Havaların ciddi anlamda soğuduğu bu zamanlarda Van’da depremi yaşamış ve maalesef halen zor durumda olan kişiler için Ekşi Sözlük ve Bobiler.örg, KESK (Kamu Emekçileri Sendikaları Federasyonu) ile işbirliğine gitti ve Fiyatbilir ile anlaşarak bir yardım kampanyası düzenledi.

Van’a Yardım Ediyoruz başlığı ile duyurulan kampanyada Fiyatbilir.com üzerinden alınacak 30-40 ve 50 liralık paketlerden birini seçebilir ve seçtiğiniz paketlerin ücretsiz olarak İstanbul’daki toplama merkezine ulaşmasını sağlayabilirsiniz.

Yardımda bulunacak kişilerin adres kısmına “Van’a Yardım Kampanyası Çadırı, Sarıyer Belediyesi Sosyal İşler Müdürlüğü, Çayırbaşı Stadı Yanı Çayırbaşı/Sarıyer. İlgili kişi: Sema Hür – 0532 354 20 17” yazmaları gerekiyor.

Ayrıntılar için Ekşi Sözlük’ün ve Bobiler.örg’ün sayfalarına göz atmanızı öneriyoruz. Yapacağınız ufak bir yardım ile zor durumda olan birçok insanın kısa bir süre için de olsa yüzünü güldürebilirsiniz.

Behance’ın web sitesinde yer alan poster sergisinin geliri deprem bölgesine bağışlanacak. Sergide yerli ve yabancı sanatçıların Van Depremi’ne dikkat çekmek ve destek olmak amacı ile tasarladıkları çok özel posterler yer alıyor.

Otuz sekiz tasarımın yer aldığı sergide Van Depremi temalı posterler yer alıyor. Projenin organizasyonu ise Behance Türkiye Elçisi Gökhun Güneyhan tarafından yapılmış.

Eğer siz de Behance’ın Van’a Destek Sergisi kapsamında deprem bölgesine yardımda bulunmak isterseniz, uygun fiyatlarla sunulan posterlerden satın alabilirsiniz. Örneğin aşağıda yer alan ve Can Dağlı tarafından tasarlanan güzel posterin bir kopyasına 30 dolara sahip olabilirsiniz.

Ayrıca Google deprem haritası yardımı ile depremin merkez üssü ve etkilediği alanı incelenebiliyor, destek bekleyen noktalar ve yardımlar için irtibat bilgilerine ulaşılabiliyor.

Neredeyse herkesin Google kullandığını düşünürsek Google’ın deprem bölgesine destek amacıyla devreye soktuğu hizmetlerin ne kadar  faydalı olduğunu anlayabiliriz. Ancak bunlarla yetinmeyen Google, bir adım daha atarak Türk Kızılay’ına 500 bin Amerikan Doları bağış yaptığını, bölgedeki ihtiyaçların giderilmesine katkıda bulunacağını duyurdu.

Uygulamaya geçirdiği faydalı hizmetler ile yetinmeyerek Türk halkının bu acılı gününde yanında olduğunu gösteren Google’ın bu örnek ve duyarlı yaklaşımından dolayı teşekkür ederiz.

Deprem olur olmaz Van’a kazak, bot, mont gibi eşyalar gönderirken montun cebine “Geçmiş olsun kardeşim, ben de Gölcük’te senin şu an yaşadıklarını yaşadım. Maddi manevi ne sıkıntın olursa bana 05xxxxxxxxx numaralı telefondan ulaşabilirsin, hiç çekinme.” yazılı bir kağıt koyulduğundan 3 gün sonra gelen mesaj:

Allah razı olsun kardeşim. Şu an gönderdiğin montla ısınıyorum. Sana söz bir gün sen düşersen ben de seni kaldıracağım

Bu mesaj Twitter’da #BirGunSenDusersenBenDeSeniKaldiracagim hashtagi ile paylaşılmaya başlandı ve kısa sürede çok sayıda insana ulaştı.

Güncelleme: Yaşanan söz konusu olayın “anonim” olduğunu öğrendik. Edinilen bu bilginin konunun özünü ve yarattığı etkiyi herhangi bir şekilde etkilemeyeceğine inanıyor; doğru bilgi vermek adına bu güncellemeyi yazımıza ekliyoruz.

Bununla birlikte yukarıdaki Ekşisözlük entrysinin sahibi yazar konu ile ilgili bir açıklama yaptı. Açıklamayı bu adresten ‘mecrubi açıklama’ başlığından okuyabilirsiniz.

İnanıyorum ki, kampanyaları iyi niyetliydi ama, malesef, yanlış bir stratejiydi ve kriz yönetimi konusunda da başarılı olamadılar. Sosyal medyanın en ufak bir hatayı bile affetmediğini, yanlış yaklaşımların çok çabuk yayılabileceğini kötü bir deneyimle anladılar. Sonuçta zarar gören marka değerleri oldu.

Peki, Onur Air neyi yanlış yaptı?

Takipçilerinin taleplerine yanıt vermedi. Pazar günü, depremden birkaç saat sonra Facebook’ta ve Twitter’da “Van’da yaşanan felaketten dolayı tüm vatandaşlarımıza geçmiş olsun diyor ve hayatlarını kaybedenlere rahmet, yakınlarına sabır diliyoruz.” şeklinde bir mesaj yayınladı Onur Air. Bu mesaj Facebook’ta 389 kişi tarafından beğenilirken hemen “bu yetmez, yardım etmelisiniz” şeklinde talepler gelmeye başladı. Onur Air, bu taleplere yanıt vermedi. (Aynı saatlerde Metro Otobüs, Pazartesi ve Salı günleri depremzede yakınlarını ücretsiz olarak Van’a götüreceğini açıkladı.)

Hızlı aksiyon alamadı. Şu anda Facebook, Twitter ve internet sitesine baktığımızda Onu Air’in Pazartesi günü hiçbir şey yapmadığını görüyoruz. Bu, çabuk davranmak gereken bir dönemde yavaş kaldıkları şeklinde algılanıyor. Ayrıca, Facebook kampanyasının aldığı sert tepkileri farkettiği anda geri adım atsaydı zarar bu kadar yayılmayabilirdi.

Facebook’taki olumsuz yorumları sildi. Yorumların Onur Air tarafından silindiğini görenler sinirlenerek tepkilerini Twitter’a taşımaya başladı. Onur Air’in bu platforma müdahele etme şansı yoktu ve olay çok daha kolay ve hızlı yayıldı.

Açıklama özür niteliği taşımıyordu. Yoğun tepkiden sonra Onur Air bir açıklama yaparak kampanyayı durdurdu. Ama açıklama metni tepki verenleri azarlar gibi yazılmıştı ve “Siz bizi anlamadınız ama biz yine de bağış yaptık.” tavrı hakimdi. Son cümlede “Yanlış anlamalar için, yanlış anlamayan takipçilerimizden özür dileriz.” diyerek kendilerini eleştirenleri önemsemedikleri algısını pekiştirdiler. Yaklaşık yarım saat sonra son cümleyi “Yanlış anlaşılmalar için özür dileriz” şeklinde değiştirdilerse de artık tepkilerin durdurulması kolay değildi.

Yaptıkları diğer yardımları açıklamamışlardı. Bizim kültürümüzde “Bir elin yaptığı yardımı diğer el bilmemeli.” diye bir söz var ama bu durum biraz farklı. Şirketlerden beklenen bir hassasiyet var ve bunun gösterildiğini görmek istiyor herkes. Onur Air bugünkü kampanyayı durdururken yaptığı açıklamada “Sosyal medya dışında ayrıca nakdi bağış yapılması, bölgeye ücretsiz uçak tahsis edilmesi ve çalışanlarımızın toplu yardımları gibi diğer katkılarımız sürmektedir ve sürmeye devam edecektir.” dedi. Eğer bu yardımları yaptığını daha önce duyurmuş olsaydı, ki takipçileri bunları zaten talep ediyordu, belki de kampanya bu kadar tepki çekmeyecekti.

İnsanların hassasiyetini doğru analiz edemedi. Konu ile ilgili yapılan yorumlarda söylenen birşey var: Bu tür kampanyalar hep yapılıyor. Doğru, hem de hiç kimseden tepki görmüyorlar. Ama aradaki fark, onların ortada bir felaket yokken yapılıyor olması. Felaket zamanında birlik olan bir ülke her bireyden ve markadan fedakarlık bekler. Bu, para yardımı ya da hizmet olabilir. Önemli olan, karşılık beklemeden yapılmasıdır. Sanırım Onur Air’in en temel hatası buradaydı. İnsanların bu beklentilerini öngöremediler.

Sosyal medya markayı vezir de eder, rezil de… Başarının sırrı, müşterileri dinlemekten ve onlarla iletişim kurabilmekten geçer. Eğer Onur Air ilk tepkilerden sonra geri adım atsaydı ya da ondan yardımlar için uçak kaldırmasını talep eden takipçilerine yanıt verseydi, belki de olumsuz yorumlar yüzünden yer almazdı Twitter’ın gündemdeki konuları arasında.

Yine de, zararın neresinden dönülse kârdır. Umarım Onur Air eleştirileri dinlemeye başlar ve markasındaki bu lekeyi temizlemek için bir an önce harekete geçer.

Sosyal medyanın insanlar arasında yarattığı etkileşim sayesinde depreme ve depremzedelere gösterilen duyarlılık arttı. Eskiden olsa ne yakınımızdaki birkaç kişi dışındakilere gösterebilirdik hislerimizi, ne de bu kadar çok kişinin konuya verdiği önemi farkedebilirdik. Başkalarının fikirlerini okumak, onlara karşılık vermek, kendi aldığı haberleri paylaşmak derken herkes Van’dan bahseder hale geldi.

Haber çabucak bütün dünyaya yayıldı, herkesin dikkatini çekti. Biz kendi aramızda durumun vehametini anlamaya çalışırken yaklaşık 8 milyon takipçisi olan Amerikalı şarkıcı Rihanna Twitter’da “Turkey, we’re praying for all of you #Pray4Turkey” (Türkiye, hepiniz için dua ediyoruz) yazdı. Kısa sürede “#Pray4Turkey” dünya çapındaki gündem konuları arasında bir numaraya kadar çıktı ve normalde yaşananlardan haberdar bile olmayacak binlerce kişi Türkiye’ye iyi dileklerini gönderdi. Herkesin #Pray4Turkey yazdığını gören Türkler, yaşanan felaketi daha çok sahiplendi.

Depremden birkaç saat sonra Amerikalı Globalgiving isimli yardım kuruluşu Türkiye için bağış toplamak için harekete geçti. İşte bu noktada #Pray4Turkey konusunun yayılmasının faydası daha çok çıktı ortaya. Sadece ABD’den değil, dünyanın her yerinden destek vermek mümkün. Şu anda 400’ü aşkın kişiden 24,000 dolar civarında yardım toplanmış durumda. Hedef, 50,000 dolar.

Sosyal medya, yardımların organize edildiği bir platform haline geldi. Türkiye’ye geri dönersek… Olayın şoku atlatıldıktan ve hasarın ciddiyeti anlaşıldıktan sonra birçok kişi Twitter ve Facebook’ta Van’a destek gönderecek olan kurumların iletişim bilgilerini paylaşmaya başladı. Bu arada, bütün yardım kuruluşlarının bilgilerini tek platformda toplamak ve deprem bölgesindeki ihtiyaçları doğru şekilde belirtebilmek için WordPress’te “Yalnız Değilsin Van” başlıklı bir site kuruldu. Sürekli güncellenen sitede Van civarındaki acil yardım ihtiyacı olan köylerin durumu da okuyucularla paylaşılıyor.

Sosyal medyanın en değerli katkısı ise şüphesiz enkaz altındaki kişilere ulaşma konusunda oldu. Twitter kullanıcıları tarafından kayıp olduğu bildirilen kişileri verilen adreslerde arayan AKUT Derneği, belki de başka şekilde ulaşamayacağı kişilerin hayatını kurtardı. Sosyal medyayı çok başarılı şekilde kullanan AKUT, “her ihbarı doğru kabul edip tek tek değerlendirmekle yükümlüyüz” şeklinde açıklama yaptı.  Dernek, Twitter’ı tek yönlü bilgi kaynağı olarak kullanmayıp yazanlara cevap vererek bilgi kirliliğini azaltmayı da başardı.

Google da boş durmadı. Bunların yanında Google’ın depremden birkaç saat sonra Türkçe olarak kullanıma açtığı “Kişi Bulucu” servisi, yakınlarından haber almayı çalışanların yardımına koşuyor. Pazartesi gecesi itibariyle 3,300 kişiyi listeleyen hizmet ile ilgili detayları burada bulabilirsiniz.

Sosyal medya genellikle bir eğlence aracı olarak kullanılsa da, zor günlerde tamamen farklı bir işlev taşıyabildiğini gösterdi bize bu iki günde.  Umarız konuya Twitter’da ve Facebook’ta gösterilen büyük ilgi, gerçek hayatta yardım olarak ulaşır Van’a.

Bu uygulama, deprem bölgesindeki kişiler ile ilgili güncel durum bilgilerine tek bir kaynaktan ulaşılmasını sağlıyor.

• Eğer bölgedeki yakınlarınıza ulaşamıyorsanız, isimlerini listeye ekleyerek kayıp kaydı bırakabilirsiniz.
• Eğer ismini girdiğiniz kişiler ile ilgili güncellenmiş bilgiler varsa bunları görebilirsiniz.
• Haber aldığınız kişiler ile ilgili bilgileri güncelleyerek arama-kurtarma ekiplerine yardımcı olabilirsiniz.

“Google Kişi Bulucu” uygulamasına ulaşmak için buraya tıklayabilirsiniz.

Bu uygulama, Ocak 2010’da Haiti’de yaşanan deprem felaketinin ardından, yakınlarına ulaşmaya çalışan kişilere yardımcı olabilmek için geliştirilmiş. En son Japonya’da yaşanan tsunami felaketi sırasında 600,000 kişinin kayıtları “Google Kişi Bulucu” uygulamasına girilmiş.