Hızla büyüyen sosyal medya pazarlamasına sağlık sektörü de ayak uydurmuş gibi gözüküyor. Sağlık sektöründeki Twitter hesaplarını incelediğimizde, markaların genellikle sağlık hakkında bilgiler verdiğini görüyoruz. Twitter, sağlık sektörüne müşteriyle birebir ilgilenme imkanı sunuyor.

BoomSocial verilerinden yola çıkarak hazırladığımız listeden Türk sağlık sektöründen en çok takipçiye sahip olan 10 Twitter hesabını ve etkileşim oranlarını sizler bir araya getirdik. Listemiz içinde doktorlar ve hastaneler de bulunuyor. Bu listede sağlık sektöründekilerin yazdığı tweet’leri, takipçi sayılarındaki artış oranlarını görebilirsiniz.

Not: BQS (Boom Quality Score), BoomSocial tarafından markaların sayfa performansları için verilen bir puan. Sayfaların büyüme puanı, ileti puanı ve etkileşim puanının ortalaması BQS’lerini belirliyor.

10. Anadolu Sağlık

Listemizin 10. sırasında Anadolu Sağlık yer alıyor. 4 bin 762 takipçisi olan Anadolu Sigorta, buna karşılık 1.809 hesap takip ediyor.

Bugüne kadar 1.545 tweet paylaşan Anadolu Sağlık, paylaştığı tweet’lerde görsel kullanmaya özen gösteriyor. Genellikle insan sağlığının ne kadar önemli ve kaybedilemez olduğunu vurgulayan Anadolu Sigorta, kullanıcılarıyla sektör ortalamasının üstünde bir iletişim kurmuş gibi gözüküyor.

Anadolu Sağlık’ın 17 BQS puanı bulunuyor. Anadolu Sağlık geçtiğimiz ay ise 75 takipçi kazanmayı başardı.

Kısaca Pinterest Nedir?

Pinterest, görsel anlamda hoşumuza giden fotoğrafları “ sanal pano” aracılığıyla paylaşmamızı sağlayan bir sitedir. Kullanıcılar beğendikleri fotoğrafları toplayarak kendilerine özel panolar oluşturup ve aynı zamanda ilginç buldukları kullanıcıları takip edebiliyorlar. Şu an sadece davet şeklinde üye olunabilen site geçtiğimiz aylarda çok büyük bir büyüme kaydetti.

Mart 2010’da kurulan Pinterest’in bu büyük gelişmesinin nedeni olarak,  katlanarak  artan kullanıcı sayısının yanı sıra Facebook , Twitter gibi sosyal paylaşım siteleriyle düzgün entegrasyonu ve şık, kullanıcı dostu arayüzünü sayabiliriz. Tabii ki paylaşılan içerik  fotoğraf olunca, bunun  insanlar tarafından kabul görmesi ve yaygınlaşması çok kolay oldu.

Görüntüler Pinterest’e yüklendiği zaman, iliştirilmiş linkler sayesinde görüntünün alındığı web sitesine kullanıcıları direkt olarak yönlendiriyor. Bu sitelerin ziyaretçi sayılarında büyük artışlar görülüyor. Dahası, bu görüntüleri Facebook ve  Twitter aracılığıyla paylaştığımız zaman ya da kullacıların web sitelerine ya da bloglarına iliştirince, bunlar  daha geniş bir kitle tarafından paylaşılmış oluyor. İlk etapta bir online günlük sitesi olarak başlayan ve   çoğunluğunun 25-44 arası kadınlardan oluşan kullanıcıların yemek tarifi, moda ve  ev dekorasyon fikirlerini paylaşmak için kullandığı Pinterest, şu an işletmeler için en temel  pazarlama araçlarından biri haline dönüşmekte.

Bu yazıma konu olan soru şu ki; başarısı görsel olarak  ilgi çekici içeriği paylaşmaya ve açık pazarlamaya dayanan bu sitenin  hızla büyüyen potansiyelini ve başarısını, tüm bunların çok da desteklenmediği  sağlık hizmetleri sosyal medyasında nasıl kullanabiliriz? Bunun cevabı, markanıza, bu ağın kullanıcı tabanına ve vizyonuna uygun tanıtımı  yaratıcı bir strateji oluştururak yapmaktan geçiyor. Şimdi size sağlık sektörü sosyal medyasında Pinterest’in etkisini arttırabilmek için bazı yöntemlerden söz edeceğim. Malum, her sosyal ağı kendine özgü bir dili var.

Tamamen görsel olarak düşünün ve markanızı infografiklerle de ifade edin.

Gerçekten görsel olarak ifade edebileceğiniz bir hikayeniz olduğunda Pinterest’i en etkili biçimde kullanabilirsiniz. Önce markanızı en iyi şekilde ifade edecek görüntüleri toplamalısınız. Bütçeniz izin veriyorsa profesyonel bir fotoğrafçının ya da grafik tasarımcısının yardımını da alabilirsiniz ki bence almalısınız.

Dikkatimizi çekmeye çalışan bir çok online mesajın arasında, ilgi çekici grafikler sosyal medyanın  bu karışıklığına son verebilir. İnfografikler, bilgilerin ve verilerin görsel öğelerle grafik tabanlı bir şeklinde temsil edilmesi bildiğiniz gibi ve komplike bilgiyi hızlı bir şekilde sunmakta.

Web sitenizi, Pinterest profilinizi ve panolarınızı, Pinterest sayfanızdan verim alabilmek için en uygun hale getirin.

Web sitenizi insanların paylaşmak isteyebileceği içerikler yerleştirin. Ziyaretçilerin, görselleriniz kolaylıkla Pinterest’ de paylaşabilmeleri için web sitenize Pin-it butonu ekleyin. Ayrıca, bir Pinterest takip butonu da ekleyerek kullanıcılarınızın sizinle Pinterest üzerinden iletişime geçmelerini destekleyebilirsiniz.

Pinterest profilinizi, hesabınızın “settings” seçeneğinden düzenleyebilirsiniz. Şirket adınızı, kullanıcı adınız olarak kayıt edin;  profil bilgilerinizi tamamen doldurun; logonuzu ve web sitenizin linkini de eklemeyi unutmayın.  Profiliniz arama motorlarında saklama seçeneği kapalı olmalı ki profiliniz yapılan aramalar da indekslenebilsin. Twitter ve Facebook hesaplarınıza bağlayan kutucuklar işaretli olmalı. Böylece “pin” leriniz otomatik olarak  bu hesaplarla bağlanır.

Hâlihazırda, panolar sizin için kategorilere ayrılmıştır. Fakat, kendi panonuzu en uygun şekilde tanıtması için bu kategori adlarını düzenleyebilirsiniz. Kategorize etmek, başkalarının sizi bulmasına ve görsellerinizin “re-pin”edilme şansının yükselmesine yardımcı olur. Maalesef henüz sağlık, sağlık hizmetleri ya da wellness kategorisi bulunmamaktadır.  Panolarınızı , “ Arama Motoru Optimizasyonu” nu  (SEO) düşünerek isimlendirebilirsiniz.  Pinterest etkili bir SEO strajesidir.  Çünkü,  “pin”ler  sitenize tekrar bir link olarak çalışır ve Google bu linki tanır. Sonuçta, sitenizi daha fazla SEO avantajıyla ödüllendirir. Eğer “pin” lerinize “hashtag”ler eklerseniz, onları aramaya daha uygun hale getirebilirsiniz. Aynı zamanda, diğer sosyal medya siteleriyle beraber yürütülen kampanyalarda, bu “hashtag”ler yaralı olur.

Markanın kişiliğini gösterin, takipçilerinizi arttırın ve sizi destekleyenlerin kendi görsellerini paylaşmalarına olanak sunun.

Çalışmalar göstermiştir ki insanlar işletmelerle değil,  insanlar iletişim halinde olmak istiyorlar. Pinterest de aslında markanızı daha insanlaştırmak için size fırsat sunuyor.  Mesela ekibinizi onlarla tanıştırabilirsiniz. Takipçilerinize, sizin için çalışanların ya da gönüllülerin gerçek hayatlarından görüntüler sunabilirsiniz.  Görseller;  ofisteki günlük yaşam, gönüllülük çalışmaları, ödül törenleri ve sosyal farkındalığı artıracak aktiviteler  (okuduğumuz kitaplar gibi) ile ilgili olabilir.

Sektörünüzdeki etkili kişileri takip edin. Onların da sizi takip etme olasılığı yüksektir.  Diğer kullanıcıların paylaştığı uygun içeriği “re-pin” yapın ve onlarla panolarının altına yorumlarda bulunarak iletişime geçin. Bütün bunların ötesinde, sizi takip edenlere, düzenli olarak güncellenmiş içerik sağlayarak, onları bağlı tutmak gerekmektedir. Diğer sosyal medya sitelerinde olduğu gibi Pinterest’te de güçlü bir takipçi sayısı oluşturmak için sektörünüzle ilgili bir konuda önde gelen uzmanlardan biri olmanıza gerekmektedir. Böyle olursanız, kullanıcılar da size doğru üşüşeceklerdir!

Herhangi bir sosyal medya platformunda, sizi takip edenler,  yaptıklarınız sayesinde hissettikleri duyguları paylaştıkları zaman, en iyi pazarlama gerçekleşir. Kullanıcılar tarafından oluşturulacak bir pano yaratarak, kullanıcıları, sizin hesabınıza kendi görselleriyle katkıda bulunması için davet edebilirsiniz.  Bu, topluluğu genişletmek ve takipçileriniz ile kaynaşmak için büyük bir fırsattır.

Eğlenceli olun.

Estetik olan görsellerden sonra ikinci olarak eğlenceli görseller, “re-pin” ediliyor. Bu siteyi çok da fazla ciddiye almayın ve olumlu bir şekilde “pin” leyin.

Pinterest, sürekli gelişen bir site.  Geliştikçe, yeni fırsatlar da bünyesine ekleniyor. Bu sitenin, işletmelere kattığı pazarlama değeri ispatlanmış durumdayken,  sağlık hizmetleri pazarlaması için olan potansiyeli aşikâr durumdadır. Eğer hala Pinterest ile tanışmadıysanız, hastaneler, sağlık uzmanları ve ilaç sektörü tarafından sitede kullanılan bazı yaratıcı yöntemlere bakabilirsiz. İlk olarak, Pinterest’ in sizin pazarlama planınıza uygun olup olmadığına karar vermelisiniz.  Daha sonra, bu sitenin potansiyelini en iyi şekilde değerlendirmek için bu makaledeki ipuçlarını da kullanarak kendinize bir Pinterest pazarlama stratejisi oluşturun.

Global alanda Pinter-aktif bazı sağlık kurumlarını örnek almak isterseniz, Novo Nordisk, Diabetes Research Institude, Cancer an Health Awareness takibinizde olsun.

Bu yazıma katkıda bulunan sevgili Zehra Büyüksarıoğlu’na teşekkür ederim.

Bir süredir sosyalmedya.co’ da sadece sağlık ve ilaç sektörünü işleyen bir tıp doktoru olarak, bu yazıya konu olan blog ve Facebook sayfasına rastladığımda, işin ticari kısmını bir kenara koydum ve aldım kalemi (klavyeyi) elime.

Benim de ailemde hayatını kanser sebebiyle yitiren kişiler oldu. Gelişen teknoloji, bir yandan ekolojiyi harap ederek kanserlerin görülme sıklığını arttırırken, bir yandan da kanserli hastalara bir umut olarak sahneye çıkıyor. İnsanların ortalama yaşam süresinin arttığı oranda kanserleri de daha sık görmeye devam edeceğiz.

Kanser, korkutucu bir sözcük. Bununla beraber kanser de dahil tüm hastalıkların seyri, hastanın ve hasta yakınlarının morali, hastalığın nasıl algılandığı, kabullenildiği ve bu hastalıkla, tabir yerindeyse “nasıl dansedildiği” ile ilgili olarak değişiyor. Evet, medikal tedavi bu tür hastalıklarda olmazsa olmaz, ama işin psikolojik destek boyutu da çok kritik. Gazetelerin en sevdikleri haberlerin başında “kanseri yendi!”  konulu olanlar gelmiyor mu?

Bu yazıma konu olan “Kanserle Dans” blogu ve Facebook sayfası (bugün itibariyle ben dahil 423 beğeneni var),  A.B.D.’de yaşayan iki Türk tarafından hazırlanmakta ve güncellenmekte. Amaçlarını “kansere karşı önlem almak ve baş etmek isteyenlere destek” olarak ifade ediyorlar.

Esra ve Ebru’nun yolları yıllar önce İstanbul’da beraber okudukları Notre Dame de Sion Kız Lisesi’nde kesişiyor. Yıllar önce A.B.D.’nin farklı eyaletlerine yerleşip yaşamaya başlıyorlar. Esra geçtiğimiz Ocak ayında babasını pankreas kanseri dolayısıyla kaybederken, aynı günlerde Ebru’nun babasına prostat kanseri teşhisi konuyor…ve Kanserle Dans’ın hikayesi başlıyor…

Onlar da hepimiz gibi ilk olarak Google’a başvurup, kanser konusunda Türkçe kaynak bulmaya çalışıyorlar ve internette oldukça sınırlı bir içerik olduğunu görüyorlar. Bunun üzerine İngilizce kaynakları Türkçe’ye çevirip babalarına gönderiyorlar. Şimdi ise bu konudaki içeriğe Türkçe ulaşmaya çalışanlara karşılıksız olarak ellerindeki bilgiyi sunuyorlar.

Blog sayfasında son derece basit ve anlaşılır dille kaleme alınan yazıların yanında, teknik bilgi veren (radyoterapi nedir, yan etkileri nelerdir) yazılara da yer veriyorlar.  Hem blogda hem de Facebook sayfasında çift taraflı iletişimi destekleyen tavırları benim çok hoşuma gitti. Nihayetinde aynı dertten muzdarip başka kişilerin de kendilerini ifade etmeleri aslında başkalarını da cesaretlendiriyor. Ayrıca bu platformları, yazı yazmak isteyen sağlık çalışanları, kanser hastaları ve hasta yakınlarına da açıyorlar.

Sosyal medyanın beşiği olan A.B.D.’de, değil sadece kanser, aklınıza gelebilecek her türlü hastalıkla ilgili kurulmuş bloglar, hasta ve yakınları tarafından oluşturulan gruplar var. Bu gruplara üye olanlar birbirlerine her anlamda destek veriyorlar. Biz ise Türkiye’de bu konuda biraz geriden geliyoruz. İşte tam da bu yüzden, ben Türkçe içerik sağlayan Kanserle Dans Facebook sayfasını beğendim! Siz de beğenin!

Geçtiğimiz Pazartesi, sosyalmedya.co’da iki ayımı doldurdum ve bu da 14. yazım.

İki ay önce, sadece sağlık ve ilaç sektörünün sosyal medya ve dijital-mobil pazarlama alanında yürüttüğü aktiviteleri yazmaya başladığımda, alan son derece niş olduğundan, bir süre sonra kendimi tekrarlamaya başlar mıyım ve her seferinde değerli bir içerik sunabilir miyim diye endişelerim vardı. Bu iki aylık süre, tüm endişelerimi boşa çıkarmakla kalmadı, aksine kendimi klonlama ihtiyacı doğurdu. Günlük olarak takip ettiğim global sosyal medya arenası bana sınırsız içerik sağlıyor zaten ama daha çok sevindiğim şey, sizlerden gelen destek. Bundan sonra da, sizlerden gelen değerli içeriklere yazılarımda yer vermekten keyif alacağım.

Sağlık alanında sosyal medya aktivitesi dendiğinde ben bunu önce kâr amaçlı olan ve olmayan diye ikiye, sonra da kategorisel açıdan genel olarak beşe ayırıyorum:

• Hastanelerin ve diğer sağlık merkezlerinin aktiviteleri
• İlaç firmalarının aktiviteleri
• Dernek, vakıf gibi sivil toplum kuruluşlarının aktiviteleri
• Doktorların aktiviteleri
• Hasta gruplarının veya yakınlarının aktiviteleri

Yazılarımın konusunu bu 5 kategorinin aktiviteleri oluşturuyor. Sosyal medyanın sağlık alanında kullanımının toplumsal, kurumsal ve bireysel çıktılarına baktığımda görüyorum ki bu mecra ne kadar akıllı ve etkili kullanılırsa sağladığı fayda o kadar büyük oluyor.

Dünyanın saygın araştırma ve danışmanlık şirketlerinden PricewaterhouseCoopers Nisan 2012’de A.B.D.’deki 1.060 sosyal medya kullanıcısının katılımıyla ve alanlarında uzman kişilerin yorumlarıyla, sağlık sektörünün sosyal medya kullanımı ve bu konuda kullanıcıların algısı üzerine oldukça kapsamlı bir rapor yayınladı. Bu raporun özet çevirisi ve yorumlarımı içeren 5 bölümlük yazı dizisi 14 Mayıs’ta başladı ve o günden bu güne raporun İngilizce orijinali, sizler tarafından toplam 101 kez indirildi ve görüntülendi. Şimdi bu raporun kapsamlı özet çevirisini sizlerle buluşturuyorum. Raporun kapsamlı özet çevirisini yaptıktan sonra, e-magine iletişimdeki dostlarım da raporun yeniden tasarımı ve görsel olarak aslına benzer hale gelmesi aşamasında katkılarını esirgemediler.

Bu özet çeviriyle beraber, bu son bölümde kısa bir toparlama yapacağım.

Hepsinden önce şunu ifade etmek isterim ki, pazarlamanın, internetin ve sosyal medyanın kitabının yazıldığı yer olan A.B.D. , her alanda olduğu gibi sağlık alanında da sosyal medyanın oldukça aktif kullanıldığı bir ülke. Üzerine beş bölümlük bir yazı dizisi hazırladığım bu araştırma gösteriyor ki, sadece sosyal medya değil, tüm dijital ve mobil uygulamalar, sağlık alanında giderek artan hızda kullanılmaya başlanacak.

Henüz hiçbir ülkede, ilaç sektörünün sosyal medyayı ne şekilde kullanacağı ile ilgili net ifadeler taşıyan bir kullanım rehberi yayınlanmamışken, ilaç firmalarından bu alanda büyük bir cesaret beklemek hayalperestlik olur. Yalnız unutulmamalı ki, sosyal medya dediğimiz şey, bir Facebook sayfasından, her gün gönderilen 3-5 Twitter iletisinden ibaret değil. Sosyal medyada veri madenciliği, bir başka deyişle monitorizasyon belki de ilaç ve sağlık sektörünün ilk başlaması gereken yer. Pazar araştırmalarının yerini sosyal medya monitorizasyonunun almakta olduğunun konuşulduğu şu günlerde, ilaç ve sağlık sektöründe çalışan bir yöneticinin, özellikle bir pazarlamacının bundan haberdar olmaması büyük kayıp olur.

Sosyal medya da (genel itibariyle ilk jenerasyon kanallar olarak tabir edilen Facebook ve Twitter, Youtube’u kastediyorum)  tüm diğer ürünler, hizmetler ve araçlar gibi gün gelecek hayat döngüsünün alçalma dönemine girecek, belki küçülecek, belki dönüşecek, belki de kaybolacak. Kısa bir süre öncesine kadar ülkemizde Youtube’a erişim yasak iken, bu durum hepimizde bir sınırlandırılmış hissi yaratmıştı. Halbuki şimdi yerel ve global pek çok video sitesi, Youtube’un sağladığı içeriği sağlayabiliyor.

Raporun sonuçlarına göre sosyal medya sitelerinin erişkinler tarafından kullanımı 2005 yılından 2011 yılına, %5’ten %50 oranına yükselmiştir.  Örneğin Facebook 2005 senesinde 5 milyon kullanıcıya sahipken, şu anda 845 milyon katılımcıya (bireysel kullanıcı ve ticari kullanıcılar) sahip ve bu sayı tüm Avrupa’nın nüfusundan çok. Twitter da, yine inanılmaz bir büyüme sergilemekte ve günlük ortalama 460.000 yeni hesap açıldığını bildirmekte. Bununla beraber biliyoruz ki, Twitter’da içeriğin % 50’si kullanıcıların yaklaşık 20.000’i tarafından oluşturulmakta. Yani an itibariyle büyük çoğunluk katılımcı değil, izleyici konumunda. 2 sene sonra milyonlarca kullanıcının canı 140 karakterle kendini ifade etmeye çalışmaktan sıkılırsa ne olacak? Ön kabulümüz, sosyal medyanın geri döndürülemez bir fenomen olduğu, ama ya değilse?

Yukarıda saydığım soru işaretleri, profesyonel olarak sosyal medya alanında çalışan biri olarak beni endişelendirmiyor. Çünkü pazarlamacı yanım diyor ki, insanların en büyük motivasyonlarından biri kendilerini ifade etmek ve ellerine bunu yapmanın çok basit bir yolu geçmişken, bundan vazgeçmeyecelerdir. Yeni jenerasyon sosyal ağ Pinterest de aynı motivasyon üzerinden besleniyor, sadece fotoğraflarımızı paylaştığımız Instagram da, milyonlarca blog  da.  Evet, belki bundan 3 sene sonra Facebook ve Twitter bugünkü popüleritelerini koruyamayabilirler ama o gün geldiğinde bu motivasyon, kendine başka bir kanal bulacaktır.

PricewaterhouseCoopers’ın (PwC)  Sağlık Araştırmaları Enstitüsü’nün (HRI) yaptığı bu araştırmanın sonuçları, hastaneler, ilaç sektörü ve sigorta sektörünün bu yeni interaktif iletişim şeklinden faydalanabileceğini gösteriyor.

Haftalık bir sosyal medya fotoğrafı çekildiğinde, HRI, topluluk sitelerinin aktivitelerinin binlerle ölçülürken, firma sitelerininkinin sadece yüzlerde kaldığını ifade ediyor.

Ne kadar yüksek bir sayı: 1.200 hastane, 4.200’den fazla sosyal iletişim sitesinde yer almakta.

Birkaç ilgi çekici sayı daha:

• Kullanıcıların % 42’si sosyal medyayı, sağlık ile ilgili (tedavi, doktor) tüketici yorumlarına erişmek için kullanmaktalar.
• Araştırmaya katılanların % 61’i, sağlık kurumlarının sosyal medya paylaşımlarını güvenilir bulmakta. % 41’i ise sağlık kurumları ile bilgilerini paylaşmayı uygun bulmakta.
• 18-24 yaş aralığındakilerin % 90’ı sağlık ile ilgili konularda katılım sağlayıp, erişilen bilgiyi güvenilir bulduğunu ifade ederken, % 80’i sosyal medya aracılığıyla sağlıkla ilgili bilgiyi paylaşmayı uygun bulduğunu belirtmişler.
• Kullanıcıların % 75’i, sosyal medya kanalıyla, sağlık kurumlarına ilettikleri randevu talepleriyle ilgili bir gün içerisinde cevap beklediklerini ifade ederken, yaklaşık yarısı birkaç saat içerisinde cevap beklentisinde olduğunu belirtmiş.
• Kullanıcıların % 45’i sosyal medyada eriştikleri bilginin, tedavileri için ikinci bir fikir alma konusunda etkili olduğunu, % 40’ının ise kronik hastalıklarıyla başa çıkmaları veya diyet ve egzersize yaklaşımları konusunda etkili olduğunu ifade etmiş.

Raporun tüm detaylarını görmek için bu linke tıklayın lütfen. Yazımı Cleveland Clinic’in İş Bütünlüğü Şefi Don Sinko’nun sözü ile bitiriyorum: “Sosyal medyanın en büyük risklerinden bir tanesi sosyal medyanın görmezden gelinmesidir. Sosyal medya her yerde; siz sevseniz de sevmesiniz de insanlar onu kullanıyor. Neyi bilmediğinizi bilmiyorsunuz.”

Yazı dizimin 1. bölümü ,  2. bölümünü ve 3. bölümü geçen hafta yayınlanmıştı. 4. bölümde biraz da gelecekten bahsedeceğiz. Son bölümde ise kısa bir toparlamayla beraber orijinalini bu linkten indirebileceğiniz raporun kapsamlı özet çevirisini sizlerle paylaşacağım.

[heading style=”1″]GELECEĞE BAKIŞ[/heading]

Bireylerden toplanan veriler hasta profillerinin tamamlanmasına yardımcı olabilmektedir.

Çıktılara dayanan bir geri ödeme sisteminde sağlık hizmetleri şirketleri için en büyük hedef sağlığı düzeltirken giderleri düşürmek için hasta davranışları üzerinde olumlu etkiler yaratmaktadır. Texas Health’in Tıbbi Enfarmasyon Şefi Ferdinand Velosco “Bir çok hasta verisi bulunmaktadır, bunların içinde klinik veriler de vardır ve çok yakında genomik veriler de eklenecektir. Ancak hastalarımızın hayatında gerçekten o an olan şey aynı şekilde sosyal ortamda da gerçekleşiyor” demektedir.

[quote style=”1″]“Eğer hayatlarındaki yaşamsal faktörleri, bakım almak için seçtikleri zaman ve kişiyi, aldıkları bakımdan sonra karşılaştıkları zorlukları anlarsak klinik açıdan ve bakımı geliştiren analitikleri birleştirmek için ciddi bir potansiyelimiz olur.”[/quote]

Bazı kurumlar sosyal medya verilerini nasıl kullanacaklarını ve bunu hastaların görüşleri ve diğer bilgilerle tamamlayacaklarını düşünmeye başlamıştır. Boston’daki Beth Israel Deaconess Medical Center’da araştırma görevilisi olan Dr. Arash Mostaghimi “Bir çok kronik hastalığın yalnızca laboratuvar verileriyle ölçülmesi çok zordur. Ancak asıl önemli olan hastanın nasıl hissettiği ve gün be gün nasıl ilerlediğidir; bu da zamanla sosyal medya ve trendlerden yakalamak konusunda oldukça iyi olduğumuz bir durumdur” demiştir.

Sosyal datayı bütünleştirmeye nasıl başlanır

Hastanın sağlığını etkileyen hasta algısı, bilgisi ve davranışı sosyal medya verilerinin düzenli olarak bütünleştirilmesiyle toplanabilir. Hem bireylere hem de kurumlara hizmet sağlayan bir sağlık yönetimi çözümleme şirketi olan OptumHealth Pazarlama Planı Direktörü Kevin Abramson, “Sosyal medya sayesinde kişinin sağlığının daha iyi olması için ne yapmak istediğini, engellerinin ne olduğunu, kendilerini teşvik eden şeylerin ve ilgilerinin neler olduğunu, neyle mücadele ettiklerini ve hangi bilgiye ihtiyaç duyduklarını öğrenebiliyoruz.” demektedir. “Asıl soru, verilerde gördüğümüz sonuçları daha iyi anlamak için bu bilgileri nasıl kullanacak olduğumuzdur.”

[heading style=”1″]SİZİN İŞİNİZ İÇİN BU NE ANLAMA GELİR?[/heading]

İster tedarikçi, ister sigortacı, isterseniz de tıbbi araç şirketi olun, online kullanıcılarla iletişim halinde olmanız sonucunda bu durumdan daha aktif şekilde faydalanabilirsiniz. Gelecek yıllarda dikkatli ve düşünülmüş sosyal medya kullanımı sağlık endüstrisi şirketlerinin iş stratejileri dahilinde giderek artan bir öneme sahip olan bir yapı taşı haline gelecektir.

Sosyal medyayı sadece bir kanal olarak değil, bir zihniyet olarak algılayın

• Yatırımlarınızı planlarken disiplinli bir yaklaşım seçin. Gelirleriniz ya da masraflarınız üzerindeki finansal etkisi nedir? Marka imajınız ve bağlılığınız gelişme gösterdi mi? Kurumunuz yerleşik bir sosyal medya varlığıyla birlikte itibari riskleri yönetmeye karşı hazır mı? Rakamsal kazançlar arttı mı ya da gelişti mi?
• Sadece yatırımlarınızın getirisine odaklı olanları değil, güven ve şeffaflık üzerine odaklanmış hedefler belirleyin: Sosyal medyanın ilk geri dönüşü kârda, vizitelerde ya da satışlarda ölçülebilir olmayabilir. Ancak; kullanıcılar arasında şeffaflık ve güven kurarak marka üzerinde etki sağlayabilir.
• Ulaşılabilir ve uygun olmaya odaklanın: Hastalarınızın size ihtiyaç duydukları anda yanlarında olabileceğinizden emin olmanızı sağlayacak online ve mobil bir stratejiyle sosyal medya planlarınızı bütünleştirin. Kullanıcılar sağlıklıyken kurmaya başladığınız ilişki onlar hasta olduklarında size dönecekleri bir temel sağlayacaktır.
• İç operasyonlarınızı adapte edin, depolardan ağlara geçin: Sosyal medya sadece bir pazarlama aracı değildir. Yasal, bilişim, klinik, kullanıcı servisleri ve diğer hizmetlerinizi koordine etmek için bir sosyal medya departmanına yatırım yapın.
• İhtiyaç anında uygun olacak işlerinizi modernize edin: Pazar araştırması, kullanıcı servisi, bilişim personellerinin yeniden eğitim görmesi gerekmektedir ve yeni beceriler geliştirilmelidir.

Sosyal sohbetleri yeni görüşlere çevirin

• Yalnızca konuşup dinlemeyin; analiz edin ve bütünleştirin: Kurumunuzun Facebook sayfası ya da bloğunu inceleyin; bu diyalogların öneri olarak değerlendirildiği ve harekete dönüştürüldüğü stratejiler geliştirin.

[heading style=”1″]İLAÇ SEKTÖRÜ[/heading]

Üreticilerin, geliştiriciler ve diğer kullanıcı ihtiyaçları için sosyal medyaya nasıl katılmaları gerektiği konusunda yapacakları küçük bir düzenleyici rehberlik ile sosyal medyanın ilaç sektörü ve sağlık bilimcileri tarafından kullanımı giderek daha iddialı olmaya devam edecektir. FDA’in Aralık 2011’de hazırladığı rehberlik taslağında sosyal medyanın kullanımı ile ilgili bazı yönlendirmeler sağlanmış olsa da, ilaçların prospektüsünde açıkça belirtilen endikasyonlar haricindeki amaçlara yönelik kullanımı ve bununla ilgili bilgiler konusundaki alana yönelik taleplere yanıt vermek açısından sınırlı kalmıştır. İlaç sektörü şirketleri kurumları bu durumdan fayda sağlama yolunda ilerlerken düzenlemelerle ilgili ve yasal riskleri minimuma indirmelidir.

• Zemini olası risklere ve yeni fırsatlara göre hazırlayın: Sosyal medyaya stratejik bir yaklaşım, riskleri ve fırsatları yönetmeye en uygun yönetim ve yeni sosyal yapıya adapte olabilecek operasyonel süreçler içeren bir alt yapı geliştirin.
• Dinleyin ve geliştirin: Hedefe yönelik konuşmaları takip etmek ve verileri ilaç güvenliği, ürün şikayetleri, satış ve pazarlama, pazar araştırması ve diğer iş operasyonları üzerinde yapılan araştırma ve geliştirmeler ile ilgili ürün kararlarının içine entegre etmek amacı gözeten yatırımlar yapın. Sosyal medyaya birleştirilmiş seviyede görüş sağlayan bir diğer iş istihbaratı kaynağı olarak davranın. (Örneğin, ürününüz nasıl çalışıyor, kullanılmayan bir pazar var mı, ne gibi gelişmeler yapılabilir?)
• Dijital kimliğimizi tanımlayın: Bir hastanenin ya da doktorun hastayla ilk karşılaşması genellikle online olmaktadır. Tedarikçiler diğer sağlık kuruluşlarının haricinde kullanıcıların kendilerine duydukları güvenden fayda sağlamalıdırlar. Uygulayacağınız indirimler, randevuların düzenlenmesi, yönlendirilmesi ve hastaların görüşlerini bildirmesi için forumlar sağlamak gibi hedeflerinizin dijital ortam aracılığıyla kimliğinizi nasıl tanımlayacağını belirleyin.

Yazı dizimin 1. bölümü ve 2. bölümünü henüz okumadan bu bölüme rastladıysanız, anlam bütünlüğü açısından önerim ilk iki bölümü de okumanız olacaktır.

HRI anketine katılanların % 82’si sosyal medya aktivitelerinin pazarlama ve iletişim departmanları tarafından yürütüldüğünü belirtmişler. Bununla beraber, bir kurum sosyal medyayı sık kullanmaya başladıkça, amaç müşteri hizmetleri, inovasyon ve ürün/hizmet geliştirmeye kayıyor.  “İnsanlar artık farklı araçlar ve etkileşimler arıyorlar. Şunu söyleyebiliriz ki, sadece bir sosyal medya stratejisi  ileride yeterli olmayacak, çünkü bu, bir medyadan öte bir sosyal strateji” diyor Kiaser Permanente’s İnternet hizmetleri kıdemli direktörü Ann Sherry.

[heading style=”1″]Dijital Sosyal Ortamın Faydaları[/heading]

Bireyler için:

-Diğer kişilerin tedaviler, belirtiler ve ilaç reaksiyonları konusundaki deneyimlerini görmek.

-Destek gördüğünü ve yalnız olmadığını hissetmek.

-Sağlık kurumlarına, sigorta şirketlerine daha doğru sorular sormak için bilgi bulmak.

-Anlık bilgiye ulaşmak ve paylaşmak

Kurumlar için:

-Problemlere zamanında ve akıllıca çözümler bulmak

-Sağlık eğitim ve hizmetleri için yeni bir kitleye ulaşmak

-Kurum sözcülerine delege etmek ve konuşturmak.

[heading style=”1″]Harici forumları dinlemek, onlara katılmak ve onlardan yararlanmak[/heading]

Pazarlar çok çabuk yön değiştirebilir ve sosyal medya organizasyonlara problem çözmek yada yeni fırsatları kullanmak için kamuoyunun nabzını ölçme olanağı sağlar. (Bakınız Şekil 12)

Dinlemek

Cleveland Clinic’in İş Bütünlüğü Şefi Don Sinko; “Sosyal medyanın en büyük risklerinden bir tanesi sosyal medyanın görmezden gelinmesidir. Sosyal medya her yerde; siz sevseniz de sevmesiniz de insanlar onu kullanıyor. Neyi bilmediğinizi bilmiyorsunuz.” diyor. ‘Dinlemek’ öğrenmeye başlamanın başlangıcıdır. Bunun içinde şirket ya da marka hassasiyetini incelemek, çeşitli sosyal medya sitelerinin temas noktalarını izlemek ve niteleyici şablonlar için yapılan yorum ve tartışmaları analiz etmek de bulunmaktadır.

İşte size bir örnek: Sosyal bir ağ içindeki hemşireler özel bir ilacın eksiklerini tartışıyorlardı. Bu sohbet, ilaç şirketinin sosyal medya sitelerinden birinde ilacın ruhsatını veren yetkililerden biri tarafından keşfedilene kadar ilacı üreten şirket yöneticilerinin bu eksikliklerden haberi yoktu. Bu tecrübeden sonra şirket acilen sosyal medyada var olan topluluğun olumsuz görüşlerini ele alabilmelerini ve bunlardan bilgi toplayabilmelerini sağlayan bir imkan yarattı. Bunu olumlu bir not olarak ele alırsak, iyi ‘dinleyen’ şirketler servisleri için yeni fikirler üretebilmekte ve hastaların bildirdiği sağlık bilgilerinin işlerini geliştirmek için kullanabilmektedirler.

İnteraktif Pazarlama Yöneticisi Kevin Noble “Henüz hiç kimse sosyal olarak ortaya çıkan verilerdeki patlamanın anlamından faydalanamamaktadır” demiştir. “Benim tahminim birbirine bağlanmak konusunda gelecek olan bir sonraki evre daha önce birbirlerine o kadar da yakın olmayan insanların oluşturduğu havuzlar arasında gerçekleşecektir. Sosyal medyanın parçalanmış bir endüstriyi, hastaları ve onların merkezdeki bilgileriyle birlikte yeniden bir araya getirme yetisi bulunmaktadır”

Katılmak

Dinlemek, sağlık hizmetleriyle ilgili iş kolları için yalnızca ilk adımdır. Sosyal medya, artışları kullanırken teknolojik gelişmeler için yeni fırsatlar su yüzüne çıkmıştır böylece tüketicilerin anlayışları ve fikirleri daha ulaşılabilir olmuştur. Şirketler potansiyel fırsatları yakalamak ve uygun bir şekilde cevap vermek için toplanan verileri aktif bir şekilde yönetmek durumundadır. Bu durum olumsuz hareketlere ya da sosyal alanda  paylaşılan bilgilere karşı çözüm getirmek için hareket etmeyi de gerektirmektedir. Eğer ki Cleveland Clinic’e ait Facebook, Twitter ve blogların da dahil olduğu herhangi bir sosyal medya forumunda olumsuz bir paylaşım olursa, belirlenmiş bir zaman dahilinde özelden yada herkese açık ortamda bu paylaşıma yanıt verebilen bir süreç vardır.

Olumsuz bir etki bırakma potansiyeli olmasına rağmen Mayo Clinic’s Center’in Sosyal Medya Yöneticisi Lee Aase sosyal medyayı kullanmanın getirdiği faydalar olabildiğini iddia etmektedir. “Eğer ‘ver ve al’ görüşünü önemsiyorsanız, ilk olarak yalnızca ‘verin’. Bu işin yarısı budur – vermek istediğiniz mesajı daha geniş kitlelere yaymak ve en azından kurumunuzla bir bağlantı yaratmaya başlamak için bu araçları kullanabilirsiniz.”

Olumsuz bir bildirime verilen yanıt olumlu tüketici bağlılığı programlarınınkine eşit ve hatta onlardan daha ağır sorumluluklar taşımaktadır. ListenLogic isimli sosyal işletmeler istihbarat şirketinin Kurucu Ortağı Mark Langsfeld “Bugün, kurumunuzun dijital kimliği sizin kimliğinizdir” demektedir. “Basın, insanların web üzerinde ne yaptığını takip ediyor. Bundan önce, basın kavramları yönlendiren güç iken bu iş şimdi tamamen değişti. Artık tüketiciler bir topluluk halinde ne istediklerini ortaya koyuyorlar.”

Bağlanmak (Engagement)

Bağlanmanın anlamı sosyal ortamda anlamlı ve aktif bir varlık göstermektedir. Kaiser Parmanente’den Chow “Bu tür bir ilişki, hasta olup gelenlerle kurulan ilişkiden farklıdır. Bu yeni model insanlarla sağlıklı oldukları dönemde hangi besini alacakları ya da hangi fiziksel harekete katılacaklarıyla ilgili hayatlarını ilgilendiren kararlara bağlanmak demektir.” diyor. Bağlanmadan önce kurumların yapması gereken şey ne aradıklarını ve neden orada olmak istediklerini etraflıca düşünmektir. İçeriğin en başta hazırlandığı, tekrar ziyaret edildiği ve sonradan yenilendiği statik bir web sayfasının aksine, sosyal medya etkileşimi de beraberinde getirir.

Boston Children’s Hospital’dan Paul “Facebook artık kullanıcılar için insanların sorularının yanıtlandığı sahne arkası bir forum haline dönüşüyor ” diye açıklıyor. “İnsanlar aradıkları şeyi web sitesinde bulamadıkları zaman (hatta bazen siteyi kontrol etmeseler bile) Facebook’a  gelip oradan yardım istemektedir. Bu yardım isteklerine randevularını nasıl değiştirecekleri ya da en uygun doktoru nasıl bulacakları benzeri mevzular dahildir.” Çocuklar, insanları Facebook, YouTube, Twitter gibi sosyal medya forumlarına katılmak konusunda teşvik ederler ancak onları, medikal bilgileri paylaşmak ve tıbbi tavsiye olarak paylaşılanlara kanmamak konusunda uyarmaktadır.

Klinik tesadüflerin ötesinde kullanıcıların tecrübelerini genişletme

Fısıltı dünyasında, kullanıcıların iyi tecrübeleri tavsiye ya da sadakat duygusundan daha iyi bir şekilde akılda kalmaktadır. Sağlık endüstrisi tarih boyunca kendisinden faydalanan insanlarla böyle bir yarış içine girmek zorunda kalmamıştı ancak yükselen beklentiler şirketleri kendi müşterilerine daha da yakınlaşabilmek için yeni yollar bulmaya zorlamaktadır Pfizer Eski Hasta Bağlılığı Kıdemli Başkan Yardımcısı Greg Simon “Şirketler ürün odaklı sosyal medyaya karşı olarak sağlık odaklı sosyal medyayı kullanmak zorundalar. Hastaların akıllarındaki ihtiyaçlara yönelik bir iletişim kurmaya başladılar” demektedir.

Şekil 13: Sosyal sağlık yaşamı içinde bir hafta

“Sosyal sağlık yaşamı içinde bir hafta” dökümünü oluşturmak için  HRI, Şubat 2012 ‘ de bir haftadan fazla bir süreyle sağlık hizmetleri şirketlerinin (tedarikçiler, sigortacılar, ilaç şirketleri) sosyal medya hareketlerini ve online kullanıcı topluluklarını takip etti. Bu topluluklar hem topluluk yöneticileri hem de kullanıcı üyeleriyle en geniş sayıda üyeliğe ve etkileşime sahip olanlardır. Bu topluluk siteleri herhangi bir sağlık endüstrisi şirketinin sahip olduğu sosyal medya hareketinden ortalama olarak 24 kat fazlasına sahiptir, tek bir paylaşım bile birkaç yüz yorum yapılmasını sağlamaktadır. Topluluklar hafta sonları da aktif kalmakta ve genellikle kullanıcı üyeleri  tarafından yönetilmekteydi. Tedarikçi, eczacı ve sigortacı grupları hafta sonları en düşük hareket gösterenlerdi. Dahası yaptıkları yorumlar, kurumlar ve kullanıcılar arasındaki en kaliteli kesişme noktası olan ve eğitimsel araştırmalarını ya da çözüm getirilmiş kullanıcı servisi konularını paylaştıkları mecrada yer almaktadır. Endüstri liderlerinin sosyal medyanın oluşturduğu olumsuz sohbetlerle ilgili endişelerine rağmen, etkileşimlerin 80’inden fazlası tarafsız ve yalnızca %5’i olumsuzdur.

24X 

Topluluk siteleri herhangi bir sağlık endüstrisi şirketinin sahip olduğu sosyal medya hareketinden ortalama olarak 24 kat fazlasına sahiptir.

%5

Endüstri liderlerinin sosyal medyanın oluşturduğu olumsuz sohbetlerle ilgili endişelerine rağmen, etkileşimlerin 80’inden fazlası tarafsız ve yalnızca %5’i olumsuzdur.

Henüz yarısına geldiğimiz yazı dizimiz, haftaya Pazartesi devam edecek. Dizinin sonunda raporun kapsamlı özet çevirisini de sizlerle paylaşacağım.

Dünyanın en saygın araştırma ve danışmanlık kuruluşlarından PwC (PricewaterhouseCoopers) henüz geçtiğimiz günlerde (Nisan 2012) sağlık sektörünün sosyal medyadaki aktivitelerini ve kullanıcıların bu konudaki algısı, düşüncesi ve tepkisini ortaya koyan detaylı araştırmasını kamuoyuyla paylaştı. Rapor o kadar çok önemsendi ve kıymetli bulundu ki, yayınlandığı günden bugüne sayamayacağım kadar çok site, blog ve iletide defalarca paylaşıldı. Şimdi bu raporun kapsamlı özet çevirisini ve yorumlarımı burada sizlerle paylaşacağım.

Bu rapor; A.B.D.’de farklı yaş, sağlık profillerinden 1.060 sosyal medya kullanıcısının oluşturduğu bir örneklem grubu ile yüz yüze yapılan görüşmelerden ortaya çıkan sonuçları içermektedir. Sağlık ve ilaç sektöründe sosyal medya aktivitesi gösteren veya göstermeyi planlayanlar için benzersiz bir öngörü kaynağı niteliğindeki bu raporun İngilizce orijinalini bu linkten indirebilirsiniz.

Bu raporun hakkıyla incelenmesi ve yorumlanması, takdir edersiniz ki bir makalenin boyutlarını aşacaktı. Bundan dolayı bu önemli konuyu birkaç bölüm halinde sizlerle paylaşacağım. Son bölümde, raporun kapsamlı özet çevirisini de indirebileceğiniz bir dosya formatında sizlere sunacağım.

Raporun detaylarına geçelim…

Akıllı iş yapıları, müşterileri neredeyse oraya gitmeleri gerektiğini bilirler. Sosyal medyanın yükselişi artık bir fenomen haline gelmiştir. Sosyal medya sitelerinin erişkinler tarafından kullanımı 2005 yılından 2011 yılına, %5’ten %50 oranına yükselmiştir.  Örneğin Facebook 2005 senesinde 5 milyon kullanıcıya sahipken, şu anda 845 milyon katılımcıya (bireysel kullanıcı ve ticari kullanıcılar) sahip ve bu sayı tüm Avrupa’nın nüfusundan çok. Pinterest, A.B.D.‘de 6 ay içerisinde 1.2 milyon kullanıcıdan 11.7 milyon tekil kullanıcıya ulaştı. Twitter da, yine inanılmaz bir büyüme sergilemekte ve günlük ortalama 460.000 yeni hesap açıldığını bildirmekte.

Perakende ve hizmet sektörleri bu alandaki potansiyeli hızla fark edip kullanmaya başlarken, sağlık sektörü görece yavaş hareket etmektedir. PricewaterhouseCoopers’ın (PwC)  Sağlık Araştırmaları Enstitüsü’nün (HRI) yaptığı bir araştırmanın sonuçları, hastaneler, ilaç sektörü ve sigorta sektörünün bu yeni interaktif iletişim şeklinden faydalanabileceğini gösteriyor.

Sadece tüm kişilerin hastaneler, doktorlar, ilaçlar, medikal aletler, tedaviler, sağlık planları hakkında bireysel yayın yapabileceğini saptamak bile konuya anlam kazandırıyor. HRI, kullanıcıların üçte birinin sağlıkla ilgili konularda sosyal medyayı kullandığını ortaya koyuyor. Daha ötesi, ticari kuruluşların sponsor olduğu sitelerdense toplulukların (sivil insiyatif) oluşturduğu siteleri tercih ettiklerini kaydediyor. Haftalık bir sosyal medya fotoğrafı çekildiğinde, HRI, topluluk sitelerinin aktivitelerinin binlerle ölçülürken, firma sitelerininkinin sadece yüzlerde kaldığını ifade ediyor.

Erken benimseyenler , PwC’ye, sosyal medyayı veri analizlerine entegre etme konusundaki endişelere rağmen, iş stratejilerine dahil ettiklerini belirtmişlerdir. 1.200 hastane, 4.200’den fazla sosyal iletişim sitesinde yer almaktadır.

Bundan bir süre önce  “beğenmek”, “takip etmek”, “etiketlemek”  oldukça farklı anlamlar ifade ediyordu. Ama artık yeni sosyal medya dünyasında, daha iyi hizmet, daha bağlı müşteriler, etkililik ve hatta daha çok geliri ifade ediyor.

Ana Başlıklarla Kısa Bir Özet

PwC’nin ,1.060 Amerikan erişkinin katıldığı tüketici anketi, tüketicilerin üçte birinin sosyal medyayı sağlık konularında doğal bir ortam olarak kullandığını ortaya koymuş. Sosyal medya, insanlar ve kurumlar arası etkileşimin doğasını değiştiren, tipik olarak dört karakteristik özelliği barındırmaktadır:

1-Kullanıcı tarafından oluşturulan içerik

2-Topluluklar

3-Hızlı yayılım

4-Açık, çift taraflı diyalog.

Bu rapor, bireylerin sosyal medya kanalını kullanım konusunda nasıl düşündüklerini, ilaç ve medikal firmalarının, sigortacıların ve hastanelerin buna nasıl cevap verdiklerini, ve 21. yüzyıl hastasına bu yeni bakışın kurumlar tarafından nasıl faydaya dönüştürüleceği konusundaki spesifik uygulamaları incelemektedir.

[heading style=”1″]Tüketiciler sosyal medyayı nasıl kullanıyorlar?[/heading]

Tüketiciler isteklerine, tercihlerine, ihtiyaçlarına cevap buluyorlar. HRI araştırmasına göre kullanıcıların % 42’si sosyal medyayı, sağlık ile ilgili (tedavi, doktor) tüketici yorumlarına erişmek için kullanmaktalar. Yaklaşık % 30’u sağlıkla ilgili bir amaca destek veriyor, % 25’i sağlıkla ilgili bir deneyimini paylaşıyor, % 20’si bir sağlık forumuna veya topluluğuna üye oluyor.

Bilgiyi paylaşmaya isteklilik, duyulan güvenle ilişkili. Araştırmaya katılanların % 61’i, sağlık kurumlarının sosyal medya paylaşımlarını güvenilir bulup,   % 41’i sağlık kurumları ile bilgilerini paylaşmayı uygun bulurken, % 37’si ilaç firmasından gelen bilgiyi güvenilir bulup, % 28’i ilaç firmaları ile bilgilerini paylaşmayı uygun bulduğunu ifade etmiş.

Yaş, sosyal medya yoluyla paylaşmak ve katılım sağlamak konusunda en etkili faktör.  18-24 yaş aralığındakilerin % 90’ı sağlık ile ilgili konularda katılım sağlayıp, erişilen bilgiyi güvenilir bulduğunu ifade ederken, % 80’i sosyal medya aracılığıyla sağlıkla ilgili bilgiyi paylaşmayı uygun bulduğunu belirtmişler.  45-64 yaşındakilerin yarısından azı (% 45) sosyal medya aracılığıyla paylaşmayı, % 56’sı ise sağlık ile ilgili konularda katılım sağlamayı uygun bulduklarını belirtmişler.

Yanıt süresi ile ilgili yeni bir beklenti gelişmiş. Kullanıcıların % 75’i, sosyal medya kanalıyla, sağlık kurumlarına ilettikleri randevu talepleriyle ilgili bir gün içerisinde cevap beklediklerini ifade ederken, yaklaşık yarısı birkaç saat içerisinde cevap beklentisinde olduğunu belirtmiş.

Sosyal medyadaki bilgi, tedavi arayışı sürecindeki kararı etkiliyor. Kullanıcıların % 45’i sosyal medyada eriştikleri bilginin, tedavileri için ikinci bir fikir alma konusunda etkili olduğunu, % 40’ı ise kronik hastalıklarıyla başa çıkmaları veya diyet ve egzersize yaklaşımları konusunda etkili olduğunu ifade etmiş.

[heading style=”1″]Kurumlar sosyal medyayı nasıl kullanıyorlar?[/heading]

Kurumların sosyal medya aktivitesi bireysel aktivitelerin gölgesinde kalmaktadır. Her ne kadar HRI tarafından değerlendirilen 10 firmadan 8’i, çeşitli sosyal medya kanallarında aktif olduklarını belirtseler de,  bunları  haftalık bir fotoğrafla değerlendirdiğimizde, paylaşım, yorum gibi tüm aktivitelerini yüzlerle ifade edebiliyoruz. Bu sayı, toplulukların kurduğu site, sayfa, platformlarda ise binlerle ifade ediliyor. Gerçek şu ki, topluluk sitelerinin ortalama aktivitesi, herhangi bir sağlık kurumu tarafından opere edilen sitelerin ve sayfalarınkinden 24 kat fazla. Sağlık kurumu ve sigorta şirketlerinin üçte ikisi Facebook sayfalarında paylaşımda bulunulmasına izin verirken, bu oran daha sıkı kurallarla düzenlenmiş ilaç sektöründeki firmalarda üçte bire düşüyor.

Sağlıkla ilgili kurumlar dinlemeye başladılar ama henüz sosyal medyada sohbet etmeyi pratiğe geçiremediler. Sağlık bilgi ve teknolojileri sağlayan firmaların oluşturduğu  eSağlık Girişimi (eHI) üyelerinin yarısı sosyal medyayı işlerine nasıl entegre edecekleri ve bu çabalarını ve yatırımlarını kazanca dönüştürecekleri konusunda emin olamadıklarını belirttiler. Bazı organizasyonlar sitelerden genel sayıları ve hissiyatın yönünü alıp değerlendirirken, bazılarıysa “beğenme” ve “takipçi” edinmenin kalitatif katılım metrikleri toplamaya daha çok yardımcı olduğunun farkındalar.

Sosyal medyadaki etkileşimler, hasta profilinin tamamlanmasını sağlayabilir. Hastalar nasıl hissettiklerini, sağlık kurumları nasıl tedavi ettiklerini, sigortacıları neyi karşıladıklarını ve ilaç firmaları hangi ilacı geliştirdiklerini bilirler. Ama kim, bireyin bütün bakışına sahiptir ? Sosyal ağlarda paylaşılan yaşam aktiviteleri ve  davranışları, hastanın sağlığına farklı bir bakış imkanı sağlayabilir.

[heading style=”1″]Bütün bunlar sağlık endüstrisi için neyi ifade ediyor?[/heading]

Sosyal medyayı iş stratejilerinin bir parçası olarak değerlendiren sağlık endüstrisinde yer alan firmalar, bireylerin sağlığı için daha aktif ve katılımcı rol üstelenebilecekler. Doğru liderlik ve yatırım kaynaklarıyla sosyal pazarlama, sosyal işe dönüşebilir. Kurumlar da sosyal ortamdan aldığı dataları da kullanarak müşterileriyle, onlara fayda sağlayacak ve duyulan güveni artıracak, daha anlamlı ilişkiler kurmalılar. Sosyal medyadan alınan sezgiler hem hizmetler ve ürünler hakkında anında geri bildirim, hem de inovasyonlar için yeni fikirler sağlar. Bu bilgileri kendi operasyonlarında kullanan kurumlar da kendilerini günümüz müşterisinin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde konumlandıracaklar.

16 Mayıs Çarşamba günü, yazımın ikinci bölümünde, detaylar üzerinde konuşmak için görüşmek üzere.

Araştırmanın sonuçlarına göre A.B.D.’deki 5.754 ruhsatlı hastanenin %21’i aktif olarak sosyal medyayı kullanıyor. Bu, her 5 hastaneden birinin Facebook, Twitter, Foursquare veya Youtube aracılığıyla tanıtım yapması ve potansiyel veya halihazırdaki hastalarıyla iletişim kurması demek. Sosyal medyada aktif hastanelerin % 87’sinin bir Facebook hayran sayfası mevcut. Hemen arkasından, % 77 ile lokasyon bazlı servis veren, bulunduğunuz yeri paylaşmak için “check in” yaptığınız ve sizden başka kimlerin orada olduğunu, daha önceki ziyaretlerinde nasıl yorumlar yaptıklarını görme imkanı veren Foursquare geliyor.  Ardından, bu hastanelerin yaklaşık üçte ikisinin, gelecekteki organizasyonları hakkında bilgi vermek, hastalık tarama testleri konusunda halkı bilinçlendirmek ve cesaretlendirmek ve başka faydalı bilgiler vermek için kullandıkları Twitter geliyor.

Sağlık kurumlarının sosyal medya kullanımı sadece hastalarla iletişim kurmakla ve pazarlama aktiviteleriyle sınırlı kalmıyor. Aynı zamanda bu kanalları klinik araştırma işe alımları, hasta monitorizasyonu ve eğitim aktiviteleri için de kullanıyorlar.

Doktorlara gelince…

Bu araştırmaya katılan doktorların % 87’si sosyal medyayı kullandığını belirtirken, beklenenin üstünde bir çoğunluk (% 67) mesleki amaçla sosyal medyayı kullandığını ifade etmiş. Bu aşamada, AMA (Amerikan Tıp Birliği), hekimlere sosyal medyada özel ve profesyonel profillerini ayırma konusunda bazı telkinlerde bulunmakta. Özel hayatın işe karışması ve bazı özel bilgilerin korunması konusundaki riskler dolayısıyla, halihazırda kanun olarak kabul edilmiş uygulama şartları olmasa da, gerek sağlık kurumlarının, gerekse hekimlerin proaktif olarak, sosyal medyada kendi kabul ettikleri veya genel kabul görmüş politikalar dahilinde hareket etmeleri en iyisi.

Çarpıcı olanı, araştırmaya katılan ve sosyal medyayı aktif kullandıklarını ifade eden sağlık kurumlarının % 45’inin, kendi oluşturdukları bir sosyal medya politikası olmadığını belirtmiş olması.

Eğer bir sosyal medya politikası rehberi oluşturmaya başlayacaksanız, Cleveland Clinic’in uyguladığı kuralları inceleyebilir, daha çok örnek içinse buraya bakabilirsiniz. Yorum, öneri ve katkılarınız içinse aşağıdaki bölüm 24 saat sizlere açık.

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AİFD), hazırladığı rehberde şu saptamaya yer vermektedir: Facebook, Twitter, LinkedIn ve bloglar gibi “içeriğini kullanıcının yarattığı” (user-generated content) sosyal ağ uygulamalarının etkin ve yararlı kullanımını sağlamak günümüz iletişiminde giderek artan bir önem taşımaktadır. İlaç Endüstrisi İşverenleri Sendikası (İEİS) henüz bu konuda yazılı bir rehber yayımlamamıştır.

Hekimlerin mesleklerini uygulamalarına dair 1928 tarihli 1219 sayılı kanunun 24. maddesi şu ifadeye yer vermektedir: İcrayı sanat eden tabipler hasta kabul ettikleri mahal ile muayene saatlerini ve ihtisaslarını bildiren ilanlar tertibine mezun olup diğer suretlerle ilan, reklam ve saire yapmaları memnudur. Yani temel olarak hekimlerin ticari açıdan kendilerine avantaj sağlama amaçlı tanıtım yapmaları yasaktır. Takdir edersiniz ki, kanunda internet ve sosyal medya aracılığıyla tanıtım konusunda bir madde bulunmamaktadır.

Resmi gazetede yayımlanan özel hastaneler yönetmeliği 2002 tarihli olup, en son 2009’da güncellenmiştir. Bu yönetmelikte sosyal medyada yapılacak tanıtımla ilgili bir madde yer almamaktadır.

İlaç sektörü pazarlama ve satış konusunda sağlık sektörünün şüphesiz en gelişmiş ayağı olmasının yanında, maruz kaldığı tanıtım kısıtlamalarından dolayı belki de “bilinçli olarak” sosyal medyada henüz emekleme evresine bile gelemedi. İlaç firmalarının çoğunluğu, genel bilgileri içeren bir web sitesi oluşturup bunu güncellemekle yetiniyor. Bu noktada Boehringer Ingelheim Türkiye’nin 2011 Aralık ayında kendi web sitesinde yayımladığı araştırmaya kulak kabartalım.

Söz konusu araştırma, Boehringer Ingelheim Türkiye, Klinik Kalite ve İlaç Güvenliliği Departmanı tarafından hazırlanmış olup, 604 doktor ve 1204 hastayı kapsamış. Bu araştırmada; internetin ve sosyal medyanın, Türk sağlık çalışanlarının ve hastaların sağlık ve ilaçların yan etkileri hakkında bilgilere erişmesi üzerindeki etkileri gösterilmiş. Sonuçlara göre hekimlerin günlük pratiklerine en çok katkıda bulunanlar sıralamasında, medikal yayınlar, medikal içerikli internet siteleri ve tıbbi mümessiller ön sıralardayken, ilaç firmalarının internet siteleri en son sırada yer almış. Yapılan araştırmada internet kullanıcılarının hemen hemen tamamı aynı zamanda sosyal ağ takipçileri (%97) olarak belirlenmiş. Facebook, sağlıkla ilgili konularda interneti bilgi kaynağı olarak kullanan ve katılımcılarının büyük çoğunluğunun sık ziyaret ettiği bir sosyal ağ sitesi olarak dikkat çekiyor. Bir enteresan bilgi daha var ki, o da “komşuya sordum, onun tavsiyesiyle bu ilacı kullandım” geleneksel ifadesini unutturacağa benziyor. Sosyal ağ takipçileri, sosyal ağ siteleri aracılığıyla; başvurulması gereken uzmanlık alanları, tedavi yolları, ilaçlar veya yan etkileri hakkında tavsiyelerde bulunduklarını (%32) ya da öneri aldıklarını (%40) ifade etmişler.

Bir Facebook veya Twitter kullanıcısı için en doğal şey, yayımladığı bilgiye veya durum güncellemesine iyi veya kötü bir “tepki” gelmesidir. Bu mecradaki pek çok marka, takipçilerinin yaptığı yorumlara kimi zaman profesyonelce ve son derece sempatik, kimi zaman acemice ve saldırgan cevaplar veriyor veya yanlış bilgiyi düzeltiyor. İlaç sektörü için durum biraz daha farklı. Bu mecrayı kullanmaya başlayan ilaç firmaları, genellikle bir hastalık hakkında bilgi verip, konuya dikkat çekiyor, farkındalığı artırma çabası gösteriyor veya üstlendiği bir sosyal sorumluluğu nasıl yerine getirdiğini aktarıyor. Takipçiden bir soru veya yorum geldiğindeyse “orada değilmiş” gibi yapıyor yani çift tarflı iletişim gerçekleşmiyor. Sosyal medya o kadar hızlı, o kadar dinamik, o kadar riskli bir yer ki, şahsen ilaç firmalarının bu davranış modelini ne yadırgıyor ne de yargılıyorum. Bununla birlikte, zamanının çoğunu internette geçiren bir topluma hizmet veren ilaç sektörünün, düzenlemeler çerçevesinde sosyal medya alanında çok daha aktif, çok daha verimli hareket edebileceğini düşünüyorum.

Pfizer Türkiye, 73 bin’e yakın takipçisiyle Facebook mecrasını en aktif kullanan ilaç şirketi ve bu konuda takip edilen konumunda bulunuyor. Bu alanda son zamanların en dikkat çekici hamlesi ise Abdi İbrahim İlaç firmasından geldi. Halen 16 bin dolayında takipçisi olan Abdi İbrahim İlaç, takipçi sayısını ve özellikle de genç nesille iletişimini artırmak için Facebook’ta reklam veriyor. Türkiye’de operasyonu olan diğer tüm ilaç firmalarının sosyal medya takipçilerinin toplamı bu iki firmanın toplam takipçi sayısının beşte birini bile bulmuyor. Twitter’da ise ilaç firmalarının “yok” denecek kadar az aktif olduklarını söyleyebilirim. Analiz edilip bir yorum yapılamayacak kadar az veri var.

Özel hastanelerin sosyal medyadaki durumuna bir göz atalım. Facebook üzerinden hasta ve hasta yakınlarıyla, müşterileriyle iletişim kuran büyük gruplardan Acıbadem Hastanesi 54.000 takipçi, Medical Park Hastanesi 22.000 takipçi, Memorial Hastanesi 17.000 takipçi, Florence Nightingale Hastanesi 12.000 takipçi, Kadıköy Şifa Hastanesi 10.000 takipçi ile bu alanın liderleri. Özel hastaneler sosyal medyayı genellikle bir hastalık veya teşhis yöntemi hakkında bilgi vermek, düzenledikleri toplantıları duyurmak amacıyla, çoğunlukla da “tek yönlü” kullanıyorlar. Takipçilerinin sorularını çoğu zaman basit, kısa bir şekilde yanıtlamayı veya çağrı merkezlerine yönlendirmeyi tercih ediyorlar. Twitter üzerinden iletişim kuran büyük gruplardan Acıbadem Hastanesi 3.500 takipçi, Memorial Hastanesi 2.500 takipçi, Medical Park Hastanesi 1.100 takipçi tarafından izleniyor. Twitter’da Acıbadem Hastanesi ve Memorial Hastanesi, bazı toplantılar ve hizmetler hakkında bilgi vermek için mecrayı “tek yönlü” kullanıyor. Medical Park Hastanesi’nin bu konudaki tutumu diğerlerinden biraz farklılık gösteriyor. Mesela, Münir Özkul’un rahatsızlığı sırasında, konu magazin dünyasını da ilgilendirdiğinden, tüm gelişmeleri anlık olarak takipçileri ve tüm medya ile paylaştılar.

Yaşanmış bir örnek

Özel hastane gruplarından birinin, hastaneye ait Facebook sayfasında, İstanbul’da düzenleyecekleri bir hasta semineri ile ilgili bilgi yayımlamasının ardından hastane yetkilisi ve bir Facebook kullanıcısı arasında ilginç bir diyalog yaşanıyor.

(Birebir alıntıdır)

Facebook kullanıcısı: Muayne ücterleri ne kadar acaba? Teşekkür Ederim :)

Özel Hastane Grubu: Muayene ücretlerini 444 xx yy numaralı çağrı merkezimizden öğrenebilirsiniz.

Facebook kullanıcısı: 2 saat arıcammı söle delirtme adamı ya!!

Bu gibi örnekler, her gün belki sayısız kez yaşanıyordur. Bu örnekteki özel kuruluşun, varsa sosyal medya sorumlusu, yoksa kurumsal iletişim yöneticisinin çaresizliğini bir düşünün.

Bundan 8 yıl önce, sorumlusu olduğum ürün hakkında yazılı basında çıkan asparagas bir haber dolayısıyla; genel müdürüm, pazarlama müdürüm ve ben, firmanın anlaşmalı PR şirketinin sahibiyle beraber geceyi bir medya takip ajansında, çıkabilecek olası yeni haberleri engelleme üzerine tartışarak geçirmiştik. Halbuki artık, 32 milyon Facebook kullanıcısının olduğu (Bu sayı, Türkiye’deki Facebook hesaplarının yaklaşık toplam sayısıdır. Tekil kullanıcı sayısı konusunda farklı tahminler olmakla beraber 20 milyon dolaylarında olması muhtemeldir.) Türkiye’de bir o kadar da “mikro gazete” olduğunu unutmamak gerekiyor.

Ulaşılabilirlik, müşteriyle yakın temas, bana göre pazarlama ve satışın olduğu hiçbir sektörde stratejik açıdan tartışılmayacak konular. İlaç sektörü içinse bunun bir tercih olduğunu kabul edebilirim. Bununla beraber, hiçbir firmanın kendisi, sektörü, ürünü, hizmeti hakkında internetin herhangi bir köşesinde yayımlanan olumsuz bir haberi, bir kişisel yorumu “atlamak” gibi bir lüksünün olmadığını düşünüyorum. Evet, belki bir kişinin bir kurum veya ürün hakkında söylediği iyi bir şey satış rekorları kırdırmayabilir ama söylenen kötü bir şey beklenenden daha olumsuz bir etki bırakabilir. Muayenehanesi olan uzman doktorlara gelince; kanunun söylediğini bir yana bırakırsak, isimlerine özel web siteleri kullanmalarının yanı sıra, LinkedIn, Facebook gibi alanlarda da kendi tanıtımlarını yaptıklarını gözlemliyoruz. Bu mecralarda “en iyi”, “en bilgili” gibi tabirleri kullanmaktan kaçınıyorlar ama “konunun iyisi” olduklarını bir şekilde ifade ediyorlar. Hatta bazıları Facebook üzerinden eleman arayışını duyuruyorlar. Aslına bakılırsa bir hekimin TV programına çıkıp bir konu hakkında fikir beyan etmesi, izleyici sorularını yanıtlaması ne ise sosyal mecrada bunu yapması da o.

[heading style=”1″]Önerilenler[/heading]Macar Tıp Doktoru, Blog Yazarı ve Sosyal Medya Uzmanı Dr. Bertalan Mesko tarafından kurulan Webicina, ilaç sektörüne sosyal medya alanında hizmet ve bilgi sunuyor. Webicina, Aralık 2011’de ilk versiyonunu yayınladığı ilaç sektörü için sosyal medya kılavuzunda bu alana girecek kurum ve kişilere yol gösteriyor.

Önerilenler şöyle:

*İnsani değerleri önemseyin: İletişimde hümanist olun. Gelen yorumları yönetirken, neyi, neden yaptığınızı açıklayın

*Yardımsever olun: Soruları cevaplayın ve ek bilgi için kaynak gösterin. Direkt olarak cevaplayamayacağınız, hastanın doktoruna sorması veya medikal departmana danışmanız gereken konular hakkında net bir açıklama yapın.

Yalın konuşun: Ne jargon ne de teknik terim kullanın. Endüstri dışındaki kişilerle konuştuğunuzu unutmayın.

Hızlı cevap verin: 7/24 aktif olmak durumunda değilsiniz ama iç onay mekanizmasını 48 saat içinde cevap verecek şekilde organize edin.

Sosyal paylaşıma açık olun: İçerik paylaşımı da bunu tartışmak da önemlidir ama bu içeriği kime sağladığınızı ve kiminle tartıştığınızı unutmayın.

Yorumlara açık olun: Sosyal medya, taahhüt ve tartışma demektir. Uygun her durumda buna açık olun.

Yönlendirmekten kaçının: Bunu yapmak zorundaysanız neden yapacağınızı net olarak açıklayın.

Yorumları düzenlemeyin, değiştirmeyin: Yorumu değiştirmeniz, yorumun anlamını değiştirmeniz demek olabilir. İnsanlar bunu sevmezler. Gerekli ise yorumu silin ve neden sildiğinizi açıklayın.

Olumsuzluğu yönetin: Olumsuz, uygunsuz yorum yapan kişilerle nazikçe iletişim kurun, kendi bakış açınızı belirtin.

Sona eren kampanyaları ve tartışmaları kapatın: İnsanları diğerlerine yönlendirin.

Global arenada da referans kabul edilebilecek bu önerilerden sonra, Türkiye’de Facebook kanalında en aktif iki ilaç firmasının kendi sayfalarında yer verdikleri bilgi ile kapanışı yapalım. Abdi İbrahim İlaç ve Pfizer İlaç, “Yorumum sayfada neden yok” başlıklı kısımda yorumların duvardan kaldırılması gereken durumları özetlemişler ve bana kalırsa bunu son derece anlaşılır ve sempatik bir dille yapmışlar. Abdi İbrahim İlaç’ın Facebook sayfasında yer alan açıklamayı örnek teşkil etmesi için paylaşıyorum: “Özetlemek gerekirse, Abdi İbrahim İlaç olarak gireceğiniz yorumların iyi niyetinden hiçbir şüphe duymamaktayız, ancak sayfanın genel yapısıyla bağlantılı, yukarıda yazılan kurallar dışındaki bir nedenden dolayı, yorumunuzu kaldırma hakkını saklı tuttuğumuzu da bildirmek isteriz. Konuyla ilgili herhangi bir sorunuz ya da şikayetiniz olması durumunda, sosyal.medya@abdiibrahim.com.tr adresiyle bizimle iletişime geçebilirsiniz.” Son olarak, Abdi İbrahim’in her biri Youtube üzerinden yaklaşık 3.000’er kez, diğer kanallardan ise tahminime göre bundan çok daha fazla izlenmiş ve kendi alanında bir ilk olan “Akılcı İlaç” kampanyası da notlarımız arasında yerini alsın.

Not: Bu yazı, Pharmaceutical Business Review dergisinin Nisan sayısında yayınlanmıştır. Sayısal bilgiler Mart 2012 içerisinde güncellenmiş olup, yazının sosyalmedya.co’da yayınlandığı tarihte değişiklik göstermiş olabilir.

‘İnternette her gördüğünüze, okuduğunuza inanmayın’ diyen doktorların yanı sıra internet kullanıcılarının bu alandaki yoğun kullanımı karşısında – her ne kadar etik endişeler sağlık sektörünün hareket alanını kısıtlasa da – mecrayı kullanmaya başlayan ilaç şirketleri, hastaneler ve doktorlar da giderek artıyor. “Madem insanlar bu alana rağbet gösteriyor, biz de doğru düzgün yer alalım’demek en doğru adım belki de.

Herşeyin başı sağlıkken, Türkiye’de sağlık sektörü sosyal medyayı kullanmada henüz yolun başında; fakat yine de iyi ve faydalı bir kullanımdan bahsetmek mümkün.

Kaynaklara göre 2009 yılında ABD’de sosyal medyayı aktif olarak kullanan 367 hastane vardı. Bu rakam şu anda bunun bir hayli mislidir diye tahmin ediyoruz. Yine aynı dönemde 5.000’in üzerinde video YouTube’e eklenmiş ve 267 Twitter hesabı 10.000’in üzerinde tweet yaratmış.

Artık pazarlama stratejileri içinde sosyal medya, sağlık sektörü çalışanlarının ve bu sektörde hizmet veren markaların daha güçlü düşünmesi gereken bir alan. Pew Research Center’ın araştırmasına göre ise;

• Amerika’da internet kullanıcılarının yüzde 61’i sağlıkla ilgili bilgileri internetten araştırıyor.
• Amerika’da internet kullanıcıların yüzde 38’i sağlıkla ilgili egzersizleri ve fitness çalışmalarını internetten takip ediyor.
• Kronik rahatsızlığı olan e-hastaların yüzde 75’i internetten buldukları tedavileri uyguluyor.

TGI Türkiye Araştırması, Mart 2010-Şubat 2011 dönemi verileri de Türkiye’deki internet kullanıcıları arasında, interneti sağlıkla ilgili olarak kullananların demografik yapısını sunuyor.

Bu araştırmanın en ilginç sonuçlarından biri kadınların erkeklere göre interneti sağlık konusunda daha çok kullanıyor olması. Yaş gurubun da ise 25-34 yaş arasındaki kullanım en yoğun durumda.

ERA Research & Consultancy’nin Ağustos 2011’de 12 ilde yaptığı Sağlık Araştırması Sonuçları’na göre de Türkiye’de hastaların sağlık konusunda bilgi almak için:

• Web sitelerini kullanma oranı %21
• Sosyal ağlara başvurma oranı %3
• Bloglar ve sohbet platformlarını kullanma oranı ise %2.

(Araştırmada, İstanbul, İzmir, Adana, Gaziantep, Ankara, Bursa, Samsun, Kayseri, Van, Balıkesir, Trabzon ve Erzurum’da olmak üzere 12 ilde telefonla anket yöntemi kullanılarak 410 görüşme yapılmıştır. Görüşmeler kentsel ve kırsal alanlarda gerçekleştirilmiştir. 18 yaş ve üzeri kitleyi temsil eden kadın ve erkeklerle görüşülmüştür. Saha çalışması Ağustos 2011’de gerçekleştirilmiştir.)

Bunun yanı sıra adwords.google.com bilgilerine göre Türkiye’de ‘hastane’ kelimesinin aylık aranma sayısı 11 milyon, ‘doktor’ kelimesinin aranma sayısı 3 milyon, ‘tedavi’ kelimesinin aranma sayısı da yine 3 milyon civarında.

1 milyon kişi doktorlara internetten soru soruyor

Hem dünyada hem de ülkemizde doktorlara ve konunun uzmanlarına soru sorulmasına imkan veren portallar en çok kullanılanlar arasında. Türkiye’deki bu tip sitelerin 1 milyona yakın üyesi var. Websitelerin yanı sıra bir de Facebook sayfaları var tabii ki. Örneğin internet sağlayıcısı Acıbadem Hastanesi olan doktorsensin.com websitesi… Sitenin Facebook sayfasında 50 bin hayranı var. Aynı sayfa Twitter’da ise oldukça sessiz. @doktorsensin Twitter hesabının sadece 7 takipçisi bulunuyor.

“En çok kadın hastalıkları ve doğum, psikiyatri, üroloji, plastik cerrahi ve çocuk hastalıkları ile ilgili sorular soruluyor”

doktorsitesi.com da doktorlara anında soru sorulabilen bir başka sağlık platformu. Sitenin Facebook sayfasında 47 bin hayranı var. Yaklaşık 1 milyon üyesi olan Doktorsitesi.com’un 2010 yılından Mart 2011’de yayınladığı verilere göre, üyeler sitedeki üye doktorlara en çok kadın hastalıkları ve doğum, psikiyatri, üroloji, plastik cerrahi ve çocuk hastalıkları ile ilgili sorular sormuşlar. Doktorsitesi.com’da bugüne kadar yanıtlanan soru adedi 500.000’i geçmiş. Doktorsitesi.com’da en çok cinsel yolla bulaşan hastalıklar, cinsel problemler, ruh sağlığı, bel ve boyun fıtıkları, ağız sağlığı, kulak-burun-boğaz ile ilgili videolar izlenmiş; en çok enfeksiyonlar, gebelik süreci, güzellik ve estetik, ruh sağlığı ve ağız sağlığı ile ilgili makaleler okunmuş. Site ziyaretçilerinin %65’ini kadınlar %35’ini ise erkekler oluşturuyor.

Sağlık portallarının yanı sıra bir de doktorlar özelinde bir sosyal medya kullanımı mevcut. Dünyaca ünlü Türk asıllı Dr. Mehmet Öz mesela. Öz’ün şöhretinden dolayı Amerika’da bir TV şovunun olmasının yanı sıra kendisi sosyal medyada da oldukça aktif. Dr. Mehmet Öz Facebook sayfasının 1 milyon 375 bin hayranı var. Dr. Oz Show Facebook sayfasının ise 9 bin 446 hayranı bulunuyor. Bir de blog’u var Oz’un. Burada da sağlık kategorisi ve yazar seçip makale okuyabiliyorsunuz.

Türkiye’deki hastanelerin sosyal medya uygulamaları

Acıbadem Sağlık Grubu’nun Facebook sayfasında 24 bine yakın hayran var. Grubun Facebook sayfasındaki ‘Hastanelerimiz’ uygulaması ile Facebook sayfasından kategorilere göre hastanelerin adreslerini bulmak mümkün.

Markanın bir de mobil uygulaması var. bu uygulama ile kullanıcılar ambulans çağırabilir, en yakın Acıbadem hastanesini öğrenebilir, e-randevu sistemi ile randevu alabilir, ilk yardım ugulamaları hakkında bilgi edinebilir, bebeklerinin fotoğraflarını paylaşabilir ve güncel sağlık haberlerinden haberdar olabiliyor.

Central Hospital’ın Facebook sayfasında yer alan ‘Doktorunuza sorun’ uygulaması ile hastalar doktorlarına soru sorabiliyor. Randevu da alabildikleri gibi tüm doktorların bilgilerine bu sayfadan ulaşabiliyorlar. Hastane, Mart 2011’de bir de mobil uygulama başlattı. Central Hospital hastane tanıtımlarının yanı sıra TechnoFace tarafından geliştirilen uygulama ile Türkiye’nin ilk ilaç takip programını entegre eden uygulama ilaç unutma derdine son veriyor. Uygulama Apple Store’da hemen hemen hepsi olumlu olan 27 değerlendirme almış.

Anadolu Sağlık Grubu da, Facebook sayfasında Turkcell işbirliği ile yaptığı ‘Bebeğimi beklerken’ uygulamasının kayıtlarını Facebook sayfasından alıyor. Bu uygulama ile anne adayları, sordukları sorularının cevaplarını ücretsiz SMS olarak alıyor ve sayfa üzerinden uygulamayı sevdiklerine hediye edebiliyor. Marka, aynı hizmeti annelere de ‘Bebeğim Büyürken’ uygulaması ile sunuyor.

Anadolu Sağlık Grubu’nun bir de İlk Yardım, Kurumsal Uygulama ve Sigara Bırakma Projeleri olarak sıralayabileceğimiz mobil uygulamaları dikkat çekiyor.

Kadıköy Şifa Sağlık Grubu’nun Facebook sayfasında 6500 hayranı var. Markanın mobil uygulaması ile kullanıcılar online olarak randevu alabiliyor ve doktorlarına danışabiliyorlar.

“Halkın sosyal medyada sağlık endüstrisine gösterdiği ilgi oldukça yüksek”

Ogilvy Healthworld Türkiye Genel Müdürü Beril Koparal Ayanoğlu Amerika başta olmak üzere yurt dışında sosyal medyanın sağlık sektörü tarafından kullanımının gün geçtikçe yaygınlaştığını söylüyor.

“Türkiye’de ise sağlık sektöründe grup hastaneleri Facebook ve Twitter’ı kullanıyorlar. Acıbadem Hastaneler Grubu, Anadolu Sağlık Grubu ve  Medical Park Hastaneler Grubu sosyal medyayı aktif olarak kullanan sağlık kuruluşları. Facebook sayfaları ya da gelen tweetler incelendiğinde bu alanda çok hızlı gelişmelerin kaydedildiğini görüyoruz. Halkın sosyal medyada sağlık endüstrisine gösterdiği ilgi oldukça yüksek. Ayrıca hastanelerin kurumsal imajları açısından da sosyal medyanın kullanımının çok yararlı olduğu da açık. Diğer taraftan ilaç endüstrisi de sosyal medyayı aktif olarak kullanmaya başlamış durumda.  Pfizer, Johnson and Johnson, Astra Zeneca, GSK, Sanofi Aventis, Bayer, Roche, Novartis, Merck, Boehringer Ingelheim sosyal medyayı en çok kullanan ilaç şirketleri arasında. Gerek Facebook gerekse Twitter’da aktivitelerini yürütüyorlar. Bu aktivitelerin bir kısmı kurumsal bir kısmı da ürünlere yönelik. Türkiye’de ise ilaç endüstrisinin sosyal medya ile tanışması henüz yeni. Kurumsal olarak Pfizer, Roche ve Mustafa Nevzat gibi bazı ilaç firmalarının Facebook sayfaları var. Bu noktada ise kaydedilecek daha çok yol var gibi görünüyor. Halkın ilaçlar konusunda bilinçlendirilmesi açısından ilaç firmalarının sosyal medyada yer almalarının önemli olduğu da bir gerçek.”

“Günümüzde itibar yönetimi, bilinçlendirme ve sosyal sorumluluk kampanyaları için en doğru kanal sosyal medya”

McCann Erickson Healthcare Communications Direktörü Pelin Şeker de sağlık iletişiminde sosyal medyanın kullanıma girmesinin diğer sektörlerden daha fazla planlamaya ve zamana ihtiyaç duyduğunu söylüyor.

“Sosyal medya üzerinden iletişimde ilerleme son derece yavaş aslında. Bunun sebebi, çok sayıda “tıbbi” ürünün internet üzerinden yapmış olduğu, medikal güvenilirlikten uzak hatta aldatıcı şekilde tanıtımlar nedeniyle başta doktor ve eczacıların hastalara “sağlık söz konusu olduğunda internette her gördüğünüze inanmayın” mesajlarını artırıyor olması olabilir. Konuyu hastaneler açısından değerlendirdiğimizde ise  bazı özel hastanelerin randevu, “doktorunuza danışın” vb başlıklar altında girişimleri olduğunu da eklemeliyim.

Doktor ziyaretlerinin bu kadar zorlaştığı bir ortamda, düşen ilaç fiyatları ile ürün tanıtımı yapmanın zorlukları artarken, maliyeti daha düşük, daha etkili ve birebir iletişim sağlaması sosyal medyanın sektör için önemli avantajlarından. “Siteye çekilen trafikten çok, paylaşılabilir içerik yönetimi önem kazanıyor. Artık günümüzde itibar yönetimi, hastalıklar konusunda bilinçlendirme ve sosyal sorumluluk kampanyaları için hızlı ve en doğru kanal sosyal medyadır.
Pek çok sorunun cevabı sadece Türkiye’de değil dünyada da tartışılıyor
Her ne kadar Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AİFD) Haziran 2011’de kabul edilen bir “Dijital İletişim Rehberi” yayınladı ise de bu alanda ciddi boşluklar var. Pek çok sorunun cevabı sadece Türkiye’de değil dünyada da tartışılıyor. Firmaların sorumlulukları nerede başlıyor, nerede bitiyor, Facebook ya da Twitter üzerinden yazılmış bir yan etki, yasalar ile tanımlanmış yan etki bildirimi olarak görülmeli mi, buna cevap yazan firma, tartışmanın tamamından mı sorumlu olacak; bunlar bilinmiyor.”

Deloitte tarafından 2010 Aralık’ta yayınlanan bir araştırmaya göre;

• Amerika Birleşik Devletleri’nde, ilaç şirketlerinin %65’i sosyal medyayı kurumsal seviyede kullanmayı planlarken, %35’inin bu konuda herhangi bir planı yok.
• Sosyal medya kullanan şirketlerin %51’i bu mecrayı bilgi paylaşımı amacıyla, %42’si proaktif olarak bilgi toplama amacıyla, %23’ü ise reaktif olarak buralarda yayınlanan bilgilere cevap vermek için kullanıyorlar.

Türkiye’de de hareketlenmeler var tabii ki. Kurumsal iletişimde sosyal medyayı kullanan ilk firma Pfizer Türkiye. Facebook sayfası ve Twitter üzerinden iletişim yapmakta. Boehringer Ingelheim’ın bu konuda hem ekip oluşturduğu hem de projeleri olduğunu da biliyoruz. Bilim İlaç da Facebook sayfasını açtı. Markaların tüketici ile iletişiminde ise şimdilik sadece ATL’de de yol almış olan Milupa, Canderel gibi “ilaç” olmayan ürünler aktifler.”