Ocak-Haziran 2014 tarihleri arasında Twitter’a gelen kullanıcı bilgileri, içerik kaldırtma talepleri ve telif hakları uyarılarını kapsayan son Twitter şeffaflık raporu dünya çapındaki hükümetlerin Twitter’dan taleplerinin arttığını gösteriyor.

Bu süre zarfında hükümetlerin Twitter’dan talep ettiği kullanıcı bilgilerinin %54 oranında dev bir artış göstermesi de bunun bir kanıtı. Nitekim Twitter bu dönemde toplam 2.058 kullanıcı verisi paylaşma talebi almış.

En fazla kullanıcı bilgisi talep eden ülke ise ABD olarak dikkat çekiyor. ABD 1257 taleple birçok ülkeyle arasını açarken Türkiye’nin kullanıcı veri talebi ise 24 adet olarak göze çarpıyor. Ancak önceki dönemlere göre Türkiye’nin bu konudaki taleplerinin iki kat artmış olması da gözden kaçacak gibi değil.

İçerik kaldırma taleplerinde dünya birincisiyiz

Tweet kaldırtma ve hesapları engelleme taleplerine baktığımızda ise dünya çapında Twitter’a hükümetlerden gelen bu yönde isteklerin %14 arttığını görüyoruz.

Son dönemde toplamda 432 içerik kaldırma talebi alan Twitter’ın son şeffaflık raporuna göre Türkiye 65 mahkeme emri, 121 diğer yetkili talepleriyle en fazla hesap engelleme ve içerik kaldırtma başvurusunda bulunan ülke.

Türkiye’nin bu talepleri toplamda 304 hesabı kapsarken Twitter bu taleplerin sonunda 17 hesabın engellendiğini ve 183 tweet’in kaldırıldığını söylüyor.

Raporun tamamını buradan inceleyebilirsiniz.

Raporun en dikkat çekici tarafı ise bu sürede gelen dünyadaki 56 içerik talebinin 36’sının Türkiye’ye ait olması. Diğer bir deyişle Türkiye içerik kaldırma taleplerinde dünya birincisi.

Bu 56 adet içerik talebinin 6’sı Google, 5’i YouTube, 46’sı Twitter‘a gelen mahkeme kararlarını kapsıyor. Bu talepleri interaktif bir harita üzerinde de gösteren Chilling Effects sansürün ülkelere dağılımını yansıtıyor.

Ancak haritada YouTube taleplerinin gösterilmediğini hatırlatmakta fayda var. Ülkelerden gelen taleplerinin bir kısmını DMCA telif hakları sebebiyle olduğunu da belirtelim.

36 içerikle başı çektiğimiz raporda bizi en yakından izleyen 5 taleple Pakistan. Ayrıca haritada ülkelerin üzerine geldiğinizde bu taleplere ait mahkeme belgelerini de şeffaf bir şekilde görebiliyorsunuz. Örneğin İstanbul üzerine geldiğimizde karşımıza çıkan bir belge Küçükçekmece 5.Sulh Ceza Mahkemesi’nin ses kayıtları dolayısıyla bir Twitter hesabının engellemesini kapsıyor. Harita üzerindeki diğer noktalara tıklayarak diğer kaldırma taleplerini de detaylı bir şekilde inceleyebilirsiniz.

Düzenlemenin ortaya çıktığı ilk günlerde sadece bilişim hukukçularının tartışmalarına konu olan düzenleme, son birkaç gündür kullanıcıların da tepkisini çekti. İçinde site kapatma içeriğin yayınını durdurma gibi eylemleri hızlandıran ve yer sağlayıcı şirketleri bir nevi fişleme kurulu haline getiren maddelerin yer aldığı düzenlemeye en büyük tepki ise Korsan Parti Hareketi’nden geldi.

2011’deki internet filtresi uygulamasına karşı çıkan gruplardan biri olan Korsan Parti, geçtiğimiz Pazar günü resmi sitesi üzerinden “İnternet Yine ve Yeniden Tehlikede: SANSÜR ARTIYOR” başlıklı bir bildiri yayınladı. Teknoloji, bilgi ve kültürün temel insanlık hakları olduğunu savunan oluşum bildirisinde internet sansürünün yenilenerek geldiği konusunda kullanıcıları uyardı ve sansüre dur demeye çağırdı.

Bildiride 5651 sayılı kanunun yangından mal kaçırır gibi değiştirilmeye çalışıldığına dikkat çeken Korsan Parti, düzenlemenin meclisten geçmesiyle birlikte yaşanabileceklere ışık tutmaya çalışıyor. Zira bildiride de belirtildiği gibi yeni internet düzenlemesi internet yayıncılarını ve içerik özgürlüğünü köşeye sıkıştıracak birçok değişiklik barındırıyor. Örneğin, kanun teklifine göre tüm sitenin değil, sadece “sakıncalı” içeriğin erişime engellenmesini yani sansürlenmesini sağlayacak URL adresi ve içerik tabanlı erişim engellemesi yapılabilecek.

Diğer yandan halkın bir kesimini sosyal sınıf, ırk, din, mezhep, cinsiyet ve bölge ayrımına dayanarak “aşağılama” suçu da artık site sansürleme nedenleri arasına girecek. Erişime engellenen sitelere DNS değiştirme yoluyla girme yöntemi ise bu değişikliklerle birlikte tarihe karışacak.

Belki de en önemlisi erişim sağlayıcıları bir sansür birliğine dönüşecek. Yurttaş gazeteciliği ve bağımsız haber siteleri bir anlamda susturulacak, ancak etliye sütlüye dokunmayan internet yayıncıları hayatlarını devam ettirebilecek.

Bu arada AKP Şanlıurfa Milletvekili Zeynep Armağan Uslu ve bir grup AKP milletvekili tarafından sunulan kanun teklifinin yeni maddeleriyle birlikte Plan ve Bütçe Komisyonu’ndaki “Torba Kanun Tasarısı“na taşındığını da belirtelim. Alt komisyon tarafından kabul edilen tasarı, önümüzdeki Salı günü Plan ve Bütçe Komisyonu’nca yeniden görüşülecek.

Korsan Parti’nin “Bir Avuç” İnternetsever imzasıyla paylaştığı internet sansürü bildirisini sosyalmedya.co olarak biz de destekliyoruz. Bugüne kadar okuyucu hakları ve kamu yararını gözeterek sürdürdüğümüz habercilik anlayışımızın böyle bir yasayla engellenmesini kabullenmiyoruz. Tıpkı site kapatmalarıyla başlayan ve “İnternetime Dokunma” yürüyüşleriyle devam eden 2011 yılındak internet sansürü tartışmalarında olduğu gibi bu yeni internet düzenlemesine de karşı çıkıyoruz.

Siz de internet sansürüne “hayır” demek için düşüncelerinizi #SansüreHayırDe hashtag’iyle paylaşabilirsiniz.

Raporda yılın ilk altı ayında 24 bin 737 veri için hükümetlerin 3 bin 846 içerik kaldırma talebi gönderdiği belirtiliyor. Bu rakam 2012’nin ikinci yarısında ise 24 bin 191 parça veri için 2 bin 289’du. Yani geçtiğimiz yıldan bu yana devletlerden gelen isteklerin sayısında %68 oranında bir artış bulunuyor.

Hükümet bazlı verilerde ise raporun en dikkat çeken ülkesi Türkiye. Zira bugüne kadarki raporlarda genellikle alt sıralarda yer alan Türkiye, bu kez birinciliği çoğu zaman kimseye kaptırmayan ABD’yi de geçerek ilk sırada yer alıyor. Belirtilene göre Ocak – Haziran ayları arasında Türk mahkemeleri ve resmi makamları 12 binin üzerinde içerik için 1673 içerik kaldırma talebi aldı.

Türkiye’den gelen talepler sonucunda 200 civarında içerik arama, Google+, Blogger ve YouTube gibi Google hizmetlerinden kaldırıldı. Raporda Türkiye için “Platformlarımızdan içeriğin kaldırılması için Türk yetkililerden bin 673 talep aldık, geçtiğimiz yılın ikinci yarısına kıyasla neredeyse 10 kat bir yükseliş var. Toplam talep sayısının yaklaşık üçte ikisi, yani bin 126 talep, 5651 Sayılı Kanun’u ihlal eden bin 345 parça içeriğin kaldırılmasını öngörüyor.” ifadeleri kullanıldı.

“5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun” kapsamında iletilen içerik kaldırma taleplerine neden olarak intihara yönlendirme, çocuklara cinsel istismas, uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımını kolaylaştırma, Atatürk aleyhine işlenen suçlar gibi birçok konu bulunuyor.

Diğer ülkelere bakıldığında ise ABD’nin yine üst sıralarda yer alan ülkeler arasında yer alıyor. ABD bu dönemde toplam 3 bin 887 parça veri için 545 kez içerik kaldırma talebi gönderdi. Rusya’nın da 2012’ye oranla taleplerini artırdığı görülüyor. Geçtiğimiz yıl 114 talepte bulunan Rusya, bu dönemde 257 kez talep için Google’ın kapısını çaldı.

Güncelleme duyurusunu resmi blogu üzerinden yapan arama motoru devi, Ocak ile Temmuz ayını kapsayan altı aylık dönemde de bilgi taleplerindeki artışın devam ettiğine dikkat çekiyor. Eski ve yeni Google servislerinin kullanıcı sayısındaki büyüme daha çok veri talebini beraberinde getiriyor.

Yeni raporda 2009’un Haziran ayından bu yana hükümetlerin Google kullanıcıları hakkındaki bilgi taleplerinde %100’lük bir artış yaşandığı görülüyor. Nitekim 2009 Temmuz’da Google’a toplamda 12 bin 539 talep ulaşırken, bu rakam 2013’ün Ocak-Temmuz döneminde 25 bin 879’a yükselmiş.

NSA skandalıyla bilgi sızdırma konusunda fazla ileri gittiklerini sonunda itiraf eden ABD hükümetinin bu tutumunu Google Şeffaflık Raporu’nda da görmek mümkün. Zira küresel çapta gerçekleşen bu artışta ülke olarak ABD baş rolü üstleniyor. Geride bıraktığımız altı aylık dönemde 10 bin 918 veri talebiyle açık ara ilk sırada bulunan ABD’yi, yüksek nüfuslu ülkelerden Hindistan 2 bin 691 taleple izliyor. Bu durumda ABD veri talep etmede en yakın rakibine üç kattan fazla fark atmış oluyor.

Son altı aylık bazda Almanya (2 bin 311), Fransa (2 bin 11) ve Birleşik Krallık (1,274) ilk beşi tamamlayan diğer ülkeler olurken, Türkiye 204 taleple ilk 10’un dışında kalıyor. Türk hükümetinden gelen veri taleplerinin hiçbirinin Google tarafından cevaplanmaması göze çarpıyor.

Diğer yandan Google yeni güncellemesinde ilk kez ABD’nin taleplerini ayrıntılı olarak yayınladı. Artık raporda ABD hükümetinden gelen talepler arasında arama emri, mahkeme celbi, acil durum bilgi ifşaları ve telefon dinleme emri gibi kategorilerle kullanıcılara sunuluyor.

Rapora göre yılın ilk yarısında 18 bin 70 içerik için devletlerden gelen 1811 kaldırma talebi, 2012’nin son altı ayında %20 oranında artarak 2285’e yükseldi. Taleplerle bağlantılı olarak kaldırılmak istenen içerik sayısı da bu dönemde 24 bin 179’a çıktı. Google resmi blogundan yaptığı açıklamada hizmetleri bünyesinde yer alan içeriklerle ilgili her zamankinden daha fazla siyasi baskıya maruz kaldıklarının altını çizdi.

Raporda hükümetlerin kendilerini ve diğer ortaklarını eleştiren blog yazılarının kaldırılması için birçok ülkede mahkeme kararlarının alındığı belirtilirken, Brezilya bu kez 697 içerik kaldırma talebiyle sansür konusunda ABD’yi geçmeyi başardı. Yılın ilk yarısında 191 başvurusu bulunan Brezilya’nın ilk sıraya yerleşmesinde geçtiğimiz yıl gerçekleştirilen seçimlerin etkisinin büyük olduğu belirtildi. Google, 2012 Brezilya Seçimleri’nde gerçekleştiği iddia edilen Brezilya Seçim Yasası ihlalleriyle ilgili 756 ayrı içerik parçasının kaldırılması yönünde 316 talep aldı.

ABD 321 içerik kaldırma talebiyle ikinci sırada yer alırken, raporda dikkat çeken bir diğer ülke Rusya oldu. İntihar ve uyuşturucuyla ilgili içerik barındırdığı gerekçesiyle Rusya’dan 107 öğenin kaldırılması yönünde 107 talep alan Google, isteklerin yarısından fazlasını uygun bularak yayından kaldırdı.

Türkiye’de ise gündem değişmedi. Google raporunda, Bilgi ve İletişim Teknolojileri Kurumu’nun Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı tarafından 63 YouTube videosu ve 22 Blogger blog yayını için Atatürk’ü, devleti veya ulusal kimlik ve değerleri eleştirdiği iddiasıyla kaldırılması için 17 talep ilettiğini kaydetti. Şirket Türkiye’deki kullanıcıların söz konusu YouTube videolarının %52’sine erişimini kısıtlarken, söz konusu Blogger blog yayınlarıyla ilgili talepleri uygun bulmayarak içeriği kaldırmadı.

İçerik kaldırma taleplerinin yanı sıra trafik ve kullanıcı verileri talepleri ile ilgili bilgilerin de paylaşıldığı Google Şeffaflık Raporu’nu buradan inceleyebilirsiniz.

Yılın ilk yarısına ait Şeffaflık Raporu’nu geçtiğimiz Kasım ayında paylaşmıştık. Bu dönemde Google toplamda 20.938 talep ulaşırken, hükümetlerin içerik kaldırma istekleri 1791’e ulaşmıştı. Yeni rapora göre yılın ikinci yarısında şirkete yönlendirilen taleplerin toplam sayısı 21,389′ yükseldi.

Böylelikle toplam talepte 2012 yılında 42,327 sayısı görülürken, yıldan yıla bakıldığında kullanıcı verileri talebinde %24.49 oranında bir artış yaşandığı gözlemleniyor. Nitekim geçtiğimiz yıl toplam kullanıcı verileri talebi 34,001 idi.

Bununla birlikte ülke bazında baktığımızda ise ABD’nin kullanıcı verilerinin paylaşılması konusunda en çok talepte bulunan hükümet olduğu görülüyor. 2011 yılında 12.271 taleple ilk sırada yer alan ABD hükümeti, 2012’de bu sayıyı %33.71 oranında artırarak 16.407 istek ile bu anlamda lider konumunu koruyor. Türkiye ise bu dönemde 149 talep ile 15. sırada yer alıyor.

Google bu kez Şeffaflık Raporu’nda devletlerden gelen içerik kaldırma taleplerini yayınlamadı. Yaptığı resmi açıklamada bu verilerin daha sonra kamuoyuyla paylaşılacağını duyuran şirket, artan bilgi taleplerini bünyesinde bulunan servislerin önceki dönemlere göre daha çok kişi tarafından kullanılıyor olmasına bağladı.

Almaatı’da açılan davada dört şirketten karşıt medyaya ait içeriklerin yayınının durdurulması talep ediliyor. TNW‘de yer alan habere göre radikal olarak değerlendirilen ve hükümet karşıtı tavır sergileyen blogların, sayfaların ve grupların kapatılması isteniyor.

Kazakistan Mart ayında Sınır Tanımayan Gazeteciler tarafından yayınlanan internetin düşmanları konulu raporda ikinci kategoride, gözetim altında olan ülkeler arasında yer almıştı. Türkiye’nin de dahil edildiği bu kategorinin diğer üyeleri ise Fransa, Avustralya, Hindistan, Rusya, Güney Kore, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri, Tayland, Tunus, Kazakistan, Malezya, Sri Lanka ve Eritre. Çin, İran ve Kuzey Kore gibi ülkeler ise bir üst kategoride ‘internet düşmanları’ olarak değerlendiriliyor.

Google ve diğer internet şirketleri ile birlikte dava sürecinde yer alan Respublika gazetesi geçtiğimiz günlerde sonuçlanan davada muhalif politikacı ile birlikte yargılanmış ve mahkeme tarafından radikal olarak tanımlandı.

Google son olarak yayınladığı şeffaflık raporu ile hükümetlerin şirketten içerik sildirmek için yaptıkları başvurular hakkında bilgilendirmede bulunmuştu. 2012’nin ilk altı ayında hükümetler tarafından arama motoruna 1.791 talep iletilirken Türkiye 48 başvuru ile dördüncü sırada yer alıyor.

Genel tabloya baktığımızda Google’a gelen toplam taleplerin sayısı son dönemde 20.938‘ ulaşmış durumda. 2009 yılından itibaren hükümetlerden gelen isteklerin değerlendirildiği tabloya bakıldığında ise o dönemde 12.539 olan talep sayısının gösterdiği artış net bir şekilde görülebiliyor.

Google’a gelen içerik kaldırma talepleri, genellikle iftira iddiaları, içeriğin nefret dolu söylemi veya pornografiyi yasaklayan yerel yasaları ihlal ettiği yönündeki iddialar çerçevesinde gerçekleşiyor. Hükümetlerin talepleri arasında iftira ile gizlilik ve güvenlik, yüzde bakımından başı çekiyor.

Bununla birlikte esas dikkat çekici nokta ise hükümetlerin içerik kaldırma konusunda Google’a ilettiği taleplerin son dönemde hızla artmış olması. Nitekim Geçtiğimiz döneme (Haziran-Aralık 2011) göre bu yılın ilk yarısında hükümetlerden gelen içerik kaldırma talepleri 1.048’den 1.791’e yükselmiş durumda. Hükümetlerden gelen kaldırma talepleri bakımından ABD (209), Google’a en çok başvuran ülke olurken, onu Almanya (108) ve Brezilya (143) takip ediyor.

Türkiye ise içerik kaldırma talebiyle bu dönemde Google’a 48 başvuruda bulunmuş. Bu rakam, Türkiye’yi en çok içerik kaldırma talebinde bulunan ülkeler arasında dördüncü sıraya yerleştirirken, aynı zamanda taleplerin bir önceki raporlama dönemine göre (22) %1.013 oranında arttığını ortaya koyuyor.

Google’ın Türkiye raporunda Türkiye Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı’ndan (BTK), 5816 sayılı Atatürk’e karşı suçlarla ilgili yasayı ihlal ettiği iddia edilen içeriğin kaldırılması doğrultusunda istekler alındığı belirtiliyor. Rapora göre Google bu dönemde BTK’dan 426 YouTube videosu, Blogger blogu, bir Google dokümanı ve bir arama sonucunun Atatürk’ü, devleti veya ulusal kimlik ve değerleri eleştirdiği iddiasıyla kaldırılması için 148 istek almış.

Talepler doğrultusunda Türk kullanıcılarının YouTube videolarının %63’üne erişimi kısıtlanırken, web arama ve Blogger bloglarını kaldırma istekleri veya tek bir Google dokümanını kaldırmaya yönelik bir istek uygun bulunmayarak kaldırılmamış. Ayrıca BTK’nın azınlıkların bağımsızlığını tartıştığı ve siyasetçilerin özel hayatları hakkında bilgi ifşa ettiği gerekçesiyle ilettiği blogların kaldırılması isteğiyse yine Google tarafından uygun bulunmayarak kaldırılmamış. Tüm bunlara Google’ın bir kişi adına yerel bir kolluk kuvveti biriminden söz konusu kişiyle ilgili olduğu gerekçesiyle 242 YouTube videosunun kaldırılması için aldığı istekler sonucu herhangi bir işlem yapmadığını da eklemek gerek.

Her ne kadar adı şeffaflık raporu olsa da açıklanan verilerde bazı bulanık tarafların bulunduğuna değinmeden geçemem. Bunun için hafızamızı çok zorlamaya gerek yok. Geçtiğimiz aylarda Libya ve Mısır’da bir Youtube videosu nedeniyle patlak veren olaylar diğer müslüman ülkelere de sıçramış, Google’a adeta tepki yağmıştı. Bu süreçte videonun kaldırılması konusunda birçok ülke hükümetinin Google’a talepte bulunduğunu da okuyucularımıza duyurduk. Ancak Google’ın şeffaflık raporunda sanki bu talepler hiç Google’a ulaştırılmamış gibi görünüyor. Ülke olarak Mısır raporda yer almazken, Libya’nın ne mahkemece ne de polis, yönetici gibi diğer istek kaleminden bir tek talebi bile bulunmuyor. Keza aynı şekilde birçok Asya ülkesi de bu raporda yer almıyor.