben başkalarına kibarım dediğiniz zaman kendiniz içinde aynısını söyleyebiliyor musunuz? Öğle aralarında daha fazla zaman geçirin veya bir kaç gün daha izne ayrılın mümkünse eğer. Bir kaç saati kendinize nazik davranarak geçirdiğinizde dünya çok şey kaybetmeyecektir.

Kendi alanınızı bulun
Tükenmişlik ile çürümüşlük arasındaki balansa bakın. Para için çok sıkı bir şekilde çalışıyorsanız sonuç olarak motivasyonunuzu kaybedersiniz. Dahası, çok sevdiğiniz bir şeyi yapıyorsanız ama sonunu getiremiyorsanız etkileri yine karşılaşırsınız. Ortasını bulmaya çalışın.

Amaçlı bir şekilde yaşayın ve çalışın
Muhteşem bir etki bırakabileceğinizi gördüğünüz bir şeyi keşfettiğiniz zaman o yolda ilerlemek için elinizden geleni yapın.

İş yerinde oluşan stresi yönetmeyi öğrendiğiniz zaman geceniz size kalır. Sabırlı olun. Size olanları her zaman kontrol edemezsiniz ama nasıl karşılık vereceğinizi ve üstesinden gelebileceğinizi kontrol edebilirsiniz. Hepsinin ötesinde,  sizin kontrolünüzde olan bir şeye sürekli odaklanın: Kendinize…

Önemli olduğunu düşündüğünüz ama dikkatli bir şekilde gözlemlediğiniz zaman çok da önemli olmayan şeylere harcadığımız zaman ve sonraki bekleyişimiz sadece boşluklarımızı doldurmaktan ibarettir.

Yapmanız gerekenlerin listesini gerçekten önem derecesine göre oluşturmuşsanız önemli meseleleri öncelik haline getirip çözersiniz.

Bekleme sürecinde ne yapmanız gerektiği ile ilgili tuzağa düşmeyip başka bir iş yapıyorsanız bile verimli olmasına dikkat edin ve ilk işinizin gecikmemesini sağlayın. Düşüş zamanınızda önceliğini vermeniz gereken iş ile pek ilgilenmek istemeyebilirsiniz ve odağınızı kaybedebilirsiniz.

Bu konularda yazılan makale ve kitaplar olmadan bile önceliklerinizi liste halinde sıralamanız ve en önemlisinden başlamanız gerektiğini bilmelisiniz.

Veriminizin düştüğü zaman az motivasyon gerektiren ve çok önemli olmayan işleri yapmak yerine bu zamanı önemli işleri halletmek için deşarj olma zamanı olarak değerlendirin. Böylece bir sonraki işe daha enerjik, motivasyonu yakalamış ve güçlü bir şekilde girişmiş olursunuz.

Gücünüzü artıracak stratejilere bakalım:

• Masanızdan kalkın ve harekete geçin. Yürümek size iyi gelecektir.
• Kaynaklarınızı ve avantajlarınızı listeleyin
• O dakika içerisinde müteşekkir olduğunuz 3 şeyi yazın
• Birine gönlünüzden geçen güzellemeler yollayın
• Uzmanlığınızı çevrenizden bazıları ile paylaşın
• Kendini kutla ve kendine yatırım yap
• Yeni bağlantılar kur
• İş arkadaşlarından birine yardım et

Düşüş zamanlarınızı şarj etmek öncelikli işlerinizi halletmenizi sağlar. En önemli problem ise önem derecesi düşük olan işleri yaparken bu işleri önemli gibi görünmesidir. Bu sebeple önemlilere geçişi geciktirirsiniz.

İşe gittiğimizde bir toplantımız veya sunumumuz olmadığında genelde işe hazırlık aşaması ve yaşanan heyecan ya kısa süreli olmakta ya da hiç olmamaktadır. Peki bizi strese sokabilecek ve çalışma azmimizi öldürecek beklenmedik durumlardan nasıl korunabiliriz?  Bu tür durumlar için yapabileceklerinize bakalım.

Memnuniyet

Sabah uyandığınızda gün boyu yapmanız gerekenleri düşünmeden önce hayatınızda olan güzel şeyler ve insanlar için memnuniyetinizi dile getirmeli, sahip olduklarınıza şükretmelisiniz. Liste yapmayan bir kişiliğe sahip olsanız bile sabahları uyandığınızda sizi mutlu edecek ve bu hayata minnet borcunuz olduğunu sağlayacak kişilerin listesini yapabilir ve her sabah onlarla uyanabilirsiniz. Böylece işte karşılacağınız olumsuzluklar sizi daha az etkileyecek ve strese sokmayacaktır. Bu hayatta sizler için önemli olanların ne olduğunu bildiğiniz sürece sizi iş ile ilgili olarak beklenmedik şeylerin çok büyük bir şekilde etkilemesi mümkün değildir.

‘Belki değişir’ demeyi unutmayın

Bazen sıkıştığımızı düşündüğümüzde ve işlerin kötüye gideceğini gördüğümüzde ister istemez üzülürüz. Hayatın daima değişebileceğini ve değişken olduğunu unuturuz. İşler ne kadar kötü giderse ve sizler ne kadar kötü hissederseniz hissedin bugün kötü gittiği için daima böyle olmayacağı ve işlerin tersine düzelebileceği gerçeğini gözardı etmeyin. Belki bu beklenmedik durumu kabul edersiniz ve işleriniz hala yolunda gider. Belki demekle stresiniz azalacak ve geleceğe daha da bir umutla sarılacaksınız.

Farkındalılık

Bazen çalıştığımız yerde ve sonrasında günlerce sürebilecek bir stresin altında olduğumuzu bile farketmeyiz. Ne zaman duygularımızın düşük veya olumsuz seviyede olacağını bilmek, farkında olmak bizim bu konuda adımlar atmamız için önemlidir.

Keyif veren şeyleri hatırlayın

Gün içinde size küçük hazlar veren şeyler yapmayı deneyin. Bunları kafanızda çok büyütmeyin. Bazen bir bardak çay veya sevdiğiniz bir arkadaş ile 5 dakikalık bir sohbet bile sizi mutlu etmeye yeter. Bu küçük ama etkili şeyleri gün içine dağıtarak bütün gününüze daha eğlenceli kılabilirsiniz.

Günlük bu tür aktiviteler yapmanız hiçbir zaman üzülmeyeceğiniz, strese girmeyeceğiniz veya olumsuz düşünmeyeceğiniz anlamına gelmiyor iş ile ilgili olarak. Bu yapacaklarınız sayesinde uzun süreli stresten ve negatiflikten kurtulacaksınız. Ayrıca bizim daha önemli görevlere odaklanmamızı da sağlar. Ne kadar çok farkında olursak o kadar az strese girer ve negatifliği yaşarız.

Hangi olumsuzlukla karşılaşırsanız karşılaşın unutmayın ki her gün yeni bir başlangıçtır.

İş hayatında stresten uzak durmak mümkün olmayabilir ama onu yumuşatarak başa çıkabilmeniz mümkün. Uzmanlar iş hayatında biraz stresin verimliliği artırdığını savunan açıklamalar da yapıyor. Bazı durumlarda beyinin çözüm üretebilmesi için az dozda stresin faydalı olabileceğini söylüyorlar. Peki stresin sadece faydalı boyutta tutabilmek için neler yapabiliriz? İşte cevaplar…

Stresi paniğe dönüştürmemek

İş hayatınızda stresi hiçbir zaman öteleyemeyeceğinize göre bu durumu soğukkanlılıkla karşılamaktan başka çözüm de yok. Stres, iş yerinde bağlı bulunduğunuz tüm ortam ve birimlerle ilintili ve mevkiye göre artan ya da azalan bir eğilim gösteriyor. Kısaca, stres ne yaparsanız yapın hep bir yerde hazır bekliyor. İş yerinde günlük stresinin aslında rutin bir durum olduğuna alışırsanız, olabilecekleri daha serin kanlı karşılamanız mümkün. Panik yapmamak, stresi daha yumuşak karşılamak ve çözüm üretebilmek manasına geliyor.

Profesyoneller ve stres

Dünyanın en çok tanınan ve örnek alınan yöneticilerinin stres karşısında takındıkları tavırlar bu konuda bir örnek olabilir. Apple’ın kurucu yöneticisi Steve Jobs’un yaptığı sunumları dikkatle izlerseniz bir şeylerin ters gittiği anlarda takındığı tavırlara da şahit olabilirsiniz. Her hangi bir ürün tanıtımında ya da benzeri toplantılarda Jobs, son derece serin kanlı durarak o an ile ilgili bir espri bile yapabiliyordu.

Stresi tanımlamak ve derecelendirmek

Bazen profesyonel hayatta belki bir gün içinde yaşayacağınız sıkıntılar tüm ay boyunca yaşadıklarınızdan daha fazla olabilir. Bu durumu hafifletebilmek için canınızı sıkan durumları kategorilendirmek, onları sınıflara ayırmak da bir yöntem. Bunu yapabilmek için üst üste gelen şartların ne olduğuna dikkat etmeli ve onları tanımlamalısınız. Ofisin dekorasyonundan tutun da, bütün gün karşısında oturduğunuz iş arkadaşınız bile sizi farkında olmadan strese sokabilir. İş yerinde yaşadığınız stresin sebeplerinin çevresel, bireysel ya da iş tanımından mı kaynaklandığını belirlemek sizi daha dirençli kılar.

Stresin nereden kaynaklı olduğunu bulmak ve bunun önem derecesi ile puanlamak iş hayatınıza belli bir rahatlık getirecektir. Stresle başa çıkabilmenin en önemli metodunun “sınıflandır ve değiştir” olduğunu ifade eden uzmanlar, eğer yapabiliyorsanız stres koşullarını değiştirmenizi veya  yönetebiliyorsanız yönetmenizi de tavsiye ediyor.