17 yaşındaki lise öğrencisi olan Hannah Baker bir süre önce canına kıymıştır. Ortada geçerli bir neden yok gibi görünmektedir ve ailesi şoktadır. Lisenin parlak öğrencilerinden Clay Jensen, bu olayın üstünden bir süre geçtikten sonra kapısının önünde bir kutu bulur. İlk başta kimden geldiği belli olmayan… Kutunun içinde eski usul kasetler vardır. Kutuyu açtığında, içerisinde tam 13 adet kaset olduğunu görür.

Bu kasetler, Clay’in çok hoşlandığı ancak bir türlü açılamadığı arkadaşı Hannah Baker tarafından kaydedilmiştir. İşin ilginç tarafıysa Hannah Baker’ın iki hafta önce intihar etmiş olmasıdır. Baker, ilk kasette Clay’e kendisini intihara sürükleyen 13 kişiyi bu kasetler sayesinde tespit edebileceğini öğütler. Peki Clay, aşık olduğu kızın son arzusunu yerine getirip intiharına sebep olan 13 kişiyi açığa çıkaracak mıdır? Hannah neden bu iş için, polisi değil de Clay’i seçmiştir? Hepimizi meraklandıran bu soruların cevabını bulmaya çalışalım.

Toplamda yedi kaset vardır. Her bir yüzünde numaralar olan, 13’e kadar giden bu kasetlerin ilkini dinlemeye başlayan Clay, ilk büyük şokunu yaşar: Kasetlerdeki ses; Hannah’ya ait ve intiharına giden yolda başından geçenleri anlatacağını söylemektedir. Her bir kasette buna sebep olan bir kişiden bahseder. Yani bu kasetleri aldıysan sen de bu kasetlerden birindesindir ve senin de her şeyde bir payın var demektir.
Eğer kurallara uymazsan kasetlerin içindekiler, herkesin ulaşabileceği şekilde yayılacaktır. Çünkü kopyaları birisinde bulunmaktadır.

Kurallar:
– Sırayla kasetlerin hepsini dinleyeceksin.
– Bitirdiğinde kendinden sonra bahsi geçen kişiye postalayacaksın.

Hannah’nın intihar etmesine sebep olacak ne yaptığına dair bir fikri olmayan Clay de hazır olmasa bile ister istemez kasetleri dinlemeye başlar. Böylece birçok sır ve cevap açığa çıkmaya, Hannah da uçurumun kenarına doğru yürümeye başlar. Üstelik bu kadarla da sınırlı değil, çünkü Clay’den önce kasetlerde yer alanlar da sırlarını korumak ve her ihtimale karşı Clay’in konuşmaması için her şeyi yapmaya hazırlar.
Bir de kızlarının başına gelen olay yüzünden ihmalkarlık suçlamasıyla okulu dava eden Hannah’ın ailesi yer almaktadır. Bu nedenle okul da konuyu daha derinlemesine araştırarak öğrencileri mercek altına almaya başlıyor.

Dizideki bölümlerde geçmişle şimdiki zaman iç içe işlenmiştir. Bir yandan da Hannah’ın neler yaşadığına tanık olduğumuz bir şekilde ilerliyor. Diziyle ilgili daha fazla detaya inmemiz gerekirse; başrol oyuncusu Hannah Baker rolüne can veren Katherine Langford’dur. Genç oyuncunun bir önceki tecrübesi olan kısa filmi saymazsak, 13 Reasons Why onun ilk ve ciddi işidir. Avustralyalı olmasına rağmen dizide cidden kusursuz bir Amerikan aksanı ile oynuyor. Kendisi hakkında şunu söyleyebiliriz: aslında hayali oyuncu olmak değilmiş. Katherine Langford’ın iki sene önceye, yani liseyi bitirene kadar oyuncu olmakla ilgili planları yokmuş. Ona liseden sonra ne yapacaksın diye sorduklarında verdiği yanıt tıp ya da siyasal bilgiler fakültesinde okumak oluyormuş.

Dizi genel olarak ergen dizisi olarak algılansa da oyuncularından sadece biri ergen. O da Hannah’ın stalker’ı, lisenin fotoğrafçısı Tyler Down rolündeki Devin Druid. Genç oyuncu 1998 doğumlu. Kalan oyuncular 20’lerinin başında. Aralarındaki en yaşlı Zach rolündeki Ross Butler; o da 26 yaşında. Dizinin konusu da ergen işi gibi görünse de, izleyince öyle olmadığını anlıyorsunuz.

Başta da söylediğimiz gibi dizi; bir kitap uyarlaması ve önceden kitabı okumuş olanlar, diziden çok da memnun değiller. 13 Reasons Why, ülkemizdeki çeviri adıyla Ölmek İçin On Üç Sebep aslında Jay Asher’ın yazdığı, 2007 tarihli bir kitap. Bu yüzden kitabı okuyanlar, dizide gördükleri bazı şeylerden rahatsız. Çünkü olayın merkezinde bulunan kasetler başrol oyuncusu Clay tarafından zamana yayılarak dinleniyor. Oysa ki, kitapta kasetler bir gecede dinleniyordu. Ayrıca dizide ebeveynler, konuya çok dahiller; buna karşılık kitapta ebeveynlerden fazla söz edilmiyor gibi farklılıklar söz konusudur.

Hannah’nın intiharı ise yürekleri parçalıyor. Kitapta hap içerek intihar ettiği bilinen Hannah, dizi versiyonunda bileğini keserek intihar ediyor. Bu tercihin görsellikle ilgili bir tercih olduğunu söylemek gerekiyor. Zira o sahne cidden çok etkileyici.

Diziyi yakından takip edenler biliyor ki Selena Gomez, dizinin yapımcılarından birisi. Ancak daha fazlası da var. Selena Gomez dizi ile arasında kişisel bir bağın olduğunu söylüyor. Lise döneminde geçirdiği panik atak ve anksiyete bozukluğu gibi sorunlarla kitap ve dizi arasında ilişkiler kuruyormuş. Kitabın dizi olması için öneren de oymuş. Aslında 2012’de başrolünde onun oynayacağı bir sinema filmi olacakken zamanla dizi projesine dönüşmüş.

Çekimlerde değişen renkler de çok şey ifade ediyor. Diziyi izleyenler hemen bu detayın ne olduğunu anlamıştır. Dizide Hannah hayattayken kullanılan renkler ve Hannah öldükten sonra geçen sahnelerde kullanılan renkler çok farklı. Ölümün soğuk yüzü, Hannah yokken çok net bir biçimde yansıtılmış. Bu da dizinin ne kadar etkileyici olduğunu gösteren küçük detaylardan bir tanesi diyebiliriz. Eğer hala izlemediyseniz mutlaka izlemenizi tavsiye ediyoruz.

Hepimiz iyi arkadaşlar, iyi işler ve iyi ilişkiler istiyoruz. Ama kolay değil.

Zihinsel olarak güçlü olmak zordur. Özellikle de sorunların arasına sıkışıp kaldığınız zaman. Kalıpların dışına çıkıp yeni cesur bir karar alma yeteneği, yalnızca zihinsel açıdan güçlü kişilerin yapabildiği bir durumdur.

Zihinsel açıdan güçlü insanları, kalabalıktan ayıran özellikleri büyüleyici olmalarıdır. Başkalarının aşılamaz engel olarak gördükleri sorunların üstesinden kolaylıkla gelirler.

Örneğin; Thomas Edison’un fabrikası, 1914’te, benzersiz bir prototipi yok etti. Ve 23 milyon dolarlık hasara neden oldu, Edison’un yanıtı çok basitti: “Şükürler olsun, tüm hatalarımızı yaktı, şimdi tekrar temiz bir başlangıç yapalım.” Öyle ki; Edison’un tepkisi, zihinsel gücünün özetidir. Fırsatları görmek ve işler kasvetliyken harekete geçebilmesidir.

Zihinsel gücünüzü arttırmak için geliştirebileceğiniz alışkanlıkları beraber inceleyelim. Aslında, zihinsel açıdan güçlü insanların ayırdedici özellikleri, bugün kullanmaya başlayabileceğiniz stratejilerdir.

1. Duygusal olarak akıllıdırlar

Duygusal zeka, ( EQ) zihinsel gücün temel taşıdır. Olumsuz duyguları tam olarak anlama ve hoş görme yeteneği olmadan zihinsel olarak güçlü olamazsınız. Onlarla üretken bir şeyler yapamazsınız. Zihinsel gücünüzü test eden anlar sonuçta duygusal zekanızı da test ediyor. Sabit olan IQ’nuzun aksine, EQ’nuz, esneklik ve anlayış ile geliştirebileceğiniz bir yetenektir. En iyi performansa sahip yüzde 90’ının yüksek EQ’lara sahip olması ve yüksek EQ’lı insanların, düşük EQ’lı meslektaşlarından yılda 28,000 dolar daha (ortalama) fazla kazanması şaşılacak bir şey değil. Ne yazık ki EQ becerileri yetersizdir. TalentSmart, bir milyondan fazla insanı test etti ve bunların sadece yüzde 36’sının duygularını doğru şekilde tanımlayabildikleri görüldü.

2. Onlar kendinden emindirler

Zihinsel açıdan güçlü insanlar, Henry Ford’un zihniyetini benimserler. Bu düşünce sadece bir motivasyon aracı değildir. Bu bir gerçektir. Melbourne Üniversitesi’nde yakın tarihli bir araştırma, kendine güvenen kişilerin daha yüksek ücret almaya ve diğerlerinden daha hızlı terfi etmeye devam ettiğini gösteriyor.

Henry Ford: “Yapabileceğinizi ya da yapamayacağınızı düşünün.” İnsanın güvensizliklerini maskelemeyi planladığı sahte güven karşısında gerçek güven kendine özgü bir bakışa sahiptir. Zihinsel olarak güçlü kişilerin, şüphe ve şaşkınlıklar üzerinde üstünlüğü vardır, çünkü güven onlara ilham verir.

3. Hayır demeyi bilirler

UC Berkeley’de yapılan araştırmalar, hayır demekte ne kadar çok zorlanıyorsanız stres, tükenmişlik ve hatta depresyon yaşama olasılığınızın o kadar arttığını gösteriyor. Zihinsel olarak güçlü insanlar, hayır diyenlerin sağlıklı olduklarını bilecek özgüvene ve öngörülere sahiptirler. Hayır demenin tam zamanı geldiğinde, zihinsel açıdan güçlü insanlar “Yapamayacağımı sanmıyorum” ya da “emin değilim” gibi cümleler kullanmaktan kaçınırlar. Yeni bir taahhüde hayır demelerinin kendi varoluşlarından ödün vermediğini bildikleri için hayır derler. Zihinsel olarak güçlü kişiler, kendilerine de hayır diyerek kendini kontrol etmeyi de bilirler.

4. Zor insanları etkisiz hale getirirler

Zor insanlarla baş etmek, çoğu kişi için sinir bozucu ve yorucudur. Zihinsel olarak güçlü insanlar, zor insanlarla olan etkileşimlerinde, duygularını kontrol altında tutarlar. Zorlu bir kişiyle yüzleşmek zorunda kaldıklarında, duruma rasyonel yaklaşırlar. Duygularını belirlerler ve öfke ya da hayal kırıklığının kaosu beslemesine izin vermezler. Ayrıca zor kişinin bakış açısını göz önüne alırlar ve sorunlara ilişkin ortak zemin ve çözüm bulabilirler.

5. Değişime kucak açarlar

Zihinsel olarak güçlü insanlar, esnektir ve adapte olma konusunda sıkıntı çekmezler. Değişimden korkmanın felç olduğunu, başarı ve mutluluk için büyük bir tehdit oluşturduğunu bilirler. Gizlice bir köşede değişim planı ararlar. Değişiklikler ortaya çıkarsa bir eylem planı oluştururlar. Değişime neden olan fırsatları tanıyıp değerlendirecekseniz açık fikirli olmanız gerekir. Sadece değişimi kucakladığınızda, içinizdeki iyiyi bulursunuz.

6. Başarısızlığı benimserler

Zihinsel olarak güçlü insanlar, başarısızlığı benimserler çünkü başarıya giden yolun onunla kaplandığını bilirler. Hiç kimse, başarısızlığı kucaklamadan, gerçek başarıya ulaşamaz. Çünkü, hatalarınız, başarılı olmanızın yolunu açar. En büyük atılımlar, genellikle en sinirli ve en zor zamanlarda gelir. Hayal kırıklığı, sizi farklı bir şekilde düşünmekten alıkoyar. Ama, siz başarısızlığın ardında başarıyı sakladığını unutmayın!

7. Hatalar üzerinde durmazlar

Karşılaştığınız sorunlara odaklanıp kalırsanız, performansı engelleyen olumsuz duygulara kapılıp, strese girersiniz. Kendinize ve koşullarınıza daha iyi uyum sağlayacak eylemler üzerine yoğunlaştığınızda, olumlu duygulara yönelirsiniz. Zihinsel açıdan güçlü insanlar, kendilerini hatalarından uzaklaştırırlar. Hatalarını unutmadan başarıya giden yolda ders almaya devam ederler.

8. Kendilerini başkaları ile karşılaştırmazlar

Zihinsel olarak güçlü insanlar, herkesin sunabileceği bir şey olduğunu bildikleri için, diğer insanlar üzerinde yargılama yapmazlar. Kendilerini başkalarıyla kıyaslamazlar. Kendinizi başkalarıyla karşılaştırmak sınırlayıcılıktan başka bir şey değildir. Kıskançlık ve kızgınlığın hayatınızı sömürmesine izin vermeyin. Zihinsel açıdan güçlü insanlar, kişileri sınırlandıran durumları önemsemezler. Kıskançlık için enerji harcamak yerine, o enerjiyi takdir için kullanırlar.

9. Egzersiz yaparlar

Eastern Ontario Research Institute’da yapılan bir araştırmada, 10 hafta boyunca haftada iki kez egzersiz yapan kişilerin sosyal, entelektüel ve atletik açıdan daha yetenekli oldukları keşfedildi. Ayrıca, beden imajıları ve özsaygıları daha yüksek çıktı. Hepsinden önemlisi, bedenlerindeki fiziksel değişikliklerin zihinsel gücün anahtarı olan güven artışında oldukça etkili olduğu gözlemlendi.

10. Yeterince uyurlar

Zihinsel gücünüzü arttırmak için, uykunun önemini abartmak zordur. Uyurken beyniniz, uyanıkken nöral aktivitenin yan ürünlerinden olan zehirli proteinleri çıkarır. Ne yazık ki, beyniniz onları uyurken yeterince kaldırabilir, bu yüzden yeterince uyku çekmediğiniz zaman zehirli proteinler beyin hücrelerinde kalır ve düşünme kabiliyetinizi zayıflatır. Hiçbir miktar kafein işe yaramaz. Zihinsel açıdan güçlü olan insanlar, kendi kendine kontrol, odaklanma ve yeterince ya da doğru tür bir uyku uyumadıklarında hafızalarının zayıfladığını bilir. Bu nedenle, kaliteli uykuyu bir öncelik haline getirirler.

11. İnatla pozitiftirler

Gözlerinizi herhangi bir zaman boyunca haberlerde tutun, bunun savaşın sonsuz döngüsü, şiddetli saldırılar, kırılgan ekonomiler, başarısız şirketler ve çevre felaketleri olduğunu göreceksiniz. Dünyanın hızla yokuş aşağı yöneldiğini düşünmek kolay. Ve kim bilir? Belki de öyle… Ancak; zihinsel açıdan güçlü olanlar, bunun üzerine endişelenmiyor çünkü kontrol edemeyecekleri şeylere kapılmıyorlar. Gece boyunca bir devrimi başlatmaya çalışmak yerine, enerjilerini tamamen kendi güçleri içinde olan iki şeyi yönlendirmeye odaklanırlar. Dikkat ve çaba… Sonuç olarak; zihinsel güç, seçkin bir azınlığa armağan edilen doğuştan gelen bir nitelik değildir. Elde edilebilir.

Çalışma, Kolombiya Üniversitesi’ndeki datalardan ve altı Avrupa Birliği ülkesindeki 6 ile 11 yaşları arasındaki çocuklarla gerçekleştirildi. Yapılan araştırmaların sonunda, Minecraft gibi çocukların ekip olup, sınıf arkadaşlarıyla ya da sınıf dışındaki kişilerle işbirliği kurarak oynadığı oyunlar, takım çalışması konusunda pratik yapmalarını sağlıyor. Banville, bugünün oyularının, on sene öncekilere göre daha gelişmiş olduğunu ve artık sosyal yönlerinin çok yükseldiğini söylüyor. Çocuklar birbirlerini takdir ediyor, destekliyor ve birbirlerine yardımcı oluyor.

Özellikle sporu sevmeyen ya da spor yapmaya uygun olmayan çocuklar için harika bir sosyalleşme fırsatı olduğunu söyleyen Banville, bu çocukların sosyal hayatlarında daha güçlü olduklarını belirtiyor.

Bir başka araştırmacı Katherine Keyes de, elde ettikleri verilere göre, oyunların, çocukların kavramsal zekasına büyük katkıda bulunduğunu ve zihinsel sağlıklarını koruduğunu söylüyor.

Tabii bu demek değil ki, çocuklarınız saatlerce oyun oynasın. Yine de çocuklarınızın oyun oynamasına daha fazla izin vermenizde fayda var.