1. Vücut dili: Eğer kelimelere güvenmiyorsanız, vücut diline bakın. Yalan söyleyen insan ellerini saklamaya çalışır; ellerini kavuşturur, ceplerine sokar, üzerine oturur, arkalarında tutarlar. Düz oturamazlar ve genelde yalan söylerken ayaklarını ritim tutar gibi yere vururlar. Onlara soru sorduğunuzda dudaklarını ısırır ya da yalarlar.
2. Nefes alma: Yalan söyleyen kişi, konuşurken derin nefes almaya eğilimlidir ve sesleri doğru düzgün çıkmaz; çünkü gerildikleri için kan akışları ve kalp ritimleri değişmektedir.
3. Katı duruş: Bir yalancıyı, duruşundaki doğa dışı katılıkla fark edebilirsiniz. Omuzları, ayakları, ayak bilekleri, kolları, doğalarına aykırı bir duruş sergiler. Çünkü dürüst değillerdir ve bundan rahatsızlardır.
4. Fazla terleme: Yalan söylemek, insanı strese sokar. Beyaz bir yalan da olsa, strese girmeden duramayız. Terlemek, stresin doğal bir sonucudur.
5. Göz teması: Sadece sözleri kaçırmak değil, hiç göz kırpmadan gözlerin içine bakmak da yalan söylemenin belirtisidir.
6. Konuyu değiştirme: İnsanlar yalan söylemekten çoğunlukla rahatsız olur, panikler. Bu sebeple konuyu değiştirmeyi tercih ederler.
7. Eller yüze: Yalan söyleyen insanın elleri genelde başına doğru ilerler; ya saçlarını karıştırır ya ensesini ovar ya burnunu kaşır ya da garip bir şekilde ağzını kapatır.
8. Gereksiz savunma: Yalancı bir insani doğruları art arda duymaktan rahatsız olur ve aşırı derecede savunmaya geçer. “Ne alaka şimdi!”, “Şu an önemli olan konu bu değil!” gibi cümleler kullanır.
9. Ton ve hız: Yalan söyleyen biri, kişisel konuşma tarzından daha yüksek sesle ve daha hızlı konuşur. Konuşurken hata yapar, kekeler.
10. Teknolojik yalanlar: Yazarken yalan söylemek kolaydır, çünkü yalan söyleyen kişinin strateji kurması için zamanı olur. Ancak sadece yüz yüzeyken değil, mesajlaşırken bile yalanı anlamak mümkün. Kişinin kendisi gibi konuşup konuşmadığına dikkat edin, konuyu sürekli değiştirmeye mi çalışıyor bakın, “Dürüst olmak gerekirse…” ya da “Yani demek istediğim…” gibi şeyler mi diyor bakın.

Gönül ister ki, kimse size yalan söylemesin; ancak başınıza böyle bir şey gelirse de, bu bilgiler size yardımcı olacaktır.

Afetler ve toplumsal olaylar gibi hassas durumlarda tehlikeli olabilen bu duruma karşın Twitter ve Facebook’ta yayılan bilgilerin doğruluğunu tespit edecek çalışmalar gerçekleştiriliyor. Bunlardan birisi ise AB tarafından desteklenen ve Twitter’ın yalan makinesi olarak lanse edilen Pheme.

Beş üniversite ve dört firmanın ortak katılımıyla geliştirilen bir yazılım olan Pheme, kriz anlarında söylentilerin doğru olup olmadığını belirleyebiliyor.

Bilginin doğruluğunu belirlemek için farklı parametreler kullanana yazılım haber kaynaklarını araştırarak yanlış bilgiyi ortaya çıkarıyor. Sheffield Üniversitesi metin madenciliği uzmanı Kalina Bontcheva’nın verdiği bilgiye göre yazılım analiz edilen tweet ve paylaşımın diline, dedikoduların yayılma hızına ve kullanıcıların bot olup olmadığına bakılıyor.

Pheme ile dezenformasyonun tespit ederek toplumda olası paniklerin önüne geçilmesi hedefleniyor. Henüz geliştirilme süreci tamamlanmayan yazılımın 20 ay sonra kullanıcılarla buluşturulması bekleniyor.

2000 Facebook kullanıcısının katıldığı araştırma insanların sosyal ağ yüzünden yalanların daha kolay ortaya çıktığını düşündüğünü gösteriyor. Katılımcıların %53’ü bu kanıyı paylaşırken, %51’i Facebook ve Twitter’da yanlış anlaşılmaktan veya yalancı durumuna düşmekten endişe duyduklarını ve bu sebeple daha dikkatli davrandıklarını söylüyor. Sosyal ağları kullanmaya başladıktan sonra daha az yalan söylediklerini itiraf edenlerin oranı ise %36.

Araştırmadan çıkan diğer ilginç sonuçlar şu şekilde:

• Katılımcıların %60’ı sosyal ağları günlüklerin yerine kullanıyorlar. Facebook’un fotoğraf albümlerinin yerini aldığını düşünenlerın oranı ise yine %60.
• Araştırmaya katılan Facebook kullanıcılarının %48’i yeni ilişkiler kurmada sosyal ağın yardımcı olduğunu düşünüyorlar.
• Araştırmadan çıkan belki de en ilginç sonuç: %52’lik kesim Facebook’tan önceki döneme geri dönmeyi istiyor.
• Profillerini ailelerinden ve arkadaşlarından saklayanların oranı ise %34. Başlıca sebep ise yalanların ortaya çıkmaması.

Sosyal ağlar, sadece bilgisayar veya akıllı telefon başındayken geçirdiğimiz zamanı değil tüm hayatımızı etki ediyor. Sadece bir iletişim aracından çok daha fazlası olan bu yazılımlar üzerinde yapılan ufak tefek değişiklikler bile ilişkilerimizi etkileyebiliyorlar. Bunlardan ne kadar etkileneceğini belirlemek ise halen kullanıcıların elinde.