Kablolu, kablosuz ve mobil internet hizmetlerinden alınan %5’lik verginin kaldırılması direkt olarak kullanıcıların faturalarına yansıyacak. Yasanın onaylanmasıyla birlikte internet paket tutarlarında indirim yapılması bekleniyor.

Bu noktada internetteki özel iletişim vergisinin kaldırılacağı yönünde haberlerin geçtiğimiz yıl da çıktığını hatırlatmak gerekiyor. Ancak ilk kez Eski Ulaştırma Bakanı Binalı Yıldırım’ın Mobil Dünya Kongresi’nde üstü kapalı olarak bahsettiği vergi iyileştirmesi Maliye Bakanlığı tarafından yalanlanmıştı.

Hem kullanıcı hem de internet ve mobil servis sağlayıcıları tarafında verginin tamamen kaldırılması yönünde uzun bir süredir talep olduğu biliniyor. Eğer yasa teklifi Meclis gündemine taşınır ve kabul edilirse kullanıcılar Özel İletişim Vergisi’nden kurtulacak.

Diğer yandan Türkiye GSM alanında en çok vergi ödenen ülkeler arasındaki birinci sırada yer alıyor. Devlet kullanıcılardan aldığı %25’lik mobil iletişim vergisi Türkiye’yi 11 ülke arasında lider yapıyor.

Torba kanunla Meclis’ten geçirilen internet yasasının en çok tartışılan bölümlerini kapsayan düzenleme TİB’in özel hayatın gizliliğini ihlal eden durumlardaki yetkisi ve mahkemeye başvurma süresi konularını içeriyor.

Yasanın yeni halinde TİB Başkanı’na yetkilerinde değişiklikler bulunuyor. Buna göre yeniden tanımlanan trafik bilgisi, taraflara ilişkin IP adresi, verilen hizmetin başlama ve bitiş zamanı, yararlanılan hizmetin türü, aktarılan veri miktarı ve varsa abonelik bilgilerini içerecek.

Bununla birlikte TİB, trafik bilgilerini yalnızca mahkemelerce talep edildiği takdirde isteyebilecek. Trafik bilgisi bir suç soruşturması veya kovuşturması kapsamında mahkemelerce talep edildiği takdirde TİB Başkanlığı tarafından içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı veya erişim sağlayıcıdan alınabilecek.

TİB Başkanı tarafından verilen erişimin engellenmesi kararı ise 24 saat içinde sulh ceza hakiminin onayına sunulacak. Hakim, onayına sunulan konuyla ilgili 48 saat içinde karar verecek.

Soruşturma aşamasında verilen hakim kararı, sulh ceza mahkemeleri tarafından verilecek. Bu karar, birden fazla sulh ceza mahkemesi bulunan yerlerde, HSYK tarafından belirlenen mahkeme tarafından verilecek.

İşte yürürlüğe giren yeni internet yasası:

Erişim Sağlayıcıları Birliği kurulacak

Yeni internet yasasına göre Erişim Sağlayıcıları Birliği kurulacak. Buna göre internet hizmeti veren sağlayıcılar bir birlik kuracak ve bu birliğin temel görevi TİB’den (Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı) gelen kapatma ya da engelleme taleplerini hayata geçirmek olacak. Devlet gözetiminde kurulan bu yeni birlik, her servis sağlayıcıya bu birliğe üye olmak zorunluluğu getiriyor.

Yer sağlayıcılık bildiriminde bulunmayan veya yükümlülüklerini yerine getirmeyen şirketler hakkında 2 bin TL’den 50 bin TL’ye kadar idari para cezası verilecek.

Aşağılamaya site kapatma

Düzenlemeye göre halkın bir kesimini, sosyal sınıf, ırk, din, mezhep, cinsiyet veya bölge farklılığına dayanarak alenen aşağılama unsuru yer alan içeriklerin erişimi engellenebilecek. Engelleme kararının gereklerini yerine getirmeyen erişim sağlayıcı şirketlere hapis cezası yerine adli para cezası verilecek.

URL engelleme geliyor

Yasanın en çok tartışılan konularından biri de URL tabanlı erişime engelleme uygulamasıydı. Yürürlüğe giren yasada engelleme kararı çıkan içerikler bütün site kapatılmadan sansürlenebilecek.

Trafik bilgileri 2 yıl saklanacak

Yeni yasaya göre internet servis sağlayıcıları trafik bilgilerini 2 yıl boyunca saklamak zorunda. Ancak bu bilgilerin nasıl saklanacağı, kimlerin denetiminde ve gözetiminde olacağı net değil. Ancak bu bilgiler kullanılarak herhangi bir kişinin siyasi profilinden tuttuğu takıma kadar her türlü kişisel eğilimi öğrenilebilecek.

Hapis cezası kalkıyor

Daha önceki 5561 sayılı yasada içerik sağlayıcılar zararlı içerikleri kaldırmadığında hapis cezası ile karşı karşıya kalıyorlardı. Bu yüzden Facebook ya da Twitter gibi şirketlerin Türkiye’de temsil ofisi yer almıyor. Yeni yasa hapis yerine para cezası getiriyor.

DNS değiştirip yasaklı sitelere girmek tarihe karışıyor

Bizi Çin, İran ve Suudi Arabistan ile aynı düzeye getirecek (!) URL bazlı engellemeler de bu yasa ile hayata geçiyor. Zira DNS tabanlı engellemenin yanı sıra, URL ve IP tabanlı engelleme de yapılabilecek. Diğer bir deyişle erişimin engellendiği sitelere DNS değiştirip girmek de mümkün olmayacak.

İçerik sağlayıcı TİB’in talep ettiği tüm verileri TİB’e vermek zorunda. Aynı şekilde içerik sağlayıcı TİB’in talep ettiği tüm tedbirleri almakla yükümlü. İçerik sağlayıcı özgür değil!

Peki torba kanun ile hızla TBMM’den geçirilen yeni yasa ile 2007’den bu yana internette yapılan yayınları düzenleyen kanunda ne gibi farklılıklar bulunuyor?

1. 23 Mayıs 2007 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5651 sayılı kanunda erişime engelleme söz konusu olduğunda sitelerle iletişime geçilmeden içerik kaldırma işlemi gerçekleştirilemiyordu. Bu noktada internet yayıncısı önce uyarılıyor, içerik yayından çıkarılmadığı takdirde kaldırma işlemi uygulanıyordu.

Yasadaki yeni maddelere göre artık mağdur olduğunu iddia eden kişinin internet sitesine erişme zorunluluğu kalmadı. Henüz sınırlarını bilmediğimiz özel hayat ihlali durumunda kullanıcılar siteye başvurmadan direkt mahkemeye giderek içerik kaldırtabilecek.

2. Eski yasada, mahkemelerin aldığı içerik kaldırma kararlarında söz konusu yayını yapan internet sitesi gerekli işlemi kendisi yaparsa yer sağlayıcıların herhangi bir yaptırımda bulunmasına gerek kalmıyordu.

Yeni düzenlemeyle birlikte artık bu konudaki bütün kararlar direkt olarak Erişim Sağlayıcıları Birliği adı verilen örgüte ulaştırılacak. Birlik hakkında kaldırma kararı çıkan içeriği URL veya alan adı şeklinde bulunduğu sitenin bilgisi olmadan erişime engelleyebilecek. Böylelikle kaldırma kararından sonra içerik sahibine yapılan bilgilendirme sırasındaki zaman kaybı ortadan kalkacak, sansür jet hızıyla devreye girecek.

3. Eski yasada BTK ve TİB’in mahkeme kararı olmadan siteye/içeriğe erişimi engelleme yetkisi bulunmuyordu. Her ne kadar geçmişte yaşanan hukuksuz site engelleme vakaları yaşansa da kanun bu durumun önüne geçiyordu.

Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün onayına gönderilen yeni yasa, bu konuda TİB Başkanı’na sınırsız yetki veriyor. Zira internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler, TİB’e doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilecek. Bu demek oluyor ki TİB Başkanı ve haliyle hükümet üyeleri dilediğinde içerik kaldırma yetkisini kullanabilecek.

4. Eski yasada içerik kaldırma durumlarında mahkeme kararı kesinleşene kadar internet yayınlarına herhangi bir yaptırım uygulanamıyordu. Kesin karar çıkana kadar içerikler yayında kalmaya devam ediyordu. Yani suçu kesinleşmeyen içerikler karar çıkmadan idam edilmiyordu.

Yeni yasada ise TİB Başkanı ve Erişim Sağlayıcıları Birliği aracılığıyla site kapatma ve içerik engelleme işlemi hemen uygulamaya konacak. İnternet yayıncısı ancak durumu fark ettikten sonra mahkemeye başvurarak engelleme kararının bozulmasını talep edebilecek.

5. 2007 yılından bu yana yürürlükte olan yasada içeriğin çıkarılması için yer/içerik sağlayıcının 48 saat inceleme/karar verme süresi bulunuyordu.

Torba kanunla Meclis gündemine alınan yeni yasada ise mahkemenin karar alması için 48 saat beklemesine gerek kalmıyor. Bu yasayla Sulh Ceza Mahkemeleri birkaç saat içinde karar alabilecek, çıkan karar ise hemen uygulanacak.

6. Kişisel bilgilerin gizliliği gereği eski yasada IP adreslerine ve diğer kullanıcı verilerine savcılık/mahkeme kararı olmadan ulaşılamıyordu.

Yeni yasada TİB, herhangi bir yer ya da erişim sağlayıcısından kişisel bilgi talep edebilecek. Daha endişe verici olan ise TİB’in aldığı bu bilgileri ne kadar süre saklayacağının yasada belirtilmemesi.

7. Eski yasada yer sağlayıcılar kullanıcıların IP adreslerini ancak 6 ay boyunca saklayabiliyordu. Bu sürenin ardından kullanıcı verileri imha ediliyordu.

Şimdi ise yer sağlayıcılar IP adresi gibi fişlemeye yol açan kişisel verileri 1 yıl boyunca saklayabilecek.

8. Eski yasa kullanıcılara DNS değiştirme gibi yöntemlerle erişime engellenen içeriğe ulaşma fırsatı tanıyordu.

Yeni 5651’de erişime engellenen içeriklere DNS değiştirmek, VPN kullanmak gibi alternatif yollarla ulaşmak mümkün olmayacak.

Her fırsatta Anayasa’ya ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne aykırı olduğu dile getirilen bu yasa değişikliğine karşı bizim de aralarında yer aldığımız birkaç internet yayıncısı ve STK haricinde pek fazla ses çıkaran olmadı. Derinleştirilen internet sansürünün eninde sonunda kendilerini de bulacağının henüz farkında olmayan büyük çoğunluk ise halen sessizliğini korumaya devam ediyor. Bu noktada esas kaybeden ise Türkiye’deki internet kullanıcıları oldu.

Meclis’teki Torba Yasa Teklifi görüşmelerinde internet erişimi ile ilgili 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 82, 93, 94, 95 ve 96. maddeler sırasıyla görüşüldü. Değişikliklere karşı milletvekillerinin sunduğu önergeler ise reddedildi.

Görüşmelerin ardından kanunun son şekli şöyle oldu:

“MADDE 85- 4.5.2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun 2. maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bentler eklenmiştir;

“n) Birlik: Erişim Sağlayıcıları Birliğini,
o) Erişimin engellenmesi: Alan adından erişimin engellenmesi, IP adresinden erişimin engellenmesi, içeriğe (URL) erişimin engellenmesi ve benzeri yöntemler kullanılarak erişimin engellenmesini,
ö) İçeriğin yayından çıkarılması: İçerik veya yer sağlayıcılar tarafından içeriğin sunuculardan veya barındırılan içerikten çıkarılmasını,
p) URL adresi: İlgili içeriğin internette bulunduğu tam internet adresini,
r) Uyarı Yöntemi: İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişiler tarafından içeriğin yayından çıkarılması amacıyla öncelikle içerik sağlayıcısına, makul sürede sonuç alınamaması halinde yer sağlayıcısına iletişim adresleri üzerinden gerçekleştirilecek bildirim yöntemini.”

MADDE 86- 5651 sayılı Kanunun 3. maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir;
“(3) Bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri yurt içinden ya da yurt dışından yürütenlere, internet sayfalarındaki iletişim araçları, alan adı, IP adresi ve benzeri kaynaklarla elde edilen bilgiler üzerinden elektronik posta veya diğer iletişim araçları ile bildirim yapılabilir.”

MADDE 87- 5651 sayılı Kanunun 4. maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir;

“(3) İçerik sağlayıcı, Başkanlığın bu Kanun ve diğer kanunlarla verilen görevlerinin ifası kapsamında; talep ettiği bilgileri talep edilen şekilde Başkanlığa teslim eder ve Başkanlıkça bildirilen tedbirleri alır.”

MADDE 88- 5651 sayılı Kanunun 5. maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir;

“(2) Yer sağlayıcı, yer sağladığı hukuka aykırı içeriği bu Kanunun 8 inci ve 9 uncu maddelerine göre haberdar edilmesi halinde yayından çıkarmakla yükümlüdür.”

“(3) Yer sağlayıcı, yer sağladığı hizmetlere ilişkin trafik bilgilerini bir yıldan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmelikte belirlenecek süre kadar saklamakla ve bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini sağlamakla yükümlüdür.

(4) Yer sağlayıcılar, yönetmelikle belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde yaptıkları işin niteliğine göre sınıflandırılabilir ve hak ve yükümlülükleri itibarıyla farklılaştırılabilirler.

(5) Yer sağlayıcı, Başkanlığın talep ettiği bilgileri talep edilen şekilde Başkanlığa teslim etmekle ve Başkanlıkça bildirilen tedbirleri almakla yükümlüdür.

(6) Yer sağlayıcılık bildiriminde bulunmayan veya bu Kanundaki yükümlülüklerini yerine getirmeyen yer sağlayıcı hakkında Başkanlık tarafından on bin Türk Lirasından yüz bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir.”

MADDE 89- 5651 sayılı Kanunun 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki “ve teknik olarak engelleme imkanı bulunduğu ölçüde” ibaresi çıkartılmış, aynı fıkraya aşağıdaki (ç) ve (d) bentleri eklenmiş, üçüncü fıkrasında geçen “(b) ve (c)” ibaresi “(b), (c), (ç) ve (d)” şeklinde değiştirilmiştir.

“ç) Erişimi engelleme kararı verilen yayınlarla ilgili olarak alternatif erişim yollarını engelleyici tedbirleri almakla,

d) Başkanlığın talep ettiği bilgileri talep edilen şekilde Başkanlığa teslim etmekle ve Başkanlıkça bildirilen tedbirleri almakla,”

MADDE 90- 5651 sayılı Kanunun 6. maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 6/A maddesi eklenmiştir;
“Erişim Sağlayıcıları Birliği

MADDE 6/A- (1) Bu Kanunun 8 inci maddesi kapsamı dışındaki erişimin engellenmesi kararlarının uygulanmasını sağlamak üzere Erişim Sağlayıcıları Birliği kurulmuştur.

(2) Birlik özel hukuk tüzel kişiliğine haizdir. Birliğin merkezi Ankara’dır.

(3) Birliğin çalışma usul ve esasları Kurum tarafından onaylanacak Tüzükle belirlenir. Tüzük değişiklikleri de Kurumun onayına tabidir.

(4) Birlik, Tüzüğünün Kurum tarafından incelenerek uygun bulunmasını müteakip faaliyete başlar.

(5) Birlik, 5.11.2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu kapsamında yetkilendirilen tüm internet servis sağlayıcıları ile internet erişim hizmeti veren diğer işletmecilerin katılmasıyla oluşan ve koordinasyonu sağlayan bir kuruluştur.

(6) Bu Kanunun 8. maddesi kapsamı dışındaki erişimin engellenmesi kararları erişim sağlayıcılar tarafından yerine getirilir. Kararların uygulanması amacıyla gerekli her türlü donanım ve yazılım erişim sağlayıcıların kendileri tarafından sağlanır.

(7) Bu Kanunun 8. maddesi kapsamı dışındaki erişimin engellenmesi kararları gereği için Birliğe gönderilir. Bu kapsamda Birliğe yapılan tebligat erişim sağlayıcılara yapılmış sayılır.

(8) Birlik, kendisine gönderilen mevzuata uygun olmadığını düşündüğü kararlara itiraz edebilir.

(9) Birliğin gelirleri, üyeleri tarafından ödenecek ücretlerden oluşur. Alınacak ücretler, Birliğin giderlerini karşılayacak miktarda belirlenir. Bir üyenin ödeyeceği ücret, üyelerin tamamının net satış tutarı toplamı içindeki o üyenin net satışı oranında belirlenir. Üyelerin ödeme dönemleri, yeni katılan üyelerin ne zamandan itibaren ödemeye başlayacağı ve ödemelere ilişkin diğer hususlar birlik tüzüğünde belirlenir. Süresinde ödenmeyen ücretler Birlikçe kanuni faizi ile birlikte tahsil edilir.

(10) Birliğe üye olmayan internet servis sağlayıcıları faaliyette bulunamaz.”
MADDE 91- 5651 sayılı Kanunun 7. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir;

“(2) Ticari amaçla olup olmadığına bakılmaksızın bütün internet toplu kullanım sağlayıcılar, konusu suç oluşturan içeriklere erişimin engellenmesi ve kullanıma ilişkin erişim kayıtlarının tutulması hususlarında yönetmelikle belirlenen tedbirleri almakla yükümlüdür.

(3) Ticari amaçla toplu kullanım sağlayıcılar, ailenin ve çocukların korunması, suçun önlenmesi ve suçluların tespiti kapsamında usul ve esasları yönetmelikte belirlenen tedbirleri almakla yükümlüdür.”

“(4) Bu maddede belirtilen yükümlülükleri ihlal eden ticari amaçla toplu kullanım sağlayıcılarına, ihlalin ağırlığına göre yönetmelikle belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde uyarma, bin Türk Lirasından on beş bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verme veya üç güne kadar ticari faaliyetlerini durdurma müeyyidelerinden birine karar vermeye mahalli mülki amir yetkilidir.”

MADDE 92- 5651 sayılı Kanunun 8. maddesinin ikinci fıkrasının dördüncü cümlesinden sonra gelmek üzere “Erişimin engellenmesi kararı, amacı gerçekleştirecek nitelikte görülürse belirli bir süreyle sınırlı olarak da verilebilir.” cümlesi eklenmiş, dördüncü fıkrasında yer alan “(2) ve (5)” ibaresi “(2), (5) ve (6)” şeklinde değiştirilmiş, onuncu fıkrasındaki “altı aydan iki yıla kadar hapis cezası” ibaresi “beş yüz günden üç bin güne kadar adli para cezası” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 93- 5651 sayılı Kanunun 9. maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir;
“İçeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi

MADDE 9- (1) İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden gerçek ve tüzel kişiler ile kurum ve kuruluşlar, içerik sağlayıcısına, buna ulaşamaması halinde yer sağlayıcısına başvurarak uyarı yöntemi ile içeriğin yayından çıkarılmasını isteyebileceği gibi doğrudan sulh ceza hakimine başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini de isteyebilir.

(2) İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden kişilerin talepleri, içerik ve/veya yer sağlayıcısı tarafından en geç yirmi dört saat içerisinde cevaplandırılır.

(3) İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik hakları ihlal edilenlerin talepleri doğrultusunda hakim bu maddede belirtilen kapsamda; erişimin engellenmesine karar verebilir.

(4) Hakim, bu madde kapsamında vereceği erişimin engellenmesi kararlarını esas olarak, yalnızca kişilik hakkının ihlalinin gerçekleştiği yayın, kısım, bölüm ile ilgili olarak (URL, vb. şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle verir. Zorunlu olmadıkça internet sitesinde yapılan yayının tümüne yönelik erişimin engellenmesine karar verilemez. Ancak, hakim URL adresi belirtilerek içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle ihlalin engellenemeyeceğine kanaat getirmesi halinde, gerekçesini de belirtmek kaydıyla, internet sitesindeki tüm yayına yönelik olarak erişimin engellenmesine de karar verebilir.

(5) Hakimin bu madde kapsamında verdiği erişimin engellenmesi kararları doğrudan Birliğe gönderilir.
(6) Hakim bu madde kapsamında yapılan başvuruyu en geç yirmi dört saat içinde duruşma yapmaksızın karara bağlar. Bu karara karşı 4.12.2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir.

(7) Erişimin engellenmesine konu içeriğin yayından çıkarılmış olması durumunda hakim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.

(8) Birlik tarafından erişim sağlayıcıya gönderilen içeriğe erişimin engellenmesi kararının gereği derhal, en geç dört saat içerisinde erişim sağlayıcı tarafından yerine getirilir.

(9) Bu madde kapsamında hakimin verdiği erişimin engellenmesi kararına konu kişilik hakkının ihlaline ilişkin yayının veya aynı mahiyetteki yayınların başka internet adreslerinde de yayınlanması durumunda ilgili kişi tarafından Birliğe müracaat edilmesi halinde mevcut karar bu adresler için de uygulanır.

(10) Sulh ceza hakiminin kararını bu maddede belirtilen şartlara uygun olarak ve süresinde yerine getirmeyen sorumlu kişi, beş yüz günden üç bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.”

MADDE 94- 5651 sayılı Kanunun 9. maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki 9/A maddesi eklenmiştir;
“Özel hayatın gizliliği nedeniyle içeriğe erişimin engellenmesi

MADDE 9/A (1) İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişiler, Başkanlığa doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilir.

(2) Yapılan bu istekte; hakkın ihlaline neden olan yayının tam adresi (URL), hangi açılardan hakkın ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgilere yer verilir. Bu bilgilerde eksiklik olması halinde talep işleme konulmaz.

(3) Başkanlık, kendisine gelen bu talebi uygulanmak üzere derhal Birliğe bildirir, erişim sağlayıcılar bu tedbir talebini derhal, en geç dört saat içinde yerine getirir.

(4) Erişimin engellenmesi, özel hayatın gizliliğinin ihlal eden yayın, kısım, bölüm, resim, video ile ilgili olarak (URL şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yoluyla uygulanır.

(5) Erişimin engellenmesini talep eden kişiler, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiğinden bahisle erişimin engellenmesi talebini talepte bulunduğu saatten itibaren 24 saat içinde sulh ceza hakiminin kararına sunar. Hakim, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle özel hayatın gizliliğinin ihlal edilip edilmediğini değerlendirerek vereceği kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Başkanlığa gönderir; aksi halde, erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar.

(6) Hakim tarafından verilen bu karara karşı Başkanlık tarafından 5271 sayılı Kanun hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir.

(7) Erişimin engellenmesine konu içeriğin yayından çıkarılmış olması durumunda hakim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.

(8) Özel hayatın gizliliğinin ihlaline bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde doğrudan Başkanın emri üzerine erişim engellenmesi Başkanlık tarafından yapılır. Bu karara karşı sulh ceza mahkemesine itiraz edilebilir.”

MADDE 95- 5651 sayılı Kanunun 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendinde yer alan “yayınları önlemeye” ibaresinden sonra “, internetin güvenli kullanımını sağlamaya, bilişim şuurunu geliştirmeye” ibaresi eklenmiş, beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir;

“(5) Başkanlık; Bakanlık bünyesinde 26.9.2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uyarınca oluşturulan İnternet Geliştirme Kurulunca internetin yaygınlaştırılması, geliştirilmesi, yaygın ve güvenli kullanılması gibi konularda yapılacak öneriler ile ilgili gerekli her türlü tedbir veya kararları alır.”

“(6) Başkanlık, ulusal siber güvenlik faaliyetleri kapsamında, siber saldırıların tespiti ve önlenmesi konusunda, içerik, yer, erişim sağlayıcılar ve ilgili diğer kurum ve kuruluşlarla koordinasyon sağlar, gerekli tedbirlerin aldırılması konusunda faaliyet yürütür ve ihtiyaç duyulan çalışmaları yapar.

(7) Başkanlık kanunlarla kendisine verilen görevlerin ifası amacıyla araştırma ve geliştirme merkezleri kurabilir.”

MADDE 96- 5651 sayılı Kanunun 11. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “yer veya erişim sağlayıcı olarak faaliyet icra etmesi amacıyla yetkilendirme belgesi verilmesine” ibaresi “yer, erişim ve toplu kullanım sağlayıcıların yükümlülüklerine” şeklinde değiştirilmiştir.”

Torba kanun ile birlikte halihazırda uygulanan “uyar kaldır” modelinin terkedilerek, herhangi hukuksal bir karar olmadan yalnızca Bakan veya Telekomünikasyon İletişim Başkanı’nın talimatıyla engellenme getirilmesini bir sansür uygulaması olarak nitelendirdiklerini ifade eden dernek, bunun “demokrasi” ile yönetildiği iddia edilen bir devletin normlarına uygun olmadığını savundu.

Torba kanun hem İnsan Hakları Beyannamesine hem de Anayasaya aykırı

Kullanıcı verilerinin 1 yıl boyunca kayıt altında tutulmasının fişlemeyi de beraberinde getireceğinin ifade edildiği açıklamada ayrıca yasanın hem İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’ne hem de Türkiye Anayasası’na aykırı olduğu vurgulanıyor.

Açıklamasında bu tür “sansürcü” yaklaşımlarla Türkiye’nin uluslararası alandaki itibarının büyük zarar gördüğünün altını çizen dernek,  internet ortamında işlenen suçların da, evrensel hukuk kuralları çerçevesinde, itiraz hakları saklı kalmak kaydıyla TİB ve benzeri atanmışlarca değil yüce Türk mahkemeleri tarafından değerlendirilmesi ve hükümlendirilmesi gerektiğine inandıklarını belirtti.

Keyfi yasaklamaların önü açılacak

Son olarak torba kanunun keyfi yasaklamaların önünü açacağı ve ülkeyi kaos ortamına sürükleyeceğinin öne sürüldüğü açıklamanın tamamı ise şöyle:

“5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunu” hakkında istenen torba yasa ile yapılması istenen değişiklikler, kamuoyunu olduğu kadar, Bilişim Muhabirleri Derneği üyelerini de kaygılandırmıştır.

Yasanın yürürlüğe girmiş olduğu 2007’den bu yana, 5651 sayılı kanun hala tartışılmaya devam ederken, bugüne kadar uygulanan “uyar kaldır” modelinin terkedilerek, herhangi hukuksal bir karar olmadan yalnızca Bakan veya Telekomünikasyon İletişim Başkanı’nın talimatıyla engellenme getirilmesi tam anlamıyla bir sansür uygulaması olup “demokrasi” ile yönetildiği iddia edilen bir devletin normlarına uygun değildir.

İnternet trafik bilgilerinin zorunlu olarak kayıt altına alınması süresinin, 6 aydan bir yıla çıkartılması, kullanıcıların verilerinin işlenerek, kötü amaçlı olarak kullanılmasına, ya da en basit anlamıyla “fişleme” endişelerine yol açmaktadır.

Bu yasa gerek İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 19 maddesi, gerekse Türkiye Anayasası’nın 26.’cı maddesi birinci fıkrasına yer almakta olan ifade özgürlüğü ile ilgili maddelere ters düşmektedir.

Daha önce Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde Ahmet Yıldırım davası sonucunda 8.500 Euro tazminat ödemeye mahkum edilen ülkemizin ifade özgürlüğü karnesi ne yazık ki, bu tür “sansürcü” yaklaşımlarla hep kırıklarla dolu olup demokratik itibarımız uluslararası alanda zarar görmektedir.

BMD olarak özgürlüklerin başka özgürlüklerle sınırlanmış olduğunun farkındayız ve her türlü suçun, her türlü ortamda cezalandırılmasının kamu vicdanı açısından gerekli olduğunun bilincindeyiz. Bu nedenle İnternet ortamında işlenen suçların da, evrensel hukuk kuralları çerçevesinde, itiraz hakları saklı kalmak kaydıyla TİB ve benzeri atanmışlarca değil yüce Türk mahkemeleri tarafından değerlendirilmesi ve hükümlendirilmesi gerektiğine inanıyoruz. İleride bir takım siyasi kaygılarla, keyfi olarak kullanılabilecek yasaklamaların ülkemizi birçok boyutta kaos ortamına sokacağı endişesini taşıyoruz.

Yasa yapıcıdan beklentimiz, “ben yaptım oldu” zihniyetiyle hareket etmek yerine, BMD ve diğer ilgili STK’ların da konuyla ilgili görüşlerine dikkate almaları ve ileride uygulama aşamasında görülmesi muhtemel sıkıntıları bertaraf etmek adına kamu vicdanının sesini duyması olacaktır.

Kamuoyuna saygılarımızla duyururuz,

Bilişim Muhabirleri Derneği”

5651 sayılı kanunun eksikleri 2009 yılında bu yana tartışılıyordu. Geçmişte başta BTK olmak üzere sektörün içindeki STK’ların da yer aldığı bir oluşumla internette düzenlenmesi gerek alanlar konusunda hemfikir olmuş, 30 üyesi bulunan İnternet Kurulu’nda kusurlu alanlar üzerine çalışmalar yapılmış, buna karşın “Güvenli İnternet” internet adı verilen filtreleme paketleri nedeniyle internet sansürü tartışmaları zirve yapmıştı.

Binlerce kişinin sokağa dökülüp internet sansürüne hayır dedikleri o günlerden bu yana İnternet Kurulu’nun üye sayısı 30’dan 5’e düşürülürken platformun ismi İnternet Geliştirme Kurulu olan amacı ve görev tanımı tamamen konuyla alakası bir başka oluşuma dönüştürüldü. Aynı zamanda STK temsilcileri de bu değişiklikle birlikte bir anlamda söz haklarını kaybetti.

Seçimler öncesi susturma harekatı

Bir yanda birçok sorunu çözeceği düşünülen Kişisel Verileri Koruma Kanunu bekletilirken yaklaşan seçimler öncesi internet yayıncılarını ve sosyal medyayı susturacak yeni internet düzenlemesi hepi topu üç haftalık bir süreçte torba kanuna dönüştürülerek meclise sunuldu.

Geride bıraktığımız bu süre zarfında internet dünyası içinde yer alan hiçbir kişi ya da şirkete bir fayda sağlamayan bu yasanın Türkiye’de yaşayan insanların ifade özgürlüğünü yok edeceğinden defalarca kez bahsettik. Dün son bulan görüşmelerle birlikte torba kanun yumuşatılmış ya da farklılaştırılmış gibi gösterilen muğlak değişikliklerle kabul edildi.

Görüşme sonrası torba kanunda neler değişti ya da değişmedi?

Torba kanunun görüşmeler sonucunda dün Ulaştırma Bakanı Lütfi Elvan’ın değindiği konulara paralel bir hal aldığını söylemek mümkün. Zira yasa artık öncelikle özel hayatın gizliliği veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması durumunu ön plana çıkarıyor. Bununla birlikte Bakanın engelleme yetkisi kaldırılırken, bu imkan sadece TİB Başkanı’na veriliyor. Sonuç itibarıyla engelleme yine emir ya da talimatla yapılabiliyor.

Diğer yandan engelleme sadece özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiği durumlarda uygulanacağı belirtiliyor. Ancak bu konunun sınırları belirsiz ve nasıl uygulanacağı henüz bilinmiyor. Düzenlemeyle birlikte Tüzel kişilerin TİB’e başvurarak itiraz etme hakkı elinden alınırken, özel hayatı ihlal gerekçesiyle sadece gerçek kişilerin başvurması sağlanıyor.

Dolayısıyla özel hayatın gizliliği durumunda talimatla site engellemeleri yapılabilecek. Ancak engelleme kararlarına yönelik olarak sulh ceza mahkemesine itiraz etmek de mümkün olacak. Nitekim yasanın en büyük ve olumlu değişikliği de bu maddede yapılmış durumda. Ancak torba kanunun kullanıcı aleyhine olan diğer tüm maddeleri duruyor.