Sosyal ağın geçtiğimiz yıl kullanıcılarına sunduğu en büyük yeniliklerden biri olan Sosyal Ağ Araması (Graph Search) özelliğini test ettiği ve önümüzdeki günlerde mobile taşıyacağı ortaya çıktı.

Mashable yazarlarından Seth Fiegerman‘ın Twitter’da paylaştığı ekran görüntüsüne göre Sosyal Ağ Araması özelliğini masaüstü versiyona arayüz bakımından benzer bir şekilde mobilde de görmek mümkün olacak.

Şimdiden bazı kullanıcılara sunulan Sosyal Ağ Araması’nın mobil versiyonunun ne zaman tamamen hizmete gireceği ise bilinmiyor. Ancak The Verge‘de yer alan habere göre Facebook yeni özelliğin test edildiğini onayladı.

‘Sosyal Ağ Araması’ özelliği bilindiği üzere Facebook içinde arama yapabilmenizi sağlayan ve henüz tamamlanmamış bir özellik gibi görünse de sosyal ağın geleceğini oluşturacak öğelerden biri. Nitekim geçtiğimiz hafta Facebook CEO’su Mark Zuckerberg’in belirttiği gibi sosyal ağın gelecekte dünyanın en büyük arama motoru olma gibi bir hayli önemli bir hedefi bulunuyor.

Bu nedenle son dönemde mobile daha çok önem verdiği ve bu anlamda peş peşe yeni özellik ve servislerini duyuran Facebook’un Sosyal Ağ Araması için böyle bir karar alması şaşırtıcı sayılmaz.

Geçtiğimiz sene Graph Search (Sosyal Ağ Araması) özelliğini tanıtan ve ilk etapta sosyal ağı İngilizce olarak kullananlara açan Facebook elinde bulundurduğu veri havuzunun nimetlerinden yararlanmaya kararlı. 1.23 milyon kullanıcıya ulaşan ve tüm bu kişilere ait büyük bir veritabanına sahip olan sosyal ağ, maksimum 10 sene içinde dünyadaki en büyük arama motoru olmayı hedefliyor.

Mark Zuckerberg’in açıkladığı üzere Facebook, var olan tüm arama motorlarından daha büyük bir veri indeksine sahip. Yapay zeka ünitesi kuran Facebook’un veri mühendisleri tüm bu verileri sosyal ağ araması üzerinden bulunabilir hale getirmeye çalışırken Facebook bu arama özelliğini son aşamada mobile de taşıyarak ses algılama teknolojisiyle kullanıcıların problemlerini çözmeye ve kişiye özel tavsiyelerde bulunmaya odaklanacak.

Aslında Google arama motoru ile Facebook sosyal ağ aramasının sunduğu sonuçların içeriği birbirinden farklı. Google’da en kaba tabirle kelime bazlı arama sonuçlarına ulaşabilirken Facebook’ta kesin cevapları bulunmayan, daha kişisel bilgilere erişebiliyorsunuz. Örneğin sosyal ağ aramasını kullanarak “Arkadaşlarımın ziyaret ettiği gece kulüpleri neler?” gibi sorgulamalar yaparak Facebook sayesinde mekan önerilerine ulaşabiliyorsunuz.

Zuckerberg, Facebook’ta kullanıcılar, ilgi alanları, etkinlikler, gruplar hakkındaki bağlantıları içeren bir trilyondan fazla veri indeksi olduğunu ve sosyal ağ aramasının ilk olarak bunlara yönelik geliştirildiğini söylüyor. Daha sonra sosyal ağ aramasına durum güncellemelerini de eklemeye başlayan Facebook, 10 senelik geçmişi de göz önüne alınırsa devasa bir veri havuzunu arama motoruna entegre etmiş oluyor. Zira Zuckerberg, 1 trilyon adet içeriğin hiçbir web arama motorunda bulunmadığını; bu sebeple Facebook’un dünyanın en geniş veri havuzuna sahip arama motoru olacağını iddia ediyor.

Yapay zeka, ses algılama teknolojilerine büyük yatırımlar yapan Facebook eğer elindeki dev veriyi sosyal ağ aramasına tamamıyla eklemeyi başarırsa Zuckerberg’in de dediği gibi 10 sene içinde Google’ı geçmemesi için hiçbir sebep yok. Diğer arama motorlarından farklı olarak daha kişisel, daha soru-cevap şeklinde bir araştırma yapma şansı sağlayacak olan Facebook, sosyal medya alanındaki liderliğini diğer alanlara da taşımaya kararlı gibi gözüküyor.

Henüz Sosyal Ağ Araması’ndan yararlanan kullanıcı sayısı sınırlı olsa da Facebook bu özelliğinin sınırlarını genişletmede hız kesmeden devam ediyor. Ekim ayında Sosyal Ağ Aramalarına içerik ve yorumlarına da dahil eden sosyal medya devi şimdi de yeni bir özellik üzerinde denemeler yapıyor.

Facebook’un kısıtlı bir kullanıcı üzerinde denediği “Browse” (Göz At) butonu kullanıcıların ana sayfalarında yer almaya başladı. Eğer sosyal ağı İngilizce olarak kullanıyorsanız sizin de bir ihtimal sayfanızda görebileceğiniz Browse tuşu sol üst tarafta Haber Akışı, Mesajlar, Etkinlikler ve Fotoğraflar bölümünün en altında hemen göze çarpıyor.

Browse tuşuna bastığınızda tamamen rastgele Sosyal Ağ Araması sonuçları karşınıza çıkıyor. Denediğimizde ilk “Arkadaşlarımın kapak fotoğrafları” çıkarken daha sonraki denemelerimizde “Beğendiğim Videolar”, “Arkadaşlarımın Kullandığı Uygulamalar”, “Beğendiğim Fotoğraflar” gibi çok farklı ve tamamen rastlantısal sosyal ağ araması sonuçları ile karşılaştık.

Yine çıkan sayfalardan Sosyal Ağ Araması’na özgü filtrelemeler yapmak ya da arama kutucuğundan kelimelerle oynayarak farklı sonuçlara ulaşmak mümkün. Facebook’un bu yeni “Browse” tuşuyla neyi amaçladığı henüz tam olarak belli olmasa da şu an için kullanıcıları Sosyal Ağ Araması’na yönlendirmek ve bu özelliği kullandırmaya cezbettirmek dışında başka bir artısı yok gibi gözüküyor. Ancak bunun henüz bir deneme olduğunu düşünürsek sosyal ağın bu butonun kapsamını genişleteceğini ve böylelikle Sosyal Ağ Araması’na yeni özellikler kazandıracağını öne sürmek mümkün.

Google bilindiği gibi anahtar kelime araması üzerine kurulu. Örneğin arama çubuğuna “İstanbul İtalyan restoranları” yazarak istediğiniz sonuçlara ulaşabiliyorsunuz. Ancak teknoloji devlerinin arama özelliklerine yaptıkları yatırımlar sonucu bu anahtar kelime aramaları yerini “içeriksel aramalara” bırakacağa benziyor. Diğer bir deyişle bu yeni algoritma ile artık “İstanbul’da İtalyan yemeği yenilecek en iyi yer neresi?” diye aradığınızda karşınıza daha kesin sonuçlar çıkmaya başlayacak.

Facebook Sosyal Ağ Araması

Bu açıdan yapılan çalışmalara bakıldığında anahtar kelimelerden sıyrılarak konuşur gibi yapılan sorgulamalar artık yeni trend. Facebook’un sosyal ağ aramasını (graph search) hayatımıza sokmasıyla sosyal ağ üzerindeki aramalar daha kapsamlı sonuçlar doğurmaya başladı. Şu an sadece Facebook’u İngilizce olarak kullanan kullanıcılar için geçerli sosyal ağ aramasının tüm dünyaya açılmasıyla bu özellik Facebook’a tam teşekküllü bir arama motoru olma özelliği katacak. Bilindiği gibi Facebook sosyal ağ araması ile “Arkadaşlarımın İstanbul’da ziyaret ettiği restoranlar” gibi aramalar yapabiliyor ve gerektiğinde Google’dan daha kişiselleştirilmiş sonuçlara ulaşabiliyorsunuz.

Apple’ın Siri’si

Öte yandan Apple kişisel asistanı Siri’yi geliştirmeye devam ediyor. iOS 7 ile arama motoru kaynağını Google’dan Bing‘e çeviren Siri, sorgularınıza daha anlık ve daha kişiselleştirilmiş yanıtlar verebiliyor. Arama çubuğuna anahtar kelimeler yazıp arama yapmaktansa iPhone’unuzu kulağınıza yaklaştırarak cevabını aradığınız soruyu sormak daha kolay ve zahmetsiz olabiliyor. Diğer bir deyişle “Siri, en yakın İtalyan restoranı nerede?” diye sormak çoğu insan için daha kullanışlı bir arama yöntemi. Siri, şu anki özellikleriyle henüz Google’ın yerini alamayacak gibi gözükse de Apple’ın ilerideki işletim sistemlerinde yaptığı iyileştirmeler sonucu bunun gerçekleşme ihtimali çok da uzak değil.

Google’ın Yeni Arama Algoritması Hummingbird

Diğer yandan Google da boş durmuyor. Hatırlanacağı gibi Google geçtiğimiz günlerde yeni arama algoritması Hummingbird’ü tanıtmıştı. Google’ın 2001’den beri arama motoruna yaptığı en büyük değişiklik olarak tanımladığı Hummingbird ile arama motoru devi sonunda anahtar kelimelere bağımlı olmaktan kurtuluyor.

Tüm bunlardan yola çıkarak yeni arama trendinin içeriksel bir özellik kazanıp “konuşur gibi arama yapma”ya döneceğini söylemek mümkün. Arama özelliklerini bu açıdan geliştiren Google, Facebook ve Apple’ın çok büyük bir potansiyele gebe olan bu alanda büyük bir rekabete girmeleri sonucu dengelerin değişmesi an meselesi.

Bilindiği gibi başta sınırlı bir kullanıcı kitlesine sunulan Sosyal Ağ Aramaları’nda beğeni, kişisel bilgi ve fotoğraf gibi sınırlı veriler arama kapsamındaydı. Aramalarda kullanıcıların karşısına anlamlı sonuçlar çıkarmayı hedefleyen Facebook, Sosyal Ağ Aramaları’nda bundan böyle konu, check-in, fotoğraf, durum güncellemesi ve yorumların da yer alacağını duyurdu.

Yeni güncellemeyle birlikte kullanıcıların Facebook’taki diğer kişilerin paylaştıkları içerikleri arayabilmeleri mümkün olacak. Böylelikle sadece lokasyon, sayfa ve uygulama bilgisini kapsamayacak olan Sosyal Ağ Aramaları ile Facebook’taki arkadaşlarınızın ve diğer kişiler hakkında daha detaylı bilgiler alabileceksiniz.

Yapılan duyuru ile birlikte güncellemeyi kullanıcılara sunmaya başlayan Facebook, içeriklerin o kişiye ya da herkese açık bir şekilde paylaşıldığı takdirde arama sonuçlarında gösterilebileceğini ifade ediyor. Bununla birlikte Sosyal Ağ Aramaları’nda örneğin; arkadaşlarınızın önceki gün final bölümünün yayınlandığı Breaking Bad dizisi hakkında ne düşündüğünü fotoğraf, durum güncellemesi ya da yorum şeklinde görebileceksiniz.

Kullanıcılarının aradıklarına daha kolay ulaşabilmesini amaçlayan Facebook’un, Sosyal Ağ Aramaları’na sosyal ağa ait daha fazla öğeyi entegre etme konusunda kararlı olduğu biliniyor. Bu anlamda geçmişteki herhangi bir konuyla ilgili hem arkadaşınızın hem de kendinizin paylaştığı içerik ve yorumları arayabileceğiniz Sosyal Ağ Aramaları’nın bu son değişiklikle birlikte güçlü bir araç haline geldiğiniz söyleyebiliriz.

Facebook’un ABC News‘e verdiği bilgiye göre altı aydan fazla süredir Graph Search ile ilgili kullanıcı yorumlarını ve geri bildirimlerini değerlendiren sosyal medya devi, özelliğin geniş kitlelere hazır olduğuna karar verdi ve bu özelliği ilk etapta Facebook’u İngilizce olarak kullanan ABD’li kullanıcılara sunmayı planlıyor.

Graph Search’in bir web arama motoru olmadığını dile getiren Facebook yetkilileri, Google ya da Bing’in yerine geçmek gibi bir niyetleri olmadığını söylüyor. Graph Search’ün amacının Facebook kullanıcılarının aradıklarına daha kolay ulaşması olduğunu sık sık dile getiren sosyal ağ, bu özellikle kullanıcılarının Facebook entegrasyonunu arttırmayı planlıyor.

Bilindiği üzere Graph Search, kişinin arkadaşları tarafından sosyal ağ üzerinde yapılan paylaşımlar arasından sonuçlar sunan bir sosyal arama hizmeti. Arkadaşlarınızın beğendiği yerler, fotoğraflar, kişiler arasında arama yapmanıza olanak sağlayan Graph Search ile dar alanda anlamlı sonuçlara ulaşabiliyorsunuz. Örneğin; Beyoğlu’nda arkadaşlarımın gittiği kafeler ya da arkadaşlarımın 2009’dan önceki fotoğrafları gibi sınırlandırılmış aramalar yapmanız ve bu sonuçları aynı ekranda detaylı olarak görüntülemeniz Graph Search ile mümkün.

Öncelikli olarak Facebook’un web sitesinde ve ABD’li kullanıcılar için aktif olacak Graph Search’ün diğer ülkeler için ne zaman uygulamaya geçeceği ise henüz belli değil. Mobil olarak ne zaman yayınlanacağı da henüz açıklanmayan Graph Search’ün anlaşılan Türk Facebook kullanıcılarla buluşması için biraz daha zaman var.

Belirtilene göre Temmuz ayından itibaren Facebook aramalarında sponsorlu sonuçların yayınlanması mümkün olmayacak. Zira reklamveren ve geliştiricilerin oyun tanıtımları için sponsorlu sonuçlara başvurduğunu gözlemleyen Facebook, mevcut mobil uygulama ve sayfa bağlantılı reklam seçeneklerinin de aynı işleve sahip olduğu kanısında.

Konunun reklamverenleri ilgilendiren bir diğer yönü ise özelliğin Temmuz ayının ortalarına kadar kullanımda kalacak olması. Yani henüz birinci yılını doldurmayan sponsorlu sonuçlar bir süre daha aramalarda karşımıza çıkacak. Ağustos ayı ile birlikte özellik tamamen tarihe karışacak.

Geride bıraktığımız Ocak ayı ile birlikte Sosyal Ağ Aramaları (Graph Search), mobil ile birlikte Facebook gelecek planında önemli bir yer teşkil ediyor. Dolayısıyla Sosyal Ağ Aramaları’nı geliştirmek için çalışmalarını sürdüren şirket için sponsorlu sonuçların biraz eski moda bir reklam seçeneği olduğunu belirtmek gerekiyor.

Mark Zuckerberg her ne kadar Facebook’un geleceğini mobilde gördüğünü belirtse de Graph Search hamlesi, şirketin arama işini yabana atmadığını, hatta sosyal ağ aramalarını ana büyüme stratejilerinden biri olarak gördüğünü ortaya koyuyor. Bu nedenle reklam gelirleri konusunda en büyük rakibi Google ile ciddi bir yarışın içine giren sosyal ağın, arama ve buna bağlı olarak entegre edeceği reklam seçeneklerindeki başarısı, şüphesiz ki mevcut kullanıcı sayısını ikiye katlama gayesinde kilit rol oynayacak.

Açıklamaya göre bundan böyle sosyal ağ aramasından yapılan aramalarda sistem 13 ila 17 yaş arası kullanıcıların konum bilgilerini gizleyecek. Bu nedenle Facebook’un bu adımını hükümetlerin çocuk ve ergenlerin güvenliği konusunda gösterdiği hassasiyet nedeniyle servis tam olarak hizmete girmeden alınmış önemli bir önlem olarak görmek mümkün.

Bilindiği gibi Facebook 18 yaş altı kullanıcıların sosyal ağda durum güncellemesi ve zaman tünelinde içerik paylaşabilmesine izin veriyor. Ancak yeni düzenlemeyle birlikte sosyal ağ aramalarında 13-17 yaş arası kullanıcılarla ilgili aramaları sadece gençlerin arkadaşları veya arkadaşlarının arkadaşları görebilecek.

Diğer yandan sosyal ağ yaptığı duyuruda aynı zamanda gençler için bazı temel güvenlik önlemlerini de sıraladı. Genç kullanıcılara bilgilerinin kimlere açık olduğu konusunda dikkatli olmaları açısından gizlilik ayarlarını yeniden gözden geçirmeleri tavsiyesinde bulunan Facebook, aynı zamanda “Hakkında” bölümündeki bilgilerin yeniden gözden geçirilmesinde fayda olduğuna da dikkat çekiyor.

Tüm kullanıcılara ne zaman sunulacağı henüz bilinmeyen sosyal ağ aramaları özelliği görünüşe göre önümüzdeki süreçte bu tarz güncellemelerle daha da gelişecek. Zira bir arama motoruyla aynı işlevlere sahip servis, yetişkinler için de benzer güvenlik önlemleri içermediği takdirde kullanıcılar için rahatsız edici bir hale dönüşme potansiyeline sahip.

Henüz sadece Facebook’u İngilizce dil seçeneğiyle kullanan kişilerin erişebildiği sosyal ağ araması özelliğini ne zaman kullanabileceğinizi öğrenmek için servisin resmi internet sayfasını ziyaret ederek erken kayıt yaptırmak mümkün.

Mark Zuckerberg tarafından Facebook’un zaman tüneli ve haber akışı ile birlikte sosyal ağın üç önemli ayağından biri olacağı belirtilen servis, bilindiği gibi “arkadaşımın beğendiği filmler”, “akrabalarımın ziyaret ettiği şehirler” gibi özel aramaların yapılmasına imkan veriyor.

Facebook’un geleceğe yönelik planları arasında önemli bir yere sahip olacağı düşünülen sosyal ağ araması için birçok şirket şimdiden sayfalarını servise göre optimize etmeye başladı bile. Eğer marka veya küçük işletme sahibiyseniz Facebook sayfanızı sosyal ağ aramalarında ön plana çekecek hale getirebilmeniz için gereken bazı ipuçlarını daha önce paylaştığımız “Markaların Graph Search’e Geçiş Sürecinde Dikkat Etmesi Gereken Noktalar” haberine göz atabilirsiniz.

Diğer yandan Facebook’un sosyal ağ aramasına tehdit oluşturacağını düşündüğü servislerin kendi bünyesinde gelişmesini engelleyen bazı adımlar attığını da eklemek gerekiyor. Zira Yandex’in sosyal ağlara ait veriler arasından sesli arama yapılabilen sosyal ağ aramasına benzer servisi Wonder‘ın yayınlandıktan kısa bir süre sonra Facebook API’sine erişimi engellendi. Facebook buna ek olarak Twitter’ın yeni video uygulaması Vine kullanıcılarından sosyal ağa gelen arkadaş bulma isteklerini de reddettiği belirtiliyor.

Sorulara karşı gösterdiği net tavrı ve dobra açıklamalarıyla bilinen Larry Page, Facebook’un yeni ürünleri hakkındaki düşüncesini de dile getirmekten çekinmedi. Facebook’un kendi alanında “güçlü” olduğunu ifade eden Page, buna rağmen sosyal ağın yeni ürünleri üzerinde kötü bir iş çıkardığı görüşünde.

Google ve Facebook’un farklı işler yaptığına dikkat çeken Page, kendilerinin başarısının diğer şirketlerin çuvallamasına bağlı olmadığını söyledi. Kendi sosyal ağ girişimleri Google+’tan da bahseden CEO, pazarda hala önemli bir boşluk olduğunu ve büyüyebilmek için önünde hala fırsatların bulunduğunu iddia etti.

Page, söz konusu Google olunca şirketin diğer rakibi Apple hakkındaki fikirleri de açıklamış. Röportajında Apple’ın ürün felsefesi üzerinde duran Page, Cupertino merkezli şirketin çok az sayıda ürün çıkarmasına rağmen oldukça iyi çalıştığını belirtiyor. Google’ın asla böyle bir strateji izlemeyeceğinin mesajını da veren Page, teknolojinin insan hayatını daha iyi hale getirmek her fırsatta kullanılması gerektiğini düşünüyor.

Google Glass projesiyle yakından ilgilenen ve hemen her tanıtım faaliyetinde bizzat yer aldığını gördüğümüz Larry Page’in yenilikçi teknolojilere daha çok ilgi duyduğunu biliyoruz. Sıkı rakiplerin bulunduğu arama motoru pazarında önemli bir başarı göstererek Google gibi önemli bir şirketin doğmasında önemli pay sahibi olan Page’in Facebook için yaptığı eleştirilere bir cevap gelecek mi bilinmez. Ancak bu açıklamaların sürekli eleştirilen Google+ ekibini daha da zor bir duruma iteceğini söylemek herhalde yanlış olmaz.