Her ne kadar son dönemde iPad mini’nin satış rakamlarının iyi gittiğine dair bir hava oluşsa da aksinin yaşandığı ve Apple’ın sevkiyatları düşürdüğüne yönelik iddialar ortaya atıldı. DigiTimes‘ın haberine göre Apple bazı ‘gizemli’ sebeplerden dolayı iPad mini sevkiyatlarını 2013 ikinci çeyreği için %20 – %30 oranında düşürdü.

Tedarik zincirine yöneltilen sevkiyat düşürme talebinin sebebi aslına bakarsanız o kadar da gizemli değil. Zira DigiTimes’daki habere göre tüketicilerin talebinin azlığı şirketi böyle bir düzenleme yapmaya itti. Birinci çeyrekte 15 milyon iPad mini satan Apple’ın ikinci çeyrek için 10-12 milyon arasında bir satış rakamına ulaşacağı tahmin ediliyor.

Ancak bunun yanında Apple’ın sevkiyatları azaltmasının ardında yeni iPad mini’nin piyasaya sürülecek olması da yatıyor olabilir. Zira daha önce de yeni üründen evvel Apple’ın üretimi düşürmesi gibi durumlar ile karşılaşmıştık. iPad mini 2’nin beşinci jenerasyon iPad ile birlikte piyasaya sürülmesi bekleniyor. Retina teknolojisi ile görüntü kalitesini artıracağı tahmin edilen tabletin daha ince ve hafif olacağı da konuşulanlar arasında.

Her ne kadar Apple’ın sevkiyat miktarını düşürmesi olumsuz bir gelişme olarak tanımlansa da Cupertino merkezli şirket yıl içerisinde satışların düşmeyeceğini ön görüyor. DigiTimes’ın kaynağına göre Apple 2013 yılı içerisinde 55 milyon iPad mini satmayı planlıyor.

Gerek ucuz üretim avantajı, gerek taşıma masraflarından elde edilen kar, Asyalı tedarikçileri zaman içinde Apple için etkili iş ortakları haline getirdi. Apple çok konuşulan bu üretim ve dağıtım zincirini geçtiğimiz ay bir rapor halinde kamuoyuna sunmuş, ancak 748 tedarikçiden oluşan liste, sadece şirket isimlerinden oluşması nedeniyle pek dikkat çekmemişti.

ChinaFile tarafından liste baz alınarak hazırlanan interaktif harita, tedarikçilerin coğrafi konumu anlamak için çok daha iyi bir kaynak oluşturuyor. Nitekim harita Apple’ın üretim stratejisinde Çin’in yanı sıra tüm dünyaya yayılmış diğer tedarikçi şirketlerin de ciddi bir paya sahip olduğu görülüyor.

Haritaya göre 600’den fazlası Asya’da yer alan Apple tedarikçilerinin 331 tanesi Çin’de bulunuyor. Bu rakam tüm tedarikçilerin yarısından daha az. Asya’da Çin’i 148 tedarikçiyle Japonya izlerken, 35 firma ile Malezya bu coğrafyadan Apple’a en çok destek sağlayan üçüncü şirket olarak öne çıkıyor.

Diğer yandan Apple’ın üretim zincirini tamamen ABD’den çıkarmadığını da haritadan görmek mümkün. ABD sınırları içinde 76 tedarikçisi bulunan şirket, bu anlamda listedeki en büyük üçüncü tedarikçi grubunu kendi ülkesinden çıkarmış oluyor. Buna rağmen Apple’ın tedarik zincirinin %88’ini Asya, %11’ini ABD ve %7’sini ise Avrupa ve Orta Doğu ülkeleri meydana getiriyor.

Bugüne kadar tedarikçileriyle ilgili birçok kez yıllık rapor yayınlayan Apple, sadece ikinci kez bu şirketlerin isim ve adreslerini paylaştı. Dolayısıyla harita sadece yüzeysel bir konum sunmuyor aynı zamanda merak edilen şirketlerin konumunu tam adresleriyle birlikte verebiliyor.

Fikir ve uygulanış olarak bir hayli dikkat çekici olan bu girişimin perde arkasını öğrenmek için Ayakkabı Atölyesi’nin kurucusu Bülent Şatıroğlu’ndan bilgi aldık. Kendi deyimiyle babadan değil, dededen üç nesillik bir tecrübeyi taşıyan Bülent Bey, Türkiye’nin en büyük ayakkabı üreticileriyle tüketiciler arasında bir köprü kurmak amacıyla yola çıkmış.

Bugüne kadar başarılı olmuş e-ticaret projelerin incelediklerini belirten Şatıroğlu, portföyündeki mevcut üreticilerle sanal ortamda bir ortaklığa imza attıklarını ve sektörden büyük destek aldıklarının altını çiziyor. 2008 yılından bu yana e-ticaret sektörünü iyi izlediklerini söyleyen Şatıroğlu, bu süreçte kaliteli ayakkabı konusunda sektörde büyük bir boşluğun bulunduğunu fark ettiklerini dile getiriyor.

Bülent Bey sektörün durumunu “O dönemde genellikle Çin ve diğer ülkelerden ithal edilmiş veya sezon boyunca satılamamış modeller satılmaya çalışılırken, diğer yanda kaliteli ürünler ise yüksek fiyatlara satılıyordu” sözleriyle özetlerken, Ayakkabı Atölyesi’nde yeni sezona ait kaliteli ürünleri uygun fiyatlarla kullanıcılara sunduklarını ifade ediyor. Burada diğer sitelerden farklı olarak ürünler mağaza, alışveriş merkezi veya bir aracıdan değil, birebir ustanın atölyesinden, kullanıcılara gönderiliyor.

Diğer yandan Ayakkabı Atölyesi aynı zamanda başka e-ticaret sitelerine de ürün tedariği sağlıyor. Bunun yanı sıra Bülent Bey’in anlattıklarına göre girişimin ardında oldukça meşakkatli bir süreç ve büyük bir emek var. Nitekim çok sayıda üreticinin birlikte çalıştıkları bir organizasyonun verimli çalışabilmesi kolay olmasa gerek.

Sitede üretilen ayakkabıların ayak sağlığına uygunluğu ön planda tutulurken, kalite standartlarından da ödün verilmiyor. Bununla birlikte kolay iade, değişim ve ücretsiz kargo hizmetleri Ayakkabı Atölyesi’nin farklılaştığı diğer noktaları oluşturuyor. Bu durumun karşılığı olarak ise site başta İstanbul, İzmir ve Ankara olmak üzere Türkiye’nin hemen her bölgesinden sipariş alıyor. Bülent Bey siteden en çok kadınların alışveriş yaptığını da sözlerine ekliyor.

10 kişilik bir ekipten oluşan Ayakkabı Atölyesi’nde kullanıcıların burçlarına göre ayakkabı tercihi yapabildiği Astro Stil adlı ilginç bir bölümü de bulunuyor. Uzman astrologlar tarafından hazırlanan bu sayfada aylık burç yorumlarını bulmak da mümkün.

Ayakkabı Atölyesi arayüz tasarımı bakımından klasik e-ticaret sitelerinden farklı görünmese de esas olarak ürünün kendisine verdiği önem ve taşıdığı misyon bakımından öne çıkan bir girişim. Hem ayakkabı üreticilerinin hem de tüketicilerin kazançlı çıktığı bu girişimi takip etmekte fayda var.

Wall Street Journal ve Japon Nikkei’nin farklı kaynaklara dayandırarak duyurdukları haberlere göre Apple, tedarikçi firmaları Sharp, LG ve Japan Display’e gönderdiği siparişleri yeniden düzenledi. Sharp’tan (Ekim-Aralık dönemine göre) üretimi %40 düşürmesini isteyen şirket Japan Display siparişlerinde ise %70-80 oranında bir eksilmeye gitti.

Apple’ın tedarikçi firmaları zor duruma sokan bu kararının ardında iPhone 5’in beklenenin altında talep görmesi yatıyor. Piyasada iPhone 5 için arz – talep oranını bir türlü tutturamayan teknoloji şirketi 2013’ün ilk çeyreği için tahmin edilen satış rakamlarına göre ürün stoğunda bir düzenlemeye gidiyor.

Apple yönetiminin aldığı bu karar, tedarikçi firmaların da sıkıntılı bir döneme girmesine sebep olabilir. Zira bu şirketler Apple için ürettikleri cihaz parçalarını başka şirketlere satamıyorlar. Her ne kadar ‘geçici bir durum’ olduğunun altı çizilse de sadece Apple için çalışan fabrikalara sahip olan Uzak Doğu merkezli üretici firmalar kısa vadede ekonomik sorunlar ile baş etmek durumunda kalabilir ve işten çıkarmalar başlayabilir. Burada ilginç bir anektod gözümüze çarpıyor. Apple’ın en büyük tedarikçilerinden Foxconn, iPhone 5 için üretim yapan fabrikasında çalışma koşulları ve mesai saatlerinin uzunluğu sebebiyle çalışanları ile sorunlar yaşamış ve bir isyan ile karşı karşıya kalmıştı. Şimdi aynı çalışanlar iPhone 5 siparişlerinin düşmesi sebebiyle işlerini kaybetme durumunda kalabilirler.

Apple, iPhone 5 ile tarihinde ilk defa akıllı telefon satmakta zorlanırken bir numaralı rakibi Samsung, Galaxy serisinde yaşadığı başarıyı yeni modeller ile perçinlemeye çalışıyor. Güney Kore merkezli şirket son olarak Galaxy S III’ün Mini isimli nispeten daha düşük özellikli bir modelini piyasaya sürmüş ve Galaxy S II’nin yenilenmiş versiyonu Plus‘ı tanıtmıştı.

The Wall Street Journal‘ın haberine göre Foxconn üretim hatlarına bir milyon robot yerleştirmek üzere kolları sıvadı. Otomatik üretim süreçlerini desteklemek amacıyla uygulamaya konan plana göre şirket 5 ila 10 yıl içinde ürünleri tamamen robot kolların eline bırakmayı hedefliyor. Ancak belirtilene göre Foxconn’un otomasyon planının önünde hızla değişen teknoloji ve operasyonun yüksek maliyeti gibi engeller bulunuyor.

Buna rağmen şirket fabrikalarındaki bazı bölümlere robotları yerleştirmeye başladı. Bir Foxconn çalışanından alınan bilgiye göre önceleri 20-30 kişinin çalıştığı bazı üretim bölümlerinde artık robotlar kullanılıyor ve artık işin başında düğmelere basmak ve makineleri çalıştırmak gibi görevleri bulunan 5 kişi yer alıyor.

Haziran ayında yapılan hissedarlar toplantısında monoton ve tekrarlayan görevlerde düşük ücretli işçi çalıştırma sisteminden vazgeçeceklerini açıklayan şirketin aynı zamanda Çin’in istihdam bakımında köklü kuruluşlarından olması robot üretim hattı planlarının önündeki bir diğer engel olarak duruyor.

Apple ve diğer şirketlerin Asya’da kurduğu tedarik zincirleri diğer parçaların da bu bölgede üretilmesi ve dağıtımındaki kolaylık bakımından önemli bir destek aracı. Bu açıdan giderek artan artan sipariş talepleri ve yeni ürün teknolojileri Foxconn gibi tedarikçilerin üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor. Dünya elektronik endüstrisindeki konumunun farkında olan Çinli şirketlerin ise bu zorluklara rağmen mevcut durumlardan vazgeçmeleri olası görünmüyor.

Bu kez benzer haberler Samsung üzerinde yoğunlaşıyor. Eylül ayında artan şikayetler üzerine Çin’deki tedarikçiler üzerinde başlatılan incelemenin ayrıntıları Reuters tarafından kamuoyuna duyuruldu. Belirtilene göre Çin’de bulunan 105 tedarik firmasında çalışan 65 bin işçi, yasa dışı uygulamalara maruz kalıyor. Bununla birlikte bu fabrikalardaki çalışma saatleri ise yasal limitlerin üstüne sıklıkla çıkabiliyor.

İncelemeyi gerçekleştiren China Labor Watch’ın raporuna göre işçilerin bu fabrikalarda günde 16 saati bulan uzun mesailere zorlandığı oluyor. Fazla mesai masrafları şirketler tarafından ödenmezken, işçilere sadece ayda bir gün izin kullanma hakkı veriliyor.

Samsung ise araştırma şirketinin iddiaları üzerine başlattığı iç denetim sonucunda ortaklık içinde bulunduğu tedarikçi firmalarda çocuk işçilere rastlanmadığını açıkladı. Araştırmasında fazla mesai yapan ve haksız cezalandırmalara maruz kalan işçilere rastladığını açıklayan Koreli şirket, bu sorunların giderilmesi için tedarikçilerin uyması gereken talimatlar yayınladı.

Şirketin tedarikçilerine yaptığı uyarıda çocuk işçi çalıştırılmasındaki hassasiyet dile getirilirken, işe alımlarda yapılan ayrımcılık, işçi sözleşmelerindeki düzensizlikler, güvenliğin arttırılması mesai saatlerinin yasal çerçevede tutulmasına dikkat çekildi. Samsung, sorunların düzeltilmesi için tedarikçilerine iki yıl süre tanıdığını da açıklamasına ekledi.

Samsung’un çok büyük ölçekte parça tedarik edebilme yetisi, akıllı telefon ve tablet pazarındaki ezeli rakibi Apple’ın şirkete milyonlarca dolar ödemekten rahatsızlık duyduğu bir ortaklık halini almıştı. Öte yandan iki tarafın yasal temsilcileri dünyanın çeşitli yerlerindeki mahkeme salonlarında birbirlerini patent haklarını ihlal etmekle ve ürünlerini taklit etmekle suçlamaya devam ediyorlar.

İsmi belirtilmeyen üst düzey bir Samsung görevlisi Korea Times’a; fiyatta yaşanılan anlaşmazlıklar sebebiyle artık Apple’a tedarik edilmeyeceği ve önümüzdeki yıl nakliyatın durdurulacağı açıklamasını yaptı.

Apple ile tedarik bağlrını koparmak kuşkusuz Samsung’un gelirlerinde bir düşüş yaratacaktır fakat akıllı telefon sektöründen her geçen gün daha fazla alınan sipariş adedi şirketin çok da zor durumda kalmayacağını gösteriyor. Ayrıca Amazon’un da tabletlerde kullanılacak ekranlar için Samsung’a verdiği sipariş sayısını yükselttiği konuşulanlar arasında.

Bu gelişme Samsung için büyük bir süpriz sayılmaz çünkü rakamlar bir süredir ikilinin ilişkisinin tehlikede olduğunu gösteriyordu. 2012 yılının ilk yarısında Samsung Apple’a 15 milyondan fazla LCD panel yolladı fakat Apple’ın Koreli rakip LG Display ve Japon elektronik devi Sharp’ın panellerini kullanmaya başlamasıyla  bu rakam aynı yılın üçüncü çeyreğinde 3 milyonun altına düştü.

Samsung, Nokia, LG, HTC gibi cihaz üreticisi firmalar iPhone ile rekabete girişirken, aynı zamanda Apple’ın güçlü tedarik zinciri ve düşük maliyetleri ile de mücadele etmeye çalışıyorlar.

Wall Street Journal‘da yer bulan haberde Nokia’nın yeni ürünü Lumia 900 ile iPhone 4S’in maliyetleri ve perakende satış fiyatları üzerinden elde edilen karlar karşılaştırılmış. Aşağıdaki grafikte de görüldüğü üzere Nokia Lumia 900, iPhone 4S’ten 200 dolar daha düşük fiyata satılırken, en büyük rakibinden daha yüksek bir maliyete sahip.

Nokia Lumia 900’ün ABD’deki perakende satış fiyatı 490 dolar iken iPhone 4S, 649 dolara satılıyor. Nokia son dönemdeki en iddialı ürünü ile diğer akıllı telefon üreticileri ile rekabete girişebilmek için böyle bir fiyatlandırmaya gidiyor ancak iSuppli tarafından sunulan veriler aslında Nokia’nın birim üründen elde edilen karda ne kadar geride kaldığını gösteriyor. Bir iPhone 4S, Apple’a 190 dolara mal olurken, Lumia 900 için Nokia’nın 209 dolar ödemesi gerekiyor  ve böylece Apple, Nokia’nın (neredeyse) iki katı kar etmiş oluyor.

iSuppli verileri baz alınarak hazırlanan grafikte, akıllı telefonlarının parçalarının ne kadara mal olduklarını görüyoruz. Sadece kamera için iPhone 4S ile aynı parayı Nokia, ‘Diğer’ kategorisinde 16 dolarlık kesinti ile Apple ile arayı kapatmaya çalışıyor.