ABD’nin Kaliforniya eyaletinden iki kullanıcı Matthew Campbell ve Michael Hurley’nin mahkemeye sunduğu belgelere göre Facebook, başka internet sitelerinin URL’lerini (bağlantı adresi) içeren iletiler yazdığında bu mesajın içeriğini inceleyip, söz konusu linki takip ediyor.

İddiaya göre mesajları takip etmekle kalmayan Facebook, göndericilerin profil bilgilerine de ulaşıyor. Açılan davada avukatlar Facebook’un bu şekilde Elektronik Haberleşme Gizlilik Sözleşmesi’ni (Electronics Communication Privacy Act) ve Kaliforniya gizlilik ve haksız rekabet yasalarını ihlal ettiğini öne sürdü.

Kaliforniya federal mahkemesine ulaşan şikayette iki kullanıcı da bu uygulamanın kullanıcı gizliliğini tehlikeye attığını savunuyor. Bununla birlikte dosyada Facebook’un “like” düğmesi, web eklentileri ve tarayıcılar üzerinden de bilgi topladığı da iddia ediliyor.

Facebook’un Gizlilik Şartları’nda kullanıcı bilgilerinin reklamverenlere servis edilmesi yönünde yaptığı güncellemeden daha önce bahsetmiştik. Her ne kadar kullanıcılardan tepki alsa da sosyal ağın bilgi toplama konusundaki faaliyetleri bunlarla sınırlı değil. Hatırlanacağı üzere geçtiğimiz günlerde Facebook’un kullanıcıların yayınlamadıkları yorum ve durum güncellemelerini de izlediğini sizlerle paylaşmıştık.

Raporda yılın ilk altı ayında 24 bin 737 veri için hükümetlerin 3 bin 846 içerik kaldırma talebi gönderdiği belirtiliyor. Bu rakam 2012’nin ikinci yarısında ise 24 bin 191 parça veri için 2 bin 289’du. Yani geçtiğimiz yıldan bu yana devletlerden gelen isteklerin sayısında %68 oranında bir artış bulunuyor.

Hükümet bazlı verilerde ise raporun en dikkat çeken ülkesi Türkiye. Zira bugüne kadarki raporlarda genellikle alt sıralarda yer alan Türkiye, bu kez birinciliği çoğu zaman kimseye kaptırmayan ABD’yi de geçerek ilk sırada yer alıyor. Belirtilene göre Ocak – Haziran ayları arasında Türk mahkemeleri ve resmi makamları 12 binin üzerinde içerik için 1673 içerik kaldırma talebi aldı.

Türkiye’den gelen talepler sonucunda 200 civarında içerik arama, Google+, Blogger ve YouTube gibi Google hizmetlerinden kaldırıldı. Raporda Türkiye için “Platformlarımızdan içeriğin kaldırılması için Türk yetkililerden bin 673 talep aldık, geçtiğimiz yılın ikinci yarısına kıyasla neredeyse 10 kat bir yükseliş var. Toplam talep sayısının yaklaşık üçte ikisi, yani bin 126 talep, 5651 Sayılı Kanun’u ihlal eden bin 345 parça içeriğin kaldırılmasını öngörüyor.” ifadeleri kullanıldı.

“5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun” kapsamında iletilen içerik kaldırma taleplerine neden olarak intihara yönlendirme, çocuklara cinsel istismas, uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımını kolaylaştırma, Atatürk aleyhine işlenen suçlar gibi birçok konu bulunuyor.

Diğer ülkelere bakıldığında ise ABD’nin yine üst sıralarda yer alan ülkeler arasında yer alıyor. ABD bu dönemde toplam 3 bin 887 parça veri için 545 kez içerik kaldırma talebi gönderdi. Rusya’nın da 2012’ye oranla taleplerini artırdığı görülüyor. Geçtiğimiz yıl 114 talepte bulunan Rusya, bu dönemde 257 kez talep için Google’ın kapısını çaldı.

Güncelleme duyurusunu resmi blogu üzerinden yapan arama motoru devi, Ocak ile Temmuz ayını kapsayan altı aylık dönemde de bilgi taleplerindeki artışın devam ettiğine dikkat çekiyor. Eski ve yeni Google servislerinin kullanıcı sayısındaki büyüme daha çok veri talebini beraberinde getiriyor.

Yeni raporda 2009’un Haziran ayından bu yana hükümetlerin Google kullanıcıları hakkındaki bilgi taleplerinde %100’lük bir artış yaşandığı görülüyor. Nitekim 2009 Temmuz’da Google’a toplamda 12 bin 539 talep ulaşırken, bu rakam 2013’ün Ocak-Temmuz döneminde 25 bin 879’a yükselmiş.

NSA skandalıyla bilgi sızdırma konusunda fazla ileri gittiklerini sonunda itiraf eden ABD hükümetinin bu tutumunu Google Şeffaflık Raporu’nda da görmek mümkün. Zira küresel çapta gerçekleşen bu artışta ülke olarak ABD baş rolü üstleniyor. Geride bıraktığımız altı aylık dönemde 10 bin 918 veri talebiyle açık ara ilk sırada bulunan ABD’yi, yüksek nüfuslu ülkelerden Hindistan 2 bin 691 taleple izliyor. Bu durumda ABD veri talep etmede en yakın rakibine üç kattan fazla fark atmış oluyor.

Son altı aylık bazda Almanya (2 bin 311), Fransa (2 bin 11) ve Birleşik Krallık (1,274) ilk beşi tamamlayan diğer ülkeler olurken, Türkiye 204 taleple ilk 10’un dışında kalıyor. Türk hükümetinden gelen veri taleplerinin hiçbirinin Google tarafından cevaplanmaması göze çarpıyor.

Diğer yandan Google yeni güncellemesinde ilk kez ABD’nin taleplerini ayrıntılı olarak yayınladı. Artık raporda ABD hükümetinden gelen talepler arasında arama emri, mahkeme celbi, acil durum bilgi ifşaları ve telefon dinleme emri gibi kategorilerle kullanıcılara sunuluyor.

Altı aylık dönemlerle yılda iki kez yayınlanacak Microsoft’un “Law Enforcement Requests Report” (Kolluk Kuvvetleri Talep Raporu) adını verdiği raporda, Türkiye’de Polis, Jandarma, Sahil Güvenlik ve Gümrük Muhafaza gibi örneklendirebileceğimiz kolluk kuvvetlerinden alınan veri taleplerinin sayısı ve şirketin verdiği cevapları bulmak mümkün.

Microsoft’un çevrimiçi ve Skype gibi bulut hizmetlerine dair tüm veri taleplerini kapsayan raporda yazılım devine ulaşan istek sayısının 2012’ye kıyasla çok fazla değişmediği görülüyor. Belirtilene göre yılın ilk altı ayında Microsoft’a 66 bin 539 kişiyle ilgili toplam 37 bin 196 veri talebi iletilmiş. 2012 raporunu yıllık olarak yayınlayan şirket, geçtiğimiz yıl 137 bin 424 kişi için 75 bin 378 veri talebi aldığını açıklamıştı. 2013’ün ilk altı aylık dönemine ait sonuçlarını yıla oranladığımızda da 2012’ye oldukça yakın bir tablo çıkıyor.

Bu dönemde Microsoft’un abonelik bilgileri bazında veri taleplerine cevap verme oranında küçük de olsa bir düşüş olduğu görülürken, kolluk güçlerinden gelen istek sayısında Türkiye’nin birincilik koltuğunu ABD’ye bırakması dikkat çekiyor. Veri talep etmede ABD ve Türkiye’yi Almanya, Birleşik Krallık ve Fransa izliyor.

Toplam kullanıcı bilgisi talebinin %77’sine cevap veren şirket, raporda Türkiye’den 7 bin 333 kişi için 6 bin 226 talep aldığını belirtiyor. Geçtiğimiz yıl toplamda 11 bin 434 başvuru yapan Türkiye’nin istek sayısında büyük bir değişme görülmezken, 2013’ün ilk altı ayında Microsoft’un abonelik bilgisi taleplerinin %75.1’ine cevap verdiği ifade ediliyor.

Türkiye’den gelen taleplerin %24.9’uyla ilgili veri bulunamaması dikkati çekerken diğer ülkelere nazaran ülkemizde çok fazla popüler olmayan Skype ile ilgili 8 kişi için sadece 2 talebin geldiğinin da altını çizmek gerekiyor.

Yılın ilk yarısına ait Şeffaflık Raporu’nu geçtiğimiz Kasım ayında paylaşmıştık. Bu dönemde Google toplamda 20.938 talep ulaşırken, hükümetlerin içerik kaldırma istekleri 1791’e ulaşmıştı. Yeni rapora göre yılın ikinci yarısında şirkete yönlendirilen taleplerin toplam sayısı 21,389′ yükseldi.

Böylelikle toplam talepte 2012 yılında 42,327 sayısı görülürken, yıldan yıla bakıldığında kullanıcı verileri talebinde %24.49 oranında bir artış yaşandığı gözlemleniyor. Nitekim geçtiğimiz yıl toplam kullanıcı verileri talebi 34,001 idi.

Bununla birlikte ülke bazında baktığımızda ise ABD’nin kullanıcı verilerinin paylaşılması konusunda en çok talepte bulunan hükümet olduğu görülüyor. 2011 yılında 12.271 taleple ilk sırada yer alan ABD hükümeti, 2012’de bu sayıyı %33.71 oranında artırarak 16.407 istek ile bu anlamda lider konumunu koruyor. Türkiye ise bu dönemde 149 talep ile 15. sırada yer alıyor.

Google bu kez Şeffaflık Raporu’nda devletlerden gelen içerik kaldırma taleplerini yayınlamadı. Yaptığı resmi açıklamada bu verilerin daha sonra kamuoyuyla paylaşılacağını duyuran şirket, artan bilgi taleplerini bünyesinde bulunan servislerin önceki dönemlere göre daha çok kişi tarafından kullanılıyor olmasına bağladı.

Forbes‘da yer alan habere göre blogger Shopov, ABD, Birleşik Krallık ve Avrupa’daki Facebook kullanıcılarının verilerinin satılık ilanını Gigbucks adlı sitede gördü. Sitede ayrıca verilerin Facebook uygulamasını kabul edip kullanan aktif üyelere ait olduğu ve doğruluklarını kontrol edildiği vurgulanıyor.

Beş dolara satın aldığı kullanıcı adı- e-posta adresi bilgilerinin bir kısmını kendi de kontrol eden Shopov blogunda bu verilerdeki e-postaların bir kısmının kullanıcıların profilinde gözükmediğini de tespit etti.

Facebook yetkilileri kullanıcı gizliliğine ne kadar önem verdiklerini belirttikten sonra soruşturma devam ettiği için daha fazla açıklama yapamayacaklarını söylerken Shopov sosyal ağdan yetkililerin kendisiyle irtibata geçtiğini ve elindeki verileri kendilerine yolladıktan sonra ortadan kaldırmasını ve konu hakkında yazdığı blog yazısını da silmesini istediklerini iddia ediyor.

Sosyal ağdan kullanıcıların hesaplarını silmek istediklerinde kullanıcı verilerinin de silinmesinin sağlamasını istediğini belirttiği yeni bir blog yazısı yazan aktivist, Facebook yetkililerinin isteğini de geri çevirerek ilk yazısını blogundan silmedi.

Dijital sivil haklar ve gizlilik gibi konularda çalışmalar yapan Bogomil Shopov, yaşanan olay sayesinde dikkatleri Facebook’taki tehlikeye çekmek istiyor. Özellikle kullanıcının üye olduktan sonra verilerinin üçüncü partilerle paylaşılması konusunun altını çizen Shopov “Herkes bilgilerinize ulaşabilir. Kullanıcı -kabul ediyorum- düğmesine tıkladığı anda bilgileri uygulamanın geliştiricisine ulaşıyor ve onlar da diledikleri gibi kullanıyorlar” diyerek sosyal ağ kullanıcılarını uyarıyor.