Federal Havacılık Kurulu (Federal Aviation Administration) tüm uçakların 90 saniye veya daha az sürede tamamen “tahliye edilebilir” olmasını istiyor. Yani acil durumlarda uçuş ekibinin yolcuları güvenli bir şekilde, acil durum kapılarına yönlendirerek uçaktan çıkarması için en fazla 90 saniyesi var.

Öyle ki uçuşlarda en tehlikeli anların kalkışlar ve inişler olduğu da özellikle vurgulanıyor. Bu anlarda potansiyel bir tahliye durumu için uçuş ekibinin dışarıyı net bir şekilde görebilmesi gerekiyor. Uçuş güvenliği kabin ekibinin öncelikli olarak sağlaması gereken bir görev olduğu için, yolcular tek tek uyarılıyor.

Acil durumlarda uçağın tahliye anının her saniyesi ayrı bir önem taşıyor. Bu yüzden uçuş görevlilerinin herhangi bir engele takılmadan yolcuları acil durum kapılarına yönlendirmeleri gerekiyor. Her ne kadar o an güneş direkt olarak yüzünüze vuruyor olsa da kalkış ve iniş anlarında pencerenizin açık olması olası bir sorunda pek çok insan için hayati bir önem taşıyor aslında…

Bu sebeple her kalkış ve iniş öncesi uçuş ekibi acil durum sırasında tekrar uğraşmamak adına pencereleri kontrol ediyor ve gerekirse yolcuları uyarıyor. Sebebini öğrendiğimize göre her uçağa bindiğimizde bunu kendimize görev haline getirebilir ve pencere kabin perdemizin açık kalmasına özen gösterebiliriz.

Bunu nasıl kanıtlayabilirsiniz? Uçak kabininizin çevresinde dolaşan havanın şehrinizdeki oksijenden daha saf olup olmadığını veya çöp kutusundaki dioksitten daha zararlı olup olmadığını nereden öğrenebilirsiniz? Bir bilim adamı ya da üç beş kişi bunu sorgular.

Dünya Sağlık Örgütü Halk Sağlığı Panoraması gazetesinde yayınlanan ve İngiltere ve Avustralya’daki üniversitelerden üç bilim insanı tarafından yönlendirilen yeni bir çalışma. Bu, uçak kabinlerinin zehirli kuyu olduğu yönünde kesin ve net bir sonuç sunmaktadır. Doğal olarak, bilim adamları kendilerini ifade etmek için bilimsel sözcükleri kullanıyorlar: “Belirtiler, teşhisler ve bulguları mesleki çevreyle ilişkilendiren net bir neden ve sonuç ilişkisi tespit etmişlerdir.”

Sorun; bilim adamlarının da iddia ettiği gibi, çoğu düzlem tasarımında bir kusur olan (veya belki de bir özellik olan) havanın motordan düz bir şekilde kabin içine girmesine izin verilmesidir.

Stirling Üniversitesi’nden Dr. Susan Michaelis, konunun 60 yıldır açık olduğunu ısrar ediyor ancak havayolları bunun hakkında hiçbir şey yapmıyor.

”Para ve yükümlülük yüzünden bunu kabul etmeyecekler” dedi. “Bu sorunun 1950’lerde olduğunu biliyorlardı, onunla ilgilenmediklerini düşünüyorlar.”

Bu çalışmada araştırmacılar, çalışanların tutarlı sağlık sorunlarına sahip olup olmadıklarını görmek için 200’ün üzerinde pilot ve uçuş görevlisine baktılar.

Belli başlı yakıt sızıntısı vakalarına ve ilgili hava yolu şirket üyelerine de baktılar.

Sonuç olarak, hem kısa hem de uzun dönem hastalıkların, kabinlerde özgürce salınan ve bir uçağın açık plan ofisi şeklinde olduğu için, sıvı dumanlara ve diğer sıvı parçacıklarına maruz kalmanın doğrudan bir sonucu olduğu düşünülüyordu.

Hastalıklar; baş ağrısı veya baş dönmesi gibi düşük seviyeli semptomlar, solunum ya da göz sorunları, karın rahatsızlıkları ve bir dizi nörolojik, bilişsel gibi hastalıkları kapsamaktaydı…

Bilim adamları için bu problemlerin kaynağı şu şekildedir: “Boeing 787 hariç tüm mevcut nakliye uçakları, kabin kısmına havalandırma sağlamak için hava alma sistemini kullanmaktadır. Motor yağı üzerindeki geçici, düşük seviyeli yağ kaçağı uçak içine sızdığında sorunlar oluşuyor…

Bu araştırmayla ilgili görüşlerini istemek için United, Delta ve American hava yolları ile temasa geçtik.

Amerikalılar şunları söyledi: “Teknik Operasyon ekibimiz kabin kokusu olayı bildirildiğinde kapsamlı bir şekilde denetlemekte ve yürütmekte. Sektörün önde gelen tekniklerini uygulamaya devam edeceğiz. Mevcut tüm bilimsel, mühendislik ve tıbbi kaynakları izlemeye devam edeceğiz. Mürettebatımızın ve müşterilerin sağlık ve refahının bizim için en önemli önceliğimiz olmaya devam ettiğini söyleyebiliriz…”

Üstelik bilim insanları, hava yollarının hatta resmi havacılık organlarının yaptığı herhangi bir araştırmanın bağımsız olmadığını iddia ediyorlar. Ayrıca, aerotoksik sendrom dediği şeylerle uğraşmak için mevcut bir protokol bulunmadığını söylüyorlar.

Bununla birlikte, hava yollarının halihazırda üstesinden gelmek zorunda olduğu sağlıkla ilgili tek sorun bu değil. American Airlines’ın yeni üniformalarının zehirli olduğu iddiasıyla uzun zamandır devam eden anlaşmazlık henüz çözülebilmiş değil… Bazı hava yolu personel üniformalarının yapıldığı malzemelerini daha dayanıklı hale getirmek için püskürtülen kimyasalları sorumlu tutuyor.

En iyi zaman, gece uçuşları

Uyuduğunuz zaman yolculuğunuz harika geçer. Uçuşunuzun olduğu gün erken uyanın ki gece uçuşu sırasında rahatlıkla uykuya dalabilin.

En iyi günler Salı ve Çarşamba

Daha az yolcu ve daha fazla alan istiyorsanız popüler olmayan günleri seçin; Salı günleri ve Çarşamba günleri bunun için en iyi fırsatı yaratırlar. Cuma günleri ve tatil günlerinden önceki herhangi bir gün en kalabalık olan zaman olduğunu unutmayın.

Pencere kenarı

Başınızı yanınızda oturan kişiye yaslamak istemiyorsanız, her zaman pencere kenarı koltuğu seçin. Özellikle koridora yakın olan koltukları seçmeyin. Ne kadar bacaklarınızı uzatabileceğiniz alan olsa da genellikle çocukları olan aileler tarafından tercih edilir. Diğer almamanız gereken koltuk ise, tuvalete yakın olanıdır.

Koltuğunun arkasını, maksimuma kadar indirin

Arkanızdaki yolcunun rahatsız olmadığından emin olduktan sonra, koltuğunuzun arkasını indirerek dinlenebilirsiniz. Çünkü bütün yolculuk sırasında dik açıyla oturursanız; bu bel ağrısına yol açabilir. Ya da kafanızı masanın üzerine koyarak uyumayı tercih ederseniz boynunuz ve omurganız çok ağrıyacaktır.

Sizi sıcak tutan ve rahat kıyafetler seçmelisiniz

Uçuş esnasında rahat bir şekerleme yapmak istiyorsanız kıyafetleriniz hareketlerinizi kısıtlamamalıdır. Uçakta battaniye bulunmuyorsa, yanınıza bir ceket ve çorap alın. Çünkü uçuş esnasında havalandırmalar sizi üşütüp, rahatsız edecektir.

Emniyet kemerini giysilerinizin üzerine bağlayın

Giysilerinizin veya battaniyenizin üzerine sabitlenmiş emniyet kemeri uykunuzu daha rahat hale getirmez, ancak uçağın türbülansa girme durumunda uçuş görevlilerinin sizi uyandırmasını engelleyecektir.

Uyku aksesuarları

Işık ve ses uykuya dalmamızı önleyen ana faktörlerdir. Bu nedenle kulaklık ve uyku için göz bandı bu sorunu çözecektir. Bu aksesuarlara ek olarak boyun için yastık kullanmakta size iyi gelecektir. Bunların hiç birine sahip değilseniz, eşarbınızı ya da sweatshirt’ünüzü rulo yaparak kafanızın altına koyabilirsiniz.

Teknoloji araçlarınızı uzaklaştırın

Telefonunuz, tabletiniz veya dizüstü bilgisayarınızdan film izlemeyin. Çünkü ekranlarındaki mavi ışık beyninizi uyandırır. Bunun yerine kitap okumanız sizi hemen uykuya daldıracaktır. Ya da kuş, yağmur seslerini dinlemekte sakinleştirici etki yaratacaktır.

Yiyecek ve içecekler

Hızlıca uykuya dalmak isterseniz, çok fazla yemek tüketmeyin. Hafif bir yiyecek, bitki çayı, su gibi sağlıklı seçenekleri tercih etmelisiniz. Kahve, alkol almak sizi sakinleştirebilir ancak uyku kalitenizi düşürebilir.

Meğer, uçakların içinin bu denli soğuk olmasının bilimsel bir açıklaması varmış. Amerikan Test ve Malzeme Kurumu, uçak içi bayılmaları ile kabin basıncı ve sıcaklığı arasındaki ilişkiyi araştıran bir çalışma sundu. Bu çalışmanın sonucuna göre yolcuların bayılma ihtimali uçağın içinde yere oranla daha fazla. Bunun sebebi ise, dokuların yeteri kadar oksijen alamamasından dolayı oluşan hipoksi durumu. Raporun devamında ise kabin basıncının durumu daha da kötüleştirebileceğinden bahsediliyor.

Dolayısıyla yüksek kabin içi sıcaklığı bayılmaların sayısını artıracaktır. Bu sebeple hava yolu şirketleri de kabin ısılarını yükseltip yolcuların bayılmasına sebebiyet vermektense, serin tutup isteyenlere battaniye vermeyi tercih ediyorlar. Fena da yapmıyorlar.

Öte yandan bir sonraki uçuşunuz yeni uçaklardan birinde olacaksa şanslısınız. Yapılan geliştirmelerle yeni uçaklarda kabin ısısı topyekun değil, sıra sıra ayarlanabilecek. Biraz daha rahat edebileceksiniz demektir bu da. Ancak yine de en garanti yöntem eski usul, yola çıkarken yanınıza fazladan bir kat daha kıyafet almak olacaktır.

Aslında cevabı çok basit. Kabin memurları, herkes oturduktan sonra yolcu sayımını yapıyorlar ve bu sırada bu özel sayacı kullanıyorlar.

Bunu yaparken ellerini arkalarında tutmalarının sebebi de, işlemi dikkat çekmeden gerçekleştirmek.
Şimdi sıra, bir dahaki uçuşunuzda kabin memurlarının ellerine bakmada.

Kontreyl denen ve uçak ardından çıkan iz, soğuk, kuru ve yüksek rakımdaki havada yoğunlaşarak buz haline gelen, jet egzozunun nemiyle oluşuyor. Bu soğuk günlerde nefesinizle oluşan dumana benzemiyor. Aslında bunlara, bulut diyebiliriz.

Kulağa biraz garip gelebilir ama bu su buharı, jet motorlarının ateşlenmesinden türer. Bu tarz bir izin oluşup olmama durumu, uçağın bulunduğu yükseklik ve atmosfer şartlarına bağlıdır. Buna temel olarak ısı ya da buhar basıncı diyebiliriz.

Uçak izlerinin milyarlarca minik buzdan oluştuğunu artık biliyorsunuz.

Yeni raporlara göre, bu onur yolcu masalarına ait. Evet, yanlış duymadınız. Oturduğunuzda tam önünüzde duran plastik parçası.

Seyahat organizasyonu web sitesi olan Travelmath, bir mikrobiyoloji uzmanını, 5 ayrı havaalanına ve 2 büyük havayolu firmasının 4 farklı uçuşuna test yapmak üzere yolladı. Testler her havaalanında ve uçaktaki çeşitli materyaller üzerinde gerçekleştirildi. Ardından sonuçlara göre sıralama yapıldı.

Yüzeyler, insanları hasta etme potansiyeli olan CFU (colony-forming unit) mevcudiyeti için test edildi -yine de bu bakterinin varolması illede hasta edeceği anlamına gelmiyor.
Nitekim testlerden güzel haberler çıktı. Hiçbir havayolu veya havaalanından alınan örneklerde, E koli gibi pozitif koliform atığı bulunmadı.

Testlerin sonuçlarına göre ortaya çıkan mikrop yuvaları sırasıyla şöyle:

1- Yolcu masaları-2.155CFU / sq.in.
2- İçme suyu düğmesi -1.240CFU/sq.in.
3- Baş üstü havalandırma sistemi – 285CFU/sq.in.
4- Sifon düğmesi – 265CFU/sq.in.
5- Emniyet kemeri tokaları – 230 CFU/sq.in.
6- Tuvaletlerin kapı kilidi 70CFU/sq.in.

Yolcu masalarının birinci olması mantıklı. Uçakta daha çok dokunulan başka bir yer var mı?

Travelmath raporlarına göre bu bakterinin direkt ağızla teması demek olduğu için yemeğin tepsiyle sunumu, bu ihtimali indirgemede önemli rol oynuyor.

Bu test aynı zamanda evlerdeki bu tip çok kullanılan materyallere de örnek, tabi hayvanlarınızın eşyaları dışında. Onlar zaten bakteri üreme merkezleri.

Bu konuda Airline Passenger Experience Association (APEX) ve Consumer Electronics Association‘ın ortaklaşa gerçekleştirdikleri araştırmadan çıkan sonuçlar oldukça ilginç. Zira uçuş sırasında elektronik cihazlarını kapatmayan yolcuların oranı göz ardı edilemeyecek kadar yüksek.

Araştırmaya göre uçak yolculuğu yapan kişilerin %30’u iniş ve kalkış sırasında elektronik cihazlarını yanlışlıkla açık bırakıyor. Buna karşın yolcuların %67’si ise yaptıkları bütün uçak yolculuklarında cihazlarını kapattıklarını belirtiliyor.

Diğer yandan araştırmadan çıkan sonuçlara göre pilotların uçuş sırasında yaptıkları uyarılar yolcular üzerinde olumlu etki yapıyor. Nitekim bulgular, bu durumda yolcuların %59’unun elektronik cihazlarını kapattığını gösteriyor. Geri kalan %21’lik kısım cihazlarını “uçak modu”na alırken, %5’lik kısım bazen bu kurala uyduklarını, diğerleri ise bu tür cihazlar taşımadığını ifade ediyor.

Tüm bunlarla birlikte ortada bir bilgi karışıklığının bulunduğunu da belirtmek gerekiyor. Zira Federal Havacılık İdaresi (FAA) halen elektronik cihazların uçakların aviyonik sistemlerini etkilediği konusunda ısrarcı olurken, halk arasında ise bu tür cihazların uçuş sırasında açık bırakılmasının böyle bir etki yaratmadığı sıkça dile getiriliyor. FAA 10 bin feet üzerindeki uçuşlarda elektronik cihazların zarar vermediğini açıklasa da araştırmalarına halen devam ediyor.