Facebook kendi raporunda iyi dilekleriyle birlikte, 2012’nin son 6 ayı dahil olmak üzere kullanıcıların ulusal güvenlikle bağıntılı ya da başka türlü, yalnızca çok küçük boyutlu bir kısmının hükümetlerin veri bilgilerinin hedefinde olduğunu belirtiyor.  Şirket 2013’ün ilk yarısında, taleplerinin toplamının çok düşük bir yüzde içerdiğini yeniden dile getirdi.

Apple geçen hafta, kazanç verileri yanı sıra benzer verileri yayınlamıştı. Zira FISA(Yabancı İstihbarat Gözetleme Kanunu), bir değişiklik ile şirketlere ne tür bilgiler paylaştıklarına ve hükümet tarafından paylaşılması istendiğine yönelik dana net veriler paylaşmalarına izin vererek bunu bir etkiye çeviriyor.

Yeni şeffaflık kararı geçen hafta yürürlüğe girmişti. Bu raporlar birlikte hükümet tarafından izin verilen yasal şeffaflık değişikliklerine tabi olarak her altı ayda bir güncellenecek.

Bu durumu tamamen perdeyi geri çekmese de daha fazla şeffaflık yolunda atılan bir adım olarak nitelendirmek mümkün. Şeffaflık konusunda atılan bu adım aynı zamanda ABD Başkanı Barack Obama’nın reformlarını tanıtma çabalarının da bir parçası konumunda.

Rapora göre yılın ilk yarısında 18 bin 70 içerik için devletlerden gelen 1811 kaldırma talebi, 2012’nin son altı ayında %20 oranında artarak 2285’e yükseldi. Taleplerle bağlantılı olarak kaldırılmak istenen içerik sayısı da bu dönemde 24 bin 179’a çıktı. Google resmi blogundan yaptığı açıklamada hizmetleri bünyesinde yer alan içeriklerle ilgili her zamankinden daha fazla siyasi baskıya maruz kaldıklarının altını çizdi.

Raporda hükümetlerin kendilerini ve diğer ortaklarını eleştiren blog yazılarının kaldırılması için birçok ülkede mahkeme kararlarının alındığı belirtilirken, Brezilya bu kez 697 içerik kaldırma talebiyle sansür konusunda ABD’yi geçmeyi başardı. Yılın ilk yarısında 191 başvurusu bulunan Brezilya’nın ilk sıraya yerleşmesinde geçtiğimiz yıl gerçekleştirilen seçimlerin etkisinin büyük olduğu belirtildi. Google, 2012 Brezilya Seçimleri’nde gerçekleştiği iddia edilen Brezilya Seçim Yasası ihlalleriyle ilgili 756 ayrı içerik parçasının kaldırılması yönünde 316 talep aldı.

ABD 321 içerik kaldırma talebiyle ikinci sırada yer alırken, raporda dikkat çeken bir diğer ülke Rusya oldu. İntihar ve uyuşturucuyla ilgili içerik barındırdığı gerekçesiyle Rusya’dan 107 öğenin kaldırılması yönünde 107 talep alan Google, isteklerin yarısından fazlasını uygun bularak yayından kaldırdı.

Türkiye’de ise gündem değişmedi. Google raporunda, Bilgi ve İletişim Teknolojileri Kurumu’nun Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı tarafından 63 YouTube videosu ve 22 Blogger blog yayını için Atatürk’ü, devleti veya ulusal kimlik ve değerleri eleştirdiği iddiasıyla kaldırılması için 17 talep ilettiğini kaydetti. Şirket Türkiye’deki kullanıcıların söz konusu YouTube videolarının %52’sine erişimini kısıtlarken, söz konusu Blogger blog yayınlarıyla ilgili talepleri uygun bulmayarak içeriği kaldırmadı.

İçerik kaldırma taleplerinin yanı sıra trafik ve kullanıcı verileri talepleri ile ilgili bilgilerin de paylaşıldığı Google Şeffaflık Raporu’nu buradan inceleyebilirsiniz.

Yılın ilk yarısına ait Şeffaflık Raporu’nu geçtiğimiz Kasım ayında paylaşmıştık. Bu dönemde Google toplamda 20.938 talep ulaşırken, hükümetlerin içerik kaldırma istekleri 1791’e ulaşmıştı. Yeni rapora göre yılın ikinci yarısında şirkete yönlendirilen taleplerin toplam sayısı 21,389′ yükseldi.

Böylelikle toplam talepte 2012 yılında 42,327 sayısı görülürken, yıldan yıla bakıldığında kullanıcı verileri talebinde %24.49 oranında bir artış yaşandığı gözlemleniyor. Nitekim geçtiğimiz yıl toplam kullanıcı verileri talebi 34,001 idi.

Bununla birlikte ülke bazında baktığımızda ise ABD’nin kullanıcı verilerinin paylaşılması konusunda en çok talepte bulunan hükümet olduğu görülüyor. 2011 yılında 12.271 taleple ilk sırada yer alan ABD hükümeti, 2012’de bu sayıyı %33.71 oranında artırarak 16.407 istek ile bu anlamda lider konumunu koruyor. Türkiye ise bu dönemde 149 talep ile 15. sırada yer alıyor.

Google bu kez Şeffaflık Raporu’nda devletlerden gelen içerik kaldırma taleplerini yayınlamadı. Yaptığı resmi açıklamada bu verilerin daha sonra kamuoyuyla paylaşılacağını duyuran şirket, artan bilgi taleplerini bünyesinde bulunan servislerin önceki dönemlere göre daha çok kişi tarafından kullanılıyor olmasına bağladı.

Toplantı öncesi sızan söz konusu taslakta kişisel veri sahipliğinden ağ güvenliğine, hatta devletlerin gerekli hallerde internet iletişimini kesebilmesini öngören birçok konu bulunuyor. Taslağı genel hatlarıyla özetlemek gerekirse ortada veri güvenliği, küresel web trafiğinin yönlendirilmesi ve alan adlarının yönetimi gibi internet kullanıcılarını direkt olarak etkileyecek birçok hususun Birleşmiş Milletler tarafından yönetilmesi gibi bir talep var.

ICANN adlı bağımsız kuruluşuyla internetin kontrolünü bir anlamda elinde tutan ABD, toplantı öncesinden bu yana bu duruma karşı çıktığını açıkça belli etmişti. Hatta bu kapsamda Google da bir kampanya başlatarak kullanıcıları internet özgürlüğü için harekete geçme çağrısında bulunmuştu. Diğer tarafta Avrupa Birliği ise internetin mevcut durumunun korunması gerektiği fikrinde.

Konu dışarıdan oldukça karmaşık görünse de işin özü ABD ve BM’nin internetin musluğunun başında kim olacak kavgasından öteye gidemiyor. Ancak bu kavga 3 milyardan fazla kişinin internetteki geleceğini ilgilendiren sonuçlar doğuracak olması bakımından bir hayli önemli. Zira ITU’nun sözde tartışma maddelerinin bulunduğu taslağa ek olarak başka belgeler de gün yüzüne çıktı. Boingboing sitesinde yayınlanan ve ITU üst düzey iletişim subayı Toby Johnson tarafından onaylanan son taslakta ise kurulun sunacağı internet özgürlüğünü kısıtlayıcı öneriler oldukça net.

Kitle internet gözetimi için kullanılması planlanan bir teknoloji olan DPI (deep packet inspection)’ın yer aldığı taslakta, öne sürülen kullanım önerileri ise durumun ciddiyetini anlatmaya yetiyor. Nitekim taslakta kullanıcıların internette gözetlenebilmesinin önünü açan DPI teknolojisinin, telif haklarıyla korunan ses dosyalarının kopyalanmasının önüne geçme, kullanıcılar arası dosya transferi tespiti, belirli içerik türlerinin ve SIP mesajlarının engellenmesi, bazı oyunların engellenmesi, BitTorrent’e dosya yükleyen kullanıcıların tanımlanması, P2P VoIP telefon görüşmelerini engelleme gibi durumlarda kullanılabileceği belirtiliyor.

Bu örnekler ışığında bugüne kadar ortaya çıkan endişelerin ve uyarıların haklı olduğunu söyleyebiliriz. Aradan geçen 24 yılın ardından düzenlenen toplantıda, internete eşit erişim hakkı gibi konular yerine özgürlüğün geleceğini tehlikeye atan yöntemlerin konuşuluyor olması gerçekten düşündürücü. Mevcut statüye göre taslağın yürürlüğe konabilmesi için toplantıya katılan bütün ülkelerin onayı gerekiyor. Makul koşullar göz önüne alındığında 193 ülkenin aynı fikri savunacağı bir zemin olmadığı da ortada. Ancak ITU ve destekçisi ülkelerin tüm dünyayı ilgilendiren bu konunun peşini bırakacağını düşünmek de fazlasıyla iyimser yaklaşım olur.

Twitter söz konusu raporda; kullanıcıların istedikleri içerikleri paylaşabilmesi, hükümetlerin kullanıcı detaylarını hangi sıklıkla talep ettiği, Twitter yönetiminin bu taleplere hangi sıklıkla yanıt verdiği, şirketin ne kadar telif hakkı şikayeti aldığı ve içerik sahibi şirketlere ödenen tutarlar gibi farklı konu başlıkları üzerinde yoğunlaşmış.

2012 yılında bugüne kadar, hükümetlerle paylaşılan 1.181 kullanıcı bilgisinin büyük çoğunluğu ABD hükümeti tarafından talep edilmiş. Söz konusu kullanıcı bilgilerinin %63’ü savcılığa iletilirken, bu oran ABD’de %75 ‘e çıkıyor.

Şirket; kullanıcılara, kanun tarafından yasaklanmadığı durumlarda, detayların paylaşıldığı bilgisini verdiğine dikkat çekmek için büyük çaba sarfetmenin yanı sıra sınırsız olarak tüm tweetlerin sansürlenmesini isteyen hükümetlerin taleplerine olumsuz yanıt verdiğini de duyurdu.(Beş ülkede yürütme Twitter’dan tweetlerin tamamen sansürlenmesini talep etmiş)

Şirketin bu tür bir raporu şimdi yayınlamasının ise şüphesiz bir nedeni var. Sayıları artan resmi soruşturmalar Twitter’ı açıklama yapmaya zorlamış. Şeffaflık raporunda Twitter Hukuk Departmanı Müdürü Jeremy Kessel bu durumu “ 2012 yılının ilk yarısında, tüm 2011 yılı boyunca aldığımzdan daha fazla hükümet talebi aldık” şeklinde özetliyor ve ilerde bu raporun güncellenmiş halini yılda iki kez yayınlayacaklarını duyuruyor.

Rakamlara bakılırsa, en çok şikayet bir  website içerik koruma sistemi olan DMCA’dan geliyor.2012’nin ilk yarısında 3.378 tane telif hakkı ihlali uyarısı alan şirket, sonuç olarak 5000’den fazla tweeti silmek durumunda kalmış.

Geçtiğimiz aylarda, tweetlerin arama sonuçlarında gösterimi konusunda gerginlik yaşadığı Twitter’ın şeffaflık raporu Google’dan da takdir aldı. “Props to @twitter for its new Transparency Report (and thanks for the shout out).http://goo.gl/DAqyh  + http://goo.gl/NDQ1m  = awesome‪#ttr” tweetiyle raporu destekleyen Google’la aynı gün New York’ta bir yargıç Twitter’ın “Occupy Wall Street” hareketinin  protestocusu Malcolm Harris’ın bilgilerini başsavcılık makamına iletmesi gerektiğini açıkladı.

Bu talebe karşılık Twitter ise kullanıcıların kendi içeriklerinden sorumlu olduklarını hatırlatarak, yasal bir yanıt söz konusu olduğunda seçeneklerini değerlendireceklerini duyurdu.

Twitter’ın kullanıcı gizliliğine bağlılığını duyurmasının hemen ardından yaşanan bu gelişmenin zamanlaması oldukça manidar. Twitter ise paylaştığı kullanıcı bilgilerinin sayısını azaltmaya çalışırken, bu bilgilerin “genellikle cezai soruşturma veya ceza davalarıyla ilintili olduğunun” altını çizdi.

Raporda yer alan bilgilere göre, Türkiye’de  hükümet tarafından  Twitter’dan 10’un altında kullanıcı  bilgisi talep edilmesi ve hiçbirinin savcılığa iletilmemiş olması ise dikkat çekici.